kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Дара с?здер мен к?рделі с?здер

Нажмите, чтобы узнать подробности

?ызылорда облысы, ?азалы ауданы, ?.М?ратбаев атында?ы №91 орта мектепті? ?аза? тілі мен ?дебиеті п?ніні? м??алімі Жалимбетова Индира

 

?аза? тілі    6-сынып                                                          

Саба?ты? та?ырыбы: Дара с?здер мен к?рделі с?здер.                       Саба?ты? ма?саты:

а)  білімділік: о?ушылар?а с?з т?л?асы жэне дара с?здер мен к?рделі с?здер жайлы
толы? т?рде мэлімет беру.

?) дамытушылы?: ой - ?рісін, ойлау белсенділігін, с?йлеу шеберлігі, тіл мэдениетін дамыту.

б)  т?рбиелік: о?ушыларды елін, жерін, Отанын ?адірлей білуге, адамгершілікке,
е?бекс?йгіштікке, тэрбиелеу.

Саба?ты? т?рі: ?алыпты саба?

Саба?ты? ?дісі: т?сіндіру, суреттеу, салыстыру, э?гімелеу, с?ра?-жауап, бекіту. Саба?ты? к?рнекілігі: дидактикалы? материалдар, кестелер, кеспе ?а?аздары, т.б. Саба?ты? формалары: жеке баламен, топпен, сынып ?жымымен ж?мыс ж?ргізу. Саба?ты? типтері: кіріспе, ?йымдастыру кезе?і, жа?а саба?ты т?сіндіру, бекіту, корытындылау.

Саба?ты? барысы:

1)      ?йымдастыру кезе?і.
а)О?ушылармен сэлемдесу.
э)Кезекші мэлімдемесі.
б)Журнал бойынша т?гелдеу.

2)  ?й тапсырмасын с^рау.

а)  ?ткен саба?та ?тілген ережелерді с?раймын.

?) Жатты?у ж?мысыны? орындалу барысын дэптерлерінен тексеремін.,.

б)  С?ра? кою ар?ылы ?ткен та?ырыпты бекітемін.

в)  Д?птерлерін алмастырамын.
3)Жа?а саба?ты т?сіндіру.

Б?гінгі жа?а саба?та о?ушылар?а «Дара с?здер мен к?рделі с?здер» та?ырыбы жайлы т?сіндіремін.

С?здер ??рамы жа?ынан дара жэне к?рделі болып екіге б?лінеді. Бір ?ана т?бірден т?ратын негізгі жэне туынды т?бір с?зді дара с?з дейді. Мысалы: ?ке, жол-дас, ауыл, аялдама сия?ты с?здер дара болып есептеледі. Себебі б?л с?здер бір ?ана негізгі (?ке, ауыл) немесе туынды т?бірден (жол-дас: т?бірі- жол, -дас-ж?рнак; аял-да-ма: т?бірі - аялда, -ма -ж?рна?) т?рады.

Екі немесе одан да к?п т?бірден к?ралган с?зді к?рделі с?з дейді. Мысалы, ?ке-шеше, ауыл-айма?, ашудас, ?остура, бозторгай, ?араторы, он ?ш сиякты с?здер к?рделі с?здер болып табылады. Себебі б?лар кемінде екі т?бірден ??рал?ан: ?ке-шеше (?ке ж?не шеше), ауыл-айма? (ауыл жэне айма?), ашудас (ашу немесе ащы жэне тас), боз торгай (боз жэне торгай), цара торы (цара жэне торы), он ?ш (он ж?не ?ш), ?осшура (?ос~екі, шура-тау). К?рделі с?здер жасалу жолына карай т?рт т?рлі болады: біріккен с?здер (б?гін, жаздыг?ні), ?ос с?здер (?лкен-кіші, ая?-таба?), ?ыс?ар?ан с?здер (А?Ш, Б¥¥), тіркесті с?здер (ш?бар ат, кара к?к, ж?з бес).

С?йтіп к?рделі сездер, бір жагынан, с?з тудыруды? (с?зжасамны?) белгілі жолдары (біріктіру, косарлау, тіркестіру) ар?ылы жасал?ан жа?а с?здер болса, екінші жа?ынан, к?рделі т?бір, я?ни т?бірді? ?зінше бір т?рі болып табылады.

Міне осылайша жа?а саба?ты т?сіндіріп бол?ан со? о?ушыларды? жа?а та?ырыптан ал?ан білімдерін тексеру ма?сатында Абай шы?армашылы?ында?ы к?рделі с?здер ?олданысын о?ушыларды? теориялы? білімдерін практикада ?олдану жэне пракгикалы? білім дэрежелерін одан эрі ке?ейту, о?ушыларды? ой-?рісін, сауаттылы?ын, тілін дамытып, дамыта о?ытамын.

?р топтан о?ушылар шы?ып, ?тілген та?ырыпты пысы?тайды.

"А?ын" тобы

Алгоритмдік де?гей

"Абай - а?ын, данышпан, лирик" та?ырыбын ашамыз.

                      М?тіндермен ж?_мыс. О?ушы?а Абай ?мірі мен шы?армаларынан ?зінді беріледі.

1.  "А?ын"                  2. "Данышпан"        3. "??лама"

Абай келбеті                Абай жері                    Абай ?мірі

Тапсырма. 1. Мэтін мазм?нын айту.

2.    Мэтін ішінен к?рделі с?здер іздеу.

3.    ?осымша мэлімет айту.

Абай шы?армашылы?ынан.

Абайды? таби?ат лирикасы т??ірегінде:
Жаз                         К?з                        Жаз?ыт?ры

1.          М?нерлеп о?у.

2.    К?рделі, дара с?здерді табу.

3.    Септік жал?аулы с?здерді табу.

4.    К?птік жал?аулы с?здерді табу.

Т?уелдеуге:
Ауыл              Жыл?ы                   Ел

(?р ?атардан 1 о?ушыдан талдайды).

Міне, осылайша жа?а саба?ты т?сіндіріп, дамыта о?ыту технологиясын ?олданып бол?ан со? жатты?у ж?мыстарын орындатамын. Ал?аш?ы орындалатын тапсырма: 75-жатты?у ж?мысыны? шарты т?мендегідей: Т?мендегі с?здерді? кайсысы дара, кайсысы к?рделі (»?здер екенін ажыратып айты?дар.

Келесі тапсырма: 76-жатты?у ж?мысыны? шарты: К?рделі сез т?рлеріне мысалдар тауып жазы?дар.

Саба?ты? ?орытындысы.

а)  С?ра? ?ою ар?ылы жа?а саба?ты ?орытындылаймын.

э) О?ушыларды? берген жауаптарына ?арай б білімін ба?алаймын.

б)   ?йге тапсырма: 77-жатты?у ж?мысыны? шарты т?мендегідей: Берілген к?рделі
сездерді катыстырып, с?йлем ??рап жазы?дар.

 

Вы уже знаете о суперспособностях современного учителя?
Тратить минимум сил на подготовку и проведение уроков.
Быстро и объективно проверять знания учащихся.
Сделать изучение нового материала максимально понятным.
Избавить себя от подбора заданий и их проверки после уроков.
Наладить дисциплину на своих уроках.
Получить возможность работать творчески.

Просмотр содержимого документа
«Дара с?здер мен к?рделі с?здер»

Қызылорда облысы, Қазалы ауданы, Ғ.Мұратбаев атындағы №91 орта мектептің Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі Жалимбетова Индира


Қазақ тілі 6-сынып

Сабақтың тақырыбы: Дара сөздер мен күрделі сөздер. Сабақтың мақсаты:

а) білімділік: оқушыларға сөз түлғасы жэне дара сөздер мен күрделі сөздер жайлы
толық түрде мэлімет беру.

ә) дамытушылық: ой - өрісін, ойлау белсенділігін, сөйлеу шеберлігі, тіл мэдениетін дамыту.

б) тәрбиелік: оқушыларды елін, жерін, Отанын қадірлей білуге, адамгершілікке,
еңбексүйгіштікке, тэрбиелеу.

Сабақтың түрі: қалыпты сабақ

Сабақтың әдісі: түсіндіру, суреттеу, салыстыру, эңгімелеу, сүрақ-жауап, бекіту. Сабақтың көрнекілігі: дидактикалық материалдар, кестелер, кеспе қағаздары, т.б. Сабақтың формалары: жеке баламен, топпен, сынып ұжымымен жүмыс жүргізу. Сабақтың типтері: кіріспе, ұйымдастыру кезеңі, жаңа сабақты түсіндіру, бекіту, корытындылау.

Сабақтың барысы:

  1. Үйымдастыру кезеңі.
    а)Оқушылармен сэлемдесу.
    э)Кезекші мэлімдемесі.
    б)Журнал бойынша түгелдеу.

  2. Үй тапсырмасын с^рау.

а) Өткен сабақта өтілген ережелерді сүраймын.

ә) Жаттығу жұмысының орындалу барысын дэптерлерінен тексеремін. ,.

б) Сұрақ кою арқылы өткен тақырыпты бекітемін.

в) Дәптерлерін алмастырамын.
3)Жаңа сабақты түсіндіру.

Бүгінгі жаңа сабақта оқушыларға «Дара сөздер мен күрделі сөздер» тақырыбы жайлы түсіндіремін.

Сөздер қүрамы жағынан дара жэне күрделі болып екіге бөлінеді. Бір ғана түбірден түратын негізгі жэне туынды түбір сөзді дара сөз дейді. Мысалы: әке, жол-дас, ауыл, аялдама сияқты сөздер дара болып есептеледі. Себебі бүл сөздер бір ғана негізгі (әке, ауыл) немесе туынды түбірден (жол-дас: түбірі- жол, -дас-жүрнак; аял-да-ма: түбірі - аялда, -ма -жүрнақ) түрады.

Екі немесе одан да көп түбірден күралган сөзді күрделі сөз дейді. Мысалы, әке-шеше, ауыл-аймақ, ашудас, Қостура, бозторгай, қараторы, он үш сиякты сөздер күрделі сөздер болып табылады. Себебі бүлар кемінде екі түбірден қүралған: әке-шеше (әке және шеше), ауыл-аймақ (ауыл жэне аймақ), ашудас (ашу немесе ащы жэне тас), боз торгай (боз жэне торгай), цара торы (цара жэне торы), он үш (он және үш), Қосшура (ңос~екі, шура-тау). Күрделі сөздер жасалу жолына карай төрт түрлі болады: біріккен сөздер (бүгін, жаздыгүні), қос сөздер (үлкен-кіші, аяқ-табақ), қысқарған сөздер (АҚШ, Б¥¥), тіркесті сөздер (шүбар ат, кара көк, жүз бес).

Сөйтіп күрделі сездер, бір жагынан, сөз тудырудың (сөзжасамның) белгілі жолдары (біріктіру, косарлау, тіркестіру) арқылы жасалған жаңа сөздер болса, екінші жағынан, күрделі түбір, яғни түбірдің өзінше бір түрі болып табылады.

Міне осылайша жаңа сабақты түсіндіріп болған соң оқушылардың жаңа тақырыптан алған білімдерін тексеру мақсатында Абай шығармашылығындағы күрделі сөздер қолданысын оқушылардың теориялық білімдерін практикада қолдану жэне пракгикалық білім дэрежелерін одан эрі кеңейту, оқушылардың ой-өрісін, сауаттылығын, тілін дамытып, дамыта оқытамын.

Әр топтан оқушылар шығып, өтілген тақырыпты пысықтайды.





"Ақын" тобы


Алгоритмдік деңгей

"Абай - ақын, данышпан, лирик" тақырыбын ашамыз.


Мәтіндермен жұ_мыс. Оқушыға Абай өмірі мен шығармаларынан үзінді беріледі.

1. "Ақын" 2. "Данышпан" 3. "Ғүлама"

Абай келбеті Абай жері Абай өмірі

Тапсырма. 1. Мэтін мазмұнын айту.

  1. Мэтін ішінен күрделі сөздер іздеу.

  2. Қосымша мэлімет айту.

Абай шығармашылығынан.

Абайдың табиғат лирикасы төңірегінде:
Жаз Күз Жазғытұры

  1. Мәнерлеп оқу.

  2. Күрделі, дара сөздерді табу.

  3. Септік жалғаулы сөздерді табу.

  4. Көптік жалғаулы сөздерді табу.

Тәуелдеуге:
Ауыл Жылқы Ел

(Әр қатардан 1 оқушыдан талдайды).

Міне, осылайша жаңа сабақты түсіндіріп, дамыта оқыту технологиясын қолданып болған соң жаттығу жүмыстарын орындатамын. Алғашқы орындалатын тапсырма: 75-жаттығу жүмысының шарты төмендегідей: Төмендегі сөздердің кайсысы дара, кайсысы күрделі (»өздер екенін ажыратып айтыңдар.

Келесі тапсырма: 76-жаттығу жүмысының шарты: Күрделі сез түрлеріне мысалдар тауып жазыңдар.

Сабақтың қорытындысы.

а) Сүрақ қою арқылы жаңа сабақты қорытындылаймын.

э) Оқушылардың берген жауаптарына қарай б білімін бағалаймын.

б) Үйге тапсырма: 77-жаттығу жүмысының шарты төмендегідей: Берілген күрделі
сездерді катыстырып, сөйлем қүрап жазыңдар.

Тексерілді:



Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Всем учителям

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 6 класс

Скачать
Дара с?здер мен к?рделі с?здер

Автор: Жалимбетова Индира Каршигаевна

Дата: 01.02.2016

Номер свидетельства: 286584

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

Распродажа видеоуроков!
ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства