Сынып
6
П?н
Ежелгі ?аза?стан тарихы
Саба? №
3
Са?ат саны
1
Та?ырып
§ 2 Ерте палеолитті? мустье кезе?і
Ма?саты
Ерте палеолитті? мустье кезе?іні? климаты мен таби?аты, к?сібі мен ??ралдары, отты пайдалануы жайлы т?сінік беру.
Т?рбиелік:
П?нге деген к?з?арасты, білімге деген ??штарлы?ты т?рбиелеу.
Дамытушылы?:
С?здік ?орын байыту ж?не к?рделендіру
К?рнекілік
Карта, кітап, карточка,тест с?ра?тары
?діс-т?сіл:
Аралас саба?
Саба?ты? барысы:
І.?йымдастыру кезе?і.
ІІ. ?йге берілген тапсырманы жалпылама с?ра? беру ар?ылы с?рау:
1. Адамны? е?бек ??ралдары ?алай ?згерді.
2. Адамдар отты ?алай пайдалан?ан, оны? ?андай пайдасы болды деп ойлайсы??
3. О?улы?ты? м?тінінен адамдарды? суы?тан ?алай ?ор?ан?анын тауып, о?ып бер?
4. О?улы?та?ы суретке ?арап, адамны? ал?аш?ы е?бек ??ралдары туралы
2. Тестік ба?ылау
- ?аза?стан аума?ында ?мір с?рген ал?аш?ы адамдар кімдерді? замандастары еді?
а) неандертальды?тарды?; в) синантропты?; с) питекантропты?; д) австралопитекті?;
2. ?алымдар Кения жеріне ал?аш?ы адамды ?алай деп атады?
а) «саналы адам»; в) «епті адам» с) «??гір адамы»; д) «тік ж?ретін адам»
3. ?аза?стан аума?ында ал?аш?ы адамдарды? пайда бол?ан кезе?і.
а) энеолит в)мезолит с)ерте палеолит д) неолит
4. ?желгі тас д?уірі ?ай уа?ытты ?амтиды.
а) б.з.б.2,6 млн жылдан-б.з.б. 12мы?.жыл.
в) б.з.б. 2млн.жылдан –б.з.б. 10 мы?.
с) б.з.б.2 млн.жылдан –б.з.б. 12 мы?.
д) б.з.б. 2,3 млн. Жылдан –б.з.б. 13 мы?.
5. Е? ал?аш?ы адамдар питекантроп пен синантроптар ?ылымда ?алай аталады.
а) «саналы адам» в) «тік ж?ретін адам» с) »??гір адамы» д) «епті адам»
6. Питекантропты? ?а??асы ал?аш рет табыл?ан жер.
а) Англия. в) Кения. с) Ява аралы. д ) Германия
7. Ал?аш?ы адамдар е?бек ??ралдарын неден жасады
а)с?йектен в) тастан с) ?оладан д) темірден
3.Тарихи сына? хат
1. ?аз?ыш тая?, ?шкір тас, шо?пар, шап?ы.... (ал?аш?ы е?бек ??ралы еді)
2. Кения жеріндегі Олдувей шат?алынан табыл?ан жасы..... (1 млн 750 мы? жыл б?рын ?мір с?рген)
3. ?аза?стан аума?ында ?мір с?рген ал?аш?ы адамдар.....(питекантропты?) замандастары еді.
III. Жа?а саба?
1.Климаты мен таби?ат жа?дайы. Б?дан 100 мы? жыл б?рын Жер беті к?рт суи бастады. ?ыс ?за??а созылды. Еуропа мен
Азияны? солт?стігінде алып м?зды? пайда болып оны? ?алы?ды?ы 2 километрге жеткен. Суы?тан ?ор?ану ?шін, адамдар
?здеріне жылы киім тігіп, баспана іздестірді.?алымдарды? есептеуінше, б?дан 13 мы? жыл б?рын м?зды? ери бастады.
С?йтіп Жер ?азіргі ?алпына келді. Адамдар тіршілік ету ?шін таби?атты? ?атал ?иынды?тарына ?арсы т?ра білді.
Хайуандарды? терісінен киім тіге бастады. Инені ?детте ?шкір с?йектерден жасады. Жіп орнына жануарларды? сі?ірлерін
пайдаланды.
2.Отты пайдалану. Ертедегі адамдар ?уелі найза?айды? т?суінен жан?ан а?ашты? отын пайдаланып, оны ?шірмей
?за? са?тау?а тырысты. Археологтар 100 жылдар бойы жанып т?р?ан от орнын тапты. Адам бірте-бірте ?зі жа?уды
?йренді. Отты? пайдасы шексіз еді. Онымен адамдар жылынды, тама? пісіріп жеуге м?мкіндік туды.
3.Мустье кезе?іні? т?р?ындары. Мустье кезе?інде ?мір с?рген адамдар неандерталь деп аталады. Ол Германия
жерінен табылды. Неандертальды?тар жер бетінде б?дан 135 мы? жыл б?рын ?мір с?рген. Мустье кезе?інде е?бек
?німділігі артып, ал?аш?ы ?ауымды? ??рылысты? белгілері бай?алды.
4. К?сібі мен е?бек ??ралдары. Неандертальды?тар негізінен а?шылы? ж?не терімшілік пен айналысты.
Ірі а?дардан бизон, мамонт, ??гір аюларын аула?ан. Е?бек ??ралдарын жетілдіре т?сті. ?ол ?ашауын жасауды ?йренді.
М?ндай шомбал ??ралдарды? ?зынды?ы 20 сантиметрге, салма?ы 1 килограм?а дейін жетті. Жануарларды? терісін
тазалайтын, етін боршалайтын тас шап?ылар мен ?ыр?ыштар жасалды. С?йтіп адам бірте-бірте тастан пыша?, найзаны,
?штарын, б?р?ы, ?ашау, бал?а, кескіш жасады.Е?бек ??ралдарын жасауды игеру адамды жануартал д?ниесінен б?ліп
шы?арды.
?аза?станны? орталы? ж?не шы?ыс айма?тарын адам баласы мустье заманыны? басында игере баста?ан. Олар
Обалысай, М?збел, ?анай т.б ?оныстары табылды. Шы?ыс ?аза?стан жеріндегі ?анай ?онысынан табыл?ан тас
??ралдарды? пайдаланыл?ан уа?ыты 140-132 мы? жыл б?рын.?аза?стан ??ірінен табыл?ан т?ра?тарды? е? к?рделілісі,
?алы?ды?ы 7 метр болатын к?п ?абатты Ш.У?лиханов атында?ы т?ра?. Ежелгі адамдар б?л т?ра?ты бірнеше рет
?оныстан?ан.
Бекіту:
1.Адамны? е?бек ??ралдары ?алай ?згерді.
2.Адамдар отты ?алай пайдалан?ан оны? ?андай пайдасы болды.
3. Адамдарды? ал?аш?ы ?жымы туралы не білді?.
?йге тапсырма: § 2 Ерте палеолитті? мустье кезе?і
VІ. Саба?ты ба?алау :
Саба??а ?атысып,с?ра?тар?а жауап берген балаларды ба?алау
