kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Б.Момыш?лы. «?арлы?ашты? ??йры?ы неге айыр?» («?ш?ан ?я» романынан ?зінді)

Нажмите, чтобы узнать подробности

Урок по казазской литературе.

Б.Момыш?лы. «?арлы?ашты? ??йры?ы неге айыр?»

(«?ш?ан ?я» романынан ?зінді)

Саба?ты? ма?саты: 

Білімділік: Ертегіні? мазм?нымен о?ушыларды таныстыру, тілдерін жатты?тыру. ?рбір с?зді? м?н-ма?ынасын ажырату, с?здік ?орын молайту. Жа?а білімді де?гейлік тапсырмалар ар?ылы ме?герту.

Дамытушылы?: О?ушыларды? с?здік ?орын молайту, с?йлеу м?дениетін дамыту, ?з пікірлерін айту?а да?дыландыру.

Т?рбиелік: Таби?атты аялау, ?орша?ан ортаны ?ор?ау, мейірімділікке т?рбиелеу, ауызекі с?йлесуге ?йрету. 

Саба?ты? ?дісі: Баяндау, с?ра?-жауап, сурет, тірек-сызбалар.

К?рнекіліктер: т?рлі-т?сті суреттер, с?здік, Б.Момыш?лы туралы жаз?ан жазушыларды? шы?армалары, ма?ал-м?телдер, буклеттер, Б.Момыш?лы суреттері, ?арлы?аш, жылан, бас?а ж?ндіктерді? суреттері.

П?наралы? байланыс: орыс тілі, орыс ?дебиеті, ?аза? ?дебиеті, д?ниетану. 

Саба?ты? барысы:

1. ?йымдастыру кезе?і

а) амандасу, т?гелдеу;

?) кезекші есебі;

б) о?у ??ралдарын тексеру:

- С?леметсі?дер ме, балалар?

- Б?гін сыныпта кезекші кім?

- Сыныпта кім жо??

1. М??алімні? с?зі.

2. Тіл дамыту ж?мысы.

3. Та?тада с?здік ж?мысын ж?ргізу.

4. С?ра?-жауап.

5. Дидактикалы? кеспелермен ж?мыс.

6. Плакатты, тірек-сызбамен ж?мыс.

7. ?орытындылау.

8. Ба?алау.

2. ?й тапсырмасын с?рау.

«Балаларды о?у?а ша?ыру» ?ле?і А.Байт?рсын?лы  

- А.Байт?рсын?лы кім? (?мірбаянын, жаз?ан шы?армалары туралы с?рау)

- А.Байт?рсын?лы а?ын, аударушы, ?алым бол?ан адам.

- ?ле?ді м?нерлеп о?ыту. Ол, И.А.Крыловты? к?птеген мысалдарын аудар?ан.

- Балалар «Балаларды о?у?а ша?ыру» ?ле?і не туралы?

- ?ле?де балаларды а?ын о?у?а, білім алу?а, бос?а ж?рмеуге, е?бек етуге ша?ырады.

- Д?рыс. Б?л м?тінді жа?сы игеріппіз.

3. Жа?а саба??а кіріспе.

С?ра?: 

Ертегіні жа?сы к?ресі?дер ме? Орыс ж?не ?аза? хал?ыны? ?андай ертегілерін білесі?дер?

Жауап:

«Алтын балы?», «?а?ба? шал», «Алдар к?се», «Т?лкі мен ешкі» (О?ушыларды? негізінен білетіндері «Алдар к?се» мен «?ожанасыр» екен). Ертегідегі кейіпкерлерді? несімен ?на?анын с?рау.

Балалар мына суреттерге назар аударайы?.

Б?л сызбада ертегілерді? 3-т?рге б?лінетінін к?ріп т?рмыз.

ЕРТЕГІ

Хайуанаттар ертегісі

?иял-?ажайып ертегі

Т?рмыс-салт ертегісі

1. «Аю, т?лкі ж?не ?ойшы»

2. «Т?лкі мен ешкі»

3. «Арыстан, ?ас?ыр, т?лкі, т?йе»

1. «Ер т?стік»

2. «Алтын са?а»

3. «?ш?ыш кілем»

1. «Айлалы тазша»

2. «Аяз би»

3. «?а?ба? шал»

Халы?ты? арман м?раты:

Адалды??а, мейірімділікке.

Е?бек?орлы??а, тап?ырлы??а баулу.

Хайуанаттар туралы ертегілер.

?иял-?ажайып ертегілері.

Т?рмыс-салт ертегілері.

- Біз 5-сыныпта ?андай ертегілермен танысты??

- «Т?лкі мен ешкі», «?а?ба? шал», «Ма?та ?ыз бен мысы?»

            (Кейіпкерлерін атау керек)

4. Жа?а саба?ты т?сіндіру:

М??алім с?зі:

Б?гінгі саба?та біз «?арлы?ашты? ??йры?ы неге айыр?» деген ?аза? хал?ыны? ертегісімен танысайы?. Б?л ертегіні Бауыржан Момыш?лы ?зіні? «?ш?ан ?я» романында жаз?ан. Ертегіні ?тпес б?рын Б.Момыш?лы туралы білгеніміз д?рыс.

Бауыржан Момыш?лы ?аза? еліні? арда?ты ?лы, халы? батыры. Отанымызды жаудан ?ор?а?ан, со?ыста генерал Панфилов бас?ар?ан дивизияны? ата?ты ?олбасшысы бол?ан адам. Майданда жауынгерлерді? со?ыста к?рсеткен ерлігі туралы, Отанын ?аншалы?ты с?йгендігін батыр атамыз «Офицер к?нделігі» атты жина?ында жаз?ан. Б.Момыш?лыны? со?ыс туралы, балалар?а да арнап к?птеген шы?армалар жаз?ан. Сондай шы?армасымен біз б?гін танысамыз. «?ш?ан ?я» романында Б.Момыш?лы ?з жан?ясы туралы жаз?ан. (Та?тада ілініп т?р?ан к?птеген суреттерді, портреттерді к?рсете ??гімелесу)

Ертегіні о?ымас б?рын, мына та?тада?ы с?здіктермен танысайы?.

?діл – справедливый

??рт – ??мырс?а - черви  и муравьи

ба?а – шаян - лягушки и скорпион

тілінбіліпті – знал язык (понимал)

жаушабады – наступил

ж?лыпалады – вырвал

айтаалмайды – не может говорить

ызы?дайды – жужжит

тап береді – набросился

?шып?лгереді – успеет улететь

??йры? – хвост

тіліп?теді – прорезал

ша?атынж?ндіктер – насекомые

жарлы?береді – дает распоряжение

алдынтосады – ждет

?арлы?аш – ласточка

масанык?реді – увидит комара

тіліншы?арады – высовывает язык

мені??рпа?тарым – сое потомство

е?т?тті?ан – самая вкусная кровь

айт?аны?болсын – пусть будет по-твоему

М??алім с?зі: 

2 рет о?ып, бірнеше о?ушы?а о?ытады. Ертегіні о?ып, аударамын. ?аза?тарды? неліктен ?арлы?ашты? ?ясын б?збайтынын, ?те ?асиетті ??с санайтынын айтып т?сіндіру.

Осы ертегіні саналы? к?рінісін о?ушылар ?йымдастырып келген екен. Соны тамашалайы?.

О?ушылар ?здері жаса?ан сахна, ертегі кейіпкерлері С?леймен патша, жылан, ?арлы?аш, бас?а да ша?атын ж?ндіктер, автор. Сахналы? к?рініс ертегіні? бірінші б?ліміне арнал?ан. ?арлы?аш масаны? тілін ж?лып, маса тілсіз ?ал?ан жеріне дейін.

Білу керек:

Б.Момыш?лы ?мірбаянын, ертегі кейіпкерлерін, ертегілерді? т?рін ажырата білу.

Кейінгі б?лімін о?ушылар р?лге б?ліп о?иды.

- Балалар біз к?птеген ертегілерді ?ткен екенбіз. ?андай ертегі ?нады. ?андай кейіпкер ?нады, несімен ?нады?

1 о?ушы:

?арлы?аш туралы ертегі ?нады. Ол а?ылды, адам?а ?ам?ор ??с екенін білдік.

2 о?ушы:

?арлы?аш адамдарды? ?асында жасайды. ?яларын ?йлерді? есігіні? ?стіне жасайды.

?алай ойлайсы?дар «Таби?атты білгені?

                                                  ?йренгені? тілдерін» - деген ?анатты с?зді ?алай

                                                   т?сінуге болады? 

3 о?ушы: «Узнавая природу, узнаешь ее язык»

О?ушылармен де?гейлік тапсырмаларды орындау.

?орытынды:

Ертегі дегеніміз не?

О?ушы:

- Ертегілер ?аза? ауыз ?дебиетіні? бір т?рі. Олар ?ш т?рге б?лінеді. Б?гінгі та?ырып бойынша, ?орытындылау?а тірек-сызба?а к??іл айдарайы?:

?арлы?ашты? ??йры?ы неге айыр?

жан-жануарды?

??рт-

??мырс?а

ба?а-

шаян

балы?

тілдерін біліпті

С?леймен патша

Екінші тірек-сізба, ?арлы?аш туралы.

адам?а жаны ашиды

хабаршыларды к?теді

ша?атын ж?ндіктерді? тілін ж?лып алады

жылан ?арлы?ашты? ??йры?ын тіліп ?лгерелі

?арлы?аш – адам?а жаны ашиды

- Сендер е?бек, адамгершілік ?асиет жайында, досты?, ?дептілік, таби?ат туралы ?андай ма?ал-м?телдер білесі?дер?

О?ушы:

- «Сіз» деген - ?деп, «Бір тал кессе?, он тал ек»

- «Біз» деген – к?мек,

- Жал?аулы? аздырады,

  Е?бек оздырады.

- Жа?сыдан ?йрен,

            Жаманнан жирен.

?йге тапсырма:

Ертегіні о?ып келу. С?здікті жаттау.

О?ушыларды ба?алау.

Просмотр содержимого документа
«Б.Момыш?лы. «?арлы?ашты? ??йры?ы неге айыр?» («?ш?ан ?я» романынан ?зінді)»

Сабақтың тақырыбы:

Б.Момышұлы. «Қарлығаштың құйрығы неге айыр?»

(«Ұшқан ұя» романынан үзінді)

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Ертегінің мазмұнымен оқушыларды таныстыру, тілдерін жаттықтыру. Әрбір сөздің мән-мағынасын ажырату, сөздік қорын молайту. Жаңа білімді деңгейлік тапсырмалар арқылы меңгерту.

Дамытушылық: Оқушылардың сөздік қорын молайту, сөйлеу мәдениетін дамыту, өз пікірлерін айтуға дағдыландыру.

Тәрбиелік: Табиғатты аялау, қоршаған ортаны қорғау, мейірімділікке тәрбиелеу, ауызекі сөйлесуге үйрету.

Сабақтың әдісі: Баяндау, сұрақ-жауап, сурет, тірек-сызбалар.

Көрнекіліктер: түрлі-түсті суреттер, сөздік, Б.Момышұлы туралы жазған жазушылардың шығармалары, мақал-мәтелдер, буклеттер, Б.Момышұлы суреттері, қарлығаш, жылан, басқа жәндіктердің суреттері.

Пәнаралық байланыс: орыс тілі, орыс әдебиеті, қазақ әдебиеті, дүниетану.

Сабақтың барысы:

1. Ұйымдастыру кезеңі

а) амандасу, түгелдеу;

ә) кезекші есебі;

б) оқу құралдарын тексеру:

- Сәлеметсіңдер ме, балалар?

- Бүгін сыныпта кезекші кім?

- Сыныпта кім жоқ?

1. Мұғалімнің сөзі.

2. Тіл дамыту жұмысы.

3. Тақтада сөздік жұмысын жүргізу.

4. Сұрақ-жауап.

5. Дидактикалық кеспелермен жұмыс.

6. Плакатты, тірек-сызбамен жұмыс.

7. Қорытындылау.

8. Бағалау.

2. Үй тапсырмасын сұрау.

«Балаларды оқуға шақыру» өлеңі А.Байтұрсынұлы

- А.Байтұрсынұлы кім? (Өмірбаянын, жазған шығармалары туралы сұрау)

- А.Байтұрсынұлы ақын, аударушы, ғалым болған адам.

- Өлеңді мәнерлеп оқыту. Ол, И.А.Крыловтың көптеген мысалдарын аударған.

- Балалар «Балаларды оқуға шақыру» өлеңі не туралы?

- Өлеңде балаларды ақын оқуға, білім алуға, босқа жүрмеуге, еңбек етуге шақырады.

- Дұрыс. Бұл мәтінді жақсы игеріппіз.

3. Жаңа сабаққа кіріспе.

Сұрақ:

Ертегіні жақсы көресіңдер ме? Орыс және қазақ халқының қандай ертегілерін білесіңдер?

Жауап:

«Алтын балық», «Қаңбақ шал», «Алдар көсе», «Түлкі мен ешкі» (Оқушылардың негізінен білетіндері «Алдар көсе» мен «Қожанасыр» екен). Ертегідегі кейіпкерлердің несімен ұнағанын сұрау.

Балалар мына суреттерге назар аударайық.

Бұл сызбада ертегілердің 3-түрге бөлінетінін көріп тұрмыз.





Хайуанаттар туралы ертегілер.

Қиял-ғажайып ертегілері.

Тұрмыс-салт ертегілері.

- Біз 5-сыныпта қандай ертегілермен таныстық?

- «Түлкі мен ешкі», «Қаңбақ шал», «Мақта қыз бен мысық»

(Кейіпкерлерін атау керек)

4. Жаңа сабақты түсіндіру:

Мұғалім сөзі:

Бүгінгі сабақта біз «Қарлығаштың құйрығы неге айыр?» деген қазақ халқының ертегісімен танысайық. Бұл ертегіні Бауыржан Момышұлы өзінің «Ұшқан ұя» романында жазған. Ертегіні өтпес бұрын Б.Момышұлы туралы білгеніміз дұрыс.

Бауыржан Момышұлы қазақ елінің ардақты ұлы, халық батыры. Отанымызды жаудан қорғаған, соғыста генерал Панфилов басқарған дивизияның атақты қолбасшысы болған адам. Майданда жауынгерлердің соғыста көрсеткен ерлігі туралы, Отанын қаншалықты сүйгендігін батыр атамыз «Офицер күнделігі» атты жинағында жазған. Б.Момышұлының соғыс туралы, балаларға да арнап көптеген шығармалар жазған. Сондай шығармасымен біз бүгін танысамыз. «Ұшқан ұя» романында Б.Момышұлы өз жанұясы туралы жазған. (Тақтада ілініп тұрған көптеген суреттерді, портреттерді көрсете әңгімелесу)

Ертегіні оқымас бұрын, мына тақтадағы сөздіктермен танысайық.

әділ – справедливый

құрт – құмырсқа - черви и муравьи

бақа – шаян - лягушки и скорпион

тілінбіліпті – знал язык (понимал)

жаушабады – наступил

жұлыпалады – вырвал

айтаалмайды – не может говорить

ызыңдайды – жужжит

тап береді – набросился

ұшыпүлгереді – успеет улететь

құйрық – хвост

тіліпөтеді – прорезал

шағатынжәндіктер – насекомые

жарлықбереді – дает распоряжение

алдынтосады – ждет

қарлығаш – ласточка

масаныкөреді – увидит комара

тіліншығарады – высовывает язык

меніңұрпақтарым – сое потомство

еңтәттіқан – самая вкусная кровь

айтқаныңболсын – пусть будет по-твоему

Мұғалім сөзі:

2 рет оқып, бірнеше оқушыға оқытады. Ертегіні оқып, аударамын. Қазақтардың неліктен қарлығаштың ұясын бұзбайтынын, өте қасиетті құс санайтынын айтып түсіндіру.

Осы ертегіні саналық көрінісін оқушылар ұйымдастырып келген екен. Соны тамашалайық.

Оқушылар өздері жасаған сахна, ертегі кейіпкерлері Сүлеймен патша, жылан, қарлығаш, басқа да шағатын жәндіктер, автор. Сахналық көрініс ертегінің бірінші бөліміне арналған. Қарлығаш масаның тілін жұлып, маса тілсіз қалған жеріне дейін.

Білу керек:

Б.Момышұлы өмірбаянын, ертегі кейіпкерлерін, ертегілердің түрін ажырата білу.

Кейінгі бөлімін оқушылар рөлге бөліп оқиды.

- Балалар біз көптеген ертегілерді өткен екенбіз. Қандай ертегі ұнады. Қандай кейіпкер ұнады, несімен ұнады?

1 оқушы:

Қарлығаш туралы ертегі ұнады. Ол ақылды, адамға қамқор құс екенін білдік.

2 оқушы:

Қарлығаш адамдардың қасында жасайды. Ұяларын үйлердің есігінің үстіне жасайды.

Қалай ойлайсыңдар «Табиғатты білгенің

Үйренгенің тілдерін» - деген қанатты сөзді қалай

түсінуге болады?

3 оқушы: «Узнавая природу, узнаешь ее язык»

Оқушылармен деңгейлік тапсырмаларды орындау.

Қорытынды:

Ертегі дегеніміз не?

Оқушы:

- Ертегілер қазақ ауыз әдебиетінің бір түрі. Олар үш түрге бөлінеді. Бүгінгі тақырып бойынша, қорытындылауға тірек-сызбаға көңіл айдарайық:










Екінші тірек-сізба, қарлығаш туралы.









- Сендер еңбек, адамгершілік қасиет жайында, достық, әдептілік, табиғат туралы қандай мақал-мәтелдер білесіңдер?

Оқушы:

- «Сіз» деген - әдеп, «Бір тал кессең, он тал ек»

- «Біз» деген – көмек,

- Жалқаулық аздырады,

Еңбек оздырады.

- Жақсыдан үйрен,

Жаманнан жирен.

Үйге тапсырма:

Ертегіні оқып келу. Сөздікті жаттау.

Оқушыларды бағалау.



Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Всем учителям

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 5 класс

Скачать
Б.Момыш?лы. «?арлы?ашты? ??йры?ы неге айыр?» («?ш?ан ?я» романынан ?зінді)

Автор: Аленова Рыскайша Каблашимовна

Дата: 12.03.2016

Номер свидетельства: 304786

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства