kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

«Ұлттық салт-дәстүрлер»

Нажмите, чтобы узнать подробности

Жетекшісі: Керимбаева А.Д, ШҚО, Семей қаласы М.О.Әуезов атындағы педагогикалық колледжінің 1 курс студенті

Вы уже знаете о суперспособностях современного учителя?
Тратить минимум сил на подготовку и проведение уроков.
Быстро и объективно проверять знания учащихся.
Сделать изучение нового материала максимально понятным.
Избавить себя от подбора заданий и их проверки после уроков.
Наладить дисциплину на своих уроках.
Получить возможность работать творчески.

Просмотр содержимого документа
««Ұлттық салт-дәстүрлер»»

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі

«М.О. Әуезов атындағы педагогикалық колледжі» ҚМҚК




«Бекітемін»___________

Колледжс әдіскері: Искакова К.А

«Келісемін» ___________

Сынып жетекшісі: Салимбекова Н.Ш



ТӘРБИЕ САҒАТЫНЫҢ ЖОСПАРЫ




Тақырыбы: «Ұлттық салт-дәстүрлер»

Өтетін орны: №4 ЖОББМ КММ

Сынып: 7“Б”

Мерзімі: 21.02.2020 ж.

Тобы: 202

Машықкер: Утепова.М.С

Баға: «___» ___________________










Семей 2020 жыл

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі

«№ 4 жалпы орта білім беретін мектеп» коммуналдық мемлекеттік мекемесі

«Шығыс Қазақстан облысы Семей қаласы Білім бөлімі» ММ

Министерство образования и науки Республики Казакста

Коммунальное государственное учреждение «Средняя общеобразовательная школа№ 4»

ГУ «Отдел образования город Семей ВКО»







Тәрбие сағаты

Тақырыбы

«Ұлттық салт-дәстүрлер»























Семей 2020 жыл

Сабақтың тақырыбы: «Ұлттық салт-дәстүрлер»

Мақсаты: 1.Оқушыларға ата-бабаларымыздың салт-дәстүрі туралы түсінік беру. Қазақтың салт-дәстүрлерін оқушылардың бойына сіңіру.

2.Оқушылардың өз халқына, ұлтына, туған жерге деген сүйіспеншіліктерін арттыру.

3.Балаларды ұлағатты салт-дәстүрді дәріптеуге, құрметтеуге тәрбиелеу.

Көрнекілігі: нақыл сөздер, суреттер, постер

Сабақтың барысы: І. Шаттық шеңбері

ІІ. Кіріспе /мұғалім сөзі/

Құрметті ұстаздар,оқушыларБүгінгі тәрбие сағатымыздың негізгі мақсаты – халқымыздың салт-дәстүрлерін, әдет-ғұрыптарын оқушы бойына сіңіру. Әр ұлттың өзіндік ерекшеліктері болатыны белгілі. Біздің тәрбиеміз ананың ақ сүтінен, атаның қасиетті сөздерінен бастау алады. Біздің халқымыздың тәрбие тәсілдері мен тәжірибелері өте көп. Халқымыздың әдет-ғұрпын, дәстүрін, тарихын білу, оны қастерлеу – әрқайсымыздың борышымыз.

ІІІ. Негізгі бөлім.

«Салт-дәстүрі қазақтың – сарқылмайтын кенмен тең»

Әдет-ғұрып – қоғамдық жосық ережелерін дәстүрлі түрде белгілейтін көпшілік мақұлдаған тәртіп.

Дәстүр – бір ұрпақтан екінші ұрпаққа өтетін, өткен ұрпақтардан қалған мұра.

Салт-дәстүр – тұрмыста дәстүрлер көрініс тауып, әдет- ғұрыппенбелгіленген әрекеттер.

Адамның өмір жолы ерекше оқиғаларға толы. Олардың барлығы, мейлі ол баланың дүниеге келуі болсын, үйлену тойы, Наурыз мерекесі болсын әртүрлі атап өтіледі.Әрбір оқиға салт-дәстүрге сәйкес атап өтіледі. Салт-дәстүр адамды дүниеге әкелгеннен бастап, көз жұмғанға дейін жетелейді.

Шілдехана. Баланың шыр етіп дүниеге келуі тек ата-анасының ғана емес, бүкіл ауылдың қуанышы болып есептеледі.Міне, осы күндері оның алғашқы тойы жасалады. Ол тойдышілдехана деп атайды.Оған көбінесе жастар жиналады. Тойға жиналғандар сәбиге ізгі тілектерін білдіріп, ән айтып, ойын ойнап, көңіл көтереді. Шілдехана – баланы жын-шайтаннан қорғап, күзетуден пайда болған дәстүр.

Бесікке салу.Үшінші немесе бесінші күнгі мейрам баланы бесікке салумен байланысты. Ол бесік той деп аталады.Бесік – қасиетті, киелі, құтты мүлік, сәбидің алтын ұясы болып саналады. Жаңа туған баланы бесікке салу да халқымыз үшін елеулі дәстүрлердің бірі.

Қырқынан шығару. Қырқыншы күні«қырқынан шықты» салты өткізіледі. Ыдысқа қырық қасық су құйып, баланы шомылдырады. Баланың тырнағы мен шашын бірінші рет алады, сосын оларды әлдекімдер зиянкестік мақсатта қолданбас үшін көміп тастайды.

«Азан шақыру» – ат қою. Қазақтар осы бір салтанатты рәсімге ерекше мән береді. Балаға соған ұқсасын деген оймен атақты адамдардың атын қоюға, әдемі аттар беруге тырысады.Сәбиге көз тимей, мықты, әрі күшті болып өссін деген оймен ешбір елеусіз ат қоя салған жағдайлар да болған. Бұрын балаға ол туылған кезде болған оқиғаға байланысты ат қойған. Мысалы, ол наурыз айында туылса, Наурызбай, айт кезінде туылса, Айтбай, боранды күні туылса, Боранбай деп атаған.

-Сендер өздеріңнің аттарыңды кім қойғанын және неге олай атағандарын білесіңдер ме?

Тұсаукесер. Бұл салт бала енді тәй-тәй басқанда жасалады. Ол үшін арнайы ала жіп дайындалады. Бұл ала жіп аттамасын деген ұғымнан шыққан. Сол жіппен баланың аяғын кәдімгідей тұсап, оны аяғын жылдам басатын адамға кестіреді. Сүріншек, ақырын жүретін адамдарға кестірмейді. Тұсауы кесілген баланы қолынан ұстап тез жүгіртеді, шашу шашылады.

Сүндетке отырғызу. Сүндетке отырғызу араб елдерінен шығып, мұсылман жұртына тараған. Ер баланы сүндетке 3,5,7,9 жаста отырғызады. Сүндетке отырғызу мұсылмандық парыз болып саналады. Бұл балаға ер жетіп азамат болдың деген ойды ұғындырады. Сүндетке отырғызу бала өміріндегі қуанышты кезең болғандықтан «сүндет той» жасайды.

Ашамайға мінгізу. Балаға 6-7 жасқа келгенде ат сыйлап, қолына салтанатты түрде қамшы береді.Сосын атты ерттеп, баланы отырғызады, оған жігіт болғанын түсіндіре-ді. Бұл баланың рухын көтеріп, жауапкершілікті сезінуге көмектеседі. Осындай салта-натты сәтте атасы немересіне бата беріп, әжесі шашу шашады, сыйлықтар, тәтті тағам-дар береді. Балалар бәйге ұйымдастырып, ересектер шағын той жасайды.

Тоқым қағу. Тоқым қағу – баланың туған үйден бірінші жолға шығуына арналған той. Өз бетінше атқа отыруды үйренген бала, туған үйінен алғаш рет алысқа шығады. Оның ата-анасы баласының бірінші рет жолға шығуын ғана емес, үйге аман-есен оралуын да атап өту үшін мал сойып, той жасаған.Бұл тойға ақсақалдарды шақырған. Қонақтар домбыра тартып, ән шырқап, айтыс ұйымдастырып, түрлі ойындар ойнап, көңіл көтереді.

Тілашар. Бала жетіге толғасын, білім алу үшін мектепке барады. Бұл күні баланы ерекше жақсы киіндіріп, мектепке қажетті құралдар ұсынады және шағын той жасайды. Бұл той «тілашар» деп аталады. Үлкендер жағы балаға бата беріп, «ғалым бол, ақын бол... және тағы басқа да» тілектер айтады. Баланың жаңа заттарына байғазы береді. Тәрбиенің мұндай әдісі балаға оған үміт артылғанын, өзінің ержеткенін, ол үшін жаңа әлемнің есігі ашылғанын сезінуге мүмкіндік береді.


- Қазақтың тағы қандай салт-дәстүлерін білесіңдер? /Балалардың жауабын тыңдау/


ІV. «Білгенге – маржан» /Қазақ ырымдары/

* Қазақтар шашты жерге тастамайды – бас ауырады деп ырымдайды.

* Шашты далаға тастамайды, жерге көмеді. Себебі оны құс ұясына салса, иесі дертке

шалдығады деп түсінеді.

* Тырнақ өсірмейді – астына шайтан ұялайды дейді.

* Ас бөлмесінде тырнақ алмайды. Тамаққа түссе – адам жазылмайтын ауруға

шалдығады деп түсінеді.

* Нанды баспайды. Нанды басқанды құдай атады, қарғысқа ұшырайды деп ұғады.

* Қыз балаға шашы өссін деп желке жегізеді.

* Бесіктің бас жағына пышақ, қайрақ, қамшы немесе үкінің тұяғын қояды. Мұндайда

шайтан, жылан, жәндік, тышқан келмейді деп жорыған.

* Cәби тоңқайып екі аяғының арасынан қараса, күткен жолаушы келеді немесе қонақ

келеді дейді.

* Жазғытұры далада ұйықтамайды. Бұл кезде далада ұйықтап қалған кісі бет-аузы

қисаяды, жынданып ауырады деп ырымдайды.

* Атты кісі бейіт тұсынан шауып өтпейді, әруақ атады, сайтан жабысады деп қорқады.

V. Ойлан тап!

1-тапсырма: Қандай тыйым сөздерді білесің?

/Малды теппе, ақты төкпе. Отты шашпа, күлді баспа.Екі қолыңды төбеңе қойма.Есікті керме.Тұзды шашпа, баспа.Нанды бір қолмен үзбе/

2-тапсырма: Жеті ата дегеніміз кімдер? Жеті атаңды ата.

/Әке, бала, немере, шөбере, шөпшек, немене, туажат/

3-тапсырма: Киіз үйдің сүйегін және киіз үйдің жиһаздарын ата.

/Киіз үйдің сүйегі: шаңырақ, уық, кереге, сықырлауық/

/Киіз үйдің жиһаздары: абажа, абдыра, ағаш төсек, асадал, жүкаяқ, кебеже, сандық, адалбақан/

4-тапсырма: Ұлттық ойындарды ата.

/ақсерек пен көксерек, соқыртеке, асық ойыны, алтыбақан, қыз қуу, көкпар, теңге алу, күрес, санамақ, бөріктастамақ, шалма, жаяу жарыс, тобық, арқан тарту/

5-тапсырма: Ұлттық киімдерді ата.

/Бешпент, қамзол, күпі, шапан, ішік, бөрік, тақия, сәукеле, кебіс, мәсі/

6-тапсырма: Жыл аттарын ата.

/Тышқан, сиыр, барыс, қоян, ұлу, жылан, жылқы, қой, мешін, тауық, ит, доңыз/

7-тапсырма: Сүттен, еттен және ұннан жасалатын тағамдарды ата.

/Сүттен жасалатын тағамдар: айран, қымыз, шұбат, құрт, ірімшік, май, қаймақ, сүзбе,кілегей/

/ Еттен жасалатын тағамдар: қазы-қарта, жал-жая, қуырдақ, шұжық, мипалау, нарын, қарынбөрте/

/Ұннан жасалатын тағамдар: бауырсақ, шелпек, нан, жайма, пәтір, қаттама, бөкпен, быламық/

V. Қорытынды





















Сабақ жоспары

Мектеп

№4

Сабақ

№7

Сабақтың тақырыбы

«Ұлттық салт-дәстүрлер»

Күні

04.12.2019

Ұзақтығы

40 мин

Сабақтың мақсаты

Оқушыларға ата-бабаларымыздың салт-дәстүрі туралы түсінік беру. Қазақтың салт-дәстүрлерін оқушылардың бойына сіңіру.Балаларды ұлағатты салт-дәстүрді дәріптеуге, құрметтеуге тәрбиелеу.

Сабақтың міндеттері

Шәкірт жүрегінде дәстүріне деген құрмет сезімін ояту, оқушыларды өз халқын сүйетін азамат болып өсуге, елжанды сезімге тәрбиелеу.

Күтілетін нәтиже

Оқушылардың өз халқына, ұлтына, туған жерге деген сүйіспеншіліктерін арттыру.


Сабақтың түрі

Тәрбие сағаты.

Қажетті жабдықтар

Сұрақ-жауап, нақыл сөздер, суреттер.

САБАҚТЫҢ ЖОСПАР - ҚЫСҚАША ЖАЗБАСЫ

Сабақтың барысы

Уақыт

Оқытушының әрекеттері

Тыңдаушының әрекеттері

Оқу ресурстары мен материалдары

1

2

3

4

5

Ұйымдастыру кезеңі.

5мин


Амандасу,

Тындайды, амандасады


Тақырыпты түсіндіру.

10 мин

Тақырыптық анықтамалар айтылуы

Мазмұнын талдау.

Қосымша материал.

Қазақ ырымдары

6мин

Қазақ ырымдарын түсіндіру

Түсіне тындау.

Қосымша материал.

Ойлан тап

10мин

Сұрақ қою

Сұрақтарға жауап беру

Қосымша материал.

Сергіту сәті.

Тұмар тобы


4мин

Қазағымның дәстүрлері әнін айту

Қазағымның дәстүрлері әнін айту


Қорытынды.

5 мин

Ой түйю.

Сабақтан алған әсерімен бөліседі






Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Всем учителям

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 7 класс

Скачать
«Ұлттық салт-дәстүрлер»

Автор: Утепова Махаббат Серікқызы

Дата: 18.05.2020

Номер свидетельства: 550144

Похожие файлы

object(ArrayObject)#851 (1) {
  ["storage":"ArrayObject":private] => array(6) {
    ["title"] => string(39) "Ою-?рнекті? ?олданылуы"
    ["seo_title"] => string(22) "oiuorniektinkoldanyluy"
    ["file_id"] => string(6) "303367"
    ["category_seo"] => string(12) "tehnologiyam"
    ["subcategory_seo"] => string(5) "uroki"
    ["date"] => string(10) "1457514485"
  }
}

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

Распродажа видеоуроков!
ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства