kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

?ш арысты? ?лгілері

Нажмите, чтобы узнать подробности

Саба?ты? та?ырыбы: ?ш арысты? ?лгілері. 

Саба?ты? ма?саты: - Халы? шы?армаларын ж?не оны? бір т?рі ?тірік 
?ле?ді ?орытындылап, ?аза?ты? бас билері туралы 
білімдерін толы?тырып, шешендік с?здерді? 
ма?ынасын т?сінулеріне жа?дай жасау. 

- Т?сініп о?у, м?нерлеп о?у да?дыларын, 
шы?армашылы? ?абілеттерін дамыту. 

- С?з ?адірін т?сіне білуге т?рбиелеу. 

К?рнекілігі: ?йтеке би, ?азыбек би,Т?ле би суреттері. 

?дісі: т?сіндіру, ізденушілік, баяндау, тест. 

Саба?ты? т?рі: жа?а білімді т?сіндіру саба?ы. 

П?наралы? байланыс: ?аза? тілі, тарих. 

                                                Саба? барысы 

І. ?йымдастыру кезе?і. 
О?ушылар назарын саба??а аудару. 

ІІ. ?й тапсырмасын тексеру. 
- ?йге ?андай тапсырма берілді? 
1. ?тірік ?ле?ді  жат?а айту.  
- ?ане, кім айтады? 
4-6 о?ушы ?тірік ?ле?ді жат?а о?иды. 
 
- Балалар, ?тірік ?ле? ?андай шы?арма т?ріне жатады? 


Шешендік с?здер суырып салма а?ынды?пен туыстас. 
- «Суырыпсалма» дегенді ?алай т?сінеміз? 

Шешендік с?здер – тере? оймен, шебер тілмен айтыл?ан халы? шы?армасы. Ол тап?ырлы? пен шешендікке ?йрететін к?ркем с?з ?лгісі болып табылады. 
Аумалы-т?кпелі заманды бастан кешкен ?аза? хал?ыны? ?зіндік бас?ару ж?йесі болды. Ел ?амын жеген ерлері, с?зін с?йлеп, жа?дайын жайла?ан шешендері, білімпаз билері, ?р елді?, ?р ауылды? ?з ты?дар а?са?алы бол?ан. М?ндай халы? ?кілі ?аза?тан бас?а халы?та болма?ан. Олар ?азіргі сотты?, прокурорды?, ?кімні? ?ызметін бір ?зі ат?ар?ан. Демек би-шешендер тек ?ана ?аза? хал?ына т?н ??былыс. 

?азір Н?рлан Оразалинні? «?ш би» ?ле?ін о?ып берейін.
Ойды? ?оз?ап жасынын 
?айта ту?ан ?асырым. 
Т?ле би мен ?азыбек. 
?йтеке би асылым. 
Айбын бол?ан еліме. 
Айдын бол?ан к?ліме. 
Айналайын ?ш биім, 
Пана бол?ан жеріме. 
Елдік туын ?ста?ан, 
Ел намысын ?шта?ан. 
?алы? ?аза? пір т?тар 
?асиетті ?ш бабам. 
- ?ле?де кімдер туралы айтыл?ан? 
Билер туралы бірінші сыныптан білетінімізді еске т?сіріп, ?осымша м?лімет жинап келу о?ушылар?а тапсырыл?ан болатын. Енді сол о?ушыларды ты?дайы?. 

?аза?ты? б?л ?ш биі – халы? ?амын ойла?ан адамдар бол?ан. 

V. Жа?а саба?. 
Б?гінгі саба?ымызда осы ?ш биді? шешендік с?здер ?лгісімен танысамыз. 

Д?птерімізді ашып б?гінгі к?нді, та?ырыпты жазып ?оямыз. 
?азанны? жиырма сегізі 
?ш арысты? ?лгілері. 
Кітаппен ж?мыс. 

1. ?аза?ты? майталман ?ш биі Т?ле би, ?азыбек, ?йтеке билер к?біне Т?ркістанда жиі-жиі бас ?осып, ??гіме-ке?ес ?ткізіп т?рады екен. Сондай бір кездесудегі с?з ?лгілерінен ?зінді о?имыз. 
(?зім о?ып беремін.) 
2. О?ушылар р?лге б?ліп о?иды. 

VІ. Бекіту. 
- Балалар, осы м?тіндегі ?ш арысымыз кімдер? 

- Неге б?л кісілерді «?ш арыс» деп айтып отыр? 

- Т?ле би не туралы айт?ан? 
- Пыра? деген с?зді ?алай т?сінесі?? 
- Шыра? дегенді ?алай т?сінесі?? 
- Осы шешендік с?здерді ?азыбек би ?алай жал?астыр?ан екен? 
- Б?л шешендік с?здерлі ?алай т?сінесі?? 
- ?азыбек биге Т?ле би ?андай ба?а берді? 
- ?азыбек би ?алай жал?астырды? 
- С?зді? кезегі енді кімге тиді, балалар? 
- ?йтеке би не айтты? 
- Осы батадан не т?сіндік? 
- Балалар, билерді? суреттеріне зер салып ?арайы?шы. Билерді? бейнесінен не бай?алады? 
- Б?гінгі саба?та «би» деген с?з к?бірек айтылды. Осы с?зді? ма?ынасын ашып бере аласыздар ма? 
Би - 
Д?птерге жазу 

«?ш би» 
?ш би де халы? ?амын ойла?ан, ел бірлігін жа?та?ын адамдар бол?ан. ?шеуіні? жиі-жиі кездесулеріндегі ??гіме ар?ауы – б?кіл ?аза?ты? басын біріктіру, к?п кешікпей жо??ар?а ?арсы азатты? ?рыс?а аттану болатын.

?аза? тілі тарихын зерттеген ?асым Аманжолов: «?аза? хал?ы ?з д?уірінде ?ш ж?зге б?лінген тайпаларды? бірігуінен ?алыптас?ан» -деген. ?ш би ?ш елді?, ?ш ж?зді? атынан келіп ?лытау ??ірінде ?ш ж?зді? басы ?осылып, ?аза? хал?ы біріккендігін к?рдік. Сол билер баста?ан бірлікті?, ынтыма?ты? жал?асы, бейбіт д?уірде ?мір с?ріп отырмыз. Шешен-билеріміз – ерді? ??нын екі ауыз с?збен бітіргенін даналы? с?здер иесі екендіктерін бай?ады?. 
 
ІХ. Ба?алау 
Х. ?йге тапсырма 
ХІ. ?орытынды. 
?аза??а с?з дары?ан, 
Бір с?з ?шін семіріп, 
Бір с?з ?шін ауыр?ан. 
Асан ?ай?ы айт?андай к?шпен емес, с?збен де ма?ызды м?селелер шешіледі екен. Сонды?тан с?з м?нін т?сініп, с?йлеу м?дениетімізге м?н беріп, о?ан жауапкершілікпен ?арап, ж?німен ма?ыналы с?йлей білуіміз керек.

Просмотр содержимого документа
«?ш арысты? ?лгілері»

Сабақтың тақырыбы: Үш арыстың үлгілері. 

Сабақтың мақсаты: - Халық шығармаларын және оның бір түрі өтірік 
өлеңді қорытындылап, қазақтың бас билері туралы 
білімдерін толықтырып, шешендік сөздердің 
мағынасын түсінулеріне жағдай жасау. 

- Түсініп оқу, мәнерлеп оқу дағдыларын, 
шығармашылық қабілеттерін дамыту. 

- Сөз қадірін түсіне білуге тәрбиелеу. 

Көрнекілігі: Әйтеке би, Қазыбек би,Төле би суреттері. 

Әдісі: түсіндіру, ізденушілік, баяндау, тест. 

Сабақтың түрі: жаңа білімді түсіндіру сабағы. 

Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, тарих. 

Сабақ барысы 

І. Ұйымдастыру кезеңі. 
Оқушылар назарын сабаққа аудару. 

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру. 
- Үйге қандай тапсырма берілді? 
1. Өтірік өлеңді жатқа айту.  
- Қане, кім айтады? 
4-6 оқушы өтірік өлеңді жатқа оқиды. 
 
- Балалар, өтірік өлең қандай шығарма түріне жатады? 


Шешендік сөздер суырып салма ақындықпен туыстас. 
- «Суырыпсалма» дегенді қалай түсінеміз? 

Шешендік сөздер – терең оймен, шебер тілмен айтылған халық шығармасы. Ол тапқырлық пен шешендікке үйрететін көркем сөз үлгісі болып табылады. 
Аумалы-төкпелі заманды бастан кешкен қазақ халқының өзіндік басқару жүйесі болды. Ел қамын жеген ерлері, сөзін сөйлеп, жағдайын жайлаған шешендері, білімпаз билері, әр елдің, әр ауылдың өз тыңдар ақсақалы болған. Мұндай халық өкілі қазақтан басқа халықта болмаған. Олар қазіргі соттың, прокурордың, әкімнің қызметін бір өзі атқарған. Демек би-шешендер тек қана қазақ халқына тән құбылыс. 

Қазір Нұрлан Оразалиннің «Үш би» өлеңін оқып берейін.
Ойдың қозғап жасынын 
Қайта туған ғасырым. 
Төле би мен Қазыбек. 
Әйтеке би асылым. 
Айбын болған еліме. 
Айдын болған көліме. 
Айналайын үш биім, 
Пана болған жеріме. 
Елдік туын ұстаған, 
Ел намысын ұштаған. 
Қалың қазақ пір тұтар 
Қасиетті үш бабам. 
- Өлеңде кімдер туралы айтылған? 
Билер туралы бірінші сыныптан білетінімізді еске түсіріп, қосымша мәлімет жинап келу оқушыларға тапсырылған болатын. Енді сол оқушыларды тыңдайық. 

Қазақтың бұл үш биі – халық қамын ойлаған адамдар болған. 

V. Жаңа сабақ. 
Бүгінгі сабағымызда осы үш бидің шешендік сөздер үлгісімен танысамыз. 

Дәптерімізді ашып бүгінгі күнді, тақырыпты жазып қоямыз. 
Қазанның жиырма сегізі 
Үш арыстың үлгілері. 
Кітаппен жұмыс. 

1. Қазақтың майталман үш биі Төле би, Қазыбек, Әйтеке билер көбіне Түркістанда жиі-жиі бас қосып, әңгіме-кеңес өткізіп тұрады екен. Сондай бір кездесудегі сөз үлгілерінен үзінді оқимыз. 
(Өзім оқып беремін.) 
2. Оқушылар рөлге бөліп оқиды. 

VІ. Бекіту. 
- Балалар, осы мәтіндегі үш арысымыз кімдер? 

- Неге бұл кісілерді «Үш арыс» деп айтып отыр? 

- Төле би не туралы айтқан? 
- Пырақ деген сөзді қалай түсінесің? 
- Шырақ дегенді қалай түсінесің? 
- Осы шешендік сөздерді Қазыбек би қалай жалғастырған екен? 
- Бұл шешендік сөздерлі қалай түсінесің? 
- Қазыбек биге Төле би қандай баға берді? 
- Қазыбек би қалай жалғастырды? 
- Сөздің кезегі енді кімге тиді, балалар? 
- Әйтеке би не айтты? 
- Осы батадан не түсіндік? 
- Балалар, билердің суреттеріне зер салып қарайықшы. Билердің бейнесінен не байқалады? 
- Бүгінгі сабақта «би» деген сөз көбірек айтылды. Осы сөздің мағынасын ашып бере аласыздар ма? 
Би - 
Дәптерге жазу 

«Үш би» 
Үш би де халық қамын ойлаған, ел бірлігін жақтағын адамдар болған. Үшеуінің жиі-жиі кездесулеріндегі әңгіме арқауы – бүкіл қазақтың басын біріктіру, көп кешікпей жоңғарға қарсы азаттық ұрысқа аттану болатын.

Қазақ тілі тарихын зерттеген Қасым Аманжолов: «Қазақ халқы өз дәуірінде үш жүзге бөлінген тайпалардың бірігуінен қалыптасқан» -деген. Үш би үш елдің, үш жүздің атынан келіп Ұлытау өңірінде үш жүздің басы қосылып, қазақ халқы біріккендігін көрдік. Сол билер бастаған бірліктің, ынтымақтың жалғасы, бейбіт дәуірде өмір сүріп отырмыз. Шешен-билеріміз – ердің құнын екі ауыз сөзбен бітіргенін даналық сөздер иесі екендіктерін байқадық. 
 
ІХ. Бағалау 
Х. Үйге тапсырма 
ХІ. Қорытынды. 
Қазаққа сөз дарыған, 
Бір сөз үшін семіріп, 
Бір сөз үшін ауырған. 
Асан қайғы айтқандай күшпен емес, сөзбен де маңызды мәселелер шешіледі екен. Сондықтан сөз мәнін түсініп, сөйлеу мәдениетімізге мән беріп, оған жауапкершілікпен қарап, жөнімен мағыналы сөйлей білуіміз керек.



























Ашық сабақ

Тақырыбы:Үш арыстың үлгілері























Өткізген: Садуакасова А.М.

Сыныбы: 2 «Е»

Күні: 28.10.2015


















































Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Начальные классы

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 2 класс.
Урок соответствует ФГОС

Скачать
?ш арысты? ?лгілері

Автор: Садуакасова Айгуль Маратовна

Дата: 28.03.2016

Номер свидетельства: 311060

Похожие файлы

object(ArrayObject)#852 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(58) "?ш арысты? ?лгілері (презентация)"
    ["seo_title"] => string(35) "usharystynulghilieripriezientatsiia"
    ["file_id"] => string(6) "311065"
    ["category_seo"] => string(16) "nachalniyeKlassi"
    ["subcategory_seo"] => string(11) "presentacii"
    ["date"] => string(10) "1459151166"
  }
}
object(ArrayObject)#874 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(81) "?дебиеттік о?у п?нінен ?мж "?ш арысты? ?лгілері""
    ["seo_title"] => string(45) "diebiiettikokupninienkmzhusharystynulghilieri"
    ["file_id"] => string(6) "314287"
    ["category_seo"] => string(16) "nachalniyeKlassi"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1459676674"
  }
}
object(ArrayObject)#852 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(29) "?ш арыс ?лгілері "
    ["seo_title"] => string(19) "ush-arys-ulghilieri"
    ["file_id"] => string(6) "197544"
    ["category_seo"] => string(16) "nachalniyeKlassi"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1428254682"
  }
}
object(ArrayObject)#874 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(57) ""Кітап-досы?,а?ылшы?" т?рбие саба?"
    ["seo_title"] => string(29) "kitapdosynakylshyntrbiiesabak"
    ["file_id"] => string(6) "330312"
    ["category_seo"] => string(16) "nachalniyeKlassi"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1464189720"
  }
}
object(ArrayObject)#852 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(54) "Мен өз Отанымның патриотымын!"
    ["seo_title"] => string(31) "mien_oz_otanymnyn_patriotymyn_1"
    ["file_id"] => string(6) "348096"
    ["category_seo"] => string(10) "vneurochka"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1476121097"
  }
}

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства