Сынып
6
П?н
Ежелгі ?аза?стан тарихы
Саба? №
2
Са?ат саны
1
Та?ырып
§ 1 Ерте Палеолит
Ма?саты
О?ушылар?а адамзат баласыны? шы?у тарихы туралы, оны? ал?аш?ы е?бек ??ралы, к?сібі, ал?аш?ы ?мір с?рген т?ра?тары туралы т?сінік беру.
Т?рбиелік:
?аза?стан жерінде ал?аш?ы адамдарды? іздері ?ал?анын таныстыра отырып ту?ан жеріні? тарихын білуге деген ?ызы?ушылы?ын ояту.
Дамытушылы?:
О?ушыларды? тарихи к?з?арастарын дамыту.
К?рнекілік
Д?ние ж?зіні? саяси картасы; ?аза?стан Республикасыны? саяси картасы;
?діс-т?сіл:
Баяндау саба?ы
Саба?ты? барысы :
І. ?йымдастыру кезе?і (2-3 минут)
ІІ. О?ушыларды? біліктілігін, ?й ж?мысын орындау де?гейін аны?тау:
1.С?ра?тар
- ?аза?стан Республикасында?ы ежелгі са?, ?йсін, ?а?лы, ??н, сармат тайпалы? ода?тары туралы не білесі??
- ?лы Жібек жолы ?андай ?ызмет ат?арды?
- ?ола д?уіріні? ерекшелігі ?андай?
2.Жылдар с?йлейді.
1. Ежелгі тас д?уірі (б.з.б. 2,6 млн жылдан-б.з.б. 12 мы? жыл)
2.Ерте палеолитте (б.з.б. 2,6 жыл-б.з.б. 40 мы? жыл)
3.Кейінгі палеолит (40-12 мы? жыл)
4.Ерте палеолит олдувэй (б.з.б. 2,6 млн-800 мы? жыл)
5.Ерте палеолит ашель (б.з.б. 800-140 мы? жыл)
6. Ерте палеолит мустье (б.з.б. 140-40 мы?жыл)
ІІІ. Жа?а саба?.
1. Адамзат баласыны? шы?уы.
Е? ал?аш?ы адам баласыны? пайда болып дамуында?ы кезе? ал?аш?ы ?ауымды? ??рылыс болып табылады.Адам баласы жер бетіндегі тірі ж?ндіктер сия?ты эволюциялы? дамуды? н?тижесінде ?алыптасты. Ал?аш?ы адамдарды? ?азіргі адамдардан к?п айырмашылы?ы болды. Олар ірі маймылдар?а ??сас келді.Терісін ?алы? т?к басты, ?олдары ая?тарынан ?зын еді. ?аз?ыш тая?, ?шкір тас, шо?пар, шап?ы-оны? ал?аш?ы е?бек ??ралы еді. ?олымен жеміс терді, заттарды ?стау, со?у, жер ?азу сия?ты ?арапайым ж?мысты орындай алатын соларды? к?мегімен тама? тауып жеді.
?алымдар ал?аш?ы адамда «епті адам» деп атады. Ол Кения жеріндегі Олдувей шат?алынан табыл?ан жасы 1 млн 750 мы? жыл б?рын ?мір с?рген. Ал?аш?ы адамны? бірі питекантроп деп аталды. Оны? ?а??асы Ява аралынан табылды. Ол м?лшермен б?дан 1 млн жыл б?рын ?мір с?рген. Адамзат дамуында б?дан кейінгі сатыда синантроп т?рды. Солт?стік ?ытайдан табылуына байланысты о?ан «?ытай адамы» деген ат берілген. Питекантроп пен синантропты «тік ж?ретін» адам деп атайды.
2. Ал?аш?ы адамдарды? к?сібі.
Адамдар ?арапайым е?бек ??ралдарын пайдалануды ?йренген со? таби?ат?а т?уелділігі азая бастады. ?уелде олар баспана жасауды, тама? пісіруді білмеді. Жеуге жарамды тамырларды ?азып алып, ??старды? ж?мырт?аларын жинап ?орек етті.М?ндай к?сіп терімшілік деп аталды. Бірлесіп тама? табумен жабайы жануарлардан ?ор?ану ?шін топталып ж?рді. Ертедегі адамдарды? м?ндай ?жымы тобыр деп аталды.
Ал?аш?ы ?ауымда?ы адамдарды? келесі к?сібі а? аулау болды, олар негізінен мамонттарды?, бизондарды?, маралдармен жабайы жыл?ыларды?, ??гір аюларын аулады.
3. Ежелгі ?аза?стан таби?аты.
?аза?станны? таби?аты мен климаты ежелгі кезе?де м?лдем бас?аша болды. Таулар аласа бол?анды?тан о?т?стіктен, ?нді м?хитынан ?аза?стан?а ыл?алды жылы ауа кедергісіз еніп т?р?ан. Жиі жау?ан жылы жа?бырдан алуан т?рлі ?сімдіктер ?аулап ?сті. А??арларда суы мол ?зен-к?лдерді? жа?асында пілдер ш?бі ш?йгін ке? байта? шал?ындарда жыл?ы табындары жайылып ж?рді. Далалы жерлерде ?ара ??йры?, б?кен мен ??лан ?йірімен жортып ж?рген.
Тауларда тау ешкі мен ар?ар тіршілік етті. Ежелгі ?аза?стан таби?аты ал?аш?ы адамдарды? ?мір с?руі ?шін ?олайлы болды.
Ал?аш?ы адамны? ?аза?станда?ы іздері. ?аза?станды? ?алымдарды? пікірі бойынша Сібірге ал?аш?ы адам Еуропадан ж?не Азиядан ?оныстан?ан. ?аза?стан аума?ында?ы ал?ащ?ы адамдар шамамен б?дан 1 млн –дай жыл б?рын пайда болды. М?ны Жамбыл облысыны? Арыстанды ?зеніні? бойынан ж?не ?аза?станны? о?т?стігіндегі ?аратаудан табыл?ан тастан жасал?ан е?бек ??ралдары д?лелдейді. Ал?аш?ы адамдарды? е? к?не іздері Ма??ыстау т?бегіндегі Ша?па? ата, ?аза?станны? о?т?стігіндегі Шаба?ты, ?азан?ап, Т??ір?аз?ан т.б ?оныстардан табыл?ан.
Б?л т?ра?тардан табыл?ан тас ??ралдар: жар?ыш, сына тас, бифас, пыша?, ?ыр?ыштар ?р-т?рлі ?шкір тастар. Тас ??ралдар олдувэй, ашель ??ралдарына ??сас.Жамбыл облысында?ы Б?рі?аз?ан, Шаба?ты т?ра?тарынан 5000 мы??ажуы? тас ??ралдары табыл?ан.
?аза?стан аума?ында ?мір с?рген ал?аш?ы адамдар питекантропты? замандастары еді.
Cаба?ты бекіту:
І. С?ра?-жауап
1. Ал?аш?ы адамдарды? ?андай е?бек ??ралдары бол?ан, оларды не ?шін пайдалан?ан?
2. Ал?аш?ы адамдар ?алай атал?ан?
3.Ежелгі ?аза?стан таби?аты ?андай еді??азіргі ж?не ежелгі ?аза?станны? таби?аты мен салыстыр.
?йге тапсырма:
§ 1.Ерте палеолит
VІ. Саба?ты ба?алау :
Саба??а ?атысып,с?ра?тар?а жауап берген балаларды ба?алау
