kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Тема урока ?. ?бді?адыров "?ажым??ан"??гімесі

Нажмите, чтобы узнать подробности

Саба?ты?  та?ырыбы: ?алма?ан ?бді?адыров "?ажым??ан" хикаяты.
Ма?саты: ?алма?ан ?бді?адыров туралы ма?л?мат бере отырып ??гімесіне талдау жасау. ?ажым??ан балуан жайында деректер дайындап, топты? ж?мыс жасау?а т?селдіру. Отанын ?ор?ау?а, салауатты ?мір салтын са?тау?а т?рбиелеу.
Т?рі:  жа?а  білімді ме?герту
П?наралы?  байланыс: дене  т?рбиесі
?дістері:  болжау, талдау, жина?тау.(СТО  жобасы)
К?рнекіліктері: электронды  слаидтар, электронды  окулы?.
Барысы:
?й тапсырмасын  тексеру.
•    И.Байза?ов «Жаз?ы кеш» ?ле?ін жат?а  о?у.
•    Ту?ан  жерлері?ні?  таби?атын  суреттеу,  ??гімелеу.
-Балалар, сіздерді?  туындылары?ыздан  ту?ан  жерлері?ізге  деген  с?йіспеншіліктері?ізді?  шексіз екенін а??ардым. 
-Ту?ан жерлері?ізге  болаша?та  ?алай е?бек  сі?іремін, м?ртебесін  асырамын  деп  ойлайсыздар?
-Бізді?  б?гінгі кейіпкеріміз  де  ту?ан  хал?ына   адал  е?бегімен  ?ызмет  ат?арып,  да??ын  ас?а?татты,  ?лемге  танытты.Ол  туралы  таныспас  б?рын та?тада?ы суреттер  ар?ылы  ??гіме  ??райы?.
І. ?ызы?ушылы?ты  ояту
«Тірек  символдар»  стратегиясы

ІІ. Ма?ынаны  тану
-Б?гінгі  ?тетін  та?ырыбымыз ?.?бді?адыровты? «?ажым??ан»  хикаяты.
Повесть  (хикаят) – баяндау т?рінде  ?ара  с?збен  жазыл?ан о?и?алы  к?ркем шы?арманы?  т?рі.Ол  к?лемі  жа?ынан ??гімеден  ?за?тау, роман?а  жа?ындау  болады. 
    ??гімеде  к?біне ?мірді?  бір  мезеті, ?ыс?а  о?и?алар  суреттелсе,   романда  аса  к?рделі   ?рі  к?лемді, б?кіл   бір  кезе?ні?     о?и?алары  т?тастырыла   суреттеледі.Ал  повестегі  о?и?алар  жина?ы,  сюжеттік  желі  негізінен  бір  арнада   ?рістейді, кейіпкерлер  саны  да  аса  к?п   болмайды.
-?ажым??ан  М??айтпас?лыны?  ?мір  жолы, южетістіктері  туралы  ??гімелеу.
?ажым??ан  М??айтпас?лы — ?аза? хал?ыны? тарихында?ы т???ыш к?сіп?ой балуан. Т?тас ??мырын к?рес ?неріне арнап, ?лан?айыр жері мен ?ршіл хал?ын бірінші болып ?зге ж?рт?а паш еткен, ?зінен б?рын?ы ?андастары баспа?ан топыра?ты басып, к?рмеген елді к?ріп, ?зге ?аза? та?па?ан алтын, к?міс медальдарды мойнына т???ыш ілген.
        Орасан к?шті? иесі, к?ресті? бірнеше т?рінен ?лем чемпионы атан?ан т???ыш ?аза? алыбы! Те?дессіз ?нерімен жер шарын арала?ан, 28 мемлекетте к?реске т?сіп, 56 медаль олжала?ан ?ажым??андай мы?ты ХХ ?асырды? басында т?ркі халы?тарыны? ішінде ?аза?та ?ана болды.Д?ние ж?зіні? чемпиондары Иван Поддубный, Иван Шемякин, Алекс Аберг, Иван Заикин, Георг Лурих, Поль Понс сынды жампоздармен ?атар ж?ру, боз кілемдегі ай?астарда осы балуандарды шетінен жы?ып, б?йге алу — сол заманда на?ыз ерлік еді. 
    Тарихи деректерге с?йенсек ол 1871 жыл?ы 7 с?уірде А?мола уезі, Сарытерек болысына ?арасты Ж?дік деген жерде д?ниеге келген.?ажым??ан кедей шаруаны? баласы бол?анды?тан, орыс байларына ж?не д?улетті адамдар?а жалдан?ан. С?йте ж?ріп, к?реске т?сіп, той томала?тарда елге к?рініп, бала балуан деген ат?а ие бол?ан 
        ?ажым??анны? т???ыш рет ?лемдік де?гейде к?рінген ша?ы — 1906 жыл. Алманияда ?ткен д?ниеж?зілік сайыста ол ?лем чемпионы атанады. Біра? орыс ?кімшілігіне б?ратана халы?ты? атын шы?ар?ан палуан онша ?най ?оймайды. Сол ?шін де ?ажым??ан орыс палуандарыны? атымен к?ресуге м?жб?р болды. ?ажым??ан?а неше т?рлі ла?ап аттар беріледі. ?ажым??анды «Ямагата Мухунури» деген ла?ап атпен к?рестіреді. Сонымен ?атар, Мухан, «Иван Чёрный» сия?ты ла?ап есімдері бол?ан.
1909 жыл?ы халы?аралы? палуандар жарысына ол «?ара М?стафа» деген атпен шы??ан. С?йтіп б?кіл д?ние ж?зіне М??анны? неше т?рлі ла?ап аттары тарай бастайды.
1910 жылы М??ан т???ыш рет О?т?стік Америка ??рлы?ына табан тірейді. Аргентинаны? астанасы Буэнос-Айрес ?аласында ?ткен еркін к?рестен бол?ан біріншілікте чемпион атанады.
1911 жылы М??ан М??айтпасов Ыстамбул?а барады. Сол кезе?де ?лемде т?рік палуандарынан мы?ты палуандар жо? сия?ты к?рінетіндігі соншалы?, ол жа??а орыс палуандары ая? баспайтын-ды. Осы ретте намыс?ой ?ажым??ан ?зі т?ркі хал?ыны? ?кілі ретінде Т?ркия?а бару?а бел буады.
?лы Отан со?ысы бастал?ан кезде ?ажым??ан ?КСР Жо?ар?ы ке?есті? т?ра?асы ?аза?баев?а жолы?ып, о?ан «Ел аралап, цирк ?нерін к?рсетсем, сол ар?ылы а?ша тауып, майдан?а к?мектессем» — деген ?сыныс айтады. Б?л ?сынысты ?кімет ?олдап, екі жыл?а жуы? ж?ріп цирк ?нерін к?рсетіп, 100 мы? сомдай а?ша тауып  майдан?а  жолдайды.
Ол 1948 жылы О?т?стік ?аза?стан облысы, Б?ген ауданында ?айтыс болды. Темірлан деген ауылда, ?абырыны? басына ескерткіш орнатыл?ан.
    Егер ол ?з заманында т?уелсіз елді? азаматы болса, оны? М??ан М??айтпас?лы деген шын есімі ?лемдік спорт тарихында алтын ?ріптермен жазылар еді. ?міріні? 55 жылын к?рес пен цирк ?неріне арнап, же?іс т??ырынан т?спеген дара т?л?а — ?аза?ты? на?ыз хас батыры.
«Болжау  кестесі» стратегиясы
Не  болады  деп  ойлайсыз?    О?ан  ?андай  д?лелі?із  бар?    Шын  мінінде  не  болды

??гімені   электронды  о?улы?тан  ты?дату.
М?тінді  б?ліктерге  б?ліп, с?ра?тар  ар?ылы   ж?мыс  ж?ргізу.
1-    м?тін. Жас бала сарай?а  не  себепті ?айта-?айта  ?арай  берді  деп  ойлайсыз? Б?л  кім  болуы  м?мкін?
2-    м?тін.Шын  мінінде  не  болды?
3-    м?тін. Бала  Орлий  Масликов?а  ж?мыс?а  жалданады  деп  ойлайсыз  ба?
4-    м?тін. М??ан  ?андай  ірекет  жасайды  деп  ойлайсыз?
5-    м?тін. ??гіме  ?рі  ?арай  ?алай  ?рбейді  деп  ойлайсыздар?
6-    м?тін. М??ан  шана?а жеккен  ат  ?ліп  ?алып,  оны  шананы?  ?стіне  салып  жаяу  с?йретіп  ?келуіне  тура  келді.Б?л  жа?дай?а  бай  ?андай  к?з?арас   танытады  деп  ойлайсыз?
ІІІ. Тол?аныс
«Жуан ж?не  жі?ішке  с?ра?тар»  стратегиясы.
- Балалар, ?аза?станда 2011 жылы Азиялы?  ?ыс?ы  олимпиада ?тетінін  білеміз. Сол  олимпиада?а біздер  де ?лес  ?осайы?. Ол  ?шін  мына  с?ра?тар?а  жауап  беріп  олимпиаданы?  символын  жасайы?. (Мына  са?иналарды? артында  с?ра?тар  жасырылады)
 
1.М??анны?  балалы?  ша?ы  ?айда,  ?андай  жа?дайда  ?тті? (к?к)
2.Отыз  п?т  май  ?атыр?ан  кеспекті,  бала  шана?а  ?алай  салды? (?ара)
3.М??ан  бір  шана  ш?пті  бай  ?йіне  ?алай  жеткізді? (?ызыл)
4. М??ан  бір  шана  ш?пті бай  ?йіне  ?алай  жеткізді? (сары)
5.?ажым??ан  жайында  не  білеміз? (жасыл)
?орытынды:
-Б?гінгі  саба?тан  ?лемдік  арена?а  шы?ып  халы?  міртебесін  асыр?ан ?ажым??анны? ?иын  та?дырына орта?тасты?. «К?п бейнетті? зейнеті  болады»  деуші  еді  ?ой  халы?.М??ан  да  ?иынды?тардан  шы?далып,  жа?сылы??а  жеткен  екен.Келесі саба?та  оны?  к?рес  ала?ына  шы?уымен  танысатын  боламыз.
?йге  тапсырма: “?ар к?реген  бала”, “Жаяу  с?йреген шана”  б?лімдерін  мазм?ндау.
Б?лімдерге  жоспар  ??ру
Ба?алау.

Просмотр содержимого документа
«Тема урока ?. ?бді?адыров "?ажым??ан"??гімесі »

Сабақтың тақырыбы: Қалмақан Әбдіқадыров "Қажымұқан" хикаяты.

Мақсаты:

Түрі: жаңа білімді меңгерту

Пәнаралық байланыс: дене тәрбиесі

Әдістері: болжау, талдау, жинақтау.(СТО жобасы)

Көрнекіліктері: электронды слаидтар, электронды окулық.

Барысы:

Үй тапсырмасын тексеру.

  • И.Байзақов «Жазғы кеш» өлеңін жатқа оқу.

  • Туған жерлеріңнің табиғатын суреттеу, әңгімелеу.

-Балалар, сіздердің туындыларыңыздан туған жерлеріңізге деген сүйіспеншіліктеріңіздің шексіз екенін аңғардым.

-Туған жерлеріңізге болашақта қалай еңбек сіңіремін, мәртебесін асырамын деп ойлайсыздар?

-Біздің бүгінгі кейіпкеріміз де туған халқына адал еңбегімен қызмет атқарып, даңқын асқақтатты, әлемге танытты.Ол туралы таныспас бұрын тақтадағы суреттер арқылы әңгіме құрайық.

І. Қызығушылықты ояту

«Тірек символдар» стратегиясы.


ІІ. Мағынаны тану

-Бүгінгі өтетін тақырыбымыз Қ.Әбдіқадыровтың «Қажымұқан» хикаяты.

Повесть (хикаят) – баяндау түрінде қара сөзбен жазылған оқиғалы көркем шығарманың түрі.Ол көлемі жағынан әңгімеден ұзақтау, романға жақындау болады.
Әңгімеде көбіне өмірдің бір мезеті, қысқа оқиғалар суреттелсе, романда аса күрделі әрі көлемді, бүкіл бір кезеңнің оқиғалары тұтастырыла суреттеледі.Ал повестегі оқиғалар жинақы, сюжеттік желі негізінен бір арнада өрістейді, кейіпкерлер саны да аса көп болмайды.

-Қажымұқан Мұңайтпасұлының өмір жолы, южетістіктері туралы әңгімелеу.

Қажымұқан Мұңайтпасұлы — қазақ халқының тарихындағы тұңғыш кәсіпқой балуан. Тұтас ғұмырын күрес өнеріне арнап, ұланғайыр жері мен өршіл халқын бірінші болып өзге жұртқа паш еткен, өзінен бұрынғы қандастары баспаған топырақты басып, көрмеген елді көріп, өзге қазақ тақпаған алтын, күміс медальдарды мойнына тұңғыш ілген.

Орасан күштің иесі, күрестің бірнеше түрінен әлем чемпионы атанған тұңғыш қазақ алыбы! Теңдессіз өнерімен жер шарын аралаған, 28 мемлекетте күреске түсіп, 56 медаль олжалаған Қажымұқандай мықты ХХ ғасырдың басында түркі халықтарының ішінде қазақта ғана болды.Дүние жүзінің чемпиондары Иван Поддубный, Иван Шемякин, Алекс Аберг, Иван Заикин, Георг Лурих, Поль Понс сынды жампоздармен қатар жүру, боз кілемдегі айқастарда осы балуандарды шетінен жығып, бәйге алу — сол заманда нағыз ерлік еді.

Тарихи деректерге сүйенсек ол 1871 жылғы 7 сәуірде Ақмола уезі, Сарытерек болысына қарасты Жәдік деген жерде дүниеге келген.Қажымұқан кедей шаруаның баласы болғандықтан, орыс байларына және дәулетті адамдарға жалданған. Сөйте жүріп, күреске түсіп, той томалақтарда елге көрініп, бала балуан деген атқа ие болған

Қажымұқанның тұңғыш рет әлемдік деңгейде көрінген шағы — 1906 жыл. Алманияда өткен дүниежүзілік сайыста ол әлем чемпионы атанады. Бірақ орыс әкімшілігіне бұратана халықтың атын шығарған палуан онша ұнай қоймайды. Сол үшін де Қажымұқан орыс палуандарының атымен күресуге мәжбүр болды. Қажымұқанға неше түрлі лақап аттар беріледі. Қажымұқанды «Ямагата Мухунури» деген лақап атпен күрестіреді. Сонымен қатар, Мухан, «Иван Чёрный» сияқты лақап есімдері болған.

1909 жылғы халықаралық палуандар жарысына ол «Қара Мұстафа» деген атпен шыққан. Сөйтіп бүкіл дүние жүзіне Мұқанның неше түрлі лақап аттары тарай бастайды.

1910 жылы Мұқан тұңғыш рет Оңтүстік Америка құрлығына табан тірейді. Аргентинаның астанасы Буэнос-Айрес қаласында өткен еркін күрестен болған біріншілікте чемпион атанады.

1911 жылы Мұқан Мұңайтпасов Ыстамбулға барады. Сол кезеңде әлемде түрік палуандарынан мықты палуандар жоқ сияқты көрінетіндігі соншалық , ол жаққа орыс палуандары аяқ баспайтын-ды. Осы ретте намысқой Қажымұқан өзі түркі халқының өкілі ретінде Түркияға баруға бел буады.

Ұлы Отан соғысы басталған кезде Қажымұқан ҚКСР Жоғарғы кеңестің төрағасы Қазақбаевқа жолығып, оған «Ел аралап, цирк өнерін көрсетсем, сол арқылы ақша тауып, майданға көмектессем» — деген ұсыныс айтады. Бұл ұсынысты үкімет қолдап, екі жылға жуық жүріп цирк өнерін көрсетіп, 100 мың сомдай ақша тауып майданға жолдайды.

Ол 1948 жылы Оңтүстік Қазақстан облысы, Бөген ауданында қайтыс болды. Темірлан деген ауылда, қабырының басына ескерткіш орнатылған.

Егер ол өз заманында тәуелсіз елдің азаматы болса, оның Мұқан Мұңайтпасұлы деген шын есімі әлемдік спорт тарихында алтын әріптермен жазылар еді. Өмірінің 55 жылын күрес пен цирк өнеріне арнап, жеңіс тұғырынан түспеген дара тұлға — қазақтың нағыз хас батыры.

«Болжау кестесі» стратегиясы

Не болады деп ойлайсыз?

Оған қандай дәлеліңіз бар?

Шын мінінде не болды?







Әңгімені электронды оқулықтан тыңдату.

Мәтінді бөліктерге бөліп, сұрақтар арқылы жұмыс жүргізу.

  1. мәтін. Жас бала сарайға не себепті қайта-қайта қарай берді деп ойлайсыз? Бұл кім болуы мүмкін?

  2. мәтін.Шын мінінде не болды?

  3. мәтін. Бала Орлий Масликовқа жұмысқа жалданады деп ойлайсыз ба?

  4. мәтін. Мұқан қандай ірекет жасайды деп ойлайсыз?

  5. мәтін. Әңгіме әрі қарай қалай өрбейді деп ойлайсыздар?

  6. мәтін. Мұқан шанаға жеккен ат өліп қалып, оны шананың үстіне салып жаяу сүйретіп әкелуіне тура келді.Бұл жағдайға бай қандай көзқарас танытады деп ойлайсыз?

ІІІ. Толғаныс

«Жуан және жіңішке сұрақтар» стратегиясы.

- Балалар, Қазақстанда 2011 жылы Азиялық қысқы олимпиада өтетінін білеміз. Сол олимпиадаға біздер де үлес қосайық. Ол үшін мына сұрақтарға жауап беріп олимпиаданың символын жасайық. (Мына сақиналардың артында сұрақтар жасырылады)

1.Мұқанның балалық шағы қайда, қандай жағдайда өтті? (көк)

2.Отыз пұт май қатырған кеспекті, бала шанаға қалай салды? (қара)

3.Мұқан бір шана шөпті бай үйіне қалай жеткізді? (қызыл)

4. Мұқан бір шана шөпті бай үйіне қалай жеткізді? (сары)

5.Қажымұқан жайында не білеміз? (жасыл)

Қорытынды:

-Бүгінгі сабақтан әлемдік аренаға шығып халық міртебесін асырған Қажымұқанның қиын тағдырына ортақтастық. «Көп бейнеттің зейнеті болады» деуші еді ғой халық.Мұқан да қиындықтардан шыңдалып, жақсылыққа жеткен екен.Келесі сабақта оның күрес алағына шығуымен танысатын боламыз.

Үйге тапсырма: “Қар күреген бала”, “Жаяу сүйреген шана” бөлімдерін мазмұндау.

Бөлімдерге жоспар құру

Бағалау.





Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Всем учителям

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 5 класс

Скачать
Тема урока ?. ?бді?адыров "?ажым??ан"??гімесі

Автор: Мырзабекова Гулаим Оразовна

Дата: 02.03.2015

Номер свидетельства: 181327

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства