Академиялық шешендік сөз.

Турысбекова Жанар Кажимовна

ШҚО, Үржар ауданы,Таскескен ауылы

«Үржар колледжі» КММ

Қазақ тілі мен әдебиеті пәні оқытушысы

Пән аты: Қазақ тілі

Сабақтың тақырыбы: Академиялық шешендік сөз.

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Академиялық шешендік сөздің түрлері,мақсаты туралы түсінік беру.

Академиялық шешендік сөздерге тән стильдік сипаттар,академиялық шешендік сөздердің ерекшеліктері жайында мағлұмат беру.

Дамытушылық: Студенттерді ой қорытуға,ой түюге баулу,шығармашылық жұмысқа жұмылдыру арқылы таным-түсініктерін дамыту.

Тәрбиелік:Студентерді ұлтжандылыққа тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: жаңа білімді меңгерту сабағы

Сабақ типі: іздендіру сабағы
Сабақтың әдіс - тәсілдері: түсіндіру,сұрақ-жауап,шығармашылық зерттеу.

Пәнаралық байланыс:тарих.

Көрнекілігі: слайдтар,суреттер.интерактивті тақта

Сабақтың барысы:
1. Ұйымдастыру кезеңі. Оқушылармен амандасу, түгендеу, дайындығына назар аудару.

2.Үй тапсырмасын тексеру.

3.Жаңа сабақ.

Мұғалім:Күнделікті дайындықты,үнемі толықтыруды,жетілдіруді қажет ететін,уақыт пен қоғамның тынысын дәл бағамдап отыруымен,жаңашылдық сипатымен,ғылыми негіздерінің тереңдігімен ерекшеленетін шешендік сөздің маңызды бір тегі-академиялық шешендік.

Академиялық шешендік сөздің мақсаты-тыңдаушыларға ғаламды танудың жолын көрсету,жаратылыстың заңдары мен заңдылықтарын түсіндіру,шындықты логикалық жүйемен аша отырып,адамның ғылми-танымдық өрісін кеңейту,дүниедегі алуан құбылыстардың табиғатын саналы түсінуге жол ашу.

Академиялық шешендік сөзге жоғары оқу орындарында оқылатын дәрістер.ғылыми баяндамалар,ғылыми хабарламалар,шолулар,ғылыми-көпшілік дәрістер жатады.Тыңдаушылармен бетпе-бет отырып сөйлеу шешеннің ерекше қырағылығын талап етеді.Шешен мен аудиторияның арасында біртұтастық,тікелей байланыс болады.

Аудиторияны өзіне бағындыру,ықыласына бөлену-үлкен өнер.

Ғалым Р.Сыздықова: «Біздің заманымыздағы жоғары оқу орнының оқытушысы кәсіби дәрісші болып саналады.Ол-ғылым мен техниканың,әдебиет пен өнердің табыстарын тиісті аудиторияға жеткізуші,насихаттаушы адам.Ал дәріскердің басты құралы-шешендік.Бұл типтегі шешендік сөздің негізгі сипаты тілдік-көркемдеуіш элементтерден емес, айтылған ойдың қажеттігінен, дәлелдігінен және ақпарат беретін мақсатынан танылуға тиіс.Мұндағы аргумент мақалдатып-мәтелдетіп берілмейді.Психологиялық эффект те сөздің «сылдырап өңкей келісімімен» емес,логикалық желінің күштілігімен,қорытынды түйіннің дәлелділігімен жасалады»,-дейді.

Академиялық шешендіктің басты ерекшелігі-шешендік сөздің ғылыми,танымдық негіздерінің мықты болуы,деректік мағлұматтардың дәлдігі,пайымдама,тұжырымдардың обьективтілігі,түйіндеулердің дәйектілігі.Академиялық шешендікте дәріскер мен аудиторияның жиі кездесуі,қарым-қатынасының біршама тұрақтылығы да оның өзіндік ерекшелігі болып табылады. «Сөз шешендік қисынға,ой-пікір жүйелілігіне,ұғымдар үйлесіміне негізделуі тиіс»,-деген әл-Фараби тұжырымы осы академиялық шешендікке сәйкес келеді.Академиялық шешендікте формалдық пен әсіребоямалыққа орын жоқ.Шешеннен психологиялық мәдениет талап етіледі.

4.Бекіту.

93-тапсырма.Мәтінді оқу,мазмұнына лайық ат қою.Академиялық шешендікке тән белгілерді атау.

95-тапсырма.Берілген сөздерді пайдаланып,өздері еліктейтін шешен мұғалімге мінездеме жазу.

5.Үй тапсырмасы.

97-тапсырма. «Көсемсөз».Мәтіндегі шешендікке тән белгілерді ретімен жазу.

6.Бағалау.