kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Аспаптарды? атасы ?обыз. ?ор?ыт

Нажмите, чтобы узнать подробности

Саба?ты? та?ырыбы: Аспаптарды? атасы ?обыз. ?ор?ыт
Саба?ты? ма?саты:
Білімділік: ?ІІІ - ІХ ?асырда?ы ?ор?ыт бабамызды? ?мірімен таныстыра отырып, ?обыз аспабыны? шы?у тарихымен ж?не к?йлерімен танысу. Жа?а ?н ?йрену.
Дамытушылы?ы: О?ушыларды? ойлау, есту ?абілеттерін дамыту, ?ызы?ушылы?ын арттыру.
Т?рбиелігі: О?ушылар?а адал болу?а, ?ор?ыт бабамызды? ?мірін ?лгі ете отырып, батылды??а, ?ділдікке, ?нерлі болу?а т?рбиелеу.
Саба?ты? т?рі: Жа?а саба?
Саба?ты? ?дісі: Т?сіндіру, С?ра? - жауап, ?з бетімен ж?мыс, ?н айту
К?рнекілігі: ?обыз аспабы, ?н таспа, интерактивті та?та, баян, к?йшілер
портреттері т. б
Саба?ты? барысы:
І. ?йымдастыру
1. С?лемдесу.
С? - ле - мет - сіз - бе с?зін До - ми - соль - ми - до ноталары ар?ылы музыкамен амандасу
2. О?ушыларды? саба??а ?атысын тексеру
ІІ. ?й тапсырмасын тексеру
1. Жетіген аспабыны? шы?уы, ??рылысы
2. Б. ?изатов «?ліппе» ?нін жат?а ?уенімен ?айталау.
ІІІ. Жа?а саба?
Жоспары:
1. ?обыз аспабымен танысу.
2. ?обыз аспабында орындалатын к?йлерді ты?дау.
3. ?обыз аспабыны? шы?у тарихы
4. ?ор?ыт ?мірі
5. ?ор?ытты? к?йлері
6. ?ор?ытты? к?йлеріні? шы?у тарихы.
3 - слайд. ?обыз т?рлеріні? суреттері
?нер – ?ай халы?ты? болмасын тарихымен бірге жасасып, біте ?айнасып келе жат?ан ?лы ??былыс. Ежелден ?нер с?йген, таби?атынан ?нге ?уес, к?йге ??мар хал?ымызды? рухани ?азынасы ?те бай.
Сол м?ралар ?ніне ??ла? т?рсек ата - бабаларымыз басынан ?ткерген ?илы - ?илы замандармен сан ?асырлардан шежіре боп сыр шертеді.
?обыз аспабыны? дыбысын ты?дай отырып ?андай аспа екенін табу. ?обыз аспабыны? т?рлері ?те к?п. Прима ?обыз, ?ыл ?обыз, бас ?обыз, контра бас ?обыз т. б. ?обыз аспабыны? ??рылысымен таныстыру. ?обыз аспабына арнал?ан к?йлерді ты?дау. ?ор?ытты? «?о?ыр» к?йін ты?дай отырып о?ушылар?а ?обыз аспабыны? ??діретімен таныстыру.
?обыз аспабын ойлап тап?ан к?йшімізді? бірі ?ор?ыт баба.
Ежелгі заманнан бері ?рпа?тан - ?рпа??а мирас болып келе жат?ан асыл м?раны? бірі, аты а?ыз?а айнал?ан ?ор?ыт баба ж?не оны? к?йлері, хал?ымызды? атадан бала?а тара?ан шежіресі бойынша ?аза? топыра?ында музыка ?неріні? тууы ?ор?ыт есімімен ты?ыз байланысты.
?ор?ыт баба 8 - 9 ? - да Сыр бойында?ы Жанкент ?аласында ?мір с?рген.(?азіргі ?ызылорда ?аласы). ?ор?ыт о?ыз - ?ыпша? тайпасынан шы??ан ас?ан с?уегей, ба?сы балгер, ойшыл жыраулы?, к?йшілік ?нерді? атасы.
2 - слайд. Топтастыру
?ор?ыт

К?йші
Жыршы
Ба?сы, балгер
Ас?ан с?уегей
?рі к?ріпкел
3 - слайд. ?ор?ыт бабаны? бейнесі.
?ор?ыт д?ниеге келерде к?н к?ркіреп, найза?ай ойнап, ?атты дауыл т?рады. Жер д?ниені ?ара??ы т?нек басып, ж?ртты? ?рейін ?шыратады. Бала анасынан туа тіл бітіп с?йлей бастайды. Ал?ашында б?л бір жеті басты жалмауыз болар деп ?оры??ан ж?рт, оны? адам н?сілі екенін к?ргенен кейін ?ана к??ілдері жайланады. Б?л ерекше ?асиетті болып ?мірге келуі ар?ылы б?рімізді ?ор?ытты ?ой, сонды?тан да атын «?ор?ыт» деп ?ояйы? деп н?рестені? есімін ?ор?ыт ?ояды. ?ор?ыт ?те сезімтал, ?нерлі бала болып ?седі. Ол к?птеген к?йлер шы?арады. Ол хал?ы мен еліні? та?дыры, болаша?ын ойлап, к?кірегі ?арс айырылады, адамдарды? ?ай?ы - ?асіретіне орта?тасып, м?? - шерін б?ліседі.
?ор?ытты? ?мірге келуі де кетуі де бізге дейін а?ыз т?рінде жеткізіліп келеді. ІХ - ХІ ?асырда т?р?ызыл?ан ?ор?ыт атамызды? мазары ?азіргі ?ызылорда обл. ?ор?ыт теміржол станциясынан 3 ша?ырым жерде бол?ан. Сырдарияны? тас?ын суынан мазар 1960 ж ??лап ?алады. 1980 ж зират?а жа?ын жерге архитектор Б. Ыбыраев пен С. Исатаевты? жобасы бойынша 8 метр, 4 тарап?а ?аратылып т?р?ызыл?ан ?обыз бейнесіндегі жасал?ан ескерткіш орнатады. Жел со??анда ?обыз сарындас ?н шы?арады. Ал ?ор?ыт ата ескерткішіні? ішкі жа?ында «Т?йетабан» ?рнектерімен на?ыштал?ан. Ол ?аза?станда?ы ?здік тарихи ескерткіштерді? бірі.
?ор?ыт атаны? кітабы т?ркі халы?тарына орта? м?ра. Б?л кітап Х? ?ас - да жазыл?ан.
?ор?ытты? ?обыз аспабын ойлап табуы. А?ыз к?йінде баяндалады.
?ор?ыт о?ыз - ?ыпша? ортасында?ы саяси ?леуметтік м?селелерді шешуде жол к?рсетуші бас т?л?а. Ол ел ішіндегі ж?н жорал?ыны, салт - д?ст?рді реттеуші батаг?й дана. ?ор?ыт е? ?иын деген м?селелерді шешкен.
?андай ?ана іс болмасын ?ор?ытты? ке?есін алмай, ел ешбір ж?мыс?а ?ол ?рма?ан. Ел оны? барлы? ?сиетін орында?ан.
?ор?ыт к?йлерінде тере? философиялы? тебіреніс, элегиялы? к??іл к?й, майда ?о?ыр лиризм т?н. К?йші ?з к?йлерінде та?дырды? ?ай?ы ?асіретін, м??ын шертіп ботадай боздатса, бірде м??гілік ?мірмен с?лулы? жырын т?гіп, а??удай сызыла с???ылдатады.
?ор?ытты? к?птеген к?йлері бар. Оны? 11 - і таспа?а енген. Олар: «?ор?ыт», «?шарды? ?луы», «Елім - ай», «Хал?ым - ай», «?уіппай», «Башпай», «Желмая», «Тар?ыл тана» т. б ?ор?ытты? к?йлері шы?у тарихы а?ыз т?рінде белгілі.
Мысалы: «?уіппай» к?йіні? шы?у тарихына то?талатын болсам.
?ор?ыт ?асиетті кілемін т?сеп, су бетінде отыр?анда Сырдарияны? жа?асына бала к?теріп бір ана келеді. Бала жылай береді. ?ор?ыт баласын «?уіппай, ?уіппай» деп ж?батып т?р?ан ана?а арнап осы к?йін шы?ар?ан.
О?ушылар?а с?ра? ?ою. Алда ?андай ?лкен мереке келе жатыр?
Жауабы: Жа?а жыл мерекесі.
Жа?а жыл мерекесіне орай ?ндер ?йренеміз. Сондай ?ндерді? бірі К. ?уатбаев «А?ша ?ар» деген ?нін ?йренеміз.
?н айту б?лімі.
?нді ты?дап ?нні? ?уенін сезіне білуге, ?н мазм?нын ??гімелеп айту?а да?дыландыру, дыбыс биіктігі, дыбыс ыр?а?тарын келтіріп айту?а ?йрету.
І?. ?орытындылау
1. О?ушылар ?обыз аспабыны? ??рылысын б?лшектеп соны ?айтадан орын - орынына ?ойып ??растыру керек.
2. Топтастыру
О?ушылар ?р т?рлі т?сті та?дай отырып ?ор?ыт кім? деген с?ра??а жауап береді
?. ?йге тапсырма
?ор?ыт туралы о?у.«А?ша ?ар» ?нін жаттау.

Просмотр содержимого документа
«Аспаптарды? атасы ?обыз. ?ор?ыт »


Сабақтың тақырыбы: Аспаптардың атасы қобыз. Қорқыт
Сабақтың мақсаты:
Білімділік: ҮІІІ - ІХ ғасырдағы Қорқыт бабамыздың өмірімен таныстыра отырып, қобыз аспабының шығу тарихымен және күйлерімен танысу. Жаңа ән үйрену.
Дамытушылығы: Оқушылардың ойлау, есту қабілеттерін дамыту, қызығушылығын арттыру.
Тәрбиелігі: Оқушыларға адал болуға, Қорқыт бабамыздың өмірін үлгі ете отырып, батылдыққа, әділдікке, өнерлі болуға тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: Жаңа сабақ
Сабақтың әдісі: Түсіндіру, Сұрақ - жауап, өз бетімен жұмыс, ән айту
Көрнекілігі: Қобыз аспабы, Үн таспа, интерактивті тақта, баян, күйшілер
портреттері т. б
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру
1. Сәлемдесу.
Сә - ле - мет - сіз - бе сөзін До - ми - соль - ми - до ноталары арқылы музыкамен амандасу
2. Оқушылардың сабаққа қатысын тексеру
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру
1. Жетіген аспабының шығуы, құрылысы
2. Б. Ғизатов «Әліппе» әнін жатқа әуенімен қайталау.
ІІІ. Жаңа сабақ
Жоспары:
1. Қобыз аспабымен танысу.
2. Қобыз аспабында орындалатын күйлерді тыңдау.
3. Қобыз аспабының шығу тарихы
4. Қорқыт өмірі
5. Қорқыттың күйлері
6. Қорқыттың күйлерінің шығу тарихы.
3 - слайд. Қобыз түрлерінің суреттері
Өнер – қай халықтың болмасын тарихымен бірге жасасып, біте қайнасып келе жатқан ұлы құбылыс. Ежелден өнер сүйген, табиғатынан әнге әуес, күйге құмар халқымыздың рухани қазынасы өте бай.
Сол мұралар үніне құлақ түрсек ата - бабаларымыз басынан өткерген қилы - қилы замандармен сан ғасырлардан шежіре боп сыр шертеді.
Қобыз аспабының дыбысын тыңдай отырып қандай аспа екенін табу. Қобыз аспабының түрлері өте көп. Прима қобыз, қыл қобыз, бас қобыз, контра бас қобыз т. б. Қобыз аспабының құрылысымен таныстыру. Қобыз аспабына арналған күйлерді тыңдау. Қорқыттың «Қоңыр» күйін тыңдай отырып оқушыларға қобыз аспабының құдіретімен таныстыру.
Қобыз аспабын ойлап тапқан күйшіміздің бірі Қорқыт баба.
Ежелгі заманнан бері ұрпақтан - ұрпаққа мирас болып келе жатқан асыл мұраның бірі, аты аңызға айналған Қорқыт баба және оның күйлері, халқымыздың атадан балаға тараған шежіресі бойынша қазақ топырағында музыка өнерінің тууы Қорқыт есімімен тығыз байланысты.
Қорқыт баба 8 - 9 ғ - да Сыр бойындағы Жанкент қаласында өмір сүрген.(Қазіргі Қызылорда қаласы). Қорқыт оғыз - қыпшақ тайпасынан шыққан асқан сәуегей, бақсы балгер, ойшыл жыраулық, күйшілік өнердің атасы.
2 - слайд. Топтастыру
Қорқыт

Күйші
Жыршы
Бақсы, балгер
Асқан сәуегей
әрі көріпкел
3 - слайд. Қорқыт бабаның бейнесі.
Қорқыт дүниеге келерде күн күркіреп, найзағай ойнап, қатты дауыл тұрады. Жер дүниені қараңғы түнек басып, жұрттың үрейін ұшыратады. Бала анасынан туа тіл бітіп сөйлей бастайды. Алғашында бұл бір жеті басты жалмауыз болар деп қорыққан жұрт, оның адам нәсілі екенін көргенен кейін ғана көңілдері жайланады. Бұл ерекше қасиетті болып өмірге келуі арқылы бәрімізді қорқытты ғой, сондықтан да атын «Қорқыт» деп қояйық деп нәрестенің есімін Қорқыт қояды. Қорқыт өте сезімтал, өнерлі бала болып өседі. Ол көптеген күйлер шығарады. Ол халқы мен елінің тағдыры, болашағын ойлап, көкірегі қарс айырылады, адамдардың қайғы - қасіретіне ортақтасып, мұң - шерін бөліседі.
Қорқыттың өмірге келуі де кетуі де бізге дейін аңыз түрінде жеткізіліп келеді. ІХ - ХІ ғасырда тұрғызылған Қорқыт атамыздың мазары қазіргі Қызылорда обл. Қорқыт теміржол станциясынан 3 шақырым жерде болған. Сырдарияның тасқын суынан мазар 1960 ж құлап қалады. 1980 ж зиратқа жақын жерге архитектор Б. Ыбыраев пен С. Исатаевтың жобасы бойынша 8 метр, 4 тарапқа қаратылып тұрғызылған қобыз бейнесіндегі жасалған ескерткіш орнатады. Жел соққанда қобыз сарындас үн шығарады. Ал Қорқыт ата ескерткішінің ішкі жағында «Түйетабан» өрнектерімен нақышталған. Ол Қазақстандағы үздік тарихи ескерткіштердің бірі.
Қорқыт атаның кітабы түркі халықтарына ортақ мұра. Бұл кітап ХҮ ғас - да жазылған.
Қорқыттың қобыз аспабын ойлап табуы. Аңыз күйінде баяндалады.
Қорқыт оғыз - қыпшақ ортасындағы саяси әлеуметтік мәселелерді шешуде жол көрсетуші бас тұлға. Ол ел ішіндегі жөн жоралғыны, салт - дәстүрді реттеуші батагөй дана. Қорқыт ең қиын деген мәселелерді шешкен.
Қандай ғана іс болмасын Қорқыттың кеңесін алмай, ел ешбір жұмысқа қол ұрмаған. Ел оның барлық өсиетін орындаған.
Қорқыт күйлерінде терең философиялық тебіреніс, элегиялық көңіл күй, майда қоңыр лиризм тән. Күйші өз күйлерінде тағдырдың қайғы қасіретін, мұңын шертіп ботадай боздатса, бірде мәңгілік өмірмен сұлулық жырын төгіп, аққудай сызыла сұңқылдатады.
Қорқыттың көптеген күйлері бар. Оның 11 - і таспаға енген. Олар: «Қорқыт», «Ұшардың ұлуы», «Елім - ай», «Халқым - ай», «Әуіппай», «Башпай», «Желмая», «Тарғыл тана» т. б Қорқыттың күйлері шығу тарихы аңыз түрінде белгілі.
Мысалы: «Әуіппай» күйінің шығу тарихына тоқталатын болсам.
Қорқыт қасиетті кілемін төсеп, су бетінде отырғанда Сырдарияның жағасына бала көтеріп бір ана келеді. Бала жылай береді. Қорқыт баласын «Әуіппай, әуіппай» деп жұбатып тұрған анаға арнап осы күйін шығарған.
Оқушыларға сұрақ қою. Алда қандай үлкен мереке келе жатыр?
Жауабы: Жаңа жыл мерекесі.
Жаңа жыл мерекесіне орай әндер үйренеміз. Сондай әндердің бірі К. Қуатбаев «Ақша қар» деген әнін үйренеміз.
Ән айту бөлімі.
Әнді тыңдап әннің әуенін сезіне білуге, ән мазмұнын әңгімелеп айтуға дағдыландыру, дыбыс биіктігі, дыбыс ырғақтарын келтіріп айтуға үйрету.
ІҮ. Қорытындылау
1. Оқушылар Қобыз аспабының құрылысын бөлшектеп соны қайтадан орын - орынына қойып құрастыру керек.
2. Топтастыру
Оқушылар әр түрлі түсті таңдай отырып Қорқыт кім? деген сұраққа жауап береді
Ү. Үйге тапсырма
Қорқыт туралы оқу.«Ақша қар» әнін жаттау.




Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Музыка

Категория: Планирование

Целевая аудитория: 3 класс

Скачать
Аспаптарды? атасы ?обыз. ?ор?ыт

Автор: Сыды?жанова Искра ?скебай?ызы

Дата: 09.03.2015

Номер свидетельства: 183634

Похожие файлы

object(ArrayObject)#852 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(74) "Аспаптарды? атасы ?обыз. ?ор?ыт. Ашы? саба? "
    ["seo_title"] => string(45) "aspaptardyn-atasy-k-obyz-k-ork-yt-ashyk-sabak"
    ["file_id"] => string(6) "164661"
    ["category_seo"] => string(6) "muzika"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1422684228"
  }
}
object(ArrayObject)#874 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(95) "Музыка пәнінен ашық сабақ "Аспаптардың атасы- қобыз""
    ["seo_title"] => string(52) "muzyka_p_ninien_ashyk_sabak_aspaptardyn_atasy_k_obyz"
    ["file_id"] => string(6) "363434"
    ["category_seo"] => string(6) "muzika"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1480338421"
  }
}
object(ArrayObject)#852 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(55) "Аспаптарды? атасы-?обыз. ?ор?ыт "
    ["seo_title"] => string(35) "aspaptardyn-atasy-k-obyz-k-ork-yt-1"
    ["file_id"] => string(6) "211374"
    ["category_seo"] => string(6) "muzika"
    ["subcategory_seo"] => string(12) "planirovanie"
    ["date"] => string(10) "1431608492"
  }
}
object(ArrayObject)#874 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(76) "Конспект урока на тему: "Киелі аспап-?обыз""
    ["seo_title"] => string(37) "konspiekturokanatiemukiieliaspapkobyz"
    ["file_id"] => string(6) "303018"
    ["category_seo"] => string(6) "muzika"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1457377004"
  }
}
object(ArrayObject)#852 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(31) "?обыз-киелі аспап"
    ["seo_title"] => string(19) "k-obyz-kiieli-aspap"
    ["file_id"] => string(6) "257484"
    ["category_seo"] => string(6) "muzika"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1448345429"
  }
}

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

Распродажа видеоуроков!
1410 руб.
2170 руб.
1390 руб.
2140 руб.
1330 руб.
2050 руб.
ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства