kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

«?аза?станны? ?ызыл кітабы»

Нажмите, чтобы узнать подробности

Саба?ты? ма?саты: 
- о?ушыларды? ?ызыл Кітап жайлы ма?л?маттарын ке?ейту; 
- топта?ы о?ушылар?а Сирек кездесетін жануарлар мен ?сімдіктер жайлы т?сінік беру; 
- о?ушыларды іскерлікке, ал?ырлы??а, ?з бетінше ж?не топпен ?осымша м?ліметтер жинау?а да?дыландыру. Ауызекі с?йлеу тілін, ойлау ?абілетін дамыту.
Саба?ты? т?рі:  ??гіме, с?ра?-жауап, топпен ж?мыс.
Саба?ты? к?рнекілігі:  слайдтар, ?лестірмелі ?а?аздар
Саба? жоспары:
I. ?йымдастыру кезе?і. 

  • О?ушылармен амандасып, та?ырыппен таныстыру. 
  • Топ?а б?лу ( )

ІІ. Психологиялы? дайынды?.

-Саба?ымызды бастамас б?рын кейбір ?а?идаларды ?айталайы?.

Бас?аны? пікірін сыйла

Біреу с?йлегенде оны? с?зін б?лме.

Бас?аны? пікіріне ??ла? сал

Ойла?аны?ды орта?а сал.

IІІ. ?й тапсырмасын тексеру

«?лтты? саяба?»- м?тінін мазм?ндау

«Баянауыл ?лтты? саяба?ы»- презентация ?зірлеу

Ми?а шабуыл

  1. Зат есім дегеніміз не?( Зат есім - затты?, ??былысты? атын білдіріп, кім? не? деген с?ра??а жауап беретін с?з табы. )
  2. Туынды зат есімдер дегеніміз не?(?аза? тілінде зат есімдер ж?рна? жал?ау ар?ылы да жасалады. Оларды туынды  зат есімдер деп атайды)
  3. Туынды зат есім жасайтын ж?рна?тарын ата.  Мысал келтіру.
  4. ?аза?станны? е? ірі ?оры?тарын атау.

IV. Жа?а саба?

Жа?а та?ырыпты т?сіндіру.

- Б?гін біз сендермен жануарлар мен ?сімдіктерді са?тап ?алу ?шін, оларды? жойылып кетпеуін ?ада?алау ?шін арнал?ан «?аза?станны?  ?ызыл кітабы» та?ырыбымен танысамыз. 1948 жылы д?ние ж?зіні? ?алымдары Халы?аралы? таби?атты ?ор?ау ода?ын ??рды. Б?л ода? жойылып бара жат?ан жануарлар туралы т???ыш кітап шы?арды. Кітап «Деректерді? ?ызыл кітабы»  деп аталды. Ал ?аза?станда ?ызыл кітап 1978 жылы басылып шы?ты. О?ан республикамызда?ы сирек кездесетін ж?не жойылып бара жат?ан жануарлар мен ?сімдіктер енгізіліп, ?ор?ау?а алынды. ?аза?станны? ?р жерлерінде ?оры?тар мен ?лтты? саяба?тар ??рылды. (?оры?тарды? атауларын о?ып к?рсету. Слайд) Батыс-Алтай ?оры?ы Шы?ыс ?аза?стан облысыны? аума?анда.

-Енді, балалар, біз ?аза?станны? ?ызыл кітабына енгізілген кейбір жануарларды? т?рлерімен танысамыз.

а) Бейнефильм, слайдтар бойынша жануарлармен таныстыру.

??лан, ?о?и?аз, ар?ар, барыс туралы бейнефильм бойынша о?ушылар?а ??гімелету, ?ал?ан деректерді ?зім толы?тырып айтамын. Слайд бойынша дуада?, б?ркіт, а??у, тырна, ?ара??йры?, жолбарыс, т.б к?рсетіледі.

с?здікпен ж?мыс

Т?р- вид

Бірегей- уникален

Орны ?айта толмайтын –невосполнимый

Н?рсе- здесь: явление

 Тепе-те?дікті? б?зылуы- нарушение баланса

?кеп со?ады- приводит

Ма?ызды- важный

?сер- влияние

Шегіне жетті- достигло предела

Б?кен- сайгак
М?тінмен ж?мыс

  • М?тінді топта о?у
  • Аудару
  • Мазм?ндау
  • М?тін байынша постер ??растыру

1 - топ

2- топ

3- топ

Адамны? ?ырып-жоя ?сер етуіні? та?ы бір мысалы ретінде Арал те?ізіні? экологиялы? опатын к?рсетуге болады. Соны? н?тижесінде те?ізді? жартысынан астамы ?мудария ж?не Сырдария ?зендеріні? а?ысын б?ліп жібергендіктен, тартылып кетті. Арал те?ізі ірі балы? к?сіпшілігі орнынан ша?ын су?ойма?а айналып ?алды. Те?ізді? сорлануыны? тез ?суі н?тижесінде т?здылы?ы 60% (промиллеге) дейін к?терілді, с?йтіп суармалы егістікті? а?аба суынан пестицидтер мен нитраттарды? жина?талуынан те?із суынан балы?тарды? 28 т?рі жойылып кетті. ?аза?станда жырт?ыш ??старды? жа?дайы ш??ыл нашарлап кетті. Оны? негізгі себептері мыналар:

·         ересек ??старды жаппай аулау, сондай-а? сату ?шін ?ядан (ителгі,бидайы?, лашын, а? с???ар; б?ркіт, ?ара??с т?різді ?ырандарды?) балапандарын алу;

·         ?аскерлік;

·         жабайы т?я?тыларды? саныны? кемуінен ?оректік ?орды? азаюы (??май, ж?ртшы, са?алтай);

·         Су?оймаларды шаруашылы?ты? игеруі, жа?алауда?ы а?аштарды шауып алу, балы? ?орыны? кемуі (балы?шы т?й?ын, а???йры?ты суб?ркіт);

·         электрберіліс жолында ?ор?аныш ??рыл?ыларыны? болмауы, химиялы? ластану (жыланжегіш ?ыран);

·         то?айлы орманны? ??лдырауы (ба?алтак ?ыран);

·         тіршілік орындарыны? б?лінуі;

·         ты? даланы жырту;

·         ірі ?араны ?айталап жаю.

К?к??сты кейінгі жылдары сайра?ыш ??старды торда ?стаушылар к?бейіп кетті. ?лтты? костюмдер мен бойт?марларды ?шекейлеуге ?кіні? ?ауырсындары пайдаланылады. Атал?ан т?рлер жойылу ?аупінде болып шы??анды?тан, ?ызыл кітап?а тіркелді.

4- топ

 

 

С?ра? – жауап
О?ушылар берілген с?ра?тар?а жауап береді. 
1. ?ызыл Кітап ?андай ма?сатпен ашыл?ан? 
2. ?аза?станда ?ызыл Кітап ал?аш рет ?ай жылы басылып шы?ты? 
3. ?аза?станда ?ызыл Кітапты? екінші басылымы ?ай жылы шы?ты? 
4. ?аза?станда ?ызыл Кітапты? ?шінші басылымы шы??ан жыл? 
5. ?ызыл Кітап?а енген жан-жануарларды неше топ?а б?леді ж?не неге? 
6. ?аза?станны? ?ызыл Кітабына енген ?андай жануарларды білесі?дер? 
7. ?аза?станны? ?ызыл Кітабына енген ?андай ?сімдіктерді білесі?дер? 


Д?птермен ж?мыс

242 бет. Тапсырма. Берілген с?здер мен с?з тіркестерінен с?йлем ??растыры?дар.

Таби?атты ?ор?ау

Б?кіл ?лем

Тыйым салы?ды 

?ызыл кітап

Таби?и ?оры?

Б?кендер

Жануарлар

?сімдіктер

Елдер

Кітап

Таби?ат

242 бет. Берілген с?йлемдерге с?ра?тар ?ойып, с?ра?- жауап т?рінде диалог ??растыры?дар.

Ассоциациялы? тізбек ??растыру

?Шешендік ?нер. (ма?ал-м?телді жал?астыру) 

1. А?аш к?ркі – жапыра?, 
(Адам к?ркі- ш?берек) 


2. Д?рі ш?птен шы?ады, 
(Дана к?птен шы?ады) 

 

3. Тау б?ла?ымен к?рікті, 
(Б?ла? ??ра?ымен к?рікті) 


4. ?ора?да малы? болсын, 
(К?ше?де талы? болсын) 

V. ?йге тапсырма: «?аза?станны? ?ызыл кітабы» презентация ?зірлеу. 243 бет Берілген м?лімет бойынша, ?з ойлары?мен толы?тыры?дар.

VІ. ?орытындылау 
Балалар, осымен саба?ымызды ая?таймыз. Саба??а белсене ?атыс?андары?а рахмет. Осы саба?та сендер «?ызыл кітап» жайлы , оны? ерекшелігі туралы ж?не ?ызыл кітап?а енген жан-жануарларды? біразы жайлы ?здері?е ?ызы?ты а?парат алды?дар деп ойлаймын.

VІІ. Ба?алау (топ жетекшісі ба?алау пара?ы бойынша ?р о?ушы?а ба?а ?ояды).

Ба?алау пара?ы

К?ні

О?ушыны? аты- ж?ні

?й тапсырмасы

Ми?а шабуыл

С?здікпен ж?мыс

С?ра?- жауап

Тапсырманы орындау

Диалог  ??растыру

Ассоциациялы? тізбек ??растыру

?орытынды ба?а

Рефлексия

?андай ?иынды?тар кездесті?

       ____________________________________________________

       ____________________________________________________

    

К??іл - к?йі?ді сурет ар?ылы к?рсет:  

 

Просмотр содержимого документа
««?аза?станны? ?ызыл кітабы» »

Сабақтың тақырыбы: «Қазақстанның Қызыл кітабы» 


Сабақтың мақсаты: 
- оқушылардың Қызыл Кітап жайлы мағлұматтарын кеңейту; 
- топтағы оқушыларға Сирек кездесетін жануарлар мен өсімдіктер жайлы түсінік беру; 
- оқушыларды іскерлікке, алғырлыққа, өз бетінше және топпен қосымша мәліметтер жинауға дағдыландыру. Ауызекі сөйлеу тілін, ойлау қабілетін дамыту.


Сабақтың түрі:  әңгіме, сұрақ-жауап, топпен жұмыс.


Сабақтың көрнекілігі: слайдтар, үлестірмелі қағаздар

Сабақ жоспары:
I. Ұйымдастыру кезеңі. 

  • Оқушылармен амандасып, тақырыппен таныстыру. 

  • Топқа бөлу ()

ІІ. Психологиялық дайындық.

-Сабағымызды бастамас бұрын кейбір қағидаларды қайталайық.

Басқаның пікірін сыйла

Біреу сөйлегенде оның сөзін бөлме.

Басқаның пікіріне құлақ сал

Ойлағаныңды ортаға сал.


ІІІ. Үй тапсырмасын тексеру

«Ұлттық саябақ»- мәтінін мазмұндау

«Баянауыл ұлттық саябағы»- презентация әзірлеу

Миға шабуыл

  1. Зат есім дегеніміз не?( Зат есім - заттың, құбылыстың атын білдіріп, кім? не? деген сұраққа жауап беретін сөз табы. )

  2. Туынды зат есімдер дегеніміз не?(қазақ тілінде зат есімдер жұрнақ жалғау арқылы да жасалады. Оларды туынды зат есімдер деп атайды)

  3. Туынды зат есім жасайтын жұрнақтарын ата. Мысал келтіру.

  4. Қазақстанның ең ірі қорықтарын атау.


IV. Жаңа сабақ

Жаңа тақырыпты түсіндіру.

- Бүгін біз сендермен жануарлар мен өсімдіктерді сақтап қалу үшін, олардың жойылып кетпеуін қадағалау үшін арналған «Қазақстанның Қызыл кітабы» тақырыбымен танысамыз. 1948 жылы дүние жүзінің ғалымдары Халықаралық табиғатты қорғау одағын құрды. Бұл одақ жойылып бара жатқан жануарлар туралы тұңғыш кітап шығарды. Кітап «Деректердің Қызыл кітабы» деп аталды. Ал Қазақстанда Қызыл кітап 1978 жылы басылып шықты. Оған республикамыздағы сирек кездесетін және жойылып бара жатқан жануарлар мен өсімдіктер енгізіліп, қорғауға алынды. Қазақстанның әр жерлерінде қорықтар мен ұлттық саябақтар құрылды. (Қорықтардың атауларын оқып көрсету. Слайд) Батыс-Алтай қорығы Шығыс Қазақстан облысының аумағанда.

-Енді, балалар, біз Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген кейбір жануарлардың түрлерімен танысамыз.

а) Бейнефильм, слайдтар бойынша жануарлармен таныстыру.

Құлан, қоқиқаз, арқар, барыс туралы бейнефильм бойынша оқушыларға әңгімелету, қалған деректерді өзім толықтырып айтамын. Слайд бойынша дуадақ, бүркіт, аққу, тырна, қарақұйрық, жолбарыс, т.б көрсетіледі.


Сөздікпен жұмыс

Түр- вид

Бірегей- уникален

Орны қайта толмайтын –невосполнимый

Нәрсе- здесь: явление

Тепе-теңдіктің бұзылуы- нарушение баланса


Әкеп соғады- приводит

Маңызды- важный

Әсер- влияние

Шегіне жетті- достигло предела

Бөкен- сагак



Мәтінмен жұмыс

  • Мәтінді топта оқу

  • Аудару

  • Мазмұндау

  • Мәтін байынша постер құрастыру



1 - топ

2- топ

3- топ

Адамның қырып-жоя әсер етуінің тағы бір мысалы ретінде Арал теңізінің экологиялық опатын көрсетуге болады. Соның нәтижесінде теңіздің жартысынан астамы Әмудария және Сырдария өзендерінің ағысын бөліп жібергендіктен, тартылып кетті. Арал теңізі ірі балық кәсіпшілігі орнынан шағын суқоймаға айналып қалды. Теңіздің сорлануының тез өсуі нәтижесінде тұздылығы 60% (промиллеге) дейін көтерілді, сөйтіп суармалы егістіктің ақаба суынан пестицидтер мен нитраттардың жинақталуынан теңіз суынан балықтардың 28 түрі жойылып кетті. Қазақстанда жыртқыш құстардың жағдайы шұғыл нашарлап кетті. Оның негізгі себептері мыналар:

  • ересек құстарды жаппай аулау, сондай-ақ сату үшін ұядан (ителгі,бидайық, лашын, ақ сұңқар; бүркіт, қарақұс тәрізді қырандардың) балапандарын алу;

  • қаскерлік;

  • жабайы тұяқтылардың санының кемуінен қоректік қордың азаюы (құмай, жұртшы, сақалтай);

  • Суқоймаларды шаруашылықтың игеруі, жағалаудағы ағаштарды шауып алу, балық қорының кемуі (балықшы тұйғын, аққұйрықты субүркіт);

  • электрберіліс жолында қорғаныш құрылғыларының болмауы, химиялық ластану (жыланжегіш қыран);

  • тоғайлы орманның құлдырауы (бақалтак қыран);

  • тіршілік орындарының бүлінуі;

  • тың даланы жырту;

  • ірі қараны қайталап жаю.

Көкқұсты кейінгі жылдары сайрағыш құстарды торда ұстаушылар көбейіп кетті. Ұлттық костюмдер мен бойтұмарларды әшекейлеуге үкінің қауырсындары пайдаланылады. Аталған түрлер жойылу қаупінде болып шыққандықтан, Қызыл кітапқа тіркелді.

4- топ


Сұрақ – жауап
Оқушылар берілген сұрақтарға жауап береді. 
1. Қызыл Кітап қандай мақсатпен ашылған? 
2. Қазақстанда Қызыл Кітап алғаш рет қай жылы басылып шықты? 
3. Қазақстанда Қызыл Кітаптың екінші басылымы қай жылы шықты? 
4. Қазақстанда Қызыл Кітаптың үшінші басылымы шыққан жыл? 
5. Қызыл Кітапқа енген жан-жануарларды неше топқа бөледі және неге? 
6. Қазақстанның Қызыл Кітабына енген қандай жануарларды білесіңдер? 
7. Қазақстанның Қызыл Кітабына енген қандай өсімдіктерді білесіңдер? 


Дәптермен жұмыс

242 бет. Тапсырма. Берілген сөздер мен сөз тіркестерінен сөйлем құрастырыңдар.

Табиғатты қорғау

Бүкіл әлем

Тыйым салыңды

Қызыл кітап

Табиғи қорық

Бөкендер

Жануарлар

Өсімдіктер

Елдер

Кітап

Табиғат

242 бет. Берілген сөйлемдерге сұрақтар қойып, сұрақ- жауап түрінде диалог құрастырыңдар.


Ассоциациялық тізбек құрастыру

  1. топ









2 – топ

3- топ

4- топ



Шешендік өнер. (мақал-мәтелді жалғастыру) 


1. Ағаш көркі – жапырақ, 
(Адам көркі- шүберек) 


2. Дәрі шөптен шығады, 
(Дана көптен шығады) 


3. Тау бұлағымен көрікті, 
(Бұлақ құрағымен көрікті) 


4. Қораңда малың болсын, 
(Көшеңде талың болсын) 

V. Үйге тапсырма: «Қазақстанның Қызыл кітабы» презентация әзірлеу. 243 бет Берілген мәлімет бойынша, өз ойларыңмен толықтырыңдар.

VІ. Қорытындылау 
Балалар, осымен сабағымызды аяқтаймыз. Сабаққа белсене қатысқандарыңа рахмет. Осы сабақта сендер «Қызыл кітап» жайлы , оның ерекшелігі туралы және Қызыл кітапқа енген жан-жануарлардың біразы жайлы өздеріңе қызықты ақпарат алдыңдар деп ойлаймын.

VІІ. Бағалау (топ жетекшісі бағалау парағы бойынша әр оқушыға баға қояды).

Бағалау парағы


Күні

Оқушының аты- жөні

Үй тапсырмасы

Миға шабуыл

Сөздікпен жұмыс

Сұрақ- жауап

Тапсырманы орындау

Диалог құрастыру

Ассоциациялық тізбек құрастыру

Қорытынды баға






































Рефлексия

Қандай қиындықтар кездесті?

____________________________________________________

____________________________________________________

Көңіл - күйіңді сурет арқылы көрсет:


Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Всем учителям

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 8 класс

Скачать
«?аза?станны? ?ызыл кітабы»

Автор: Карымсакова Жулдыз Талгатовна

Дата: 28.01.2015

Номер свидетельства: 163160

Похожие файлы

object(ArrayObject)#864 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(37) "«Менің Қазақстаным»"
    ["seo_title"] => string(17) "menin_kazakstanym"
    ["file_id"] => string(6) "492719"
    ["category_seo"] => string(21) "doshkolnoeObrazovanie"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1545745358"
  }
}
object(ArrayObject)#886 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(67) "Дүниетану «Пайдалы қазбалар» 4 сынып"
    ["seo_title"] => string(36) "duniietanu_paidaly_k_azbalar_4_synyp"
    ["file_id"] => string(6) "368087"
    ["category_seo"] => string(16) "nachalniyeKlassi"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1481388999"
  }
}
object(ArrayObject)#864 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(46) "Отаным мені?, байта? ?лкем "
    ["seo_title"] => string(27) "otanym-mienin-baitak-olkiem"
    ["file_id"] => string(6) "140055"
    ["category_seo"] => string(16) "nachalniyeKlassi"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1417868203"
  }
}
object(ArrayObject)#886 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(15) ""А? орда" "
    ["seo_title"] => string(9) "ak-orda-1"
    ["file_id"] => string(6) "179611"
    ["category_seo"] => string(8) "istoriya"
    ["subcategory_seo"] => string(12) "planirovanie"
    ["date"] => string(10) "1425038116"
  }
}
object(ArrayObject)#864 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(65) ""?лем таны?ан т?л?а" зияткерлік ойыны "
    ["seo_title"] => string(40) "liem-tanyg-an-tu-lg-a-ziiatkierlik-oiyny"
    ["file_id"] => string(6) "160803"
    ["category_seo"] => string(22) "klassnomuRukovoditeliu"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1422118132"
  }
}

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

Распродажа видеоуроков!
ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства