kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Қанның құрамы мен қасиеттері.

Нажмите, чтобы узнать подробности

Қан- қан плазмасынан және  формалы элементтерден тұрады

Просмотр содержимого документа
«Қанның құрамы мен қасиеттері.»

Сабақтың тақырыбы:. Қанның құрамы мен қасиеттері
Сабақтың мақсаты: Білімділік: Организмнің ішкі сұйық ортасы қан және қан жасушалары, олардың қызметі туралы білімдерін жетілдіру.
Дамытушылық: Оқушыларды организмнің ішкі сұйық орталарымен таныстырып, алған білімдерін тиянақтап, одан әрі лабораторияларда өз беттерімен жұмыс жасауға дағдыландыру, ойлау қабілеттерін дамыту.
Тәрбиелік: Оқушыларға қан ауруларының алдын – алуға, тазалық сақтауға, адамгершілігі мол азамат болуға, алғырлыққа үйрету.
Сабақтың типі: Жаңа сабақты игеру
Сабақтың көрнекілігі: кесте ,таблица ,үлестірмелер
Сабақтың әдісі:Түсіндіру, ауызша, сұрақ-жауап

Сабақ барысы
ІҰйымдастыру кезеңі: - оқушылармен амандасу
- оқушыларды түгендеу

сабаққа назарларын аудару
ІІ Үй тапсырмасын тексеру кезеңі:
Организмнің ішкі ортасы неден түзілген?

2.Ұлпа сұйықтығы дегеніміз не?Оның маңызы неде?

3.Қан қандай қызмет атқарады?
4 Қан неден тұрады?
ІІ Жаңа тақырыпты түсіндіру кезеңі Жұппен жұмыс.
Қан – қан плазмасынан және формалы элементтерден тұрады. Формалы элементтерге – эритроцит, лейкоцит, тромбоцит (қан пластинкасы ) жатады.
Қан плазмасы – қанның барлық 55 – 60 % құрайтын түссіз сұйықтық, 90-92 % судан, 7–8 % нәруыздан, 2 % глюкоза, май, минералды тұздардан тұрады.
Қан плазмасының нәруыздары глобулин (организмдерді бактериялардан қорғайды. Альбумин (плазмадағы су мөлшерін реттейді). Фиброноген (қанның ұюына қатысады.)
Плазма – су - 90-92%
- глюкоза – 0,12%
- май – 0,7-0,8%
- тұз – 0,9%
- сүт қышқылы
- ферменттер, гармондар
- нәруыз – 7-8% - альбуминдер (4,5% )
- глобулиндер (1,7-3,5%)
- фибриногендер (0,4%)
Фибриногендер – қанның ұюына қатысады.
- құрамынды фибриноген нәруызы болмайтын қан плазмасын – қанның сарысуы (сыворотка) дейді.
Глюкоза – жасушалар үшін негізгі қуат көзі. Плазмада глюкоза мөлшері 0,04% -дан аз
болса, ми жасушалары қатты қозып, бұлшықеттер жиырылып, тырысып (судороги) қалады.
Қан жасушалары – эритроциттер (қанның қызыл түйіршікттері)
- лейкоциттер (қанның түссіз жасушалары)
- тромбоциттер (қан пластинкалары)
Қан дәнекер ұлпасының сұйық түрі. Ағзада болатын қанның мөлшері адамның дене салмағына байланысты 4,5–5 л. Қанның құрамы – плазмадан (55%) және қан жасушаларынан (45%) тұрады Қан плазмасы – қанның сарғыштау түсті сұйық бөлімі. Ыдыста тұндырылған қанның екінші және үшінші қоңыр-қызыл қабаты қан жасушалары.
Қанның құрамы - қан плазмасы және қан жасушалары
• Қанның құрамы плазмадан,
• қызыл және ақ жасушалардан тұрады.
• Қан жасушаларына – эритроциттер (қанның қызыл түсті жасушалары), лейкоциттер (қанның түссіз жасушалары) және тромбоциттер (қан пластинкалары) жатады
Эритроцит – қанның қызыл түйіршіктері.Диаметрі 7 – 10 мкм – ге дейінгі екі беті ойыс диск тәрізді.Жетілгендерінде ядро болмайды.1 мм ³ қанда 4,5 – 5 млн эритроцит болады. Эритроцитте қанға қызыл түс беретін гемоглабин болады. Гемоглабиннің негізгі қызметі оттекпен көмірқышқыл газын тасымалдау.Эритроциттің тіршілік ұзақтығы 120 күн. Гемоглабин оттегімен қосылып оксигемоглабин түзеді. Гемоглобин оттектен басқа иіс газымен қосылып, карбоксигемоглабин түзеді.
Қан жасушалары: 1– қанның эритроцит жасушалары
Адамның эритроциттерінің диаметрі 7,5 мкм, қалыңдығы 1-2 мкм. Қанның 1 мм3-де шамамен 4,5–5 млн, жаңа туған нәрестенің 1 мм3 қанында 6-7 млн эритроцит бар. 3 айдан соң оның мөлшері азайып, қалыпты мөлшерге (5 млн) келеді. Эритроциттердің қызыл түсі гемоглобинге (латынша «haіma» – гемоглобиннің құрамында темір бар нәруызы жоқ бөлігі, «globus» – нәруызды бөлігі) байланысты. Гемоглобин – қанның қызыл түсті пигменті. Гемоглобин құрамында темір (гем) және нәруыздық бөліктер (глобин) кіреді.
- қанның 1мм көлемінде 4,5-5млн эритроцит бар.
- олардың ортасы қысыңқы тегершік пішінді . Бұл эритроциттердің бетін 1,5 есе үлкейтеді
және газдардың мол көлемде алмасуына бейімірек келеді.
- орташа тіршілік ұзақтығы 120 күн.
- сүйектің қызыл кемігінде түзіледі.
- бауыр мен көкбауырда жойылып отырады.
- қызметі: өкпеден ұлпаларға оттегіні, ал ұлпалардан өкпеге көміртегіні тасымалдайды.
Нв + О2 = НвО2 (оксигемоглобин)
1. Қандағы эритроциттер санының кемуінен, гемоглобин мөлшерінің азаюынан.
2. Адамнан көп қан кеткен жағдайда.
3. Интоксикацияда.
4. В12 витаминінің жетіспеуінен де болады.
Мәтінді жұппен талқыланады. Сынып екі топқа бөлініп, бір – біріне өз мәтіндері бойынша түсіндіреді. Түсіндіріп болған соң, тапсырмаларды орындайды.
№1 тапсырма. Дұрыс жауапты таңда
□ плазма – қанның мөлдір, түссіз сұйықтығы;
□ плазма құрамында 58 – 70 % су бар;
□ плазма құрамында 90 – 92 cу бар;
□ плазма құрамында 0,2 – 1,8 % cу бар;
□ фибриногені жоқ қан плазмасы сарысу деп аталады.
□ плазма құрамында 7 – 8% нәруыз бар;
□ плазма барлық қанның 55% - ын құрайды;
□ плазма барлық қанның 65% ын құрайды;
№2 тапсырма. Эритроциттерге тән қасиеттерді таңда.
1) Қызыл қан жасушалары;
2) 1 мм2 қанда олардың 6 – 8 мыңы бар;
3) 1 мм2 қанда олар 4,5 – 5 млн болады;
4) Сүйек кемігінде түзіледі;
6) Қызметі – қанды ұйыту;
7) Тіршілік ұзақтығы – 120 тәулік;
8) Ядролық жасушалар;
Қорытынды: Тест жұмысы
1.Қан жасушаларын ең алғаш көрген және «қан шарлары» деген атауды берген ғалым? (А.Левенгук)
2.Плазма деген не? (қанның сұйық бөлігі)
3.Гемоглабин деген не? (қанның қызыл пигменті)
4.Қан айналым мен қан жүйесін зерттейтін ғылым саласы қалай аталады? (Гемотология)
5.Организнің ішкі ортасына не жатады? (қан, ұлпа сұйықтығы, лимфа )
6.Қанның 1 мм³қанша эритроцит болады? ( 4,5 – 5 млн)
IV Үй тапсырмасын беру кезеңі: §28.оқу, 105 беттегі кесте толтыру
V Бағалау. Оқушылар оқу парақтарының ұпай санымен бағаланады.


Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Биология

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 8 класс.
Урок соответствует ФГОС

Скачать
Қанның құрамы мен қасиеттері.

Автор: Жапарова Акжамал Утешовна

Дата: 25.02.2018

Номер свидетельства: 459531

Похожие файлы

object(ArrayObject)#851 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(100) "конспект  урока  на  тему  "?анны?  ??рамы  мен  ?асиеттері" "
    ["seo_title"] => string(60) "konspiekt-uroka-na-tiemu-k-annyn-k-u-ramy-mien-k-asiiettieri"
    ["file_id"] => string(6) "233444"
    ["category_seo"] => string(9) "biologiya"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1443106441"
  }
}
object(ArrayObject)#873 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(51) ""?анны? ??рамы мен ?асиеттері" "
    ["seo_title"] => string(35) "k-annyn-k-u-ramy-mien-k-asiiettieri"
    ["file_id"] => string(6) "183962"
    ["category_seo"] => string(9) "biologiya"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1425981010"
  }
}
object(ArrayObject)#851 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(102) "Организмнің ішкі ортасы және қанның құрамы мен қасиеті."
    ["seo_title"] => string(64) "orghanizmnin_ishki_ortasy_zh_nie_k_annyn_k_u_ramy_mien_k_asiieti"
    ["file_id"] => string(6) "398994"
    ["category_seo"] => string(9) "biologiya"
    ["subcategory_seo"] => string(11) "presentacii"
    ["date"] => string(10) "1489148070"
  }
}
object(ArrayObject)#873 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(79) "Атмосфераны? ??рамы мен ?асиеттерін зерттеу."
    ["seo_title"] => string(45) "atmosfieranynkuramymienkasiiettierinzierttieu"
    ["file_id"] => string(6) "289926"
    ["category_seo"] => string(10) "geografiya"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1454876438"
  }
}
object(ArrayObject)#851 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(63) "?анны? ??рамы мен ?асиеттері. 8 сынып."
    ["seo_title"] => string(43) "k-annyn-k-u-ramy-mien-k-asiiettieri-8-synyp"
    ["file_id"] => string(6) "277851"
    ["category_seo"] => string(9) "biologiya"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1453008576"
  }
}

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства