kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Мата туралы жалпы т?сінік

Нажмите, чтобы узнать подробности

Саба?ты? та?ырыбы: Мата туралы жалпы т?сінік.

Саба?ты? ма?саты:
Білімділік: Та?ырып бойынша ал?ан білімдерін жетілдіру, жа?а саба? материалдарын ?здеріні? ізденісі бойынша шы?армашылы? ж?мыстар ар?ылы ме?герту, мата туралы т?сінік беру
Т?рбиелік: о?ушыларды? к?ркемдік іс - ?рекет да?дыларын ?алыптастыра отырып, шы?армашылы? к?з - ?арастарын ?алыптастыру
Дамытушылы?: мектептегі е?бекке баулу ж?не технология п?ндеріндегі мата шы?ару ж?не ??деу саба?тары жайлы т?сініктеме беру ж?не о?ытуда электронды? а?паратты? технологияларды пайдалану ?дістерімен таныстыру
Саба?ты? т?рі: Жа?а білімді ме?герту
Саба?ты? ?дісі: т?сіндіру, с?ра? - жауап, пікір алмасу,
К?рнекілігі: интерактивті та?та, топтамалар

Саба?ты? барысы:
1. ?йымдастыру кезе?і: О?ушыларды т?гендеу, назарын саба??а аудару
2. ?й ж?мысы: Топыра?тану туралы ??ым
С?з т?ркіні? тап:
Топыра? е? негізгі ?асиеті – ??нарлылы?ы
??м мен ??мда? – ?за? жылдарды? н?тижесінде пайда болады
?арашірік – суды нашар ?ткізеді
Топыра? – жер ?ыртысыны? ?сті?гі ?абаты
Сазда? жер – суды не??рлым к?п ?ткізеді

Суреттер с?йлейді. О?ушылар берілген сурет бойынша ?з ойларын айтады.

?сімдіктерді ?оректік заттармен, сумен ?дайы ?амтамасыз етіп т?ру топыра?ты? ??нарлылы?ына байланысты. Таби?и ??нарлылы? адамны? ?рекетінсіз ?орша?ан ортаны? ?серінен пайда болады. Ты? топыра?ты? жарамды ??нарлылы?ын егіншілікке пайдалан?аннан кейін біртіндеп жасанды
??нарлылы??а айналады. Жасанды ??нарлылы? тек адамны? ?дайы ?ндіріс ?рекеті ар?ылы жасалады. Егінге не??рлым т?ра?ты ?рі мол ?нім алу ?шін т?рлі ты?айт?ыштар беру ар?ылы топыра? ??нарлылы?ын арттырамыз.

Топыра?ты? ??рлысы:
?атты б?лшектерден, ыл?ал мен ауадан ??ралады.
Топыра?ты? ??рамы
Органикалы? заттар мен ?арашірік болады
Топыра?ты? ?асиеті
Ауа ?ткізгіштік ж?не су ?ткізгіштік
Ребус шешу
.
Мата ?нерк?сіпте киім – кешек тігу, т?сек орын жабды?тарын тігу кезінде ке?інен ?олданылады
Мата белгіленуіне ?арай
Т?рмысты?, техникалы? арнайы
Мата жасау
Мата шы?ару ?шін негізгі шикізат талшы?.
Талшы? - майда, жі?ішке зат

Талшы?ты? т?рлері
Таби?и талшы?.
?сімдіктен жасал?ан зы?ыр ма?та
Жануарлардан жасал?ан – ж?н, жібек

Ма?та – бір жылды? ?сімдік. Ма?та ?сімдігіні? жемісі аппа? ?зын талшы?тар?а ??рамдас ?ораптан т?рады. Осындай талшы?тарды ма?та дейді. Ма?таны? отаны – Индия, О?т?стік Америка. Ал бізде О?т?стік ?аза?станда ?сіріледі

Адам ?шін ма?та ?сімдігі пайдалы:
• д?ні (талшы? ?шін),
• б?та?ы мен ?алды?ы (ма?та, ?а?аз, картон)

Ма?таны? ??рылымы:
Ма?таны? жеке талшы?тары ?те жі?ішке болады. Талшы?тарды? ?зынды?ы 6 - 52мм - ге жетеді. Таби?и т?сі – а?, сонымен ?атар ?о?ыр сар?ыш, жасыл т?стері де кездеседі.

Ма?таны? гигроскопиялы? ?асиеті:
?те жо?ары.(гигроскопиялы?ы – ?орша?ан ортада?ы ыл?алды ?ткізу ?асиеті) ма?та ыл?алды тез ?ткізіп, тез кебеді.

Зы?ыр – зы?ыр талшы?тарын беретін, бір жылды?, ш?п тектес ?сімдік. Зы?ырды? ?ш т?рі бар: салалы, жабайы, б?йра зы?ыр. Талшы?тарды алу ?шін салалы зы?ыр ?сіріледі.
Адам ?шін зы?ырды? б?рі пайдалы:
• Д?ні (техникалы? май),
• саба?ы (мата ?шін талшы?),
• ?алды?ы (техникалы? ма?сат?а, кендір).

Зы?ырды? ??рлымы:
Саба?ы тік, биіктігі 1м - ге дейін жетеді. Талшы? ?зынды?ы 15 - 20мм. Т?сі ашы? с?рдан жабы? с?р?а дейін болады.

Зы?ырды? гигроскопиялы? ?асиеті:
Ыл?алды жа?сы ?ткізеді, о?ай жуылады. Ма?та?а ?ара?анда ысты??а т?зімді, мы?ты?ыра? келеді.

Сергіту с?ті
Бар екен д?ниеде жал?ыз к?зді,
Сол к?збен д?ниені? б?рін кезді
?лемді он сегіз мы? киіндіріп,
Д?ниеден жап жала?аш ?зі безді. (ине)

Екі басты жалмауыз,
Керіп аузын ашады.
Алдына т?скен н?рселер,
?зінен ?зі ?ашады. (?айшы)

?имылдаса ?ос шебер
?ыруар істі бітірер (?ол)

«Жал?асын тап» ойыны.
Ма?ал - м?телді? жал?асын тауып, м?нерлеп айту.
1. ?ке к?рген о? жонар.
2. Е?бекті? наны т?тті,.
3. Шешенні? с?зі орта?

Ма?та
Ма?та талшы?ын кол?а ?ста?анда ?те ж?мса?. Жа?ып тексергенде ашы? - сары т?сті болып жанып, к?йген ?а?азды? иісі шы?ады. Мата, то?ыма б?йымдар, тігін жіптер дайындалады. Ма?та мата о?ай жуылып, тез кебеді, жа?сы тазаланады, же?іл ?тіктеледі. Ма?та мата біркелкі иірілген жіптен то?ылады, оны? беті тегіс болады. Б?л маталар негізгі жіп ар?ылы созылады, жуыл?ан кезде сол ар?ылы отырады.
Зы?ыр
Зы?ыр мата ма?та мата?а ?ара?анда мы?ты?ыра? келеді. Олар негізгі ж?не ар?ау жіп ар?ылы созылады, салма?ты ?рі ?алы?дау келеді. Ыл?алды жа?сы ?ткізеді, о?ай жуылады. Мата беті тегіс, жылтыр ж?не жіпті? жуанды?ы ?р т?рлі болады. Таза зы?ыр матасы тез сетінегіш, мыжыл?ыш келеді ж?не тез ?тіктеледі.

Ма?таны ал?аш?ы ??деу
Ма?та – ма?та талшы?ы - алдын ала тазалау – ма?таны? т??ымынан талшы?тарын айыру - ны?ыздау

Зы?ырды ал?аш?ы ??деу –
Зы?ыр – зы?ыр саба?ын суда жібіту – кептіру ж?не ж?мсарту – зы?ырды сабау – зы?ыр талшы?тарын алу
Мата ?аза? ?лкесіне б?рын ?лы Жібек жолы ар?ылы Шы?ыс, О?т?стік Азия елдерінен, кейін Ресейден тасып ?келінген.

То?ылуына, сапасына, ?рнектерді? т?рі мен ?демілігіне ?арай матаны? ?р т?рлі атауы бар. ?сем, жан?а жайлы ?асиеттеріне с?йкес хал?ымыз к?бінесе ?ыздарыны? есімдерін мата атауларымен ата?ан. Мысалы: К?лд?рі, ?штап, Ма?пал, ?ырмызы, Жібек, Д?рия т. б.

Ой – тол?аныс
1. Мата атауларын білеміз бе?
Масаты деп ?андай матаны айтамыз? (Масатыдай ??лпырар жерді? ж?зі).
Масаты – ж?мса? т?кті мата

Шидем дегеніміз не? (Шидем шекпен кигенім, т?лкі тыма?).
Шидем – т?йе ж?ніне то?ыл?ан мата

Шай дегеніміз не? (Шолпысы сылдырлап, шайы к?йлегі сусылдап)
Шайы – ?лбіреген ж??а жібек мата

Б?лде деп нені айтамыз? ?лде мен б?лдеге оранып

Матамын ?ркез т?зімді,
Ма?тадан алар б?зімді.
?лкендер де кіші де,
С?ндікке киер ?зімді
К?п жуса тез ?ыс?арам,
?ажетімді білер ?ста?ан.
Б?ктелсем де сан рет,
?тіктелсем жа?сарам. (шыт мата)
С?ндік киім тігетін,
?алы? т?кті матамын.
?лтты? киім нышаны,
?асиетті зат?а жатамын.
Сонды?тан да аналар,
?ызына ?ояр атымды,
Атауымды кім табар,
Айта ?ой ?ызым атымды (ма?пал)

Саба?ты бекіту: Ма?та мен зы?ыр талшы?тарын салыстыру
?асиеттері ма?та зы?ыр
Т?сі
Беріктігі
Ж?мса?ты?ы
Ыл?ал ?ткізгіштігі
?зынды?ы
?алы?ды?ы

И? Жо?
1. Ма?таны? т?сі а? па? И?
2. Зы?ыр мата б?йра зы?ырдан алынады ма? жо?
3. Мата талшы?тан т?рады ма? И?
4. Таби?и талшы?тар?а лавсан, капрон жата ма? жо?
5. Ма?та мы?ты, ж?мса?, же?іл ма? и?
6. Зы?ыр мата беті тегіс, жылтыр и?
7. Гигроскопиялы?ы – ?орша?ан ортадан ауа ?ткізу ?асиеті ма жо?
8. Ма?та біржылды? ?сімдік и?
9. Зы?ыр ж?мса? мата жо?
10 Ма?та талшы?ын жа??анда ?а?аз иісі шы?ады и?

Хат тасушы ойыны
1. ?аза?стан Республикасыны? астанасы?
2. ?аза?стан Республикасыны? т?уелсіздігіне ?анша жыл толды?
3. ?аза?стан Республикасыны? т???ыш президенті?

О?ушыларды Ба?алау
?й ж?мысы: “мата туралы жалпы т?сінік” о?у
Мата аттарына байланысты с?зж?мба? ??растыру

Просмотр содержимого документа
«Мата туралы жалпы т?сінік»

Сабақтың тақырыбы: Мата туралы жалпы түсінік

Сабақтың мақсаты:
Білімділік: Тақырып бойынша алған білімдерін жетілдіру, жаңа сабақ материалдарын өздерінің ізденісі бойынша шығармашылық жұмыстар арқылы меңгерту, мата туралы түсінік беру
Тәрбиелік: оқушылардың көркемдік іс - әрекет дағдыларын қалыптастыра отырып, шығармашылық көз - қарастарын қалыптастыру
Дамытушылық: мектептегі еңбекке баулу және технология пәндеріндегі мата шығару және өңдеу сабақтары жайлы түсініктеме беру және оқытуда электрондық ақпараттық технологияларды пайдалану әдістерімен таныстыру
Сабақтың түрі: Жаңа білімді меңгерту
Сабақтың әдісі: түсіндіру, сұрақ - жауап, пікір алмасу,
Көрнекілігі: интерактивті тақта, топтамалар

Сабақтың барысы:
1. Ұйымдастыру кезеңі: Оқушыларды түгендеу, назарын сабаққа аудару
2. Үй жұмысы: Топырақтану туралы ұғым
Сөз төркінің тап:
Топырақ ең негізгі қасиеті – құнарлылығы
Құм мен құмдақ – ұзақ жылдардың нәтижесінде пайда болады
Қарашірік – суды нашар өткізеді
Топырақ – жер қыртысының үстіңгі қабаты
Саздақ жер – суды неғұрлым көп өткізеді

Суреттер сөйлейді. Оқушылар берілген сурет бойынша өз ойларын айтады.

Өсімдіктерді қоректік заттармен, сумен ұдайы қамтамасыз етіп тұру топырақтың құнарлылығына байланысты. Табиғи құнарлылық адамның әрекетінсіз қоршаған ортаның әсерінен пайда болады. Тың топырақтың жарамды құнарлылығын егіншілікке пайдаланғаннан кейін біртіндеп жасанды
құнарлылыққа айналады. Жасанды құнарлылық тек адамның ұдайы өндіріс әрекеті арқылы жасалады. Егінге неғұрлым тұрақты әрі мол өнім алу үшін түрлі тыңайтқыштар беру арқылы топырақ құнарлылығын арттырамыз.

Топырақтың құрлысы:
Қатты бөлшектерден, ылғал мен ауадан құралады.
Топырақтың құрамы
Органикалық заттар мен қарашірік болады
Топырақтың қасиеті
Ауа өткізгіштік және су өткізгіштік
Ребус шешу
.........
Мата өнеркәсіпте киім – кешек тігу, төсек орын жабдықтарын тігу кезінде кеңінен қолданылады
Мата белгіленуіне қарай
Тұрмыстық, техникалық арнайы
Мата жасау
Мата шығару үшін негізгі шикізат талшық.
Талшық - майда, жіңішке зат

Талшықтың түрлері
Табиғи талшық.
Өсімдіктен жасалған зығыр мақта
Жануарлардан жасалған – жүн, жібек

Мақта – бір жылдық өсімдік. Мақта өсімдігінің жемісі аппақ ұзын талшықтарға құрамдас қораптан тұрады. Осындай талшықтарды мақта дейді. Мақтаның отаны – Индия, Оңтүстік Америка. Ал бізде Оңтүстік Қазақстанда өсіріледі

Адам үшін мақта өсімдігі пайдалы:
• дәні (талшық үшін),
• бұтағы мен қалдығы (мақта, қағаз, картон)

Мақтаның құрылымы:
Мақтаның жеке талшықтары өте жіңішке болады. Талшықтардың ұзындығы 6 - 52мм - ге жетеді. Табиғи түсі – ақ, сонымен қатар қоңыр сарғыш, жасыл түстері де кездеседі.

Мақтаның гигроскопиялық қасиеті:
Өте жоғары.(гигроскопиялығы – қоршаған ортадағы ылғалды өткізу қасиеті) мақта ылғалды тез өткізіп, тез кебеді.

Зығыр – зығыр талшықтарын беретін, бір жылдық, шөп тектес өсімдік. Зығырдың үш түрі бар: салалы, жабайы, бұйра зығыр. Талшықтарды алу үшін салалы зығыр өсіріледі.
Адам үшін зығырдың бәрі пайдалы:
• Дәні (техникалық май),
• сабағы (мата үшін талшық),
• қалдығы (техникалық мақсатқа, кендір).

Зығырдың құрлымы:
Сабағы тік, биіктігі 1м - ге дейін жетеді. Талшық ұзындығы 15 - 20мм. Түсі ашық сұрдан жабық сұрға дейін болады.

Зығырдың гигроскопиялық қасиеті:
Ылғалды жақсы өткізеді, оңай жуылады. Мақтаға қарағанда ыстыққа төзімді, мықтығырақ келеді.

Сергіту сәті
Бар екен дүниеде жалғыз көзді,
Сол көзбен дүниенің бәрін кезді
Әлемді он сегіз мың киіндіріп,
Дүниеден жап жалаңаш өзі безді. (ине)

Екі басты жалмауыз,
Керіп аузын ашады.
Алдына түскен нәрселер,
Өзінен өзі қашады. (қайшы)

Қимылдаса қос шебер
Қыруар істі бітірер (қол)

«Жалғасын тап» ойыны.
Мақал - мәтелдің жалғасын тауып, мәнерлеп айту.
1. Әке көрген оқ жонар...
2. Еңбектің наны тәтті,...
3. Шешеннің сөзі ортақ

Мақта
Мақта талшығын колға ұстағанда өте жұмсақ. Жағып тексергенде ашық - сары түсті болып жанып, күйген қағаздың иісі шығады. Мата, тоқыма бұйымдар, тігін жіптер дайындалады. Мақта мата оңай жуылып, тез кебеді, жақсы тазаланады, жеңіл үтіктеледі. Мақта мата біркелкі иірілген жіптен тоқылады, оның беті тегіс болады. Бұл маталар негізгі жіп арқылы созылады, жуылған кезде сол арқылы отырады.
Зығыр
Зығыр мата мақта матаға қарағанда мықтығырақ келеді. Олар негізгі және арқау жіп арқылы созылады, салмақты әрі қалыңдау келеді. Ылғалды жақсы өткізеді, оңай жуылады. Мата беті тегіс, жылтыр және жіптің жуандығы әр түрлі болады. Таза зығыр матасы тез сетінегіш, мыжылғыш келеді және тез үтіктеледі.

Мақтаны алғашқы өңдеу
Мақта – мақта талшығы - алдын ала тазалау – мақтаның тұқымынан талшықтарын айыру - нығыздау

Зығырды алғашқы өңдеу –
Зығыр – зығыр сабағын суда жібіту – кептіру және жұмсарту – зығырды сабау – зығыр талшықтарын алу
Мата қазақ өлкесіне бұрын Ұлы Жібек жолы арқылы Шығыс, Оңтүстік Азия елдерінен, кейін Ресейден тасып әкелінген.

Тоқылуына, сапасына, өрнектердің түрі мен әдемілігіне қарай матаның әр түрлі атауы бар. Әсем, жанға жайлы қасиеттеріне сәйкес халқымыз көбінесе қыздарының есімдерін мата атауларымен атаған. Мысалы: Күлдәрі, Ұштап, Мақпал, Қырмызы, Жібек, Дүрия т. б.

Ой – толғаныс
1. Мата атауларын білеміз бе?
Масаты деп қандай матаны айтамыз? (Масатыдай құлпырар жердің жүзі).
Масаты – жұмсақ түкті мата

Шидем дегеніміз не? (Шидем шекпен кигенім, түлкі тымақ).
Шидем – түйе жүніне тоқылған мата

Шай дегеніміз не? (Шолпысы сылдырлап, шайы көйлегі сусылдап)
Шайы – үлбіреген жұқа жібек мата

Бүлде деп нені айтамыз? Үлде мен бүлдеге оранып

Матамын әркез төзімді,
Мақтадан алар бөзімді.
Үлкендер де кіші де,
Сәндікке киер өзімді
Көп жуса тез қысқарам,
Қажетімді білер ұстаған.
Бүктелсем де сан рет,
Үтіктелсем жақсарам. (шыт мата)
Сәндік киім тігетін,
Қалың түкті матамын.
Ұлттық киім нышаны,
Қасиетті затқа жатамын.
Сондықтан да аналар,
Қызына қояр атымды,
Атауымды кім табар,
Айта ғой қызым атымды (мақпал)

Сабақты бекіту: Мақта мен зығыр талшықтарын салыстыру
Қасиеттері мақта зығыр
Түсі
Беріктігі
Жұмсақтығы
Ылғал өткізгіштігі
Ұзындығы
Қалыңдығы

Иә Жоқ
1. Мақтаның түсі ақ па? Иә
2. Зығыр мата бұйра зығырдан алынады ма? жоқ
3. Мата талшықтан тұрады ма? Иә
4. Табиғи талшықтарға лавсан, капрон жата ма? жоқ
5. Мақта мықты, жұмсақ, жеңіл ма? иә
6. Зығыр мата беті тегіс, жылтыр иә
7. Гигроскопиялығы – қоршаған ортадан ауа өткізу қасиеті ма жоқ
8. Мақта біржылдық өсімдік иә
9. Зығыр жұмсақ мата жоқ
10 Мақта талшығын жаққанда қағаз иісі шығады иә

Хат тасушы ойыны
1. Қазақстан Республикасының астанасы?
2. Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне қанша жыл толды?
3. Қазақстан Республикасының тұңғыш президенті?

Оқушыларды Бағалау
Үй жұмысы: “мата туралы жалпы түсінік” оқу
Мата аттарына байланысты сөзжұмбақ құрастыру


Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Технология (девочки)

Категория: Прочее

Целевая аудитория: Прочее

Скачать
Мата туралы жалпы т?сінік

Автор: Касенов Меирбек Закариянович

Дата: 30.03.2016

Номер свидетельства: 312463

Похожие файлы

object(ArrayObject)#851 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(39) "Сурет сал?ым келмейді"
    ["seo_title"] => string(22) "surietsalgymkielmieidi"
    ["file_id"] => string(6) "282386"
    ["category_seo"] => string(16) "nachalniyeKlassi"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1453698493"
  }
}
object(ArrayObject)#873 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(34) "Қазақтың бес арысы"
    ["seo_title"] => string(21) "k_azak_tyn_bies_arysy"
    ["file_id"] => string(6) "400284"
    ["category_seo"] => string(10) "literatura"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1489507473"
  }
}
object(ArrayObject)#851 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(60) "Тізбіктелген саба?тар топтамасы "
    ["seo_title"] => string(35) "tizbiktielghien-sabak-tar-toptamasy"
    ["file_id"] => string(6) "179605"
    ["category_seo"] => string(13) "vsemUchitelam"
    ["subcategory_seo"] => string(12) "planirovanie"
    ["date"] => string(10) "1425037395"
  }
}
object(ArrayObject)#873 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(79) "?аза? тілі саба?ында АКТ?ны ?олдануды? ма?ызы "
    ["seo_title"] => string(49) "k-azak-tili-sabag-ynda-aktony-k-oldanudyn-man-yzy"
    ["file_id"] => string(6) "191710"
    ["category_seo"] => string(10) "literatura"
    ["subcategory_seo"] => string(7) "prochee"
    ["date"] => string(10) "1427360531"
  }
}
object(ArrayObject)#851 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(201) "О?ушыларды? бойында азаматты? ??ндылы?тарын ?алыптастыру мен ???ы?б?зушылы?ты? алдын алуда?ы сынып жетекшіні? ролі"
    ["seo_title"] => string(110) "okushylardynboiyndaazamattykkundylyktarynkalyptastyrumienkukykbuzushylyktynaldynaludagysynypzhietiekshininroli"
    ["file_id"] => string(6) "259206"
    ["category_seo"] => string(13) "vsemUchitelam"
    ["subcategory_seo"] => string(11) "presentacii"
    ["date"] => string(10) "1448690560"
  }
}

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства