kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Популяция санына ?сер ететін факторлар

Нажмите, чтобы узнать подробности

  • ?рбір ?арым-?атынас т?ріні? мысалдарын келтіре алады;
  • ?рбір ?арым-?атынас т?ріні? м?нісін аны?тайды;
  •  Т?рлер арасында?ы ?арым-?атынасты? негізгі т?рлерін біледі;

?рбір ?арым-?атынас т?рлерін бір-бірінен ажырата біледі.

Просмотр содержимого документа
«популяция санына ?сер ететін факторлар »

Әр түрлі түрлер арасындағы өзара қарым-қатынас түрлері ФМБ НЗМ Шымкент Биология пәні мұғалімі: Сарсенбаева А.С. Информатика пәні мұғалімі: Кошкинбаева М.М.

Әр түрлі түрлер арасындағы өзара қарым-қатынас түрлері

ФМБ НЗМ Шымкент

Биология пәні мұғалімі: Сарсенбаева А.С.

Информатика пәні мұғалімі: Кошкинбаева М.М.

Сабақ мақсаты: . Жыртқыш-құрбан қарым- қатынасы мысалында популяция санының өзгеру себептерін анықтау

Сабақ мақсаты:

. Жыртқыш-құрбан қарым-

қатынасы мысалында

популяция санының

өзгеру себептерін анықтау

Қазақша  Орысша популяция  Ағылшынша популяция факторлар population   «жыртқыш-құрбан» қатынасы факторы factors   отношение «хищник-жертва» энергия attitude the

Қазақша

Орысша

популяция

Ағылшынша

популяция

факторлар

population

 

«жыртқыш-құрбан» қатынасы

факторы

factors

 

отношение «хищник-жертва»

энергия

attitude the "predatorvictim"

 

энергия

қоректік тізбек

energy

 

цепь питания

қоректік тізбек

бәсекелестік

food chain

 

сеть питания

supply network

 

конкуренция

паразитизм

competition

паразитизм

мутуализм

parasitism

 

мутуализм

тамақтану қатынасы

mutualism

 

пищевые взаимоотношения

трофикалық деңгейлер

feeding relationships

 

трофические уровни

trophic levels

Дағдылар   Жетістік критерийлері Білімін қолдану Егер төмендегі жетістік критерийлерін орындаса, оқушы оқу мақсатына жетеді Популяция туралы білімін қолданады. Популяция санының өзгеруінің себептеріне жыртқыш-құрбан арасындағы байланысты мысал ретінде алып, дерек көздерінен алынған ақпараттарға анализ жасайды. Санның өзгерісінің себептерін дұрыс түсіндіреді.

Дағдылар

 

Жетістік критерийлері

Білімін қолдану

Егер төмендегі жетістік критерийлерін орындаса, оқушы оқу мақсатына жетеді

Популяция туралы білімін қолданады. Популяция санының өзгеруінің себептеріне жыртқыш-құрбан арасындағы байланысты мысал ретінде алып, дерек көздерінен алынған ақпараттарға анализ жасайды.

Санның өзгерісінің себептерін дұрыс түсіндіреді.

Жыртқыш-құрбан қарым-қатынасы

Жыртқыш-құрбан қарым-қатынасы

В ячейки D 1, E 1, F 1, G 1 и H 1 внести значения начальной численности популяций. В ячейку D 2 внести рекуррентную формулу неограниченного роста =$B$2*D1. В ячейку E 2 внести рекуррентную формулу ограниченного роста =($B$2-$B$3*E1)*E1. В ячейку F 2 внести рекуррентную формулу ограниченного роста с отловом =($B$2-$B$3*F1)*F1-$B$4. В ячейку G 2 внести рекуррентную формулу роста жертв =($B$2-$B$3*G1)*G1-$B$4-$B$5*G1*H1. В ячейку H 2 внести рекуррентную формулу роста хищников =$B$7*H1+$B$8*G1*H1. А 1 Х1= 2 В A= 1,50 3 4 1,10 B= C= 0,03 5 0,03 F= 6 Y1= 0,04 7 8 1,00 D= E= 0,90 0,05 А 1 В Х1= 2 A= 1,50 3 1,10 B= 4 C= 0,03 5 0,03 F= 6 Y1= 0,04 7 1,00 D= 8 E= 0,90 0,05

В ячейки D 1, E 1, F 1, G 1 и H 1 внести значения начальной численности популяций.

В ячейку D 2 внести рекуррентную формулу неограниченного роста =$B$2*D1.

В ячейку E 2 внести рекуррентную формулу ограниченного роста =($B$2-$B$3*E1)*E1.

В ячейку F 2 внести рекуррентную формулу ограниченного роста с отловом =($B$2-$B$3*F1)*F1-$B$4.

В ячейку G 2 внести рекуррентную формулу роста жертв =($B$2-$B$3*G1)*G1-$B$4-$B$5*G1*H1.

В ячейку H 2 внести рекуррентную формулу роста хищников =$B$7*H1+$B$8*G1*H1.

А

1

Х1=

2

В

A=

1,50

3

4

1,10

B=

C=

0,03

5

0,03

F=

6

Y1=

0,04

7

8

1,00

D=

E=

0,90

0,05

А

1

В

Х1=

2

A=

1,50

3

1,10

B=

4

C=

0,03

5

0,03

F=

6

Y1=

0,04

7

1,00

D=

8

E=

0,90

0,05

ОБ сілтеме Оқу мақсаты  Түрлер арасындағы қарым-қатынастың негізгі түрлерін ажырата білу   Ағза мен қоршаған орта Дағдылар Жетістік критерийлері Егер төмендегі жетістік критерийлерін орындаса, оқушы оқу мақсатына жетеді Білу және түсіну  Әртүрлі түрлер арасындағы қарым-қатынас типтерін біледі, анықтай алады. Олар терминдерді мысалдармен д ұ рыс сәйкестендіре алады.

ОБ сілтеме

Оқу мақсаты

Түрлер арасындағы қарым-қатынастың негізгі түрлерін ажырата білу

 

Ағза мен қоршаған орта

Дағдылар

Жетістік критерийлері

Егер төмендегі жетістік критерийлерін орындаса, оқушы оқу мақсатына жетеді

Білу және түсіну

Әртүрлі түрлер арасындағы қарым-қатынас типтерін біледі, анықтай алады. Олар терминдерді мысалдармен д ұ рыс сәйкестендіре алады.

Қарым-қатынас  Түрлер үшін маңызы Бәсекелестік Қарым-қатынас сипаты Жыртқыштық Мысалдар Қоршаған ортаның бірдей жағдайлары үшін түрлер арасындағы немесе бір түр дараларының арасындағы күрес Паразитизм Мутуализм (симбиоз) немесе кооперация +        -  Өрмекші және шыбын; қасқыр мен қояндар қасқыр мен кеміруші Комменсализм немесе арамтамақтық Аменсализм     Қоректік, кеңістіктік және басқа қарым-қатынасқа негізделген өзара пайдалы қарым-қатынас түрі. +        0 Нейтрализм 0        - Жабысқақ балықтарға азық беріп және қорғаныш болатын акулалар ; құстар мен кемірушілердің індерінен бунақденелілердің көптеген түрлері өздеріне азық және қорғаныс табады . Түрлі ағзалардың экологиялық қуыстары(орындары) басқаша болып, өзара қарым-қатынасқа түспейді.

Қарым-қатынас

Түрлер үшін маңызы

Бәсекелестік

Қарым-қатынас сипаты

Жыртқыштық

Мысалдар

Қоршаған ортаның бірдей жағдайлары үшін түрлер арасындағы немесе бір түр дараларының арасындағы күрес

Паразитизм

Мутуализм (симбиоз) немесе кооперация

+        -

Өрмекші және шыбын; қасқыр мен қояндар қасқыр мен кеміруші

Комменсализм немесе арамтамақтық

Аменсализм

 

 

Қоректік, кеңістіктік және басқа қарым-қатынасқа негізделген өзара пайдалы қарым-қатынас түрі.

+        0

Нейтрализм

0        -

Жабысқақ балықтарға азық беріп және қорғаныш болатын акулалар ; құстар мен кемірушілердің індерінен бунақденелілердің көптеген түрлері өздеріне азық және қорғаныс табады .

Түрлі ағзалардың экологиялық қуыстары(орындары) басқаша болып, өзара қарым-қатынасқа түспейді.

Қарым-қатынас

Түрлер үшін маңызы

Бәсекелестік

Жыртқыштық

-        -

Қарым-қатынас сипаты

+        -

Қоршаған ортаның бірдей жағдайлары үшін түрлер арасындағы немесе бір түр дараларының арасындағы күрес

Паразитизм

Мысалдары

Өсімдіктер өзара жарық, ылғал және т.б. жағдайдар үшін бәсекелеседі; орманның жыртқыш құстары мен аңдары азық үшін(кемірушілер) бәсекелеседі.

Бір ағза(жыртқыш) басқа ағзаны(жемтік) азық етеді. Егер ағзалар бір түрдікі болса, онда каннибализм болып табылады.

+        -

Мутуализм (симбиоз) немесе кооперация

Комменсализм немесе арамтамақтық

Омыртқасыз жануарлардан: инелік және өрмекшілер шыбындарды, көбелектерді және масаларды жейді; омыртқалы жануарлардан қасқырлар мен түлкілер қояндар мен кемірушілерді қорек етеді.

+        +

Бір ағза (паразит) басқа ағзаны (иесін) қорек және мекен ортасы ретінде пайдаланады.

Аменсализм

+        0

Лямблия, трипаносом алар, безгек плазмодийі омыртқалылардың және адамның ішегінде, қанында па разит тік тіршілік етеді ; тайтұяқ ағаштарда паразиттік тірлілік етеді; қастауыш пен қаракүйе астық тұқымдастарында паразиттік тіршілік етеді.

Қоректік, кеңістіктік және басқа қарым-қатынасқа негізделген өзара пайдалы қарым-қатынас түрі.

0        -

Нейтрализм

Талшықты ( жгутиконосцы ) қарнында тіршілік етіп, жасунықты ( клетчатк а) қорытатын т ермит тер; мүйізтұмсық және терісінен паразиттерді шұқып жейтін құстар(воловьи птицы) ; актиния және тақуа шаян.

Қарым-қатынастан бір ағза пайда табады, ал екінші ағза үшін қарым-қатынас әсері бейтарап болады.

0        0

Жабысқақ балықтарға азық беріп және қорғаныш болатын акулалар ; құстар мен кемірушілердің індерінен бунақденелілердің көптеген түрлері өздеріне азық және қорғаныс табады.

Бір ағзаның тіршілік әрекеті басқа ағзаның дамуын бәсеңдетеді.

Аралас орманда өсетін шыршалар қайыңдар мен басқа да жапырақты өсімдіктерге көлеңкесін түсіреді, бірақ олардың тіршілігі жапырақты өсімдіктерге мүлдем тәуелді емес; пеницилл саңырауқұлағы бактериялардың өсуін тежейтін антибиотик бөледі.

Түрлі ағзалардың экологиялық қуыстары(орындары) басқаша болып, өзара қарым-қатынасқа түспейді.

Африка саваннналарындағы антилопалар түрлі ярустағы өсімдіктермен қоректенеді. Жирафтәрізді антилопа ағаштардың жапырақтарымен, Гну антилопасы- бұталардың жапырақтарымен, Куду антилопасы шөптесін өсімдіктермен қоректенеді.

Назарларыңызға рахмет!  Спасибо за внимание!   Thank you for your attention

Назарларыңызға рахмет!

Спасибо за внимание!

Thank you for your attention


Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Биология

Категория: Презентации

Целевая аудитория: 9 класс

Скачать
популяция санына ?сер ететін факторлар

Автор: Сарсенбаева Айжан Серикбаевна

Дата: 11.04.2015

Номер свидетельства: 200204

Похожие файлы

object(ArrayObject)#853 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(96) "Популяция санына ?сер ететін факторлар Cаба? жоспары "
    ["seo_title"] => string(58) "populiatsiia-sanyna-sier-ietietin-faktorlar-cabak-zhospary"
    ["file_id"] => string(6) "200208"
    ["category_seo"] => string(9) "biologiya"
    ["subcategory_seo"] => string(12) "planirovanie"
    ["date"] => string(10) "1428750364"
  }
}
object(ArrayObject)#875 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(114) "Популяцияны? ?алыптасуына ?сер ететін факторлар, саба? жоспары "
    ["seo_title"] => string(68) "populiatsiianyn-k-alyptasuyna-sier-ietietin-faktorlar-sabak-zhospary"
    ["file_id"] => string(6) "200210"
    ["category_seo"] => string(9) "biologiya"
    ["subcategory_seo"] => string(12) "planirovanie"
    ["date"] => string(10) "1428750742"
  }
}
object(ArrayObject)#853 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(157) "?алыптастырушы ба?алау тапсырмалары. Популяцияны? ?алыптасуына ?сер ететін факторлар. "
    ["seo_title"] => string(92) "k-alyptastyrushy-bag-alau-tapsyrmalary-populiatsiianyn-k-alyptasuyna-sier-ietietin-faktorlar"
    ["file_id"] => string(6) "200211"
    ["category_seo"] => string(9) "biologiya"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "testi"
    ["date"] => string(10) "1428751186"
  }
}

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства