С?здерді? байланысу т?рлерін ?айталау

С?здерді? байланысу т?рлерін ?айталау

/7 – сынып/

Саба?ты? ма?саты:

а) білімділік – с?з тіркестеріні? байланысу т?рінен о?ушыларды? ал?ан теориялы? білімдерін практикалы? т?р?ыда тексеру, ке?ейту;

?) дамытушылы? -  с?йлеу тілдерін жетілдіру, шы?армашылы? ?абілеттерін дамыту?а ж?мыстар ж?ргізу, с?з тіркестері туралы білімдерін дамыту;

б) т?рбиелік – талдау?а алын?ан мысалдар ар?ылы адалды??а, е?бекс?йгіштікке, бауырмалды??а, ту?ан жерін с?юге баулу, патриотты??а т?рбиелеу.

Саба?ты? ?дісі: жатты?у, ?айталау, с?йлеу, іздендіру, шы?армашылы? ж?мыс.

Саба? к?рнекілігі: суреттер топтамалар, с?з тіркесіне арнал?ан кесте, сурет карта «Мені? Отаным - ?аза?стан».

П?наралы? байланыс: ?дебиет, география.

Саба?ты? ??рылысы.

1. Саба?ты? ??пиясы. С?зж?мба?.
2. Топтастыру. С?здерді? байланысу т?рлері.
3. Де?гейге ?арап ба?алау. 3 де?гейлік тапсырмалар ар?ылы с?здерді? байланысу т?рлерін ?айталау.

Саба?ты? ?ту барысы.

О?ушылармен амандасу.

?йымдастыру кезе?і. О?ушыларды? назарын саба??а аудару.

1. Саба?ты? ??пиясы. С?зж?мба? «Синтаксис»

е

с

і

м

д

і

к

?

и

ы

с

у

ж

а

н

а

с

у

м

а

т

а

с

у

?

а

б

ы

с

у

е

с

е

п

т

і

к

б

а

с

ы

?

?

ы

о

р

ф

о

э

п

и

я

е

т

і

с

т

і

к

1. Орынбасар с?з табы.
2. Бастауыш пен баяндауышты? жа? жа?ынан байланысы.
3. Б?гін келді деген с?з тіркесіні? байланысу т?рі.
4. Ілік септігі мен т.ж. III жа?ыны? байланысы.
5. Орын т?ртібі ар?ылы байланыс.
6. Сан есімні? т?рі.
7. С?з тіркесіні? сы?ары.
8. Д?рыс айту за?ы.
9. ?имылды? амалын білдіретін с?з табы.

«Синтаксис» деген с?зж?мба?ты шешкеннен кейін б?гінгі саба?ты? ??пиясын табамыз. Синтаксисті? ережесін еске т?сіреміз ж?не б?гінгі саба?пен байланыстырамыз.

Де?гейлік тапсырмалар

І де?гей.

1. С?з тіркесі дегеніміз не?
2. С?з тіркесіні? айры?ша белгілері ?андай? Мысал келтір.
3. С?з тіркесіні? сы?арларын ата.
4. С?з тіркесіні? басы??ы ж?не ба?ыны??ы сы?арларыны? ерекшелігі неде?
5. С?з тіркесін жасау?а тірек болатын сы?ар ?айсы?
6. С?з тіркесіні? т?рлері ?алай аны?талады?
7. С?з тіркестеріні? к?рделі с?здер мен т?ра?ты тіркестерден айырмашылы?ы неде?
8. Есімді с?з тіркесіне жататын с?здер. Мысал келтір.
9. Етістікті с?з тіркесіне жататын с?здер. Мысал келтір.

ІІ де?гей.

О?ушылар берілген топшамаларда?ы ма?ал-м?телдерден, на?ыл с?здерден, с?йлемдерден с?з тіркестерін тауып, байланысу т?ріне талдауы керек.

1. Кітап о?удан тыйыл?ан адам ойлаудан да тыйылады.

Кітап о?удан – ме?геру, етістікті тіркес. Тыйыл?ан адам – ?абысу, есімді тіркес. Ойлаудан тыйылады – ме?геру, етістікті тіркес. Адам тыйылады – ?иысу етістікті тіркес.

1. Денсаулы?ты са?тау – ?ркімні? ?зіні? ?олында.

Денсаулы?ты са?тау – ме?геру, етістікті тіркес. ?ркімні? ?олында – матасу, есімді тіркес. ?зіні? ?олында – ?иысу, есімді тіркес.

1. Бірлігі мы?ты елді? белін ешкім сындыра алмайды.

Ешкім сындыра алмайды – ?иысу, етістікті тіркес. Белін сындыра алмайды – ?иысу, етістікті тіркес. Мы?ты елді? – ?абысу, есімді тіркес. Елді? белін –матасу, есімді тіркес. Бірлігі мы?ты ел – ?абысу, есімді тіркес.

1. Отан отбасынан басталады.

Отан басталады – ?иысу, етістікті тіркес. Отбасынан басталады – ме?геру, етістікті тіркес.

    3. ?олдану. Ал?ан білімді т?жірибеде ?олдану.

О?улы?пен ж?мыс

?иысу

?абысу

Матасу

Ме?геру

Жанасу

281-жатты?уды орындап, с?з тіркестеріні? байланысу т?рлерін кестеге орналастыру.

ІІІ де?гей 1. Ойлан. Ізден. Тап.

Ба?ыны??ы

Басы??ы

С?з тіркесіні? байланысу т?рі

Зат есім

Есімше

Сын есім

Есімдік

Септеулі з.е.

?стеу

Сын есім

Сан есім

Зат есім

К?семше

Зат есім

Зат есім

Зат есім

Зат есім

Етістік

Етістік

Етістік

Етістік

Етістік

Етістік

1. Берілген сызба бойынша с?йлем ??растыр.

а)  ______     _ _ _ _ _    _ . _ . _ .    =======

?)  ≈ ≈≈    ≈ ≈ ≈  ≈ ≈,  ≈ ≈,  ≈ ≈  ≈ ≈  ≈ ≈   ____ __ . __ . __  =====.

б) ≈ ≈≈  _____   _  _  _ ≈ ≈≈  ===  =.

3. «Мені? Отаным - ?аза?стан» атты карта сурет бойынша репортаж ж?ргізу. С?з тіркесіні? ??рылысына талдау.

Бекіту с?ра?тары

1. С?з тіркесіні? байланысу т?рлеріні? ерекшелігі неде?
2. Матасу ?андай байланыс? Мысал келтір.
3. ?иысуды? бас?а байланыс т?рлерінен ерекшелігі неде?
4. Ме?геру ?андай байланыс? Мысал келтір.
5. Жанасу ?андай байланыс? Мысал келтір.

О?ушы білімін ба?алау.

?йге тапсырма

1. Ой-тол?аныс. «С?з тіркестері» та?ырыбынан мен не т?сіндім?
2. Ма?ал-м?тел, шешендік с?здереден 5 мысал тауып жазып, с?з тіркесіні? байланысу т?ріне ажырату.
3. 288-жатты?у