kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Тұрақты тіркестер

Нажмите, чтобы узнать подробности

  • Тұрақты тіркестер жайлы мәлімет беру.Тұрақты тіркестерді фразеологизмдер деп те атайды.
Вы уже знаете о суперспособностях современного учителя?
Тратить минимум сил на подготовку и проведение уроков.
Быстро и объективно проверять знания учащихся.
Сделать изучение нового материала максимально понятным.
Избавить себя от подбора заданий и их проверки после уроков.
Наладить дисциплину на своих уроках.
Получить возможность работать творчески.

Просмотр содержимого документа
«тұрақты тіркестер»

Жоламан орта мектебі МДШО КММ Сабақтың тақырыбы: Тұрақты тіркестер Пәні қазақ тілі Пән мұғалімі: Омарбекова Ж 201 5 -2016 оқу жылы

Жоламан орта мектебі МДШО КММ

Сабақтың тақырыбы:

Тұрақты тіркестер

Пәні қазақ тілі

Пән мұғалімі: Омарбекова Ж

201 5 -2016 оқу жылы

а) Білімділік: Оқушыларға тұрақты сөз тіркестерінің біртұтас тілдік құбылыс екенін түсіндіру; ә) Дамытушылық: Тұрақты тіркесті сөздік қорларына енгізіп, тіл байлықтарын дамыту; б) Тәрбиелік: Тұрақты сөз тіркесін сөйлеу мен жазу дағдысына енгізуге тәрбиелеу; Сабақтың әдісі: СТО элементтері, сұрақ-жауап, ізденіс Сабақтың түрі: Жаңа білімді меңгерту. Пәнаралық байланыс: әдебиет, өзін-өзі тану. Сабақтың көрнекілігі: Интербелсенді тақта, әдістеме, дидактикалық материалдар, грамматикалық ойындар, І. Кеңесбаев «Фразеологиялық сөздік» кітабы, таблица.

а) Білімділік: Оқушыларға тұрақты сөз тіркестерінің

біртұтас тілдік құбылыс екенін түсіндіру;

ә) Дамытушылық: Тұрақты тіркесті сөздік қорларына енгізіп, тіл байлықтарын дамыту;

б) Тәрбиелік: Тұрақты сөз тіркесін сөйлеу мен жазу дағдысына енгізуге тәрбиелеу;

Сабақтың әдісі: СТО элементтері, сұрақ-жауап, ізденіс

Сабақтың түрі: Жаңа білімді меңгерту.

Пәнаралық байланыс: әдебиет, өзін-өзі тану.

Сабақтың көрнекілігі: Интербелсенді тақта, әдістеме, дидактикалық материалдар, грамматикалық ойындар, І. Кеңесбаев «Фразеологиялық сөздік» кітабы, таблица.

Сабақтың барысы:  Ұйымдастыру кезеңі.  а) Оқушылармен сәлемдесу, түгелдеу;  ә) зейіндерін сабаққа аудару.

Сабақтың барысы:

  • Ұйымдастыру кезеңі.

а) Оқушылармен сәлемдесу, түгелдеу;

ә) зейіндерін сабаққа аудару.

Тілімізде еркін сөз тіркестері, тұрақты сөз тіркестері деген ұғым бар. Еркін сөз тіркестері мен тұрақты сөз тіркестерін   Еркін сөз тіркестері Тұрақты тіркестер Таза дәптер, әдемі киім, әдепті оқушы, баланың ісі, үздік оқушы, жақсы адам,кең бөлме, ашық есік, т.б. Тайға таңба басқандай (анық), жүрек жұтқан(батыр), тіс жармау(үндемеу), бармағын тістеу(өкіну), мұрнын көкке көтеру(менменсу), Бетінен оты шығу(ұялу), қолы ашық(жомарт),т.б. Құрамындағы сөздердің орнын өзгертуге немесе басқа сөзбен орнын ауыстыруға бола беретін тіркестерді еркін тіркестер дейміз. 2. Құрамындағы сөздер жеке-жеке мағынаны білдіреді. 3. Құрамындағы сөздер жеке-жеке сұраққа жауап беріп, екі сөйлем мүшесі болады. 1.Құрамындағы сөздердің орнын өзгертуге немесе басқа сөзбен орнын ауыстыруға болмайтын тіркестерді тұрақты тіркестер дейміз 2. Құрамындағы сөздер жеке-жеке мағына бермей, барлығы тұтас бір мағынаны білдіреді. 3. Бір сұраққа жауап беріп, бір сөйлем мүшесі болады.

Тілімізде еркін сөз тіркестері, тұрақты сөз тіркестері деген ұғым бар.

Еркін сөз тіркестері мен тұрақты сөз тіркестерін

Еркін сөз тіркестері

Тұрақты тіркестер

Таза дәптер, әдемі киім, әдепті оқушы, баланың ісі, үздік оқушы, жақсы адам,кең бөлме, ашық есік, т.б.

Тайға таңба басқандай (анық), жүрек жұтқан(батыр), тіс жармау(үндемеу), бармағын тістеу(өкіну), мұрнын көкке көтеру(менменсу),

Бетінен оты шығу(ұялу), қолы ашық(жомарт),т.б.

Құрамындағы сөздердің орнын өзгертуге немесе басқа сөзбен орнын ауыстыруға бола беретін тіркестерді еркін тіркестер дейміз.

2. Құрамындағы сөздер жеке-жеке мағынаны білдіреді.

3. Құрамындағы сөздер жеке-жеке сұраққа жауап беріп, екі сөйлем мүшесі болады.

1.Құрамындағы сөздердің орнын өзгертуге немесе басқа сөзбен орнын ауыстыруға болмайтын тіркестерді тұрақты тіркестер дейміз

2. Құрамындағы сөздер жеке-жеке мағына бермей, барлығы тұтас бір мағынаны білдіреді.

3. Бір сұраққа жауап беріп, бір сөйлем мүшесі болады.

Мысалы: Оқу инемен құдық қазғандай(қиын) Көзі ашық(оқыған), көкірегі ояу(сапалы) азаматтар елге қызмет етеді. Бірінші сөйлемдегі «оқу инемен құдық қазғандай» деген тұрақты тіркестер тұтас бір мағынаны білдіріп, қандай деген бір сұраққа жауап беріп, сөйлемде баяндауыш қызметін атқарады.  Екінші сөйлемдегі «көзі ашық», «көкірегі ояу» деген тұрақты тіркестер де тұтас бір мағынаны білдіріп, қандай деген бір сұраққа жауап беріп, сөйлемде бірыңғай баяндауыш қызметін атқарады.
  • Мысалы: Оқу инемен құдық қазғандай(қиын)
  • Көзі ашық(оқыған), көкірегі ояу(сапалы) азаматтар елге қызмет етеді.
  • Бірінші сөйлемдегі «оқу инемен құдық қазғандай» деген тұрақты тіркестер тұтас бір мағынаны білдіріп, қандай деген бір сұраққа жауап беріп, сөйлемде баяндауыш қызметін атқарады.
  • Екінші сөйлемдегі «көзі ашық», «көкірегі ояу» деген тұрақты тіркестер де тұтас бір мағынаны білдіріп, қандай деген бір сұраққа жауап беріп, сөйлемде бірыңғай баяндауыш қызметін атқарады.
(Синонимдік тұрақты тіркестер) 1.Үріп ауызға салғандай, ай десе аузы бар, күн десе көзі бар. 2.Ит арқасы қиянда, ит өлген жер. 3.Зәре-құты қалмау, көзі шарасынан шығу. 4.Мұрнынан шаншылып жүру, сүрініп жығылу. 5.Жүрек жұтқан, жүрегінің түгі бар. 6. Қоян жүрек, су жүрек.

(Синонимдік тұрақты тіркестер)

1.Үріп ауызға салғандай, ай десе аузы бар, күн десе көзі бар.

2.Ит арқасы қиянда, ит өлген жер.

3.Зәре-құты қалмау, көзі шарасынан шығу.

4.Мұрнынан шаншылып жүру, сүрініп жығылу.

5.Жүрек жұтқан, жүрегінің түгі бар.

6. Қоян жүрек, су жүрек.

Қарама-қарсы мағынадағы сыңарын табу  (Антонимдік тұрақты тіркес)   1.Бетінен оты шығу Ат ізін салмау 2.Ат ізін құрғатпау Беті шімірікпеу 3.Ит өлген жер Көңілі тасу 4.Құлақ аспау Таяқ тастам жер 6.Көңілі басылу Құлақ қою

Қарама-қарсы мағынадағы сыңарын табу

(Антонимдік тұрақты тіркес)

1.Бетінен оты шығу Ат ізін салмау

2.Ат ізін құрғатпау Беті шімірікпеу

3.Ит өлген жер Көңілі тасу

4.Құлақ аспау Таяқ тастам жер

6.Көңілі басылу Құлақ қою

Кітаппен, дәптермен жұмыс  111-жаттығу. 1.Төмендегі тұрақты тіркестерді жаттап алу. 2.Қайсылары антонимдік қатар, қайсылары синонимдік қатар құрап тұрғанын табу. 3.Тұрақты тіркестердің мағыналарын балама сөздермен ашу(ауызша). 113-жаттығу. 1.Мәтінді оқу, ат қою. 2.Тұрақты тіркестерді теріп жазу. 3.Мәтіндегі тұрақ ты тіркестерді олардың синонимдерімен ауыстырып жазу. 4.Тұрақ ты тіркестерді қолдана отырып, шағын мәтін құрап жазу(шығармашылық жұмыс).

Кітаппен, дәптермен жұмыс

111-жаттығу. 1.Төмендегі тұрақты тіркестерді жаттап алу.

2.Қайсылары антонимдік қатар, қайсылары синонимдік қатар құрап тұрғанын табу.

3.Тұрақты тіркестердің мағыналарын балама сөздермен ашу(ауызша).

113-жаттығу. 1.Мәтінді оқу, ат қою.

2.Тұрақты тіркестерді теріп жазу.

3.Мәтіндегі тұрақ ты тіркестерді олардың синонимдерімен ауыстырып жазу.

4.Тұрақ ты тіркестерді қолдана отырып, шағын мәтін құрап жазу(шығармашылық жұмыс).

Мысалдар Эвфемизм 1.Жүрек жұтқан 2.Өсекші Дисфемизм Тұрақты тіркес 3.Ит өлген 4.Соқыр 5.Аяғының сылтымасы бар 6.Жерге кіре жаздады7.Бармағын тістеу 7.Бармағын тістеу 8.Аузы жеңіл 9.Топас 10.Құлаққа ұрған танадай 11.Сөзуар 12.Саңырау 13.Кірерге тесік таппау 14.Мұрнын көкке көтеру 15.Қолы ашық

Мысалдар

Эвфемизм

1.Жүрек жұтқан

2.Өсекші

Дисфемизм

Тұрақты тіркес

3.Ит өлген

4.Соқыр

5.Аяғының сылтымасы бар

6.Жерге кіре жаздады7.Бармағын тістеу

7.Бармағын тістеу

8.Аузы жеңіл

9.Топас

10.Құлаққа ұрған танадай

11.Сөзуар

12.Саңырау

13.Кірерге тесік таппау

14.Мұрнын көкке көтеру

15.Қолы ашық

Нені білдім? Нені білгім келеді?

Нені білдім?

Нені білгім келеді?

112-жаттығу.Әдеби кейіпкерге фразеологиялық тіркестерді пайдаланып, мінездеме жазу.  Бағалау
  • 112-жаттығу.Әдеби кейіпкерге фразеологиялық тіркестерді пайдаланып, мінездеме жазу.
  • Бағалау


Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Всем учителям

Категория: Презентации

Целевая аудитория: 5 класс

Скачать
тұрақты тіркестер

Автор: Омарбекова Жадыра Манаскызы

Дата: 20.12.2016

Номер свидетельства: 371754

Похожие файлы

object(ArrayObject)#853 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(81) "А?ылшын ж?не ?аза? тіліндегі т?ра?ты тіркестер"
    ["seo_title"] => string(57) "ag-ylshyn-zh-nie-k-azak-tilindieghi-tu-rak-ty-tirkiestier"
    ["file_id"] => string(6) "317456"
    ["category_seo"] => string(15) "angliiskiyYazik"
    ["subcategory_seo"] => string(7) "prochee"
    ["date"] => string(10) "1460372449"
  }
}
object(ArrayObject)#875 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(91) "С?з тіркесі,еркін, т?ра?ты тіркестер.К?рделі с?здер."
    ["seo_title"] => string(50) "soztirkiesiierkinturaktytirkiestierkurdielisozdier"
    ["file_id"] => string(6) "317289"
    ["category_seo"] => string(7) "prochee"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1460312506"
  }
}
object(ArrayObject)#853 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(33) "Т?ра?ты тіркестер. "
    ["seo_title"] => string(23) "tu-rak-ty-tirkiestier-1"
    ["file_id"] => string(6) "200245"
    ["category_seo"] => string(13) "vsemUchitelam"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1428757119"
  }
}
object(ArrayObject)#875 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(99) "Сөз тіркесі және күрделі сөздер мен тұрақты тіркестер"
    ["seo_title"] => string(63) "soz_tirkiesi_zh_nie_kurdieli_sozdier_mien_tu_rak_ty_tirkiestier"
    ["file_id"] => string(6) "397755"
    ["category_seo"] => string(10) "literatura"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1488641247"
  }
}
object(ArrayObject)#853 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(32) "Т?ра?ты тіркестер "
    ["seo_title"] => string(21) "tu-rak-ty-tirkiestier"
    ["file_id"] => string(6) "154018"
    ["category_seo"] => string(13) "vsemUchitelam"
    ["subcategory_seo"] => string(11) "presentacii"
    ["date"] => string(10) "1421086457"
  }
}


Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

Распродажа видеоуроков!
ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства