«?дептілік – адамгершілік ?ліппесі»
Т?рбие са?атыны? ма?саты:
Кішіпейілділік, тазалы?, ?дептілік, к?мек беру, досты?, жа?сылы?, ар-?ят, ?ызмет ету, имандылы?, инабаттылы?, елін, жерін с?ю – адамгершілікті? басты ?станымдары екенін ??ындыра отырып, о?ушыларды? бойына адамгершілікті сі?іру.
К?рнекілігі: Плакат, ?анатты с?здер, ма?ал-м?телдер.
Саба?ты? барысы:
?йымдастыру кезе?і: Саба?ты? ма?сатын айту.
М??алім с?зі:
?зін ?ана ойла?ан -
Жаманды?ты? белгісі.
?згені де ойла?ан –
Адамды?ты? белгісі,-
деген ?ла?атты жолдарды? тере? т?сінігі бар. ?йткені, адам баласына адамды?ты? белгісі адамгершіліктен ?алыптасады.
Ал, адамгершілік дегеніміз не? М?ны? жауабы, ?рине, адам бойында?ы асыл ?асиеттерді айтамыз. Демек, асыл ?асиетіміз – е?бек с?йгіштік, досты?, ?дептілік, к?мек беру, ?о?ам?а ?ызмет ету, инабаттылы?, имандылы?, елін, жерін с?ю, кішіпейілділік. Я?ни, адам бойында осы ?асиеттер жо?ары т?рса, ол адамны? адамгершілігі жо?ары болма?. Сонды?тан, біз осы ?асиеттерді кішкентай кезімізден бойымыз?а сі?іруіміз ?ажет. Ал, керісінше, с?зі д?рекі, мінезі шайпау, менмен ма?танша?, керенау кесір мінезден аула? болуымыз керек.
Біз енді « Сен білесі? бе?» б?ліміне то?талып, с?ра?тар?а ?з ойларымызды білдіреміз.
Адамгершілік ?асиетін ?алай т?сінесі?дер?
Ол ?асиет бізге керек пе? Не ?шін керек?
?депті адам ?андай болады?
?депсіз адам ?андай болады?
Адалды? дегеніміз не?
?деп дегеніміз не?
Ауру ?алса да ?дет ?алмайды дегенді ?алай т?сінеміз?
Ой тол?ау. Мысал о?ылады.
Бір ана ж??а ?алта?а толтырып салын?ан алмасымен келе жатып, с?рініп кетіп, ?алта жыртылып, алмалары шашылып ?алды. Б??ан аялдамада т?р?ан бір топ бала к?лді. Егер сен осы балалар ішінде болса? не істер еді??
Екінші мысал?а назар аударайы?.
?ш ана балаларыныны? мектептен шы??анын к?тіп т?р. Бірінші ана : - «Мені? балам ?те жа?сы, саба?тан ?алмайды, болаша?та ?лкен азамат болады,»- деп ма?тай бастайды.
Екінші ана: «Мені? де балам тамаша, айт?анды орындайды, таза ж?ріп, таза киінеді. А?шасын ?немдеп ?стайды. Болаша?та ?лкен бизнесмен болады- ау дейім, - дейді.» Ал, ?шінші ана ?ндемейді. Бір кезде барлы?ы жолдан ?те алмай келе жат?ан ?арт кісіге к?мектесіп келе жат?ан баланы к?реді. Б?л ?шінші ананы? баласы еді. Ал?аш?ы екі ананы? балаларыда сол кезде ж?гіріп келеді. Олар аналарынан а?ша с?рау?а келді. Ал, ?шінші бала анасына б?гінгі саба?тан бестік ба?а ал?анды?ын анасына айту?а келген. ?ай баладан болаша?та не к?туге болады?
Ендігі с?ра? неден жирену керек? Не ?йрену керек деп ойлайсы?дар?
Осы жерде ?лы Абайды? с?зімен на?тылап ?тсек:
«?ылым таппай ма?танба,
Орын таппай баптанба.
??марланып шаттанба,
Ойнап, бос?а к?луге.
Бес н?рседен ?ашы? бол,
Бес н?рсеге асы? бол;
Адам болам десе?із,
Тілеуі?, ?мірі? алдында,
О?ан ?ай?ы жесе?із.
?сек, ?тірік, ма?танша?,
Еріншек, бекер мал шашпа? -
Бес д?шпаны? білсе?із.
Талап, е?бек, тере? ой,
?ана?ат, ра?ым ойлап ?ой –
Бес асыл іс к?нсе?із…» -
деп, адам баласын тек адамгершілік ?асиеттерді айтып кеткені бізге саба?.
Демек, асыл ?асиет – адамгершілік, сонды?тан с?зімні? басында айт?ан адамды?ты? белгісі – адамгершілік екенін айта отырып, Б?лтірік ?лмен?лыны? «Бала?а а?ыл» деген с?зімен д?лелдейін.
?лкен алдында иіліп с?йле,
Кіші алдында сызылып с?йле.
Иіліп с?йлегеннен белі? б?гілмейді,
Сызылып с?йлегеннен с?зі? ?зілмейді, -
деп т?рбие са?атымызды ма?ал сайысымен жал?астырамыз.
«Кім жылдам?» – Ма?ал – м?тел сайысы.
1. Жаман – б?зар, жа?сы – т?зер.
2. Адам болатын бала алыс?а ?арайды.
3. Сыйласа?, сыйымды боларсы?.
4. Жаман?а жан жуымас, жал?ау?а мал жуымас.
5. ?депсіз ?скен адамнан, т?ртіпті ?скен тал арты?.
6. Су ішкен ??ды?ы?а т?кірме.
7. Т?рбиелі кісі ?ант ?ос?ан жармадай, т?рбиесіз кісі ша? борат?ан арбадай.
8. Т?рбиесіз наданнан, ?йретілген хайуан арты?.
9. Ысты?тан ет к?йеді, ?яттан бет к?йеді.
10. Жолды? ?амысы болмайды, жаманны? намысы болмайды.
11. А?ыл – дос, ашу – д?шпан, а?ылы?а а?ыл ?ос.
