С?йкес тендіру тесті
Та?ырыптар:
• Жасуша ??рылысы мен ?ызметі
• ?лпалар
• Адам организміне жалпы шолу
• Ішкі секреция бездері
• Ішкі секреция бездері ?ызметіні? б?зылуынан болатын аурулар
• Ж?йке ж?йесі, ?ызметі
• Ми б?лімдері, ?ызметі
• Сезім м?шелері
Тірек-?имыл ж?йесі
Жасуша ??рылысы мен ?ызметі
С?йкес жауапты тап
??ымдар Аны?тамалары
1. Сырт?ы жасуша ?абы?шасы а) жасуша арасында?ы байланысты ?амтамасыз етеді;
2. Эндоплазмалы? тор ?) энергия к?зі болып есептелетін органикалы? ?осылыс синтезделеді;
3. Цитоплазма б) алмасу процесін ж?зеге асырады, жасушаны? ?ор?алуы;
4. Рибосома в) ?р т?рлі заттарды тасымалдайды;
5. Митохондрия г) н?руыз синтезіне ?атысады;
6. Лизосомалар ?) т??ым ?уалаушылы? ?асиетті са?тайды ж?не береді;
7. Жасуша орталы?ы д) майлар мен к?мірсулар ?ор?а жиналады ж?не синтезделеді;
8. Ядро е) тіршілік ?асиетін жой?ан жасушалар мен органикалы? заттарды ыдыратады;
9. Хромосомалар ж) жасушаны? б?лінуін ?амтамасыз етеді;
10. Гольджи жиынты?ы З) кез-келген жасушаны? негізгі ??рамы болып есептеледі.
?лпалар
С?йкес жауапты тап
??ымдар Аны?тамалары
1. Эпителий а) ж?лдызша т?різді к?п ?сінділері бар жасуша;
2. Д?некер ?) ?лпаны? ?ш т?рлі ?асиеті бар, негізгісі- жиырылу;
3. Б?лшы? ет б) бір-бірімен ты?ыз орналас?ан жасушалар тобы, регенерациялы? ?абілеті жа?сы дамы?ан ж?не к?птеген бездері бар;
4. Ж?йке в) жасушааралы? заттар жа?сы жетілген кеуекті;
г) ?оз?алысты?;
?) ?лпаларды? бір-бірімен байланысын ?амтамасыз етеді;
д) ?ор?анышты?;
е) тірек, тасымалдаушы, ?ор?анышты?.
Адам организміне жалпы шолу
С?йкес жауапты тап
??ымдар Аны?тамалары
1. Жасуша а)??рылысы, ?ызметі, шы?у тегі ??сас жасушалар тобы;
2. Нейрон ?)к?п жасушалы организмні? бір б?лігі, ?зіне т?н ??рылысы, пішіні бар, белгілі бір ?ызмет ат?арады;
3. ?лпа б)ж?йке ж?йесіні? ??рылымды? ж?не ?ызметтік негізгі ??рам б?лігі;
4. М?ше в) организмні? ??рылысы мен тіршілігіні? негізі болатын тірі ж?йе;
5.М?шелер ж?йесі г)кез-кедген тіршілік иесі;
6.Организм ?)организмні? ?суі мен дамуы, жетілуі ?шін ж?не жасушалар тіршілігіні? жа?аруын ?амтамасыз етіп т?ратын организмге ?ажетті заттар жиынты?ы;
7. Тама? д) бірлесіп жалпы ?ызмет ат?аратын м?шелер жиынты?ы;
8. Тыныс алу е) денсаулы?ты са?тау ж?ніндегі ?ылым;
9. Б?ліну ж) организм мен ?орша?ан орта арасында газ алмасу ж?йесін іске асыратын процестер;
10. Т?нтану з) жеке организмдерді ж?не организмні? барлы? м?шелеріні? ??рылысын, пішінін зерттейтін ?ылым;
11.Физиология и) адам организміне ?ажетсіз со??ы ?німдерді б?лу;
12. Гигиена к) ?лпалар, жасушалар, м?шелер ж?не организмні? тіршілігі жайлы ?ылым.
Та?ырыбы: Ішкі секреция бездері
С?йкес жауапты тап
??ымдар Аны?тамалары
1. ?ал?анша без а) массасы 0,1 - 0,13 г, м?лшері ?те кішкентай, екі ж?п без;
2. ?ал?анша ма?ы безі ?) т?сс?йекті? алдында орналас?ан, жас?спірім безі;
3. Б?йрек ?сті безі б) мойында к?мекейді? алды??ы жа?ында та?а т?різді ?зара байланыс?ан екі б?ліктен т?ратын без;
4. Тимус в)массасы 0,5 - 0,7 г, бас?а бездерді? ?ызметін реттеуге ?сер ететін гормон б?леді;
5. Гипофиз г) о? жа?та?ы – ?шб?рышты, сол жа?та?ы - жарты ай т?різді, адреналин гормонын т?зеді;
Ішкі секреция бездері ?ызметіні? б?зылуынан болатын аурулар
Аурулар аты Сипаттамасы
1. Ергежейлік а) ересек адамда ?ал?анша без гормоныны? жеткіліксіз болуы;
2. Акромегалия ?) организмде йод жетіспеушілігінен болады;
3. Микседема б) балаларда ?ал?анша без ?ызметі жеткіліксіз бол?анда пайда болады;
4. Эндемикалы? зоб в)гипофизді? ?су гормоныны? жеткіліксіздігі;
5. Кретинизм г) ?ал?анша без ?ызметі шамадан тыс жо?арыласа пайда болады;
6. Базедов ауруы ?) ?су гормоныны? арты? синтезделуі.
Ж?йке ж?йесі, оны? ?ызметі
С?йкес жауапты тап
??ымдар Аны?тамалары
1. Нейрон а) орталы? ж?йке ж?йесімен іске асырылатын ж?не ба?ыланатын, сырт?ы немесе ішкі тітіркендіргіштерге жауап реакциясы;
2. Ж?йке ж?йесіні? б?лімдері ?) нейронны? ?зын ?сіндіндісі;
3. Рефлекс б) ж?йке жасушалары
4. Аксон в) ж?лын мен ми
5. Рецептор г) массасы 35-39 г, ?зынды?ы 42-45 см, диаметрі 1 см сопа?ша миды? жал?асы;
6. Дендрит ?) нейронны? ?зын ?сінділеріні? тарма?тал?ан ж?йке ?штары;
7. Ж?лын ж) сопа?ша ми, к?пір, орта??ы ми, аралы? ми;
8.Ми ді?і ??рамына кіретін б?лімдер з) нейронны? ?ыс?а ?сіндіндісі.
Ми б?лімдері ж?не оларды? ат?аратын ?ызметі
С?йкес жауапты тап
Ми б?лімдері ?ызметі
1. Сопа?ша ми а) ?имылды ?йлестіру, тепе-те?дікті са?тау;
2. Орта??ы ми ?) сенсорлы?-сезімталды? айма?тар орналас?ан;
3. Аралы? ми б) жары? пен дыбыс?а жылдам реакция к?рсетуді ?амтамасыз етеді;
4. Мишы? в) за?ымдан?анда нейрондар тіршілігін жояды, м?шелерге ?ткізгіш ?ызмет то?тайды;
5. ?лкен ми сы?арлары г) импульстер барлы? рецепторлардан ?лкен ми ?ыртысына т?седі.
Сезім м?шелері
С?йкес жауапты тап
??ымдар Аны?тамалары
1. К?з алмасыны? ?абы?тары а) бал?ашы?, т?стік, ?зе?гі
2. К?зді? ?осымша м?шелері ?) 2 ?апшы? пен иірім ?зектен т?ратын, ішкі ??ла?та орналас?ан м?ше;
3. Шыны т?різді дене б) ?ас, ?аба?, кірпік, жас бездері;
4. Есту с?йекшелері в) к?зді? пішінін са?тайтын м?лдір іркілдек зат;
5. Вестибула аппараты г) а?, тамырлы, торлы;
6. Тіл ?шы д) т?зды сезеді;
7. Тілді? арт?ы б?лігі е) т?ттіні сезеді;
8. Тілді? алды??ы ж?не б?йір б?лігі ж) ащыны сезеді.
Тірек-?имыл аппараты
С?йкес жауапты тап
??ымдар Аны?тамалары
1. Тірек-?имыл ж?йесі а) ма?дай, ш?йде, самай, т?бе болып б?лінеді;
2. Бас ?а??асы ?) 200 –ден астам;
3. Ми бас с?йектері б) ?а??а мен б?лшы? еттен т?рады;
4. Адам ?а??асын ??райтын с?йектер саны в) ми ж?не бет б?ліктен т?рады;
5. Омырт?алар саны г) ар?а омырт?алары, ?абыр?алар, т?с с?йегі;
6. Омырт?а жотасыны? б?лімдері д) иілгіш, созылгыш ?асиет береді;
7. С?йекті? органикалы? заттары ж) 33-34
8. Кеуде ?уысын ??райды з) мойын, ар?а, бел, сегізк?з, ??ймыша?.
9. С?йекті? бейорганикалы? заттары а) екі жауырын мен екі б??анадан т?рады;
10. Иы? белдеуі ?) ортан жілік, асы?ты жілік, шыбы? с?йегі ж?не 26 с?йектен т?ратын толарса?, табан, ба?ай с?йектерінен т?рады;
11. Жамбас белдеуі б) ?аттылы?, беріктік ?асиет береді;
12. Ая? с?йектері в) ?ыс?а, жалпа?, ?зын с?йектер;
13. ?ол с?йектері г) сегіз к?з б?лімінен ж?не екі жамбас с?йегінен т?рады;
14.С?йекті? байланысу типтері ?) то?пан жілік, к?рі жілік, білек ж?не ?ол басы с?йектерінен т?рады;
15. С?йектерді? жіктелуі е) ?оз?алмайтын, жартылай ?оз?алатын, буынды.
?осжарна?тылар класыны? т??ымдастарына байланысты дидактикалы? тапсырмалар
1.?алып ?ой?ан с?здерді орындарына ?ойып, с?йлемдерді к?шіріп жазы?дар.
?осжарна?тылар класы ?сімдіктеріні? т??ым ?ры?ында.т??ымжарна?ы,.тамыр ж?йесі болады ж?не жапыра?тары.ж?йкелі болып келеді.
2.Берілген сипаттамалардан раушанг?лділерге т?н белгілерді табы?дар.
Г?ліні? бір аналы?ы ж?не алты аталы?ы бар;
Г?ліні? к?лтесі біріккен к?лтежапыра?шалы, бес к?лте жапыра?шалардан ??рал?ан;
Г?лде аналы?тары к?п немесе біреу;
Г?лді? к?лтесі бірікпеген т?рт к?лтежапыра?шадан ??рал?ан;
Г?лді? аталы?тары к?п;
Г?л тоста?аншасы бірікпеген т?рт тоста?анжапыра?тан ??рал?ан;
Г?л тоста?аншасы бірікпеген бес тоста?анжапыра?шадан ??рал?ан;
3.Т?менде берілген ?сімдіктерді? ?айсысы раушанг?лділер т??ымдасына жатады?
? Жапыра? ?азтабан;
? Д?рілік т?ймеда?ы;
? Егістік б?рша?;
? К?дімгі та??урай;
? К?дімгі шие;
? ?ара ал?а;
? Долана;
? К?дімгі шетен;
? ?гейш?п;
4.Т?менде берілген раушанг?лділер ?кілдерін та?амды?, с?ндік, д?рілік топтар?а б?ліп жазы?дар.
? Итм?рын;
? М?дени алма;
? К?дімгі та??урай;
? Алм?рт;
? ?азтабан;
? Орман ?ойб?лдіргені;
? Долана;
? Талжапыра?ты тобыл?ы;
? М?дени алхоры;
? К?дімгі шие;
? Д?рілік лавршие;
? Раушан;
? ?рік;
5.С?йлемдердегі ?алып ?ой?ан с?зді тауып, орнына ?ойы?дар.
Б?рша? т??ымдас ?сімдіктерді? тамырларында. т?зіледі, жапыра?тары.болады. Б?рша? т??ымдастарды? г?ліні?.г?лсерігі болады, тоста?аншасы.тоста?анша жапыра?шадан, к?лтесі-.к?лтежапыра?шалардан ??ралады, аталы?тары., аналы?ы. Жемісі.
6.Б?рша? т??ымдас ?сімдіктерін ма?ызына ?арай жіктеп жаз.
Та?амды? Малазы?ты? С?ндік Д?рілік
А)Егістік беде; ?)М?дени соя;Б)Егістік асб?рша?; В)?рмеб?рша?; Г)Сары ?ара?ан; Д) Малазы?ты? б?рша?тар; Е)Жала? мия;
7.Ал?а т??ымдасына жататын ?сімдіктерді табы?дар.
Сасы? ме?дуана;
Д?рілік ба?ба?;
?ара ме?дуана;
Картоп;
К?ба?ыс;
Б?ріб?рша?;
Жата?ан бидайы?;
Итжидек;
А? т?йежо?ыш?а;
?ызана?;
Біржылды? б?рыш;
Алм?рт;
Т?ймеда?ы;
Шырайг?л;
Г?лшетен;
Баклажан;
8. Берілген кестеге т?мендегі ал?а т??ымдас ?сімдіктерді топтастырып жазы?дар.
Та?амды? С?ндік Д?рілік
1.Картоп; 2.Т?тті б?рыш; 3.?ызана?; 4.?ара ме?дуана; 5.Баклажан; 6.Шырайг?л; 7.?ызыл??ла?; 8.Сасы? ме?дуана;
