Геометрия-7. Үшбұрыштар теңсіздігі. 20.12.2016ж.
| Оқушыларға берілетін тапсырмалар |
| І кезең. Ұйымдастыру кезеңі |
«Көпір» тапсырмалары | Сұрақ жауап: 1. Үшбұрыш дегеніміз не? Ж: Бір түзудің бойында жатпайтын үш нүктені кесінділермен қосқанда шығатын геометриялық фигураны үшбұрыш деп атаймыз. 2. Қабырғалары бойынша үшбұрыштар неше түрге бөлінеді? Үшбұрыштарды ата. Ж: үш түрге бөлінеді. Тең қабырғалы, тең бүйірлі, әр түрлі қабырғалы үшбұрыш. 3. Бұрыштары бойынша үшбұрыштар неше түрге бөлінеді? Үшбұрыштарды ата. Ж: үш түрге бөлінеді. Сүйір бұрышты, доғал бұрышты, тік бұрышты үшбұрыш. 4. Үшбұрыштың үлкен қабырғасына қарсы үлкен бұрышы жатады. 5. Үшбұрыштың үлкен бұрышына қарсы үлкен қабырғасы жатады. 6. Егер үшбұрыштың екі бұрышы тең болса, онда үшбұрыш теңбүйірлі деп аталады. 7. Үшбұрыштың сыртқы бұрышы деген не? Ж: Үшбұрыштың сырт-қы бұрышы үшбұрыштың төбесіндегі бұрышпен сыбайлас бұрыш-ты айтады 8. Тікбұрышты үшбұрыштың гипотенузасы катеттен (кіші, тең, үлкен) болады. |
| II кезең (топтық жұмыс) Жаңа сабақты өз бетімен меңгерту тапсырмалары |
Теориясы: «Білу» кезеңі | Дәптеріңнен кез келген үш нүктені белгіле. Оларды сызғышпен қос. Қандай фигура шықты? Нүктелердің арасын сызғышпен өлшеп, үшбұрыш қабырғаларының шамасын жаз. Мысалы, АВ=5см, ВС=4 см, АС=7 см. |
«Түсіну» кезеңі | Үшбұрыш қабырғаларының арасында қандай өзгешелік бар? Кез келген үшбұрыштың әрбір қабырғасы өзге екі қабырғасының қосындысынан (үлкен, тең, кіші) болады. Бір түзудің бойында жатпайтын кез келген үш нүкте үшін үшбұрыштар теңсіздігі тура болады. |
«Талдау» кезеңі | 1. АВ қабырғасы қандай қабырғалардың қосындысынан кіші болады? Ж: ВС және АС қабырғаларының қосындысынан кіші болады. 2. ВС қабырғасы қандай қабырғалардың қосындысынан кіші болады? Ж: АВ және АС қабырғаларының қосындысынан кіші болады. 3. АС қабырғасы қандай қабырғалардың қосындысынан кіші болады? Ж: АВ және ВС қабырғаларының қосындысынан кіші болады.4. Үшбұрыштың бір қабырғасы өзге екі қабырғасының қосындысына тең болмайды. Неліктен? Ж: өйткені ол кезде үшбұрыш фигурасы шықпайды және үшбұрыштар теңсіздігі орындалмайды. |
«Жинақтау» кезеңі | 1. Үшбұрыштың әрбір қабырғасы өзге екі қабырғасының қосындысынан кіші болады. 2. Үшбұрыштың әрбір қабырғасы өзге екі қабырғасының айырмасынан үлкен болады. |
«Қолдану» кезеңі | АВС үшбұрышы үшін үшбұрыштар теңсіздігiн жаз: АВ Қабырғалары 3 см және 4 см болатын үшбұрыштың үшінші қабырғасы n, мұндағы nЄN. n-нің мүмкін мәндері қандай? Ж: n Үшбұрыш қабырғаларының қатынасы 2:3:5-ке тең болуы мүмкін бе? Ж: жоқ, себебі 5 |
«Баға беру» кезеңі | Кез келген үш кесінді көмегімен үшбұрыш тұрғызуға бола ма? Ж: болмайды. Қандай шартты ескеру керек? Ж: үшбұрыштар теңсіздігін. |
III кезең (жеке жұмыс орындату) Деңгейлік тапсырмаларды орындап, балл жинаңдар |
Теориясы: «Білу» кезеңі | 1 деңгей Дұрыс жауапты «+», қате жауапты «-» таңбасымен белгіле: Үшбұрыштың әрбір қабырғасы өзге екі қабырғасының қосындысынан кіші болады. Жауабы: + Үшбұрыштың әрбір қабырғасы өзге екі қабырғасының қосындысына тең болады. Жауабы: – Үшбұрыштың әрбір қабырғасы өзге екі қабырғасының қосындысынан үлкен болады. Жауабы: – Егер АВ=10 см, ВС=3 см, АС=8 см болса, онда А, В, С нүктелері АBC үшбұрышының төбелері болып табылады. Жауабы: + Егер АВ=11 см, ВС=2 см, АС=9 см болса, онда А, В, С нүктелері АBC үшбұрышының төбелері болып табылады. Жауабы: – |
Практикасы «Қолдану» кезеңі | Тең бүйірлі үшбұрыштың бүйір қабырғасы 3 см болса, онда оның табаны 7 см-ге тең болуы мүмкін бе? Жауабы: мүмкін емес. Үшбұрыш қабырғаларының қатынасы 2:3:4-ке тең болуы мүмкін бе? Жауабы: мүмкін. Себебі үшбұрыштар теңсіздігі орындалады. |
2-деңгей (5 балл+4 балл=9 балл) |
«Түсіну» кезеңі | 1. Екі қабырғасының ұзындығы 3 см және 7 см болатын тең бүйірлі үшбұрыштың үшінші қабырғасын тап. Жауабы: 3 см |
«Талдау» кезеңі | 2. Тең бүйірлі үшбұрыштың бір қабырғасы 10 см, ал екіншісі 5 см. Бұлардың қайсысы үшбұрыштың табаны болуы мүмкін? Жауабы: 5 см |
3-деңгей (9 балл+3 балл=12 балл) |
Теориясы: «Білу» кезеңі | Үшбұрыштың биіктігі осы төбеден жүргізілген медианасынан үлкен болмайтынын дәлелдеңдер. |
Практикасы «Қолдану» кезеңі | 2. Тең бүйірлі үшбұрыштың периметрі 24 cм, екі қабырғасының айырмасы 3 см, ал бір төбесіндегі сыртқы бұрышы сүйір. Үшбұрыш қабырғаларын табыңдар. Жауабы: 7 см, 7 см, 10 см. |