kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Дарынды бала - болаша? тірегі

Нажмите, чтобы узнать подробности

Болаша?ты? б?гінгіден н?рлы болыуна ы?пал етіп,адамзат ?о?амын ал?а апаратын к?ш тек білімде ?ана. ?ай елді? болмасын ?сіп-?ркендеуі, ?ркениетті д?ниеде ?зіндік орын алуы оны? ?лтты? білім ж?йесіні? де?гейіне, даму ба?ытына байланысты.

Егеменді еліміз т?уелсіз мемлекет м?ртебесін алып, ?аза? хал?ыны? ?асырлар бойы а?са?ан арманы іске асу барысында, осы т?ста ?з жеткіншегін жан-жа?ты жетілген,парасатты азамат етіп т?рбиелеу, тиісті маманды? беру кез-келген мемлекетті? естен шы?армайтын негізгі ма?саттарыны? бірі. ?азіргі кезде орын алып отыр?ан ?иыншылы?тарды,келе?сіздіктерді же?етін де,жа?аша жол табатын да, нары?ты? ?атынастарды? д?рыс ба?ытын аны?тыйтын да тек іскер, білгір мамандар болатынды?ына дау жо?.

            Ел Президентіні? ?аза?стан хал?ына «?аза?стан-2030» жолдауында: «Бізді? жас мемлекетіміз ?сіп жетіліп кемелденеді,бізді? балаларымызбен немерелеріміз онымен бірге ер жетеді.Олар ?з ?рпа?ыны? жауапты да жігерлі,білім ?ресі биік,денсаулы?ы мы?ты ?кілдері болады»-деген сенімі жай айтыл?ан с?з емес.Б?гіні к?н талабына орай білім беру мазм?ны,ма?саты ?айта ?аралып,т?бегейлі жа?артылуы тиіс.Елімізді? болаша?ы к?ркейтіліп,?ркениетті елдер ?атарына ?осылу б?гінгі ?рпа? бейнесінен к?рінеді.Осыдан барып жас ?рпа??а ?ылыми негізде білім беру,?абілеттерін ашу міндеті туындайды.Я?ни білім мазм?нын жа?арту,?здіксіз білім беру ж?йесін дамыту-?мірді? ?зі талап етіп отыр?ан б?гінгі к?нні? обьективті за?дылы?ы.

                    «Адам ?рпа?ымен мы? жасайды»-дегендей,?рпа? т?рбиесі- ?ай кезе?де де халы?ты? м?селе бол?ан.

            Тарихтан білетініміз:дарындылар,?абілеттілер аса жо?ары ба?алан?ан.

            Н.Ожеговты? с?здігінде дарындылы? «таби?аттан берілетін ерекше ?абілет »деп т?сіндіріледі. Адами ойлау,ізденімпазды?-

таби?атты? адамзат?а берген тамаша сыйы.Б?л ?абілет барлы? адам бойынан табылары с?зсіз.Дегенмен,таби?ат оны б?ріне бірдей етіп б?лмей,біреуге к?птеу,біреуге аздау,ал ?шіншілеріне м?лдем жарытпай тарататыны да аны?.

            К?птеген ?алымдар дарындылы?ты генетикалы? н?рсе деп ?арастыр?ан.Оны белгілі бір даму сатысыны? со??ы н?тижесі деп т?сіндіреді.

            Кезінде Плотонны? ?зі а?ынды?ты «?нер мен білімні? ар?асында емес,??дайды? аны?тауы мен кернеген сезімнен» туындайды деген болатын.  

            Ал,Сократ ?зіні? ерекше ?асиетін т?сіндіргенде «ма?ан ?рдайым к?мекке мейірімді пірім-гений келеді» деген екен.

            Дарындылы?ты немесе ерекше ?абілеттілікті балалы? ша?тан универсалды? т?р?ыдан ?арастыр?ан ж?н.Ал,уа?ыт ?те келе, т?л?аны? есеюімен б?л ?абілет ?зіні? арнаулы ?ырларын к?рсетеді,п?ндік д?режеге,мазм?н?а ие болады.

            Жа?а д?уір табалдыры?ында т?р?ан адамзат баласы ?зіні? даму сатысында интелектуалды? ?абілетке барынша иек артуда.Интелектуалды? а?ыл-ой иесі дегенде бізт талантты адамдарды айтамыз.М?ндай дарын иелері ?о?амны? ?лкен байлы?ы ж?не ал?а жылжытар к?ші.

Ерте?гі к?нні? б?гінгіден г?рі н?рлыра? болуына ы?пал етіп, адамзат ?о?амын ал?а апаратын ??діретті к?ш тек білімде ?ана. Демек, ?ай елді? болсын ?сіп-?ркендеуі, ?ркениетті д?ниеде ?зіндік орын алуы оны? ?лтты? білім ж?йесіні? де?гейіне, даму ба?ытына тікелей байланысты.

                       Е? бастысы – бала мектеп ?абыр?асында ж?ріп,?зіне деген ?лкен с?йіспеншілікті, ?ам?орлы?ты, ?олдауды сезініп, к?руде.

Дарынды балаларды шы?армашылы? ж?мыс?а баулуды? ?діс-т?сілдері, жолдары зерттелді.

Бала дарынын дамыту ?шін білім беруге жа?а  мазм?н беріліп, озы? технологиялар енгізіле бастады.

Дарынды балалар?а ?ылыми-зерттеу ж?мыстарында ізденіс ж?мыстарында?ы ерекше шы?армашылы? ?абілеттерін іске асыруда ?ам?орлы? к?рсетіліп,жа?дай ту?ызылды.

            ?стаз болу жауапты да, ?рі ?иын маманды?, оны? ?стіне жас ?ркенні? бойында?ы таби?ат берген ерекше ??былысты, дарындылы?ты тани білу,д?рыс ба?ыт-ба?дар бере білу екі есе ?иын. ?стаз деген м?ртебелі ат?а ие бол?ан кез-келген адам осындай ерекше ??былыспен бетпе-бет келгенде ?ателіктер жіберуі м?мкін.

            Дарындылы? – е? алдымен сана мен ж?йкені? сапалы? к?рінісі.Ол ?зіне танымдылы?, ерік-жігерлік, жеке дамулы? ерекшеліктерді білдіреді. Сонды?тан таби?атты? б?л дара ??былысын тани білу тек ж?йелілік де?гейде, ?зін ?орша?ан ортамен ты?ыз байланыста,ерекшеліктерін екшеуде жас м?лшері, ?абылдау де?гейі к?лемінде ж?зеге асырылуы керек.

             Д.Ж.Рензули бойынша дарындылы? дегеніміз – ?ш байланысты? ?йлесімділігі: жо?ары интелектілік, преативтілік ж?не н?тижеге жетудегі ынталылы?. Осы ?ш ?асиетті? біреуі болмаса адам дарын ретінде ?алыптаспайды. Интеллектілікті? жетіспеуінен адам жа?сы н?тижеге жете алмайды.Н?тижеге жетем деген ынтасы болмаса н?тиже де болмайды. Ал преативті ?асиеті нашар болса, ондай адам тек орындаушылы? ?асиетпен шектеледі.Адам с?йіспеншілікпен, жанымен ?алап істеген ісін ?немі дамытып отырады.Бала ?з ?алауымен баста?ан ісін жетілдірсе, дамыта ?йымдастырса, ол – шы?армашылы?, я?ни дарынды баламен ж?мыс істеуде алдымен н?тижеге жету ынтасын ?алыптастыру,шы?армашылы?пен ж?мыс істеуге ?йрету ?те ма?ызды.Дарындылы?ты аны?тау ?шін ?р т?рлі деректерді, ба?ылау ба?алау н?тижелерін, тест, трекинг ?дістерін ?олдану?а болады.Дарынды балаларды аны?тау ?шін п?н м??алімдері балаларды саба? ?стінде, ?р т?рлі істермен айналысу барысында ба?ылау, ата-анасымен ??гімелесу,жолдастарымен ??гімелесу ар?ылы, тест, трекинг ?орытындысына ?арай аны?тайды.

?орыта айт?анда, елімізді? ?ркениетті елдер ?атарынан орын алып, дамуды? жо?ар?ы сатысына к?терілуі ?шін е? алдымен келер ?рпа??а о? т?рбие, тере? білім берілуі керек. Ал, білімні? ?айнар к?зі мектептен басталса, оны? к?усарынан сусындатуда ?стаз е?бегіні? р?лі ерекше.

            Сонымен дарындылы? – туа біткен ?абілет деп айтып ?ттік. Дарынды балаларды? а?ыл-ойы жо?ары д?режеде дамиды.

            Дарынды балаларды?, е? алдымен есте са?тау ?абілеттері жо?ары болады.Сол себепті олар бір о?ы?анын жаттап алып ж?не м?дірмей айтып береді.Тіл байлы?ьары да ерекше дамиды, ?те а??ар?ышты?ымен ерекшеленеді.

            Дарынды балалар мектепте осындай ?асиеттерімен ерекшеленіп ал?а шы?ады. Оны м??алім бірден бай?айды. Біра? м?ндай о?ушыларды? ?зге о?ушылармен достасуы ?иындау болады. К?біне оларда ?згені? с?зін б?ліп,?з ??гімесін айтып кетуі орын алады. Ал, б?л ?згелерге ?намайды, сонды?тан олар достарынан алыстай бастайды.

            Дарынды балалар берілген тапсырманы орындау?а бар к?ш-жігерін салады, оны б?рінен арты? орындау?а тырысады ж?не е?бегіні? жо?ары ба?алан?анын ?алайды. Сонды?тан ?стаздар оларды? е?бектерін ба?алап, мада?тап отыру керек.Оны? одан ?рі ?суіне жа?дай жасап, жол ашу керек.

            Дарынды балаларды? милары ерекше дамы?ан, ?абілетті, энергиясы мол болады. Сонды?тан дарынды балаларды дамыту ?шін ?стаз?а к?п е?бектенуге тура келеді. Олар?а нені? ?сері к?п болса, сол жа?ын ?натуы м?мкін. Б?л жа?ынан ?ара?анда дарынды балалар?а ?стаздарды? ?сері де мол болма?.

            Дарынды балалар математика, ?аза? тілі мен ана тіліне ?абілетті, музыка мен сурет салу?а, спорт?а ерекше бейімділік к?рсете алады. Дарынды балалармен ж?мыс сітейтін ?стаздар мынадай талаптарды есте ?ста?аны д?рыс:

Саба?тарын ?рт?рлі ?діс-т?сілдермен ?ткізе білу.

П?нін жа?сы білу, баланы жалы?тырмау.

Шы?армашылы?пен ж?мыс істеу.

?зіндік к?з?арасын ?немі айту.

?зілді т?сіне ж?не ?олдана білу.

            Адам бойында ?зі туралы ой к?біне ?згелерді? к?з?арасы  ар?ылы ?алыптасады. Сол себепті ?ркім ?зі туралы жа?сы ойда болуы, ?зіні? ?жымда керек адам екенін сезіне білуі ?ажет. К?пшілік алдында?ы жауапкершілігін жа?сы сезінуі тиіс, ?сіресе б?л ?стаздар?а тиіс.

             М??алімні? басты ма?саты – о?ушыны? дарындылы?ын тани білу, оны? дарынын к?рсетуіне, ?абілетін дамытуына к?мектесу, олардан к?шбасшысын т?рбиелеу.

            ?аза?та: «?ке - бала?а сыншы» деген ма?ал бар. Мысалы, Шо?анны? ерекше ?абілетін, Абайды? бас?а балалардан ?згеше екендігін а??ар?ан оларды? ?келері болатын. Сонымен ?атар, болайын деп т?р?ан бала екен, к?зіні? оты бар бала екен деп ?аза?ты? билері,а?са?алдары дарынды балалар?а батасын беріп, оларды ерте таны?ан.

            Тауды? аласармауын, б?ла?ты? сар?ылмауын м?рат т?т?ан ?р би ?зінен кейінгі ?рпа?ты? да ел ?йыт?ысы боларлы?тай азаматтар болуын еш?ашан ?аперінен шы?арма?ан. К?кірегінде с?улесі, к?зінде оты бар жастарды алыстан танып, т?рбиелеп, баулып, ба??ан. «?сер елді? баласы – он бесінде баспын дейді, ?спес елді? баласы – он бесінде жаспын дейді», - деген сия?ты баланы он бес жастан ел билігіне, дау-шарды? шешімін айту?а баули баста?ан. М?селен, ?аракесек Келдібек би ?з баласы ?азыбекті жастайынан шешендікке,тап?ырлы??а баулиды. ?азыбек сыннан толы? ?ткен со? оны шаршы топ?ы салады.Осындай талапты жастарды ширата т?су ?шін ата?ты танымал билерге бата алу?а, т?рбие ?йренуге жіберетін бол?ан.

             ?азір ел егемендігін алып, е?сесі биіктеп т?р?ан кезде дарынды азаматтарды? ел экономикасын к?теруде, м?дени-рухани ?суіміз ?шін ролі зор болма?. Осы ретте Елбасы Н.?.Назарбаев дарынды жастарды ?олдау?а ерекше к??іл б?ліп отыр. Б?л к?нде жас таланттарды ?олдауды? мемлекеттік ба?дарламалары жасалды.

                        Жалпы білім беретін мектептерде о?ушыны? ой-?рісін,рухани ?суін,?мірге бейімділігін,дарынымен адамгершілігін т?рбиелей отырып хал?ын, салтын, д?ст?рін,жерін,?ылым мен ?нерді с?йетін ?рпа? т?рбиелесек, ел ерте?і, ?лт болаша?ы, ?лтты? б?секелестікке ?абілетті ?рпа? дегеніміз осы.

                       ?айсы ?о?ам,

                       ?ай елде,

                       ?ай кезде де

                       ?згермейтін саф алтын – дарын ?ана,- деген екен озы? ойлы а?ынымыз ?адір Мырза ?ли. ?згермейтін сая алтынымыз ?абілетті,дарынды балаларымызды тани біліп, т?рбиелеп,білім, адамгершілік шы?ына жеткізу- барша ?жымымызды? ?асиетті міндеті. Алла сол биіктен к?рінуге жазсын.    

 

Просмотр содержимого документа
«Дарынды бала - болаша? тірегі»

Дарынды бала – болашақтың тірегі



Болашақтың бүгінгіден нұрлы болыуна ықпал етіп,адамзат қоғамын алға апаратын күш тек білімде ғана. Қай елдің болмасын өсіп-өркендеуі, өркениетті дүниеде өзіндік орын алуы оның ұлттық білім жүйесінің деңгейіне, даму бағытына байланысты.

Егеменді еліміз тәуелсіз мемлекет мәртебесін алып, қазақ халқының ғасырлар бойы аңсаған арманы іске асу барысында, осы тұста өз жеткіншегін жан-жақты жетілген,парасатты азамат етіп тәрбиелеу, тиісті мамандық беру кез-келген мемлекеттің естен шығармайтын негізгі мақсаттарының бірі. Қазіргі кезде орын алып отырған қиыншылықтарды,келеңсіздіктерді жеңетін де,жаңаша жол табатын да, нарықтық қатынастардың дұрыс бағытын анықтыйтын да тек іскер, білгір мамандар болатындығына дау жоқ.

Ел Президентінің Қазақстан халқына «Қазақстан-2030» жолдауында: «Біздің жас мемлекетіміз өсіп жетіліп кемелденеді,біздің балаларымызбен немерелеріміз онымен бірге ер жетеді.Олар өз ұрпағының жауапты да жігерлі,білім өресі биік,денсаулығы мықты өкілдері болады»-деген сенімі жай айтылған сөз емес.Бүгіні күн талабына орай білім беру мазмұны,мақсаты қайта қаралып,түбегейлі жаңартылуы тиіс.Еліміздің болашағы көркейтіліп,өркениетті елдер қатарына қосылу бүгінгі ұрпақ бейнесінен көрінеді.Осыдан барып жас ұрпаққа ғылыми негізде білім беру,қабілеттерін ашу міндеті туындайды.Яғни білім мазмұнын жаңарту,үздіксіз білім беру жүйесін дамыту-өмірдің өзі талап етіп отырған бүгінгі күннің обьективті заңдылығы.

Кез келген елдің болашағы білім беру жүйесінің және зиялылар қауымының деңгейіне байланысты болғандықтан, Қазақстан халқына да әлемнің дамыған елдерімен тең дәрежеде білім беру қажеттілігі тудырмайды.

Білім мазмұнын жаңартудың ғылыми негізіне бастауыш сынып оқушысын белгілі бір қажетті біліктер мен дағдылардың

иесі,оқу әрекетінің субъектісі,әр түрлі мәдениеттермен өз көзқарасы тұрғысынан диалогқа түсетін автор және жас ерекшелігіне сәйкес өз жасын қалыптастыруға күш жұмсап,еңбектенетін бала деп қарастыратын,осыған орай көп қырлы құрылымды білім- тәрбие мазмұнын анықтап құруға көмектесетін қазіргі заманғы дамыта оқыту идеясы алынады.

«Адам ұрпағымен мың жасайды»-дегендей ,ұрпақ тәрбиесі- қай кезеңде де халықтық мәселе болған.

Тарихтан білетініміз:дарындылар,қабілеттілер аса жоғары бағаланған.

Н.Ожеговтың сөздігінде дарындылық «табиғаттан берілетін ерекше қабілет »деп түсіндіріледі. Адами ойлау,ізденімпаздық-

табиғаттың адамзатқа берген тамаша сыйы.Бұл қабілет барлық адам бойынан табылары сөзсіз.Дегенмен,табиғат оны бәріне бірдей етіп бөлмей,біреуге көптеу,біреуге аздау,ал үшіншілеріне мүлдем жарытпай тарататыны да анық.

Көптеген ғалымдар дарындылықты генетикалық нәрсе деп қарастырған.Оны белгілі бір даму сатысының соңғы нәтижесі деп түсіндіреді.

Кезінде Плотонның өзі ақындықты «өнер мен білімнің арқасында емес,құдайдың анықтауы мен кернеген сезімнен» туындайды деген болатын.

Ал,Сократ өзінің ерекше қасиетін түсіндіргенде «маған әрдайым көмекке мейірімді пірім-гений келеді» деген екен.

Дарындылықты немесе ерекше қабілеттілікті балалық шақтан универсалдық тұрғыдан қарастырған жөн.Ал,уақыт өте келе, тұлғаның есеюімен бұл қабілет өзінің арнаулы қырларын көрсетеді,пәндік дәрежеге,мазмұнға ие болады.

Жаңа дәуір табалдырығында тұрған адамзат баласы өзінің даму сатысында интелектуалдық қабілетке барынша иек артуда.Интелектуалдық ақыл-ой иесі дегенде бізт талантты адамдарды айтамыз.Мұндай дарын иелері қоғамның үлкен байлығы және алға жылжытар күші.

Ертеңгі күннің бүгінгіден гөрі нұрлырақ болуына ықпал етіп, адамзат қоғамын алға апаратын құдіретті күш тек білімде ғана. Демек, қай елдің болсын өсіп-өркендеуі, өркениетті дүниеде өзіндік орын алуы оның ұлттық білім жүйесінің деңгейіне, даму бағытына тікелей байланысты.

Бүгінгі таңда қоғамдық қатынастардың саяси, әлеуметтік-экономикалық салаларындағы жағдайы түбірінен өзгерді. Соған орай жас ұрпақты оқыту, тәрбиелеу жұмыстарын қайта құру қажеттігі туды. Ұлттың болашағы – ұрпағында болса, ұрпақ тәрбиесі ұстаз қолында. Ал ұстаз мұраты – жетілген, толыққанды азамат тәрбиелеу.Толыққанды азамат тәрбиедеу үшін ақыл-ой тәрбиесі, имандылық, еңбек, эстетикалық, тілдік қатынас, дене тәрбиесі, сонымен қатар экологиялық, экономикалық, жыныстық, патриоттық тәрбие берілуі тиіс. Демек, оқу-тәрбие ісінің тиімді болуы үшін ғылыми педагогика мен халық педагогикасын қатар қолдану қажеттігі айқындала түседі. Осы орайда ұлтымыздың асыл перзенті Мағжан Жұмабаевтың мына сөздері еске оралады: «Ұлт тәрбиесі баяғыдан бері сыналып келе жатқан тақта жол болғандықтан, әрбір тәрбиеші, сөз жоқ, ұлт тәрбиесімен таныс болуы тиіс. Сол ұлт тәрбиесімен тәрбие қылуға міндетті». Бала бойына, ең алдымен, тәлімді тәрбие сіңірмей, білім берем деу бекер әурешілік.

Осыдан 5 жыл бұрын сіздер мен біздер үшін дарындылық мәселесі, дарынды бала, оны анықтау, олармен жұмыс істеутың тақырып еді.Мемлекеттік деңгейде бағдарлы қолға алынған бұл игілікті шара өз нәтижесін бере бастады.

Ең бастысы – бала мектеп қабырғасында жүріп,өзіне деген үлкен сүйіспеншілікті, қамқорлықты, қолдауды сезініп, көруде.

Дарынды балаларды шығармашылық жұмысқа баулудың әдіс-тәсілдері, жолдары зерттелді.

Бала дарынын дамыту үшін білім беруге жаңа мазмұн беріліп, озық технологиялар енгізіле бастады.

Дарынды балаларға ғылыми-зерттеу жұмыстарында ізденіс жұмыстарындағы ерекше шығармашылық қабілеттерін іске асыруда қамқорлық көрсетіліп,жағдай туғызылды.

Ұстаз болу жауапты да, әрі қиын мамандық, оның үстіне жас өркеннің бойындағы табиғат берген ерекше құбылысты, дарындылықты тани білу,дұрыс бағыт-бағдар бере білу екі есе қиын. Ұстаз деген мәртебелі атқа ие болған кез-келген адам осындай ерекше құбылыспен бетпе-бет келгенде қателіктер жіберуі мүмкін.

Дарындылық – ең алдымен сана мен жүйкенің сапалық көрінісі.Ол өзіне танымдылық, ерік-жігерлік, жеке дамулық ерекшеліктерді білдіреді. Сондықтан табиғаттың бұл дара құбылысын тани білу тек жүйелілік деңгейде, өзін қоршаған ортамен тығыз байланыста,ерекшеліктерін екшеуде жас мөлшері, қабылдау деңгейі көлемінде жүзеге асырылуы керек.

Д.Ж.Рензули бойынша дарындылық дегеніміз – үш байланыстың үйлесімділігі: жоғары интелектілік, преативтілік және нәтижеге жетудегі ынталылық. Осы үш қасиеттің біреуі болмаса адам дарын ретінде қалыптаспайды. Интеллектіліктің жетіспеуінен адам жақсы нәтижеге жете алмайды.Нәтижеге жетем деген ынтасы болмаса нәтиже де болмайды. Ал преативті қасиеті нашар болса, ондай адам тек орындаушылық қасиетпен шектеледі.Адам сүйіспеншілікпен, жанымен қалап істеген ісін үнемі дамытып отырады.Бала өз қалауымен бастаған ісін жетілдірсе, дамыта ұйымдастырса, ол – шығармашылық, яғни дарынды баламен жұмыс істеуде алдымен нәтижеге жету ынтасын қалыптастыру,шығармашылықпен жұмыс істеуге үйрету өте маңызды.Дарындылықты анықтау үшін әр түрлі деректерді, бақылау бағалау нәтижелерін, тест, трекинг әдістерін қолдануға болады.Дарынды балаларды анықтау үшін пән мұғалімдері балаларды сабақ үстінде, әр түрлі істермен айналысу барысында бақылау, ата-анасымен әңгімелесу,жолдастарымен әңгімелесу арқылы, тест, трекинг қорытындысына қарай анықтайды.

Қорыта айтқанда, еліміздің өркениетті елдер қатарынан орын алып, дамудың жоғарғы сатысына көтерілуі үшін ең алдымен келер ұрпаққа оң тәрбие, терең білім берілуі керек. Ал, білімнің қайнар көзі мектептен басталса, оның кәусарынан сусындатуда ұстаз еңбегінің рөлі ерекше.

Сонымен дарындылық – туа біткен қабілет деп айтып өттік. Дарынды балалардың ақыл-ойы жоғары дәрежеде дамиды.

Дарынды балалардың, ең алдымен есте сақтау қабілеттері жоғары болады.Сол себепті олар бір оқығанын жаттап алып және мүдірмей айтып береді.Тіл байлықьары да ерекше дамиды, өте аңғарғыштығымен ерекшеленеді.

Дарынды балалар мектепте осындай қасиеттерімен ерекшеленіп алға шығады. Оны мұғалім бірден байқайды. Бірақ мұндай оқушылардың өзге оқушылармен достасуы қиындау болады. Көбіне оларда өзгенің сөзін бөліп,өз әңгімесін айтып кетуі орын алады. Ал, бұл өзгелерге ұнамайды, сондықтан олар достарынан алыстай бастайды.

Дарынды балалар берілген тапсырманы орындауға бар күш-жігерін салады, оны бәрінен артық орындауға тырысады және еңбегінің жоғары бағаланғанын қалайды. Сондықтан ұстаздар олардың еңбектерін бағалап, мадақтап отыру керек.Оның одан әрі өсуіне жағдай жасап, жол ашу керек.

Дарынды балалардың милары ерекше дамыған, қабілетті, энергиясы мол болады. Сондықтан дарынды балаларды дамыту үшін ұстазға көп еңбектенуге тура келеді. Оларға ненің әсері көп болса, сол жағын ұнатуы мүмкін. Бұл жағынан қарағанда дарынды балаларға ұстаздардың әсері де мол болмақ.

Дарынды балалар математика, қазақ тілі мен ана тіліне қабілетті, музыка мен сурет салуға, спортқа ерекше бейімділік көрсете алады. Дарынды балалармен жұмыс сітейтін ұстаздар мынадай талаптарды есте ұстағаны дұрыс:

Сабақтарын әртүрлі әдіс-тәсілдермен өткізе білу.

Пәнін жақсы білу, баланы жалықтырмау.

Шығармашылықпен жұмыс істеу.

Өзіндік көзқарасын үнемі айту.

Әзілді түсіне және қолдана білу.

Адам бойында өзі туралы ой көбіне өзгелердің көзқарасы арқылы қалыптасады. Сол себепті әркім өзі туралы жақсы ойда болуы, өзінің ұжымда керек адам екенін сезіне білуі қажет. Көпшілік алдындағы жауапкершілігін жақсы сезінуі тиіс, әсіресе бұл ұстаздарға тиіс.

Мұғалімнің басты мақсаты – оқушының дарындылығын тани білу, оның дарынын көрсетуіне, қабілетін дамытуына көмектесу, олардан көшбасшысын тәрбиелеу.

Қазақта: «Әке - балаға сыншы» деген мақал бар. Мысалы, Шоқанның ерекше қабілетін, Абайдың басқа балалардан өзгеше екендігін аңғарған олардың әкелері болатын. Сонымен қатар, болайын деп тұрған бала екен, көзінің оты бар бала екен деп қазақтың билері,ақсақалдары дарынды балаларға батасын беріп, оларды ерте таныған.

Таудың аласармауын, бұлақтың сарқылмауын мұрат тұтқан әр би өзінен кейінгі ұрпақтың да ел ұйытқысы боларлықтай азаматтар болуын ешқашан қаперінен шығармаған. Көкірегінде сәулесі, көзінде оты бар жастарды алыстан танып, тәрбиелеп, баулып, баққан. «Өсер елдің баласы – он бесінде баспын дейді, өспес елдің баласы – он бесінде жаспын дейді», - деген сияқты баланы он бес жастан ел билігіне, дау-шардың шешімін айтуға баули бастаған. Мәселен, Қаракесек Келдібек би өз баласы Қазыбекті жастайынан шешендікке,тапқырлыққа баулиды. Қазыбек сыннан толық өткен соң оны шаршы топқы салады.Осындай талапты жастарды ширата түсу үшін атақты танымал билерге бата алуға, тәрбие үйренуге жіберетін болған.

Қазір ел егемендігін алып, еңсесі биіктеп тұрған кезде дарынды азаматтардың ел экономикасын көтеруде, мәдени-рухани өсуіміз үшін ролі зор болмақ. Осы ретте Елбасы Н.Ә.Назарбаев дарынды жастарды қолдауға ерекше көңіл бөліп отыр. Бұл күнде жас таланттарды қолдаудың мемлекеттік бағдарламалары жасалды.

Жалпы білім беретін мектептерде оқушының ой-өрісін,рухани өсуін,өмірге бейімділігін,дарынымен адамгершілігін тәрбиелей отырып халқын, салтын, дәстүрін,жерін,ғылым мен өнерді сүйетін ұрпақ тәрбиелесек, ел ертеңі, ұлт болашағы, ұлттық бәсекелестікке қабілетті ұрпақ дегеніміз осы.

Қайсы қоғам,

Қай елде,

Қай кезде де

Өзгермейтін саф алтын – дарын ғана,- деген екен озық ойлы ақынымыз Қадір Мырза Әли. Өзгермейтін сая алтынымыз қабілетті,дарынды балаларымызды тани біліп, тәрбиелеп,білім, адамгершілік шыңына жеткізу- барша ұжымымыздың қасиетті міндеті. Алла сол биіктен көрінуге жазсын.

Пайдаланылған әдебиеттер:

 

1. Мұғалімге арналған нұсқаулық. «НЗМ»ДББҰ, 2012.

2. Жексенбаева Ү.Б. «Балалардың дарындылығын диагностикалау»,

Алматы: «РАДиАЛ» баспасы , 2005ж.

3. Жексенбаева Ү.Б. «Оқушылардың ғылыми-зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру», Алматы: «РАДиАЛ» баспасы , 2005ж

4. Дарын. Ақпарат-әдістемелік жинақтары. –Астана, «дарын»РҒПО. 2003-2008жж.

5. Одареннный ребенок. Ғылыми-практикалық журнал. – Москва,2004-2008ж

6. Ахметжанова А. «Оқушылардың қызығушылығын арттыру жолдары» Білім 2004

7. Әбжанов С. «Оқушыларды шығармашылықпен дамыта оқыту» Бастауыш мектеп №2.


















МКҚК «Ақтөбе облыстық ғылыми-тәжірибелік орталағы»

«Қазіргі заманғы мұғалім: жеке тұлға және кәсіби қызметі» конференциясы








БАЯНДАМА







Тақырыбы: Дарынды бала- болашақтың тірегі


Дайындаған: Өтемұратова К.М. - бастауыш класс мұғалімі





















Ақтөбе қаласы



Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Начальные классы

Категория: Прочее

Целевая аудитория: 4 класс.
Урок соответствует ФГОС

Скачать
Дарынды бала - болаша? тірегі

Автор: Утемуратова Камшат Мырзагаликызы

Дата: 13.02.2016

Номер свидетельства: 293042

Похожие файлы

object(ArrayObject)#852 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(23) "дарынды бала"
    ["seo_title"] => string(11) "daryndybala"
    ["file_id"] => string(6) "292994"
    ["category_seo"] => string(13) "vsemUchitelam"
    ["subcategory_seo"] => string(12) "planirovanie"
    ["date"] => string(10) "1455382307"
  }
}
object(ArrayObject)#874 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(104) "Білім беруді дамытуды? жа?дайы проблемалары мен болаша?ы "
    ["seo_title"] => string(63) "bilim-bierudi-damytudyn-zhag-daiy-probliemalary-mien-bolashag-y"
    ["file_id"] => string(6) "135509"
    ["category_seo"] => string(16) "nachalniyeKlassi"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1416930918"
  }
}
object(ArrayObject)#852 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(126) "Баяндама "ПРОБЛЕМАЛАРЫ  МЕН  БОЛАША?Ы.ДАМЫТУДЫ?  ЖА?ДАЙЫ,БІЛІМ БЕРУДІ" "
    ["seo_title"] => string(73) "baiandama-probliemalary-mien-bolashag-y-damytudyn-zhag-daiy-bilim-bierudi"
    ["file_id"] => string(6) "147950"
    ["category_seo"] => string(16) "nachalniyeKlassi"
    ["subcategory_seo"] => string(7) "prochee"
    ["date"] => string(10) "1419527560"
  }
}
object(ArrayObject)#874 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(48) "Дарынды о?ушы- ?лт болаша?ы "
    ["seo_title"] => string(31) "daryndy-ok-ushy-u-lt-bolashag-y"
    ["file_id"] => string(6) "209591"
    ["category_seo"] => string(8) "istoriya"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1431242026"
  }
}
object(ArrayObject)#852 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(89) "?стаз парызы – дарынды жеке т?л?аны  ?алыптастыру "
    ["seo_title"] => string(53) "u-staz-paryzy-daryndy-zhiekie-tu-lg-any-k-alyptastyru"
    ["file_id"] => string(6) "199038"
    ["category_seo"] => string(6) "himiya"
    ["subcategory_seo"] => string(7) "prochee"
    ["date"] => string(10) "1428505716"
  }
}

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства