«Барокко» стиліні? ?нер тарихы
Зерттеген: Бейнелеу ?нері п?ніні? м??алімі
Сайпенова Амандык Тулегеновна
?ызылорда
Жоспар
І. Кіріспе.
а) Барокконы? пайда болуы ж?не шы?у себептері.
б) Батыс Европа ?нері.
ІІ. Негізгі б?лім.
а) ?нерді? барлы? салалары мен жанрларында?ы барокко стиліні? шары?тап дамуы.
б) Орыс ?неріндегі барокко.
в) Барокконы? Ресейде ?анат жаюы ж?не ?зіндік ерекшеліктері.
г) Орыс бароккосыны? іргетасын ?алаушылар.
д) Киімдердегі ж?не ?лтты? киімдердегі барокко стилі.
ІІІ. ?орытынды.
а) Орыс ?нері мен б?кіл?лемдік ?нер дамуында?ы барокко.
б) ?нерді? тарихи даму жолында?ы барокко.
Барокко-?о?ам дамуында?ы феодалды? кезе?дегі ?лт?а, халы??а, топ?а жіктелу кезе?інде пайда бол?ан ?нер стилі. ХVІ ?асырды? со?ында Италяда жа?а а?ым ?мірге келді. Ол а?ым «барокко» деп аталды. «Барокко» деген с?з «?згеше» деген ма?ынаны білдіреді.
Ты? а?ым ?ажайып ?згешелігімен, бас айналдырар шым-шытыры? ?шекейлерімен, адам ойла?анынан да асып т?сетін безендірулерімен к?рерменді та?дандырды. Б?л ?нерді? ?ызметін католиктік шіркеу иелері мен ел билеушілері (аристократтар) жа?сы пайдаланды. Осы ?нер ар?ылы олар ?здеріні? мы?ым да айбынды билігін, к?шін к?рсетіп, уа?ыздап ба?ты. Сонды?тан да барокко ?нері шіркеулер мен король сарайларында барынша ?ркендеді.
?айта ?рлеу д?уіріндегі к?ркем м?дениетті?, ?нерді? орнын бас?ан барокко б?рыннан келе жат?ан ?алыпты с?лулы? туралы ой ережелерін ?згертіп ?тті (канон?а с?йкес емес). Фактура мен материалды?, жары? пен к?ле?кені? контрасы ж?не масштаб пен ыр?а?ты? (ритм), ойда?ы мен шынды?ты? ерекшеленуі, з?улімділігі, ?оз?алыс, к?тері?кі к??іл-к?й, ?ткір де ?тімді к?ріністер барокко стиліне т?н ?асиеттер. ?нер мен т?рмысты? барлы? жанрларын ?амты?ан барокко стилі адамны? елестету ?абілетін ?зіні? к?рделілігімен та? ?алдырды. ?алада?ы к?шелер, орталы?тар, цирк, усадбалар бір-бірімен бірлесе дамы?ан ке?істіктегі бірт?тас к?ркем шы?арма болып к?рінеді (мемлекет басшылары аристократтарды? т?рмысы тіпті е? т?менгі сатыда?ы ?о?амды? тип шаруалар т?рмысына енген). Барокко кезе?інде т?р?ызыл?ан сарайлар мен церковтар (шікеулер), оларды? керемет формада (пішінде) жасал?анын ?асбеттері (фасадтары) б?р?ыра?ан бояулар сия?ты белгілі бір ?оз?алысты білдіре отырып, ?орша?ан ортамен ты?ыз байланысты. Т?рлі-т?сті м?сін, ою-?рнек, айналар, бояулы туындылар интерер ?шін оны? ке?істігін к?збояу ар?ылы ке?ітіп т?рды. Та?ы да ?о?амда?ы адамдарды? орнын барокко стилі ?те с?нді композициялар ар?ылы, діни а?ызды? к?ріністер ар?ылы к?рсетіп ?теді. Барокко?а т?н портреттерде к?ркем бейнені ?серлеу (?сем етіп, ?лгі т?тарлы?тай ету), шынды?, ой мен сезім материалды? формамен ?атар ж?реді. Барокко стиліні? пайда бол?ан жері Италияда е? ал?аш?ы нышандарын осы майлы бояу мен с?ндік ?нерде бай?ау?а болады. О?ан мысал Караваджоны? шы?армалары. М?сін ?нері мен с?улет ?нерінде Бернини шы?армалары. Батыс Европа елдеріні? ?атарына Фландрия, Нидерланд ж?не Испания жатады. Я?ни Нидерландияда?ы буржуазиялы? революция барокко стиліне ?з ерекшелігін енгізді. Б??ан мысал: Рубенс, Ван Деик шы?армалары. Испанияда ХVІІ ?асырда енгізілген ерекшеліктерді? бірі реалистік (шыншылды?) ба?ыт. Испанияда?ы барокко ерекшеліктерін Сурбаран, Рибера шы?армаларынан бай?аймыз. ХVІІ ?асырды? ая?ында (рококо) стилімен ?йлескен. Осы ?йлесімді абсолюттік Германия мемлекеттері Польша, Чехия, Словакия, Венгрия, Хорватия, Литва т. б. Осы мемлекеттерді? суретшілеріні? шы?армаларын к?реміз. Ал Францияда?ы ХVІІ ?асырда?ы бастап?ы немесе негізгі стиль (классицизм) болатын. Ал барокко болса ?асырды? ортасынан бастап осы классицизм стилімен бірт?тас болып кетті. Барокконы? ?з бойында?ы ?асиеттерін шары?тата отырып ?серлеген жері Латын Америкасы болды. Ол ?асиеттеріне с?нділігі, ай?ынды?ы жатады. Оны кейде ультрабарокко (?ткір барокко) деп ата?ан. ХVІІ ?асырды? барокко стилі ?з бойына жігерлікті к?ркем?нер д?ст?рін ?абылдайды. Б?л ерекшеліктерді мына ?лы суретшілерді? е?бектерінен бай?аймыз. Испания да-Веласкес, Голландия Рембранд, франс Галс (Халс) ж?не т. б.
Барокконы? Ресейде дамып, бекуі ХVІІІ ?асырды? бірінші жартысына с?йкес келеді. Ж?не де католиктік елдерге с?йкес ерекшеліктер-экзальтация ж?не мистицизм жо? болатын. Орыс с?улет ?неріндегі барокко ерекшеліктерін Растреллий, Ухтомский, Земцев сия?ты суретшілер композицияларында бай?аймыз. О?ан мысал ретінде Петродворец, Царского Село секілді с?улет ескерткіштерін алуымыз?а болады. Барокко стиліні? ерекшеліктері бірте-бірте рококо стилімен ?згертіле отырып, ХVІІІ ?асырды? ая?ында классицизм стилімен алмасады.
