О?ушыларды азаматты??а ж?не патриотизмге, рухани-адамгершілік ж?не к?шбасшылы? ?асиеттері бар азамат ж?не патриот ?алыптастыру ма?сатында білім беру ?йымдарында ?аза?стан Республикасыны? мейрамдарын: ?аза? ханды?ыны? 550 жылды?ын ?ткізу іс-шараларын ке? ау?ымда ?йымдастыру ?ажет екендігі барлы?ымыз?а аян.
Т?уелсіз ?аза?стан ?шін жалпы адамзатты? м?селе, рухани бай т?л?аны ?алыптастыру м?селесі ?зекті сипат?а ие болып отыр. Жас ?рпа?ты? бойына адамгершілік-рухани ?айнарын сі?іріп, мінез-??л?ын т?рбиелеу ?шін, жалпы адамзатты? ??ндылы?тарды, азаматты??а ж?не патриотизмге т?рбиелеуді, адамгершілік ?станымдарды, ?ділдік пен ?зара к?мекті ??мыр бойы м?рат т?ту?а бет б?руы ?ажет.
Болаша? ?рпа?ты? т?рбиелі, м?дениетті де білімді болуы, е? алдымен, ата-анадан, отбасы-оша? ?асынан басталма?. ?зімізді ?зіміз тануды хал?ымызды? алуан т?рлі д?ст?рлерін: психологиялы?, педагогикалы?, ?дептілік, физиологиялы? бала т?рбиелеу ерекшеліктерін біліп, ме?геріп отыруымыз ?ажет. Ш. Айтматов: «Ешбір халы? ?зіні? тарихи тамырынан ?зап кете алмайды, жа?сы болсын, жаман болсын, ?зіні? тарихымен бірге болады» десе, М. Ж?мабаев: «?рбір т?рбиеші с?з жо? ?лт т?рбиесімен таныс болу?а тиісті ж?не ?рбір ?лтты? баласы ?з ?лты ?шін ?ызмет ететін бол?анды?тан, б?кіл т?рбиені сол ?лт т?рбиесімен т?рбиелеуге міндетті» дейді.
Т?рбиелеу дегеніміз-халы?ты? ?асырлар бойы жинап, іріктеп ал?ан т?жірибесі мен ізгі ?асиеттерін жас ?рпа?ты? бойына сі?іру, бала ?орша?ан ортада?ы ?арым-?атынасын, д?ниетанымын, ?нерге деген к?з?арасын ж?не со?ан мінез-??л?ын ?алыптастыру.
Ата-аналар мен бізді? я?ни мектепті? басты ма?саты–дені сау, ?лтты? сана сезімі оян?ан, рухани ойлау д?режесі биік, м?дениетті, иманды, инабатты, е?бек?ор, іскер, ?лтжанды, бойында бас?а да игі ?асиеттер ?алыптас?ан жеке т?л?аны т?рбиелеу. М?нда?ы отбасында берілетін т?рбиені? р?лі зор. Себебі отбасы-таным бесігі, отбасы-?ркениет оша?ы, отбасы-?лгі-?неге бастауы». Баланы? адамгершілігі мол, т?рбиелі, парасатты болып шы?уы ?шін отбасында?ы татулы? пен ?йлесімділікті? болуы ерекше ма?ызды. ?кеге ?арап ?л ?сер, шешеге ?арап ?ыз ?сер» дейді халы? даналы?ы.
Сонды?тан ?ке де, шеше де балаларымен ??гімелескенде жанд?ниесіне ??іліп, пікірімен санасып отыр?аны абзал. Бала алдында ?ке мен шеше, ?й ішіні? ?лкендері ?немі ?дептілік таныт?аны ж?н. Отбасыны? негізгі міндеті-баланы е?бекке, адамдар арасында ?мір с?ре білуге ?йрету. Ал даналар с?зі ?рпа? ?шін тек танымды? д?ние ?ана емес, ол ата-аналар ?шін де а?сап, сусап о?итын т?лімдік, т?рбиелік ?неге.
Отбасы-адамзат бесігін тербеткен ?я болса, баланы? бас ?стазы-ата-ана. Сонды?тан бала мектеп табалдыры?ын атта?ан?а дейінгі оны? ал?аш?ы ?стазы-ата-анасы. Отбасы мектеппен бірлесіп о?у-т?рбие ?рдісіні? табысты-табыссыз болуын аны?тайтын т?рбиелеуші орта факторларыны? ма?ызды кешенін ту?ызады.
Т?рбиелі білім-?азына, т?рбиесіз білім-?асірет екендігі баршамыз?а м?лім. Сонды?тан кез-келген сатыда т?рбиелі білім беру-міндетіміз. Т?рбие ж?мысын ?йымдастыру барысында ?лтты? салт-д?ст?р, рухани адамгершілік ??ндылы?тарын дамыта т?рбиелеуді ?станамыз. Бала т?рбиесі бір к?ндік немесе бір уа?ытта ая?талатын ?рекет емес, т?рбие отбасынан басталады, мектеппен бірге ?айнасады, ?мір бойы жал?асады. Мектепті? ?йымдастырушы т?ртіп орталы?ы ретіндегі ?ызметіні? е? ма?ызды ба?ыттарыны? бірі- мектепті?, отбасыны? ж?не ж?ртшылы?ты? к?шін біріктіру. Мектеп балалар т?рбиесі мен отбасы т?рбиесін педагогикалы? бас?аруда?ы тікелей іске асыратын ма?ызды ?леуметтік институт болып табылады. Жас ?рпа?ты ?мірге дайындауда жа?а сапалы? белгілер ?алыптасып, дербестік дамыту, к?сіптік ба?дар, білім алу ж?не ?здігінен білім алу, ?абілеттерді аны?тау ж?не дамыту сия?ты м?селелерге ерекше ма?ыз бере бастады. Мектепті? ж?не отбасыны? т?рбиелік ?ызметіні? бірт?тасты?ы мектепті? ма?сатты т?рде ж?ргізген ж?йелі ж?мыстарыны? н?тижесі. ?тілген т?жірибелік ж?мысты? н?тижесін айтатын болса?, балалар т?рбиесіндегі мектеп пен отбасы ынтыма?тасты?ын орната отырып, бізді? мектепте сынып жетекшілеріні?, педагог-психологты? ата-аналармен бірге к?птеген ж?мыстар ат?арылып жатыр.
Жас ?рпа??а сапалы біліммен бірге саналы т?рбие беру ?ай кезде де ?зектілігін жо?алт?ан емес. Ар?ы ата-бабаларымыз жас ?ренді елін, жерін с?юге ?ндеп, ?лтты? салт-д?ст?рмен сусындатуды м?рат т?т?ан. Сол рухани ?ндеу б?гінгі к?нге жеткізді. Жа?а ?асырларды? белесінде ?зіні? 20 жылды? тарихына табан тіреген ?аза? еліні? патриоттарды? мекеніне айналуы ?згеге ?лгі, ?зімізге медеу. Бал?ы?ан жас баланы? бойына, ?анына, с?йегіне ?лт рухын сі?іріп, ел р?міздерін ??рметтейтін «?аза?стан азаматы» деген ат?а лайы? болатын отанс?йгіш, азаматты? ?станымы басым болаша? жас ?ландарды т?рбиелеу басты міндет.
Мемлекет басшысы Н?рс?лтан Назарбаев т?уелсіздік пен мемлекеттілікті одан ?рі ны?айту?а, ?аза?стан хал?ыны? рухани-м?дени топтасуын, саба?таса ж?не ілгерілей дамуды ?амтамасыз етуге ба?ыттал?ан «?аза?стан- 2030» Жолдауында «бізді? балаларымыз бен немерелеріміз бабаларыны? игі д?ст?рін са?тай отырып, ?азіргі заман?ы нары?ты? экономика ?ркендеу ?стіндегі к?ллі ?лемге ?йгілі ?рі сыйлы ?з еліні? патриоттары болады» деп на?ты к?рсеткен болатын.
Т?уелсіздік – ?рбір мемлекетті? ерекше белгісі, т?ра?ты ?асиеті десек, ал бостанды? азатты? пен еркіндік сол мемлекетті? ?рбір м?шесіні? ас?а? арманы мен ?мір с?ру т?сілі екені белгілі. Азаматты? т?рбие—азаматты?ты адам?а ?зін-?зі за?ды, ?леуметтік, ізгі ж?не саяси ?рекетке ?абілетті сезіну м?мкіндігін беретін т?л?алы? интегративтік ?асиет ретінде ?алыптастыруы.
Азаматты? т?рбиені? негізгі идеялары Ю.П.Азаров,Ш. А. Амоношвили, А.А.Аронов, Н.И.Аполлонов, А. В. Беляев, О.С.Газман, В.П.Киселев, Б.Т.Лихачев т.б. ?алымдарды? е?бектерінен к?рініс тапты. Азаматты? т?рбиелеуді? мазм?нын м??алімдеріді? ж?не ата-аналарды? патриотты? т?рбиелеу ?лтаралы? ?атынас м?дениетін ?алыптастыру адамгершілік м?дениет бойынша ж?мыстары ??райды делінген.
Бала бойында азаматты? ж?не патриотизмді ?алыптастыруда мектеп пен отбасыны? арасында?ы ?арым-?атынасты? алатын орны ерекше.
Баланы? ал?аш бастап?ы т?рбие мектебі алтын бесік — отбасы болса, екіншісі, алтын ?я — мектебі. Б?л екі ортаны? да ма?сат- м?ддесі орта?. Отбасы, ата-ана адамды д?ниеге ?келіп, ?алыптастырып, дамытып жетілдірсе, адам бойында?ы бар игі ?асиет мектеп ?абыр?асында ?аланады. Б?л киелі жерде ?ызмет ететін м??алім мен ата- ана?а жауапкершілікті? ?лкен ж?гі артыл?ан.
?лы Абай атамыз «Адамны? адамшылы?ы-а?ыл, ?ылым, жа?сы ата- ана, жа?сы ??рбы, жа?сы ?стаздан болады» деп к?ргендікпен ой т?йген. Бала ?міріне ?ажетті т?лім-т?рбиені? іргетасы ата-ана ар?ылы отбасында ?аланады.
Отбасы – адам т?рбиесі ?шін е? жа?ын ?леуметтік орта. Отбасы белгілі д?ст?рлерді? жа?ымды ?негелерді?, м?ралар мен салт-д?ст?рлерді? са?таушысы. Отбасында бала ал?аш рет ?мірмен, ?орша?ан ортамен танысып, мінез-??лы? нормаларын игереді. Отбасы баланы? азамат болып ?суіні? негізі болып табылады. Отбасыны? басты ?ызметі – бала т?рбиелеу. Отбасы т?рбиесі – б?л жалпы т?рбиені? е? басты б?лігі.
Мектеп ?ызметі ?азіргі заман талабына сай толы? ?зін-?зі дамытатын т?л?а ?алыптастыру ?шін т?л?а?а ба?дарлан?ан болуы тиіс. Демек, о?ушыны ?зін-?зі дамытатын м?дениет адамы ретінде ?арастыратын бала?а деген ??ндылы? ?атынас орнату керек. О?ушы ?зін бас?аларды? арасынан шы?арып, б?лек ?арамайынша, ?з ?міріні? ма?ынасын, ?зін-?зі жете т?сінбейінше, толы??анды білім алып, дамуы м?мкін емес.
