kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Конспект урока на тему "?анны? ??рамы мен ?асиеттері"

Нажмите, чтобы узнать подробности

К?ні:  15.12.2012 жыл

Та?ырыбы:  ?анны?  ??рамы  мен  ?асиеттері.

Саба?ты?  ма?саты: 

білімділік:              О?ушылар?а  ?анны?  ??рамы  мен  ?асиеттері  туралы  

                                 жалпы  ма?л?мат  беру.     

дамытушылы?:   О?ушыларды?  организмні?  ішкі  ортасы  туралы  

                                 білімдерін  тере?дету, танымды?  ?абілеттерін  дамыту.

т?рбиелік:              О?ушыларды  салауатылы??а, мейірбандылы??а

                                 т?рбиелеу, гигиеналы?  т?рбие  беру.

Саба?ты?  т?рі:  Аралас  саба?.

Саба?ты?  ?дісі:  баяндау, ??гімелесу, с?ра?-жауап, талдау.

К?рнекілігі:  интерактивті  та?та, cуреттер, ?лестірме  тапсырмалар.

??рылымы:  І. ?йымдастыру

                        ІІ. ?й  тапсырмасын  тексеру

                        ІІІ.  Жа?а  та?ырыпты  ме?герту

                        ІV.  Жа?а  та?ырыпты  бекіту    

                         V.  ?орытындылау                       

                        VІ.  ?йге  тапсырма  беру

                       VІІ.  Ба?алау 

Барысы:  1. ?йымдастыру.

О?ушылармен  амандасып, оларды  т?гелдеймін. Саба??а  дайынды?ын  тексеремін.

2.  ?й  тапсырмасын  тексеру.

О?ушылар  «эритроцит», «лейкоцит», «тромбоцит»  топтарына  б?лінеді.

1.  «Дискуссиялы?  ?рнек».

О?ушылар  кестедегі  сипаттамаларды?  ішінен  м?тіні  д?рыс  болса  «келісемін»  деген  т?сына  «+»  белгісін  ж?не  б?рыс  берілген  «келіспеймін»  деген  т?сына  «+»  белгісін  ?ояды.   

Р/С

Сипаттамалар

«Келісемін»

«Келіспеймін»

1

Адам  организміні?  ішкі  ортасын  ?лпа  с?йы?ты?ы, ?ан  мен  лимфа  т?зеді.

+

2

?лпа  с?йы?ты?ы  ?анны?  с?йы?  б?лігі-плазмадан  т?зілмейді.

+

3

?ан  с?йы?  б?ліктен-плазмадан  ж?не  онда  ?ал?ып  ж?ретін  пішіндік  элементтерден  т?рады.

+

4

Денені?  т?ра?ты  температура- сын  са?тау  ?анны?  ?ор?аныш  ?ызметіне  жатады.

+

5

Гормондар  мен  бас?а  биологиялы?  белсенді  заттарды  тасымалдауы  ?анны?  гуморальды?  ?ызметіне  жатады.

+

6

Организмні?  ішкі  ортасыны?  т?ра?тылы?ы  гомеостаз  деп  аталады.

+

7

Лимфа  плазмадан  т?зіледі  ж?не  ?ызыл  т?сті  с?йы?ты?.

+

8

?ан  ж?не  лимфа  эпителий  ?лпасына  жатады.

+

9

Лимфа  тамырлары  ?ан  капиллярлары  сия?ты  барлы?  м?шелер  мен  ?лпалар?а  енеді

+

2.«Сандар  с?йлейді»  ойыны.

5-  ?анны?  ?алыпты  м?лшері 5 л.

55-60-?ан  плазмасыны?  к?лемі  55-60%

30-?те  ?ауіпті  ?ан  жо?алту.

7-?ан  адам  организміні? денесіні?  7%-ын  ??райды.   

95-лимфаны?  95%-ын  су  ??райды.

10-?ауіпті  ?ан  жо?алту.

40-45-?анны?  формалы?  элементтеріні?  ?лесі  40-45%

50-?лімге  душар  ететін  ?ан  жо?алту.

3.  Жа?а  та?ырыпты  ме?герту.

?анны?  ??рамы

                   плазма                                                     формалы? (пішіндік)

                         (55-60%)                                                     элементтер  (40-45%)

                                                        эритроциттер                            лейкоциттер   тромбоциттер

Плазма

органикалы?  заттар                                                         бейорганикалы?  заттар

                                                                                                         (1%)

н?руыздар (7-8%)    глюкоза (0,1-0,15%)

альбуминдер (4-5%)                                                                        Na+, Ca+, K+, Mg+                   

глобулиндер (2-3,5%)                                                                     Cl+, HPО+, HCO+

фибриногендер (0,2-04%)                                                                          иондары

Альбуминдер  плазмада?ы  су  м?лшерін  реттейді.

Глобулиндер  организмдерді  бактериялардан  ?ор?ау?а  ?атысады.

Фибриноген  ?ан  ?юында  ма?ызды  р?л  ат?арады.

    Эритроциттер-пішіні  ойы?  диск  т?різді  ?анны?  ?ызыл  т?сті  жасушалары.

    Эритроциттерді? ?ызметі:

  1. тыныс алу - ол тыныс алу пигменті гемоглобин ар?ылы ?зіне оттегі мен к?мір?ыш?ыл газын ?осып алатын ?асиеті бар;

  2. ?оректік - ?оректік заттарды ас ?орыту м?шелерінен жасушалар?а тасымалдайды;

  3. ?ор?аныш - эритроциттер токсиндерді антиденелер ар?ылы байланыстырады, ?ан ?ю?а ?атысады;

  4. ферментативтік - ?р т?рлі ферменттерді? тасушысы.

Эритроцитте  ерекше  н?руыз-?ан?а  ?ызыл  т?с  беретін  гемоглобин  болады. Гемоглобинні? ?ызметі: Тыныс алу – гемоглобин ?кпеден ?лпалар?а  оттегін ж?не ?лпалардан  ?кпеге к?мір?ыш?ыл газын тасымалдайды.

Нв + О2 = НвО2 (оксигемоглобин)-т?ра?сыз  ?осылыс.
Нв + СО2 = НвСО2 (карбогемоглобин)-т?ра?сыз  ?осылыс.
Нв + СО = НвСО  (карбоксигемоглобин)-?ауіпті, берік  ?осылыс.

4.  Жа?а  та?ырыпты  бекіту.

1. ?ан  плазмасы  ??рамын  ата?дар.

2. Эритроциттер  ?андай  ?ызмет  ат?арады?

3. Эритроциттерді?  ??рылысы  мен  ?ызметі  неге  байланысты?

4. Гемоглобин  дегеніміз  не?

«Топтастыру»  ?дісі.

1) ше?бер  сызып, ортасына  та?ырыпты?  атын  жазу.

2) ватман?а  та?ырып?а  байланысты  ?здері  білетін  а?параттарды  жазу, н?тижесін  топта  тал?ылау.

3) барлы?  топтар  жаз?андары  бойынша  таныстырылым  жасап, ?ор?ап  шы?ады.

4) та?ырып  бойынша  алын?ан  а?паратты?  тізімін  жасау.

1-топ-«Эритроцит»  та?ырыбына, 2-топ-«Лейкоцит»  та?ырыбына, 3-топ-«Тромбоцит»  та?ырыбына  топтастыру  жасайды.

Тест  с?ра?тары

    Та?ырып  бойынша  10  с?ра?тан  т?ратын  тест  тапсырмасы  орындалады.

5. ?орытындылау.

?анны?  ??рамы  мен  ?асиеттері  туралы  ?орытынды  жасалады.

6. ?йге  тапсырма  беру.

?йге  §28-о?ып  келу.

7. Ба?алау.

?й  тапсырмасы  ж?не  жа?а  та?ырып  бойынша  белсенді  ?атыс?ан  о?ушыларды  ба?алаймын.

Просмотр содержимого документа
«конспект урока на тему "?анны? ??рамы мен ?асиеттері" »

№7 қазақ орта мектебі








Ашық сабақ


8 «б» сынып









Тақырыбы: «Қанның құрамы мен қасиеттері».









Өткізген: Ермағамбетов Е.С.











Ембі қаласы-2012-2013 жыл

Күні: 15.12.2012 жыл

Тақырыбы: Қанның құрамы мен қасиеттері.

Сабақтың мақсаты:

білімділік: Оқушыларға қанның құрамы мен қасиеттері туралы

жалпы мағлұмат беру.

дамытушылық: Оқушылардың организмнің ішкі ортасы туралы

білімдерін тереңдету, танымдық қабілеттерін дамыту.

тәрбиелік: Оқушыларды салауатылыққа, мейірбандылыққа

тәрбиелеу, гигиеналық тәрбие беру.


Сабақтың түрі: Аралас сабақ.

Сабақтың әдісі: баяндау, әңгімелесу, сұрақ-жауап, талдау.

Көрнекілігі: интерактивті тақта, cуреттер, үлестірме тапсырмалар.

Құрылымы: І. Ұйымдастыру (1-2 мин)

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру (13мин)

ІІІ. Жаңа тақырыпты меңгерту (16 мин)

ІV. Жаңа тақырыпты бекіту (7 мин)

V. Қорытындылау (3 мин)

VІ. Үйге тапсырма беру (2 мин)

VІІ. Бағалау (2 мин)

Барысы: 1. Ұйымдастыру.

Оқушылармен амандасып, оларды түгелдеймін. Сабаққа дайындығын тексеремін.

2. Үй тапсырмасын тексеру.

Оқушылар «эритроцит», «лейкоцит», «тромбоцит» топтарына бөлінеді.

1. «Дискуссиялық өрнек».

Оқушылар кестедегі сипаттамалардың ішінен мәтіні дұрыс болса «келісемін» деген тұсына «+» белгісін және бұрыс берілген «келіспеймін» деген тұсына «+» белгісін қояды.

Р/С

Сипаттамалар

«Келісемін»

«Келіспеймін»

1

Адам организмінің ішкі ортасын ұлпа сұйықтығы, қан мен лимфа түзеді.


+


2

Ұлпа сұйықтығы қанның сұйық бөлігі-плазмадан түзілмейді.



+

3

Қан сұйық бөліктен- плазмадан және онда қалқып жүретін пішіндік элементтер- ден тұрады.


+


4

Дененің тұрақты температура- сын сақтау қанның қорғаныш қызметіне жатады.






+

5

Гормондар мен басқа биологиялық белсенді заттарды тасымалдауы қанның гуморальдық қызметіне жатады.



+


6

Организмнің ішкі ортасының тұрақтылығы гомеостаз деп аталады.


+


7

Лимфа плазмадан түзіледі және қызыл түсті сұйықтық.


+

8

Қан және лимфа эпителий ұлпасына жатады.


+

9

Лимфа тамырлары қан капиллярлары сияқты барлық мүшелер мен ұлпаларға енеді



+


2.«Сандар сөйлейді» ойыны.

Әр топқа сандар жапсырылған ватмандар таратылады. Осы сандардың тұсына олар қандай мағына беретінін маркермен жазу керек. Содан соң әр топ оны қорғап шығады.

5- қанның қалыпты мөлшері 5 л.

55-60-қан плазмасының көлемі 55-60%

30-өте қауіпті қан жоғалту.

7-қан адам организмінің денесінің 7%-ын құрайды.

95-лимфаның 95%-ын су құрайды.

10-қауіпті қан жоғалту.

40-45-қанның формалық элементтерінің үлесі 40-45%

50-өлімге душар ететін қан жоғалту.


3. Жаңа тақырыпты меңгерту.


Қанның құрамы


плазма формалық (пішіндік)

(55-60%) элементтер (40-45%)

эритроциттер лейкоциттер тромбоциттер



Плазма


органикалық заттар бейорганикалық заттар

(1%)

нәруыздар (7-8%) глюкоза (0,1-0,15%)

альбуминдер (4-5%) Na+, Ca+, K+, Mg+

глобулиндер (2-3,5%) Cl+, HPО+, HCO+

фибриногендер (0,2-04%) иондары


Альбуминдер плазмадағы су мөлшерін реттейді.

Глобулиндер организмдерді бактериялардан қорғауға қатысады.

Фибриноген қан ұюында маңызды рөл атқарады.

Фибриногені жоқ қан плазмасы сарысу деп аталады.

Қалыпты жағдайды плазмадағы және қан жасушаларындағы тұздардың мөлшері бірдей.

Эритроциттер-пішіні ойық диск тәрізді қанның қызыл түсті жасушалары.

Эритроциттер пішініне және созылғыштығына байланысты пішінін оңай өзгертіп, тар капиллярлар арқылы еркін өтеді.

Эритроциттердің қызметі:

  1. тыныс алу - ол тыныс алу пигменті гемоглобин арқылы өзіне оттегі мен көмірқышқыл газын қосып алатын қасиеті бар;

  2. қоректік - қоректік заттарды ас қорыту мүшелерінен жасушаларға тасымалдайды;

  3. қорғаныш - эритроциттер токсиндерді антиденелер арқылы байланыстырады, қан ұюға қатысады;

  4. ферментативтік - әр түрлі ферменттердің тасушысы.


Қан жасушаларының негізгі ерекшеліктері

Р/С

Қан жасушаларының сипаттамасы


Эритроциттер


Лейкоциттер


Тромбоциттер

1

1 мм3 қандағы мөлшері

4,5-5 млн

6-8 мың

180-350 мың

2

Мөлшері

7-10 мкм

тұрақсыз

2-4 мкм

3

Пішіні

екі жағы ойыс диск тәрізді

тұрақсыз амеба тәрізді

дұрыс емес дөңгелек пішінді

4

Құрылысы

жетілгендерінде ядросы жоқ, қызыл түсті жасуша

ядросы бар, түссіз жасуша

ядросы жоқ, түссіз жасуша

5

Түзілетін орны

қызыл сүйек кемігінде, көкбауырда

сүйек кемігінде, көкбауыр мен лимфа түйіндерінде

қызыл сүйек кемігінде



6

Ыдырайтын орны

көкбауыр мен бауырда

көкбауырда

көкбауыр мен өкпеде

7

Тіршілік ұзақтығы

120 күн

2-4 күннен бірнеше жылға дейін

7 күн

8

Қызметі

оттек пен көмірқышқыл газын тасымалдау

қорғаныштық (фагоцитоз), иммунитет

қанның ұю және тоқтату процестеріне қатысу


Балалардың және ересек адамдардың қан жасушаларының негізгі сандық көрсеткіштері

Жасы

Эритроциттер

Гемоглобин, г/л

Лейкоциттер

Тромбоциттер

2-3

4760000

78

11000


115000-425000

4-5

4890000

80

10200

6-7

4890000

80

10000

8-9

4840000

81

9880


230000-250000

10-11

4910000

85

8200

12-13

5120000

82

8100

14-15

4980000

86

7650

Ересек адамда

4-5 млн

80

4-10 мың

150000-450000


Эритроцитте ерекше нәруыз-қанға қызыл түс беретін гемоглобин болады. Гемоглобиннің қызметі: Тыныс алу – гемоглобин өкпеден ұлпаларға оттегін және ұлпалардан өкпеге көмірқышқыл газын тасымалдайды. Гемоглобиннің көмірқышқыл газымен қосындысы карбогемоглобин, оттегімен қосындысы – оксигемоглобин, иісті газбен – карбоксигемоглобин деп аталады.

Нв + О2 = НвО2 (оксигемоглобин)-тұрақсыз қосылыс.
Нв + СО2 = НвСО2 (карбогемоглобин)-тұрақсыз қосылыс.
Нв + СО = НвСО (карбоксигемоглобин)-қауіпті, берік қосылыс.

Қанның құрамындағы эритроциттер санының азайып, оның құрамындағы гемоглобиннің төмендеуін қаназдық деп атайды.

Қаназдық (анемия) ауруының пайда болу себептері:
1. Қандағы эритроциттер санының кемуінен, гемоглобин мөлшерінің азаюынан.
2. Адамнан көп қан кеткен жағдайда.
3. Интоксикацияда.
4. В12 витаминінің жетіспеуінен де болады.

Егер қанға ұйытпайтын зат қосып, біраз уақыттан соң қарағанда жоғарғы бетінде плазма бөлініп, ыдыстың түбіне эритроциттер тұнады. бұл процесті эритроциттердің тұну жылдамдығы (ЭТЖ) деп атайды. ЭТЖ қалыпты жағдайда ер адамда 3-9 мм/сағ, әйел адамда 7-12 мм/сағ шама-сында болады. Жаңа туған нәрестеде 0,5 мм/сағ, туғаннан кейін біртіндеп артады: 1 жаста 2 мм/сағ, 2-3 жаста 3 мм/сағ, 5-6 жаста 4-5 мм/сағ, 7-13 жаста 3-9 мм/сағ болып, ересек адамдардың эритроциттерінің тұну жылдамдығына жақындайды.

Қанның қасиеттері:

1) Түсі: қызыл

2) Дәмі: кермек

3) Тығыздығы: қанда-1,05-1,06 г/см3, плазмада-1,025-1,035 г/см3

Қанның тығыздығы әуелі эритроциттердің, әсіресе ондағы гемоглобин мөлшеріне тәуелді. Организм су жоғалту кезінде тығыздығы артады, ал қан жоғалту кезінде кемиді.

4) Тұтқырлығы: қандағы формалық элементтердің және плазмадағы нәруыздардың мөлшеріне байланысты болады. Қанда 4-5, плазмада-2 тең.

5) Осмостық қысымы: 780-820 кПа немесе 7,6-8,1 атм. Қанның осмостық қысымын оның құрамындағы органикалық және бейорганикалық заттардың ерітінділері тудырады. Көбінесе минералды тұздардың мөлшеріне байланысты.

6) рН реакциясы: қалыпты жағдайда рН=7.36 тең. Бұл әлсіз сілтінің реакциясы. Көктамыр (вена) қанында 7,35-7,36, ал салатамыр (артерия) қанында 7,4-7,42.

4. Жаңа тақырыпты бекіту.

1. Қан плазмасы құрамын атаңдар.

2. Эритроциттер қандай қызмет атқарады?

3. Эритроциттердің құрылысы мен қызметі неге байланысты?

4. Гемоглобин дегеніміз не?


«Топтастыру» әдісі.

Жүзеге асыру қадамдары:

1) шеңбер сызып, ортасына тақырыптың атын жазу.

2) ватманға тақырыпқа байланысты өздері білетін ақпараттарды жазу, нәтижесін топта талқылау.

3) барлық топтар жазғандары бойынша таныстырылым жасап, қорғап шығады.

4) тақырып бойынша алынған ақпараттың тізімін жасау.

1-топ-«Эритроцит» тақырыбына, 2-топ-«Лейкоцит» тақырыбына, 3-топ-«Тромбоцит» тақырыбына топтастыру жасайды.





Тест

1. Қандағы қан плазмасының үлесі:

а) 50-55% в) 55-60% с) 40-45%

2. Плазмадағы су мөлшерін реттейтін нәруыз:

а) глобулин в) альбумин с) фибриноген

3. 1 мм3 қандағы эритроциттің саны:

а) 4-4,5 млн в) 4,5-5 млн с) 5-5,5 млн

4. Қанның эритроциттері:

а) қанның қызыл түйіршіктері

в) қанның түссіз жасушалары

с) қан пластинкасы

5. Қанға қызыл түс беретін нәруыз:

а) гемоглобин в) инсулин с) глобулин

6. Гемоглобиннің негізгі қызметі:

а) оттегі мен көмірқышқыл газын тасымалдау

в) гормон бөліп шығару

с) қанның ұюы

7. Эритроциттер түзіледі:

а) бауырда в) көкбауырда с) сүйектің қызыл кемігінде

8. Эритроциттердің тіршілік ұзақтығы:

а) 2-4 күн в) 120 күн с) 7 күн

9. Эритроциттер бұзылады:

а) өкпеде в) көкбауыр мен бауырда с) бүйректе

Жауаптары:

1-а, 2-в, 3-в, 4-а, 5-а, 6-а, 7-с, 8-в, 9-в



5. Қорытындылау.

Қанның құрамы мен қасиеттері туралы қорытынды жасалады.


6. Үйге тапсырма беру.

Үйге §28-оқып келу.


7. Бағалау.

Үй тапсырмасы және жаңа тақырып бойынша белсенді қатысқан оқушыларды бағалаймын.


Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Биология

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 8 класс

Скачать
конспект урока на тему "?анны? ??рамы мен ?асиеттері"

Автор: Ермагамбетов Едил Самалович

Дата: 24.09.2015

Номер свидетельства: 233444

Похожие файлы

object(ArrayObject)#860 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(68) "Конспект урока на тему: "Альдегидтер" "
    ["seo_title"] => string(39) "konspiekt-uroka-na-tiemu-al-dieghidtier"
    ["file_id"] => string(6) "199132"
    ["category_seo"] => string(6) "himiya"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1428514795"
  }
}
object(ArrayObject)#882 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(107) ""конспект урока на тему; Қышқылдардың химиялық қасиеттері."
    ["seo_title"] => string(65) "konspiekt_uroka_na_tiemu_k_yshk_yldardyn_khimiialyk_k_asiiettieri"
    ["file_id"] => string(6) "378417"
    ["category_seo"] => string(6) "himiya"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1484213393"
  }
}
object(ArrayObject)#860 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(75) "Конспект урока по познанию мира "Топыра?" "
    ["seo_title"] => string(41) "konspiekt-uroka-po-poznaniiu-mira-topyrak"
    ["file_id"] => string(6) "199763"
    ["category_seo"] => string(16) "nachalniyeKlassi"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1428647083"
  }
}
object(ArrayObject)#882 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(135) "Конспект урока по познанию мира на тему "Топыра?. Топыра?ты? ма?ызы" (2 класс)"
    ["seo_title"] => string(65) "konspiekturokapopoznaniiumiranatiemutopyraktopyraktynmanyzy2klass"
    ["file_id"] => string(6) "277541"
    ["category_seo"] => string(16) "nachalniyeKlassi"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1452932606"
  }
}
object(ArrayObject)#860 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(135) "Конспект урока по познанию мира на тему "Топыра?. Топыра?ты? ма?ызы" (2 класс)"
    ["seo_title"] => string(66) "konspiekturokapopoznaniiumiranatiemutopyraktopyraktynmanyzy2klass1"
    ["file_id"] => string(6) "277542"
    ["category_seo"] => string(16) "nachalniyeKlassi"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1452932614"
  }
}

ПОЛУЧИТЕ БЕСПЛАТНО!!!
Личный сайт учителя
Получите в подарок сайт учителя


Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства