4 саба?. Саба?ты? та?ырыбы: ?н ?нерін паш еткен Манарбек Ержанов.
Саба?ты? ма?саты: ?аза?станны? халы? ?ртісі, дарынды ?нші ?рі композитор Манарбек Ержанов ж?не оны? ?ндері туралы т?сінік ?алыптастыру.
Саба?ты? міндеттері:
М. Ержановты? ?ндері туралы т?сінік бере отырып, музыканы? ?рт?рлі к??іл к?йін сезіне білуге ?йрету.
Дыбыстарды (к??ілді, м??ды) ажырата білуге баулу. Д?ст?рлі музыка?а деген с?йіспеншілігін арттыру.
?н ?йрете отырып ?стазды? е?бегін ба?алау?а т?рбиелеу.
Саба?ты? барысы:
О?улы?пен ж?мыс.
О?улы?та?ы м?тін о?ылып, т?сініктер жасалады. О?ушылар?а с?ра?тар ?ою, ой-пікірлерін орта?а салу.
Манарбек Ержанов(1901- 1966)-?нші,композитор, ?аза?станны? халы? ?ртісі. Ол А?ан сері, Біржан сал сия?ты ?нші-композиторларды? д?ст?рлі ?ншілік мектебін лайы?ты жал?астырушы болып табылады. Ол белгілі ?нші ж?не домбырашы К?сенбайды ?зіні? тікелей ?стазы санайды. Ержановты? к?п ?ырлы таланты ?ндерінен аны? бай?алады. Ол 150-ден аса ?н мен к?й шы?арды. Халы? арасында оны? «Жарыс», «Амангелді туралы», «?ойшы ?ні» ж?не та?ы бас?а шы?армалары жа?сы танымал. Ержановты? шы?армашылы? м?расыны? ма?ызды б?лігін оны? домбыра?а арнал?ан к?йлері ??райды. Олар: «Би к?йі», «А??у», «Жетісу» ж?не т. б. Ержанов сондай-а? ?ртістік ?нерімен де айры?шаланады. Оны? ?ртістігі мен ?ншілігі «?ыз Жібек» (Шеге), «Жалбыр» (Елемес), «Ер Тар?ын» (Сахан) ж?не т. б. операларда?ы партияларды шеберлікпен орындауынан к?рінеді. М. Ержанов ?міріні? со??ы жылдары Жамбыл атында?ы Мемлекеттік филармонияда белсенді ?ызмет ат?арды. ?ншіні? ата-анасы да таби?атынан тума талантты жандар бол?ан. ?кесі ?ол?неріні? ас?ан шебері, темірден т?йме т?йетін ісмер-?ста ?рі майталман к?йші-домбырашы болса, шешесі ?нді жа?сы сал?ан. ?нші жастайынан Сарыар?аны? ?ншілік мектебіні? ?ыры мен сырын, бар ??пиясын жетік ме?геріп, Біржан салды?, А?ан серіні?, Жарыл?апбердіні?, Естай мен Жаяу М?саны?, Шашубайды? ?ндерін тамылжыта шыр?ады. Манарбек Ержанов ?аза? драматеатрыны? (1928 ж.), ?аза? музыкалы? театры (1934 ж.) - болаша? опера ж?не балет театрыны? ал?аш?ы ?ртісі болып, ?лтты? ?нерімізді? ж?лдызды шо?ыры К?л?ш пен ?анабек Байсейітовтер,
?. Жандарбеков, ?. ??рман?алиев, ?. ?ашаубаев, И. Байза?ов, Е. ?мірза?ов, С. ?бжанов,
?. Т?рды??ловалармен бірге т???ыштар тобында сахна?а шы?ты. ?нші-композитор 1942 жылы ?аза? КСР Композиторлар ода?ыны? ал?аш?ы м?шелеріні? бірі болып ?абылданды. Ар?а ?н д?ст?ріні? ?ншісі ?з туындыларында хал?ымызды? ?н д?ст?рін ерекше шабыттана дамытып, жа?аша т?рлендіріп ?рістетуге мол ?лесін ?осты. Манарбек тудыр?ан ?ндер мен к?йлер жа?ар?ан д?уірді? жа?аша кескін- келбетін, жар?ын кезе? лебін жа?а ?уенмен, ?зіндік сипатымен жырлап, ?лтты? музыка ?нерімізді? д?ст?рлі мінез-??л?ын жо?алтпай дамытып, жал?астырды. О?ан ?аза? КСР-ні? халы? ?ртісі ата?ы берілді, «?ызыл ж?лдыз» ж?не «??рмет белгісі» ордендерімен, ?кіметті? ма?тау ?а?аздарымен марапатталды. Алайда о?ан берілген е? зор да ?лкен ата? - ел ??рметі, хал?ыны? махаббаты мен зор с?йіспеншілігі. Манарбекті? ?аза? ?н м?дениетіндегі орны ?згеше, ол хал?ымызды? топжар?ан абыройлы ас?а? ?ншісі бола білген жан. Манарбекті? аты мен оны? к?містей таза, ашы? жау?ар дауысы, орындаушылы? шеберлігі, ?ншілігі к?ні б?гінге дейін хал?ыны? ?асиетті ?азынасына айналып отыр.
Музыка ты?дау.
М. Ержановты? орындауында Естайды? ?ні «?орлан».
М?диді? ?ні «?ар?аралы».
?ндерді ты?дай отырып музыкасыны? ерекшелігіне к??іл б?лу. ?уеніндегі дыбыстарды ажырату.
- ?ндерді? ?уенін, к??іл к?йін салыстыр.
- ?н мазм?нынан не т?сінді??
- ?ндерді? м?нерлілігі, дыбыс сипаты ?андай деп ойлайсы??
О?ушыларды к?бірек с?йлеуге, ойларын айт?ызу?а, пікірлерін
дэлелдеуге ?йрету, д?рыс с?з саптауын ?ада?алау керек.
Жа?а ?н ?йрену.
- ?р адамны? ?мірінде ?лгі алатын, сауатын аш?ан с?йікті ?стазы болады. Мысалы,
М. Ержанов ?зін д?ст?рлі ?н айту ?неріне баулы?ан белгілі ?нші ?рі домбырашы К?сенбайды ?стазы санайды. Олай болса, алдымызда жер бетіндегі барлы? адамдар?а е? ??рметті де сыйлы ?стаздар мерекесі келе жатыр. Ендеше балаларды? с?йікті композиторы И. Н?сіпбаевті? «М??алім, ?азиз м??алім» ?нін ?йренейік. ?нні? мазм?ны м??алімге деген ??рметті, сыйласты?ты, оны? е?бегін ба?алауды ?йретеді. ?нні? ?уені орташа екпінде, сазды, ?сем, мейіріммен орындалады.
?нді фразалар?а б?ліп ?йрету. ?айырмасында?ы иірімдерге к??іл белу.
Домбыра ойнау.
Алды??ы саба?та?ы «Келіншек» к?йіні? жал?асын ?айталап орындату. ?а?ыстарын, на?ышына келтіріп орындауларын ?ада?алау.
Ойлан, тап!
Мына математикалы? пішіндерді? орнын ауыстырса?, ?нші- композитор М. Ержановты? бір ?ні шы?ады.
Жауабы: «Сайра, б?лб?л».
Шы?армашылы? тапсырма.
О?ушыларды? ?здері білетін ?стаз, мектеп, о?у-білім туралы ма?ал- м?телдерін айт?ызу. Ма?ынасын ашып, талдау.
Саба?ты ?орытындылау.
- М. Ержановты? шы?армашылы?ы жайында ??гімеле.
- М. Ержановты? ?ртістік, ?ншілік ?абілеті ?алай к?рінді?
3. Еліміз ?нерпаз?а ?андай ??рмет к?рсетті? т. б. с?ра?тар ?ою?а болады.
?йге тапсырма.
О?улы?тан беруге болады.
