Бірінші д?ниеж?зілік со?ыс 1914 жыл?ы 19 шілдеде (1 тамызда) басталды. Со?ыс?а дейінгі т?ста Ресейде жа?а ?нерк?сіп салалары жедел ?ар?ынмен дамыды. ?нерк?сіп орындары ел экономикасыны? дамуына ?лес ?осумен ?атар, со?ыс ?ажеттілігіне орай ірі мемлекеттік тапсырмаларды да ат?арды. ?нерк?сіп ?ндірісіні? ішінде металлургия ?ндірісі ?лкен жетістіктерге жетті. ?йткенмен, Ресей со?ыс?а дайынды?сыз, ?скери-?нерк?сіптік ?леуеті т?мен, к?лігі нашар дамы?ан жа?дайда кірісті, армия ?скери-техникалы? жа?ынан нашар ?амтамасыз етілген еді. Со?ыс бастал?ан со? жалпы империяда, ішінара ?аза?станда ?ндіргіш к?штерді? даму де?гейі бірте-бірте кеми берді.
Бірінші д?ниеж?зілік со?ыс ?аза?стан экономикасыны? ??лдырауына ?келіп со?ты. Ауыл шаруашылы?ы ?лкедегі егіншілік облыстар бойынша біркелкі дамымады. Ол ??нарлы, егіншілік шаруашылы?ын жетік ме?герген аудандарда жа?сы дамыды. Со?ыс егін шаруашылы?ына да елеулі ?згерістер енгізді. Е? алдымен, ауыл шаруашылы? ба?ша да?ылдарыны? егіс к?лемі ?л?айды. М?селен, ?аза?стан бойынша к?згі бидайды? егіс к?лемі 1913 жылмен салыстыр?анда 1917 жылы 63,5%-?а, жаз?ы бидай - 8,4%-?а, тары - 22,1%-?а, картоп - 46,3%-?а ?ыс?арды. Ал ба?ша да?ылдарыны? егіс к?лемі 433,8 мы? десятинадан 1115,0 мы? десятина?а дейін, я?ни екі еседен астам к?бейді. ?лкені? солт?стік-батыс ж?не батыс облыстары бойынша д?нді да?ылдарды? ?німділігі 1914 жылдан 1917 жыл?а дейін ?р десятинадан алынатын 38,7 п?ттан 29,8 п?т?а дейін т?мендеді. Со?ыс жылдарында?ы ?лке егіншілігі жа?дайыны? сипатты ерекшелігі оны? ж?ргізілуі де?гейіні? т?мендігі болды. Б?л енгізілген ауыспалы егіс ж?йесіні? болмауынан, жерді? ж?не т??ымды? материалдарды? ??делу сапасыны? т?мендігінен к?рінді. Егіс к?лемі мен ?нім к?леміні? ?ыс?аруыны? негізгі себебі ж?мыс к?шіні? жетіспеуі болатын. М?селен, А?мола облысыны? К?кшетау уезінен ?ана 1915 жылы армия?а ауыл шаруашылы?ымен айналысып келген орыс тілді халы?ты? 39%-ы ша?ырылды. ?аза?станны? бас?а да айма?тарында м?ндай к?ріністер бай?алып т?рды.
Ер азаматтарды жаппай майдан?а алу мал шаруашылы?ыны? да ??лдырауына ?келіп со?ты. О?ан сан ж?не сапа жа?ынан ?лкен зардап келтірді. ?са? мал к?бірек, ал ірі мал азыра? ?сіріле бастады. Байыр?ы халы?ты? басым к?пшілігі т?ратын жерлерде жыл?ы, т?йе, ірі ?ара мал саны кеміді. М?селен, Ішкі Ордада 1915 жылы жыл?ы саны 310,3 мы? болса, ал 1916 жылы 160,2 мы? болып, ?лес салма?ы ж?нінен 48,5%-?а кеміп кетті. Ма??ыстау уезінде, Сырдария мен Жетісу облыстарында да осындай к?ріністер бай?алды. Со?ыс жылдарында ?аза?ты? мал шаруашылы?ы, бірінші кезекте, мал жайылымды? алаптарды тартып алу салдарынан зардап шекті. 1913-1917 жыл?а дейін ?аза? хал?ынан жалпы к?лемі 764,4 мы? десятина жайылымды? ал?апты? жыл?ы - ірі ?ара жайылатын 190 жайылымы тартылып алынды ж?не жал?а алу?а даярланды.
Мал саныны? ?ыс?аруы, е? алдымен, ?аза? хал?ыны? армия ?ажеттері ?шін м?жб?рлеу т?ртібімен ет беруге міндетті бол?анды?ынан орын алды. Сан миллионды? армияны? ?се т?скен ?ажеттерін ?ана?аттандыру м?мкін емес еді. ?йткені ?аза? шаруашылы?ында мал саны жылдан-жыл?а азая берді. Сондай-а? со?ыс жылдарында?ы мал саныны? ?ыс?аруына ауы?-ауы? ?ткізіліп т?ратын реквизиция да ?сер етті. Осы жылдарда Т?ркістан ?лкесінен 300 мы? п?т ет, 70 мы? жыл?ы, 13 мы? т?йе ?кетілді. 1914 жылды? ішінде Жетісудан ?ана 34 миллион сомны? малы мен мал ?німдері тасылып ?кетілді. ?аза? шаруашылы?тарында малды реквизициялау ж?не жыл?ы малын есепсіз пайдалану?а байланысты мал саныны? ?ыс?аруы село мен ауылда шаруашылы?ты ?алыпты ж?ргізуге кері ?сер етті. Жыл?ы малы ?сіресе солт?стік облыстарда азайып кетті. Со?ыс жылдарында армияны жабды?тау ?шін
