Җөмләнең модаль кисәкләре

Җөмләнең модаль кисәкләре

Җөмләнең модаль кисәкләре

• Кереш сүзләр

• Эндәш сүзләр

Кереш сүзләр

• Кереш сүзләр сөйләмдә төрле хис-тойгылырны, мөнәсәбәтләрне белдерәләр.

Кереш сүзләрнең мәгънәләре

• 1.Раслау
• 2.Шикләнү, икеләнү
• 3.Игътибарны җәлеп итү
• 4.Итагатьлелекне белдерү
• 5.Шатлану

• 6.Үтенү
• 7.Гаҗәпләнү, курку, уфтану, ирония
• 8.Фикернең чыганагы
• 9.Фикернең тәртибе
• 10.Фикерне төгәлләштерү

1.Раслау

• Һичшиксез, әлбәттә, чынлап та, чыннан да, билгеле, билгеле булганча, мәгълүм булганча, дөрес, дөрестән дә, аңлашылганча.

2.Шикләнү, икеләнү

• Мөгаен, ихтимал, күрәсең, бәлки, ахрысы.

3.Игътибарны җәлеп итү

• Кара(карагыз) әле, тыңла (тыңлагыз) әле, гафу ит (итегез), әйдә (әйдәгез), беләсең (бәләсегез) килсә, күрәсең, игътибар ит (итегез) әле, тукта (туктагыз) әле.

4.Итагатьлелекне белдерү

• Рәхим ит (итегез), рәхмәт, мөмкин булса.

5.Шатлану

• Бәхеткә, шатлыкка, бик рәхәтләнеп.

6.Үтенү

• Зинһар, зинһар өчен.

7.Гаҗәпләнү, курку, уфтану, ирония

• Гаҗәп, ни гаҗәп, ичмасам, янәсе, кит аннан, булмас, имеш, баксаң.

8.Фикернең чыганагы

• Минемчә (синеңчә, аныңча, безнеңчә, сезнеңчә, аларча), минем (синең...) уем(ң)ча,минем (синең...) фикерем(ң)чә, ишеткәнчә.

9.Фикернең тәртибе

• Санау : мәсәлән, мисал өчен, беренчедән, икенчедән, өченчедән, алга таба, бер яктан, икенче яктан.
• Каршылыкка керү : киресенчә
• Нәтиҗә ясау : гомумән, ниһаять, димәк, нәтиҗәгә килсәк, нәтиҗә ясап әйткәндә, шулай итеп, кыскасы.

10.Фикерне төгәлләштерү

• Сүз уңаеннан

Эндәш сүзләр

• Җөмләдә сөйләм төбәлгән затны, әйберне белдергән сүзләр эндәш сүзләр дип атала.

Мисаллар:

• Бабай, сугышта күргәннәрең турында сөйлә әле.
• Сеңлем, сиңа ничә яшь?
• Әни, без зоопаркка кайчан барабыз?