?стаз болу – ж?ректі? батырлы?ы,
?стаз болу – сезімні? а?ылды?ы.
?стаз болу – мінезді? к?н шуа?ы,
?стаз болу – адамны? асылды?ы,
Кіріспе
ХХІ ?асырды? на?ыз ?стазы ?андай болма? керек? ?рине, ол ?з к?сібіні? майталманы, осы ма?сат?а рухани к?ш-жігерін, парасат-?уатын салу керектігі айтпаса да т?сінікті. Б?л - ?ркімні? ?олынан келе бермейтін, ерекше талантты ?ажет ететін, бай ?иялды адам?а т?н ?асиет. Сондай-а? ?стаз к?нбе- к?нгі ?зіні? к?п ?ырлы е?бегінде мазм?ны ?р т?рлі кездейсо? жайттарды? туындап отыратынын алдын ала сезіп, болжап ж?не оны? о? шешімін табу?а дайын болу?а тиіс.Сонды?тан да ?стазды ?р баланы? жан-д?ниесін танып-білуші ?рі оны жеке т?л?а етіп ?алыптастырушы, ел болаша?ыны? м?сіншісі деуге болады. «?стаз» с?зіні? 2 т?рлі сипаты бар. Бірі – белгілі п?ннен саба? беретін о?ытушы да, екіншісі – жо?ары беделді адамдар?а ы?пал етуші дана адам. Мектептегі ?стаз – баланы? екінші ата-анасы, болаша??а ай?ын жол сілтер а?ылшысы. Оны? мейірімге толы ж?регі ш?кірт бойында?ы талай а?атты?ты кешіре біледі. Оны? бойында?ы білім мен а?ыл, ойыны? ?уаты талай тентекті жуасытып, небір еркені сабасына т?сіреді, т?ртіпке баулып, есейтіп, ержеткізеді. Сонды?тан ?рбір ш?кірт ?зіне ?лгі-?неге бол?ан с?йікті м??алімін ?стазым деп атайды. Осы т?ста Абайды?: А?ырын ж?ріп, аны? бас, Е?бегі? кетпес дала?а. ?стазды? еткен жалы?пас, ?йретуден бала?а,- деген ?ле? жолдары еріксіз ой?а оралады. Егер ?р ш?кірт ?мірде бір кірпіш болып ?аланып, ?стаздан ш?кірт озып жатса, т?ккен тер мен адал е?бекті? а?тал?аны емес пе ?! ?азіргі білім беру саласы ?ызметкерлеріні? алдында т?р?ан басты проблема – жа?а формацияны? жа?а ?стазын ?алыптастыру. Жа?андану д?уірі – ?лемдегі елдерді? б?секелестік жа?дайында халы?аралы? де?гейде ?зара кірігу ?рдістеріні? жандану д?уірі де бол?анды?тан, білім – пайдалы инвестиция саласы ретінде елімізді? экономикалы?, ?леуметтік ж?не саяси даму т?ра?тылы?ын ?амтамасыз етеді..Елбасымыз: "Біз білім-?ылым саласында б?секеге ?абілетті болмаса?, ?з ма?сатымыз?а жете алмаймыз. Барлы?ы мектептен, ал ?аза?стан ?шін ауыл мектебінен басталады”, -деген болатын. XXI ?асыр ?лтты? б?секе, а?паратты? сайыс, инновациялы? технологиялар, к?рделі экономикалы? реформалар сия?ты к?ріністерімен ерекшеленеді. Сол кезе?ге сай интеллектуалды, дені сау, ой-?рісі жо?ары дамы?ан, халы?аралы? де?гейге с?йкес білімі бар азаматты т?рбиелеу- ?р м??алімні? міндеті.
М??алім – барлы? білім беру ж?йесіні? негізі, жаны ж?не ж?регі.
?азіргі заман м??алімі
(эссе)
?мірдегі к?п маманды?тарды? ішінде жан-жа?ты білімділікті, икемділікті, шеберлікті, ерекше ш?кіртжандылы?ты, мейірімділікті ?ажет ететін маманды? та – ?стазды? маманды?. Олай дейтінім, м??алім е?бегі біріншіден, адамзат ?о?амы тарихында жина?тал?ан ?ылым негіздерінен білім беруге тиіс болса, екіншіден, ?немі ш?кірттерімен ?арым-?атынаста болып, білсем, ?йренсем деген бала арманы мен оны? сырлы та?дырына басшылы? етуді мойнына ал?ан маман. Б?гінгі ?стаз ш?кіртіне ?ылым негіздерінен м?лімет беріп ?ана ?оймай, оны д?ниеж?зілік білім, а?парат, экономика ке?істігіне шы?у?а, я?ни ?ата? б?секе жа?дайында ?мір с?руге т?рбиелеуі керек. Ол на?ыз ?стазды? ?ана ?олынан келеді. ?стаз атана білу, оны ?адір т?ту, ?астерлеу, арындай таза ?стау - ?р м??алімні? борышы. Ол - ?з к?сібін, ?з п?нін, барлы? ш?кіртін, мектебін шексіз с?йетін адам.Осы іске деген ?ызы?ушылы? пен с?йіспеншілік ?ана оны небір ?иын ?рекеттерге жетелейді, іске батыл кірісуге септігін тигізеді. Н?тижесінде бір емес, бірнеше жас ж?рекке м??гі ?стаз болып ?алады. ?стазды? осыншама ?адір-?асиет, ??рметке б?ленуі ?зін ?орша?ан орта мен ?рбір ш?кіртіне ас?ан сезімталды?пен, жауапкершілікпен ?арым-?атынас жасауында.?йткені оны? ?арапайым да сыпайы киім киісі, м?дениетті с?зі, ?депті ж?ріс-т?рысы, жина?ы іс-?рекеті, білімі ш?кіртке де, ата-ана?а да, ж?ртшылы??а да ?неге. ?лы а?ылшын а?артушысы Уильям Уорд: Жай м??алім хабарлайды, Жа?сы м??алім т?сіндіреді, Керемет м??алім к?рсетеді, ?лы м??алім шабыттандырады,- дейді. Білім беру ж?йесі мамандардан к?сіби икемділік пен ?т?ырлы?ты, сан ?ырлы шы?армашылы? ?ызмет пен ?зін-?зі бас?ару, ?зін-?зі ?йымдастыру жа?дайында?ы біліктілікті ?ажет етеді. ?йткені ?азіргі жас буын - елімізді? келер к?нгі келбеті. Б?л ж?нінде Елбасымыз Н?рс?лтан ?біш?лы Назарбаев: «?асырлар ма?саты – саяси-экономикалы? ж?не рухани да?дарыстарды же?іп шы?а алатын, ізгіленген ХХІ ?асырды ??рушы іскер, ?мірге икемделген, жан-жа?ты жеке т?л?аны т?рбиелеп ?алыптастыру»,- деген т?жырым жасады. Ол ?шін б?гінгі о?у ?рдісіне сай педагогикалы? шеберлік ?ажет. «Педогогтік шеберлік – дарынды талант емес, ?йрену, ізденуді? н?тижесі. М??алім шеберлігі жайлы жазыл?ан дайын ?а?ида жо?, болуы да м?мкін емес. Адамны? ?зіне-?зі ?мір бойы ?оятын ж?не о?ан ?рдайым жауап іздейтін санаулы с?ра?тары болады екен. Мен ?шін сол м??гі с?ра?ты? бірі де біре-гейі - М??алім деген кім? Алдымен осы с?ра?ты? жауабын та?ы да бір ай?ындап ба?айы?.М??алімге т?н е? бірінші ?асиет – баланы ??рметтеу. Оны? адамшы-лы? ар-ожданын, намысын, т?л?асын жасына ?арамай силау, ??рмет т?ту. Б?л м??алімні? тере? д?ниетанымы мен ?лкен ж?регінен келіп шы?ады.
Біздер, м??алімдер, к?нделікті ?мірді? жай ?ана адамы емес, болаша?ты ??рушыларды, адамзатты? с?улетті болаша?ын жасаушыларды т?рбиелеп отыр?анымызды ойласа?, м??алім м?ратыны? ?андай болатыны ?зінен-?зі ай?ын. Осы?ан байланысты ?стаз?а т?н мынадай сипаттарды даралап к?рсетуге болады: - Д?ниетанымды? к?з?арасы, сенімі - ?ызметке бейімділігі - К?сіптік білімі мен біліктілігі - ?ам?орлы? к?з?арас, с?йіспеншілік сезім - ?йымдастырушылы? ?абілет - Заман?а сай жа?ашылды? Осындай даралы? ?асиеттер ?стазды? ба?ыт?а жеткізеді. Ба?ытты? ?лкені - ?зі?ді-?зі? тану. ?стаз ?зін-?зі ?ай уа?ытта таниды? Ол алдында?ы ш?кіртіні? ?ия?а ?анат ?а?ып, еліні? азаматы бол?ан с?тінен таниды. Білім беруде к?сіби ??зырлы маман иесіне жеткен деп маманды?ы бойынша ?з п?нін жетік білетін, о?ушыны? шы?армашылы?ы мен дарындылы?ына жа?дай жасай алатын, т?л?алы?-ізгілік ба?ыттылы?ы жо?ары, педагогикалы? шеберлік пен ?зіні? іс-?имылын ж?йелілікпен ат?ару?а ?абілетті, о?ытуды? жа?а технологияларын толы? ме?герген, отанды?, шетелдік т?жірибелерді шы?армашылы?пен ?олдана білетін к?сіби маман педагогті атаймыз.Ендеше, б?гінгі білім мен білік б?секелес заманда ?ландарымызды? биіктен к?рінуіне к?нделікті ісіміздегі жа?ашылды?ымыз ар?ылы, жан-жа?ты берген т?рбиеміз ар?ылы ?ол жеткіземіз. ХХІ ?асыр - білімділер ?асыры. Ендеше бізге ой ?рісі жо?ары дамы?ан, зерделі, жан-жа?ты дамы?ан, парасатты ?рпа? керек екенін бір с?тте естен шы?арма?анымыз ж?н.
?стаз жолы ?иыныра? бас?адан,
Сырлары к?п сырт?а ?лі шы?па?ан.
Шаршаса да осы жолды? бойында,
?андай ра?ат,шын ба?ытын тапса адам.
