kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Айтыс ?нері ж?не опера.

Нажмите, чтобы узнать подробности

Саба?ты? та?ырыбы:             Айтыс ?нері ж?не опера.

Саба?ты? ма?саты:

           Білімділік:  о?ушылар айтыс ?нері ж?не операдан ал?ан т?сініктерін  

                                ке?ейте отырып, М. Т?лебаевты? ?мірі мен оны?

                                «Біржан-Сара» операсы туралы білім алады.

Дамытушылы?:  балалар шы?армашылы? ?асиетін шы?дап, ой-?рісін

                                ке?ейтді, музыкалы?, есте са?тау ?абілеттерін 

                                дамытады.

           Т?рбиелік:  халы?ты? музыкалы? м?расын ?астерлеуге, суырып салма   

                                а?ын ?ыз Сара мен ?нші композитор  Біржан салды?        

                               бейнесі, оларды? айтыс барысында?ы бір-біріне деген  

                               сезімдері ар?ылы о?ушыларды? ?нге , ?нерге деген

                               с?йіспеншілігін оятады, сыйласты??а, адмгершілікке,   

                               ?з Отанын с?юге т?рбиеленеді.

Саба?ты? к?рнекіліктері: ватман, маркерлер, тест, ?нтаспа,домбыра,

                                              фортепиано.

Саба?ты? ?діс-т?сілдері:  топтастыру,  ЖИГСО-I, 5-жолды ?ле?, ЭССЕ.

Саба?ты? т?рі: СТО, интерактивті саба?.

Саба?ты? барысы:

  • ?йымдастыру кезе?і.

Сыныпта отыр?ан бала саны? тексеру.

Саба??а дайындал?ан о?у ??ралдарын тексеру.

  • Психологиялы? дайынды?.

(К??іл ашар орындалып т?рады)

-Ал, ?анекей балалар,

С?лемдесіп алайы?,

Саба?ымыз?а керекті

Кітап, д?птер алайы?,

Тынышты?ты са?тайы?,

Тазалы?тан ?ашпайы?,

Даусымызды жатты?тырып

?н саба?ын бастайы?.

  • Дауыстарын жатты?тыру.

          Ноталарды айтып шы?у.

  • ?й топтарына  б?ліну:
  • Домбыра.
  • ?обыз.
  • Саз сырнай.
  • Жетіген.
  • Ша??обыз.
  • Керней.

 

  • ?ызы?ушылы?ты ояту.
  • Балалар, музыкалы?  шы?арма дегенде ой?а не келеді?
  • Сендер  ?андай шы?арма т?рлерін білесі?дер?
  • Б?гінгі саба?та біз М??ан Т?лебаевты?

«Біржан Сара» операдан ?зіндісімен танысамыз.

  • Ж?мыс топтарына б?ліну:
  • Халы? ?ні.
  • Классика ?ні.
  • Ария.
  • Айтыс.

              Саба?ымызды? ма?саты – Халы? ?нші – сазгерлері ?ндерін ке?інен насихаттау, халы? ?нерпаздары Біржан мен Сараны? сонау ?оянды ж?рме?кесіндегі айтысы негізінде жазыл?ан М.Т?лебаевты? осы аттас «Біржан - Сара» операсыны? сахна?а ?алай жеткендігін  к?рсету ж?не ж?рме?ке м?нін ашу.

- Енді осы айтыс – операмызды? д?ниеге келген жері ?оянды?а саяхат жасайы?. ?оянды  - ?ара?анды облысы, ?ар?аралы ауданына ?арасты жер. Талды ?зеніні? ?арасор к?ліне ??яр са?асында орналас?ан. Таби?аты ?сем. Б?л жерде М?ди ?нге ?ос?ан ата?ты ?ар?аралы тауы бар.

Ал, ж?рме?ке та?ырыбына келер болса?, ?ткен ?асырларда б?л жерлерде, атап айт?анда ?оянды, ?ар?ара жерлерінде атышулы ж?рме?келер ?ткен. Ж?рме?кені? ма?саты – сауда – сатты? ж?нінде шарт?а отыру, ?здеріндегі

заттарды сатып, орнына тері – терсек, бас?а да ?німдерді алып кету. О?ан алыс елдерден, ?сіресе шы?ыс елдерінен саудагерлер келетін бол?ан. Мысалы: ?нді, Иран, Парсы жа?тан келген саудагерлер парша, ?шекей б?йымдар ?келген. ?ытай елінен шай, жібек мата ?келіп сат?ан, т.б. Енді осылай к?пшілік жинал?ан жерде ?нерпаздар міндетті т?рде ?з ?нерлерін к?рсетіп, той – думан ?йымдастыр?ан.?сіресе ?нерпаздарды? Меккесіндей бол?ан ?оянды жеріне келіп ?нер к?рсетпеген ?нші – к?йшілер кемде – кем. Мысалы: Т?ттімбет, Балуан Шола?, А?ан Сері, М?ди, Жаяу М?са, ?кілі Ыбырай, Біржан т.б. Б?л турасында м?ліметтерді мына ?дебиеттерден о?и аласы?дар.

  • Ма?ынаны тану.

Жеке – ж?ппен – топпен.

    I-топ.       

  Республикамызды? музыка ?нері саласында жа?ашылды?ымен к?зге т?сетін операны? бірі-М??ан Т?лебаевты? «Біржан-Сара» операсы. Б?л Шы?армада ал?аш рет ?аза? хал?ыны? айтыс ?нері ?олданыл?ан. Либреттосын жаз?ан жазушы ?. Ж?малиев. Опера т?рт б?лімнен т?рады. Онда Біржан а?ынны? ?мірі, оны? жас а?ын Сара?а деген шынайы сезімі баяндалады.

Операны? басты кейіпкерлері: Біржан сал, Сара а?ын, Біржанны? ?кесі ?ожа??л, Сараны? ж?байы Жиен??л, Степняк уезіні? болысы Жанбота-тарихта бол?ан адамдар.

Эксперт пара?ы:

1. ?андай опера ?зіні? жа?ашылды?ымен к?зге т?сті?

2. М.Т?лебаевты? «Біржан-Сара» операсында ?аза?ты? ?андай ?нері к?рсетіледі?

3. «Біржан-Сара» операсы неше б?лімнен т?рады?

4. «Біржан-Сара» операсында не суреттеледі?

  1. Операны? бас кейіпкерлерін ата.

     II-топ.       

         Операны музыкасы халы? ?ндерімен ты?ыс байланысты. Біржан бейнесін ашу ?шін ?нші-компазиторды? ?зіні? к?птеген ?ндері пайдаланыл?ан. «Біржан сал» ?ні а?ынны? музыклы? мінездемесін береті лейтмотив болып табылады. Б?л ?нні? ?уені операда жиі кездеседі.

       Біржан бейнесін опера авторы халы? с?йіктісі етіп к?рсетеді. ?оянды ж?рме?кесінде Біржан ?зіні? ата?ты «Айтбай» ?нін т?гіті орындайды. Біржан салды? «Айтбай», «Адаспа?» ?ндері – суырыпсалма а?ынны? жан д?ниесін, м?дениетін, ой-арманын к?рсететін ?ндер. Сол сия?ты б?л ?ндер ?арсылас а?ынны? с?з шеберлігін, а?ылын ба?алай алатын адамды? ?асиетін де ашу?а ба?ыттал?ан.

Эксперт пара?ы:

1. Біржан бейнесін ашу ?шін композитор ?андай ?ндерді пайдаланады?

2. ?андай ?н Біржан салды? мінезін ашады?

3. Композитор Біржанды ?андай кейіпкер ретінде к?рсетеді?

4. Операда «Айтбай», «Адаспа?» ?ндері Біржан салды? нелерін к?рсетеді?

5. Лейтмотив деген не?

III-топ.        

   Операда?ы ж?не бір бас кейіпкер Сара – суырыпсалма а?ын. Сара бейнесі ?мірден алын?ан. 19 ?асырда бол?ан Біржан ?ожа??л?лы мен Сара Тастанбек?ызы арасында?ы айтыс халы? арасында а?ыз болып кеткен.

    Сара бейнесі композитор «Г?лдер-ай» «Ш?бар а?аш, ой жайлау» ?ндері ар?ылы ашады. К??ілді «Г?лдер-ай» ?нні? ?уені асау, албырт мінезді, ?сем с?лу Сараны? бейнесін ай?ын елестетеді. А?ын ?ызды? ?н ариозасы – Біржан а?ынды сайыс?а ша?ыратын ?ызбалы, ?р к??ілді.

Эксперт пара?ы:

1. Операда?ы  бас кейіпкер – Сара ?андай а?ын?

2. А?ыз болып кеткен айтыс нешінші ?асырда бол?ан?

3. Сараны? бейнесін композитор  ?андай ?ндермен  ашады?

4. А?ын ?ызды? ?н ариозасы ?андай?

5. Лейтмотив деген не?

IV-топ.    

        Сен айтыс дегенні? ?андай ?нер екендігін, оны? ?андай т?рлерге б?лінетіндігін білесі?. Білімділікті, тап?ырлы?ты, шапша?ды?ты ?ажет ететін айтыс – ?нерді? е? ?иын т?рі.

Біржан мен Сара айтысы-операда?ы е? ?серлі де, ?ызы?ты к?ріністі? бірі. Айтысты тамашалаушыларды?  ?р?айсысы ?зі тілектес а?ынны? же?ісін к?туде. ?лкен той?а келушілерді? ая?ы саябырлар емес.

    М??ан Т?лебаевты? «Біржан - Сара» операсында ?лтты? ?неріміз айтыспен ?атар, халы?ты? т?рмыс-салт д?ст?рі де бейнеленіп отырады. Б??ан 3-к?рініс мысал бола алады. К?лемді би хор к?рінісінде ?йлену тойы к?рсетілген. ?аза? хал?ыны? «Жар-жар» ?нін есі?е т?сір, оны операда?ы «Жар-жар» ?німен салыстыр.

Эксперт пара?ы:

1. Операда?ы е? ?серлі к?рініс бол?ан не?

2. Композитор операда ?аза?ты? бас?ада ?андай д?ст?рін бейнелейді?

3. Операда салт-д?ст?рін бейнелейтін неше мысал к?рініс берілген?

4. Біржан – Сара операсында?ы ?аза? хал?ыны? та?ы бір д?ст?рлі ?ні?

  • Музыка ты?дау: «Би мен хор»
  • Ой тол?ау.

VIII. ?йге тапсырма.

I-топ.        Опера деген с?зге 5-жолды ?ле? жазып ?келу.

II-топ.      Айтыс деген с?зге 5-жолды ?ле? жазып ?келу.

III-топ.     Опера туралы ЭССЕ жазып ?келу.

IV-топ.     Айтыс туралы ЭССЕ жазып ?келу.

V- топ.      Айтыскерлерді? суреттерін жинап ?келу.

VI- топ.    Операларды? аттарын жазып ?келу.

I-топ.       

Эксперт пара?ы:

1. ?андай опера ?зіні? жа?ашылды?ымен к?зге т?сті?

2. М.Т?лебаевты? «Біржан-Сара» операсында ?аза?ты? ?андай ?нері

    к?рсетіледі?

3. «Біржан-Сара» операсы неше б?лімнен т?рады?

4. «Біржан-Сара» операсында не суреттеледі?

  1. Операны? бас кейіпкерлерін ата.

II-топ.       

Эксперт пара?ы:

1. Біржан бейнесін ашу ?шін композитор ?андай ?ндерді пайдаланады?

2. ?андай ?н Біржан салды? мінезін ашады?

3. Композитор Біржанды ?андай кейіпкер ретінде к?рсетеді?

4. Операда «Айтбай», «Адаспа?» ?ндері Біржан салды? нелерін к?рсетеді?

5. Лейтмотив деген не?

III-топ.       

Эксперт пара?ы:

1. Операда?ы  бас кейіпкер – Сара ?андай а?ын?

2. А?ыз болып кеткен айтыс нешінші ?асырда бол?ан?

3. Сараны? бейнесін композитор  ?андай ?ндермен  ашады?

4. А?ын ?ызды? ?н ариозасы ?андай?

5. Лейтмотив деген не?

IV-топ.    

Эксперт пара?ы:

1. Операда?ы е? ?серлі к?рініс бол?ан не?

2. Композитор операда ?аза?ты? бас?ада ?андай д?ст?рін бейнелейді?

3. Операда салт-д?ст?рін бейнелейтін неше мысал к?рініс берілген?

4. Біржан – Сара операсында?ы ?аза? хал?ыны? та?ы бір д?ст?рлі ?ні?

5. Лейтмотив деген не?

 

 

Просмотр содержимого документа
«Айтыс ?нері ж?не опера. »

Сабақтың тақырыбы: Айтыс өнері және опера.  Сабақтың мақсаты:  Білімділік:  оқушылар айтыс өнері және операдан алған түсініктерін  кеңейте отырып, М. Төлебаевтың өмірі мен оның  «Біржан-Сара» операсы туралы білім алады. Дамытушылық:  балалар шығармашылық қасиетін шыңдап, ой-өрісін  кеңейтді, музыкалық, есте сақтау қабілеттерін  дамытады.   Тәрбиелік:  халықтың  музыкалық мұрасын қастерлеуге, суырып салма  ақын қыз Сара мен әнші композитор Біржан салдың  бейнесі, олардың айтыс барысындағы бір-біріне деген  сезімдері арқылы оқушылардың әнге , өнерге деген  сүйіспеншілігін оятады, сыйластыққа, адмгершілікке,  өз Отанын сүюге тәрбиеленеді.  Сабақтың көрнекіліктері: ватман, маркерлер, тест, үнтаспа,домбыра,  фортепиано. Сабақтың әдіс-тәсілдері: топтастыру,  ЖИГСО-I, 5-жолды өлең, ЭССЕ. Сабақтың түрі: СТО, интерактивті сабақ.  Сабақтың барысы: Ұйымдастыру кезеңі. Сыныпта отырған бала саның тексеру. Сабаққа дайындалған оқу құралдарын тексеру.

Сабақтың тақырыбы: Айтыс өнері және опера.

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: оқушылар айтыс өнері және операдан алған түсініктерін

кеңейте отырып, М. Төлебаевтың өмірі мен оның

«Біржан-Сара» операсы туралы білім алады.

Дамытушылық: балалар шығармашылық қасиетін шыңдап, ой-өрісін

кеңейтді, музыкалық, есте сақтау қабілеттерін

дамытады.

Тәрбиелік: халықтың музыкалық мұрасын қастерлеуге, суырып салма

ақын қыз Сара мен әнші композитор Біржан салдың

бейнесі, олардың айтыс барысындағы бір-біріне деген

сезімдері арқылы оқушылардың әнге , өнерге деген

сүйіспеншілігін оятады, сыйластыққа, адмгершілікке,

өз Отанын сүюге тәрбиеленеді.

Сабақтың көрнекіліктері: ватман, маркерлер, тест, үнтаспа,домбыра,

фортепиано.

Сабақтың әдіс-тәсілдері: топтастыру, ЖИГСО-I, 5-жолды өлең, ЭССЕ.

Сабақтың түрі: СТО, интерактивті сабақ.

Сабақтың барысы:

  • Ұйымдастыру кезеңі.

Сыныпта отырған бала саның тексеру.

Сабаққа дайындалған оқу құралдарын тексеру.

Психологиялық дайындық. (Көңіл ашар орындалып тұрады) -Ал, қанекей балалар, Сәлемдесіп алайық, Сабағымызға керекті Кітап, дәптер алайық, Тыныштықты сақтайық, Тазалықтан қашпайық, Даусымызды жаттықтырып Ән сабағын бастайық. Дауыстарын жаттықтыру.  Ноталарды айтып шығу. Үй топтарына бөліну: Домбыра. Қобыз. Саз сырнай. Жетіген. Шаңқобыз. Керней. Қызығушылықты ояту. Балалар, музыкалық шығарма дегенде ойға не келеді? Сендер қандай шығарма түрлерін білесіңдер?
  • Психологиялық дайындық.

(Көңіл ашар орындалып тұрады)

-Ал, қанекей балалар,

Сәлемдесіп алайық,

Сабағымызға керекті

Кітап, дәптер алайық,

Тыныштықты сақтайық,

Тазалықтан қашпайық,

Даусымызды жаттықтырып

Ән сабағын бастайық.

  • Дауыстарын жаттықтыру.

Ноталарды айтып шығу.

  • Үй топтарына бөліну:
  • Домбыра.
  • Қобыз.
  • Саз сырнай.
  • Жетіген.
  • Шаңқобыз.
  • Керней.
  • Қызығушылықты ояту.
  • Балалар, музыкалық шығарма дегенде ойға не келеді?
  • Сендер қандай шығарма түрлерін білесіңдер?

Симфония Жыр Пьеса

Ән Айтыс

Терме

Күй

Опера

шығарма

Бүгінгі сабақта біз Мұқан Төлебаевтың  «Біржан Сара» операдан үзіндісімен танысамыз. Жұмыс топтарына бөліну: Халық әні. Классика әні. Ария. Айтыс.
  • Бүгінгі сабақта біз Мұқан Төлебаевтың

«Біржан Сара» операдан үзіндісімен танысамыз.

  • Жұмыс топтарына бөліну:
  • Халық әні.
  • Классика әні.
  • Ария.
  • Айтыс.

Сабағымыздың мақсаты – Халық әнші – сазгерлері әндерін кеңінен насихаттау, халық өнерпаздары Біржан мен Сараның сонау Қоянды жәрмеңкесіндегі айтысы негізінде жазылған М.Төлебаевтың осы аттас «Біржан - Сара» операсының сахнаға қалай жеткендігін көрсету және жәрмеңке мәнін ашу.

- Енді осы айтыс – операмыздың дүниеге келген жері Қояндыға саяхат жасайық. Қоянды - Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданына қарасты жер. Талды өзенінің Қарасор көліне құяр сағасында орналасқан. Табиғаты әсем. Бұл жерде Мәди әнге қосқан атақты Қарқаралы тауы бар.

Ал, жәрмеңке тақырыбына келер болсақ, өткен ғасырларда бұл жерлерде, атап айтқанда Қоянды, Қарқара жерлерінде атышулы жәрмеңкелер өткен. Жәрмеңкенің мақсаты – сауда – саттық жөнінде шартқа отыру, өздеріндегі

заттарды сатып, орнына тері – терсек, басқа да өнімдерді алып кету. Оған алыс елдерден, әсіресе шығыс елдерінен саудагерлер келетін болған. Мысалы: Үнді, Иран, Парсы жақтан келген саудагерлер парша, әшекей бұйымдар әкелген. Қытай елінен шай, жібек мата әкеліп сатқан, т.б. Енді осылай көпшілік жиналған жерде өнерпаздар міндетті түрде өз өнерлерін көрсетіп, той – думан ұйымдастырған.Әсіресе өнерпаздардың Меккесіндей болған Қоянды жеріне келіп өнер көрсетпеген әнші – күйшілер кемде – кем. Мысалы: Тәттімбет, Балуан Шолақ, Ақан Сері, Мәди, Жаяу Мұса, Үкілі Ыбырай, Біржан т.б. Бұл турасында мәліметтерді мына әдебиеттерден оқи аласыңдар.

Мағынаны тану. Жеке – жұппен – топпен.   I-топ.   Республикамыздың музыка өнері саласында жаңашылдығымен көзге түсетін операның бірі-Мұқан Төлебаевтың « Біржан-Сара » операсы. Бұл Шығармада алғаш рет қазақ халқының айтыс өнері қолданылған. Либреттосын жазған жазушы Қ. Жұмалиев. Опера төрт бөлімнен тұрады. Онда Біржан ақынның өмірі, оның жас ақын Сараға деген шынайы сезімі баяндалады. Операның басты кейіпкерлері: Біржан сал, Сара ақын, Біржанның әкесі қожағұл, Сараның жұбайы Жиенқұл, Степняк уезінің болысы Жанбота-тарихта болған адамдар. Эксперт парағы: 1. Қандай опера өзінің жаңашылдығымен көзге түсті? 2. М.Төлебаевтың «Біржан-Сара» операсында қазақтың қандай өнері көрсетіледі? 3. «Біржан-Сара» операсы неше бөлімнен тұрады? 4. «Біржан-Сара» операсында не суреттеледі? Операның бас кейіпкерлерін ата.
  • Мағынаны тану.

Жеке жұппен топпен.

I-топ.

Республикамыздың музыка өнері саласында жаңашылдығымен көзге түсетін операның бірі-Мұқан Төлебаевтың « Біржан-Сара » операсы. Бұл Шығармада алғаш рет қазақ халқының айтыс өнері қолданылған. Либреттосын жазған жазушы Қ. Жұмалиев. Опера төрт бөлімнен тұрады. Онда Біржан ақынның өмірі, оның жас ақын Сараға деген шынайы сезімі баяндалады.

Операның басты кейіпкерлері: Біржан сал, Сара ақын, Біржанның әкесі қожағұл, Сараның жұбайы Жиенқұл, Степняк уезінің болысы Жанбота-тарихта болған адамдар.

Эксперт парағы:

1. Қандай опера өзінің жаңашылдығымен көзге түсті?

2. М.Төлебаевтың «Біржан-Сара» операсында қазақтың қандай өнері көрсетіледі?

3. «Біржан-Сара» операсы неше бөлімнен тұрады?

4. «Біржан-Сара» операсында не суреттеледі?

  • Операның бас кейіпкерлерін ата.

II-топ.

Операны музыкасы халық әндерімен тығыс байланысты. Біржан бейнесін ашу үшін әнші-компазитордың өзінің көптеген әндері пайдаланылған. « Біржан сал » әні ақынның музыклық мінездемесін береті лейтмотив болып табылады. Бұл әннің әуені операда жиі кездеседі.

Біржан бейнесін опера авторы халық сүйіктісі етіп көрсетеді. Қоянды жәрмеңкесінде Біржан өзінің атақты « Айтбай » әнін төгіті орындайды. Біржан салдың « Айтбай » , « Адаспақ » әндері – суырыпсалма ақынның жан дүниесін, мәдениетін, ой-арманын көрсететін әндер. Сол сияқты бұл әндер қарсылас ақынның сөз шеберлігін, ақылын бағалай алатын адамдық қасиетін де ашуға бағытталған.

Эксперт парағы:

1. Біржан бейнесін ашу үшін композитор қандай әндерді пайдаланады?

2. Қандай ән Біржан салдың мінезін ашады?

3. Композитор Біржанды қандай кейіпкер ретінде көрсетеді?

4. Операда « Айтбай » , « Адаспақ » әндері Біржан салдың нелерін көрсетеді?

5. Лейтмотив деген не?

III-топ.

Операдағы және бір бас кейіпкер Сара – суырыпсалма ақын. Сара бейнесі өмірден алынған. 19 ғасырда болған Біржан Қожағұлұлы мен Сара Тастанбекқызы арасындағы айтыс халық арасында аңыз болып кеткен.

Сара бейнесі композитор « Гүлдер-ай » « Шұбар ағаш, ой жайлау » әндері арқылы ашады. Көңілді « Гүлдер-ай » әннің әуені асау, албырт мінезді, әсем сұлу Сараның бейнесін айқын елестетеді. Ақын қыздың ән ариозасы – Біржан ақынды сайысқа шақыратын қызбалы, өр көңілді.

Эксперт парағы:

1. Операдағы бас кейіпкер – Сара қандай ақын?

2. Аңыз болып кеткен айтыс нешінші ғасырда болған?

3. Сараның бейнесін композитор қандай әндермен ашады?

4. Ақын қыздың ән ариозасы қандай?

5. Лейтмотив деген не?

IV-топ.

Сен айтыс дегеннің қандай өнер екендігін, оның қандай түрлерге бөлінетіндігін білесің. Білімділікті, тапқырлықты, шапшаңдықты қажет ететін айтыс – өнердің ең қиын түрі.

Біржан мен Сара айтысы-операдағы ең әсерлі де, қызықты көріністің бірі. Айтысты тамашалаушылардың әрқайсысы өзі тілектес ақынның жеңісін күтуде. Үлкен тойға келушілердің аяғы саябырлар емес.

Мұқан Төлебаевтың « Біржан - Сара » операсында ұлттық өнеріміз айтыспен қатар, халықтың тұрмыс-салт дәстүрі де бейнеленіп отырады. Бұған 3-көрініс мысал бола алады. Көлемді би хор көрінісінде үйлену тойы көрсетілген. Қазақ халқының « Жар-жар » әнін есіңе түсір, оны операдағы « Жар-жар » әнімен салыстыр.

Эксперт парағы:

1. Операдағы ең әсерлі көрініс болған не?

2. Композитор операда қазақтың басқада қандай дәстүрін бейнелейді?

3. Операда салт-дәстүрін бейнелейтін неше мысал көрініс берілген?

4. Біржан – Сара операсындағы қазақ халқының тағы бір дәстүрлі әні?

  • Музыка тыңдау: « Би мен хор »
  • Ой толғау.

Тест №1.

1. Қандай опера өзінің жаңашылдығымен көзге түсті?

a) « Біржан - Сара » b) « Қыз Жібек » c) « Абай »

2. Композитор Төлебаевтың аты?

a) Мұрат b) Мұқан c) Мұхтар

3. Ақын қыздың ән ариозасы қандай? a) Қызбалы, өр көңілді b) Лирикалық ән c) Мұңлы 4. Опера, балет және ораторияның әдеби-поэтикалық мәтіні не? a) Либретто b) Увертюра c) Ария 5. Музыкалық шығарманың негізгі әуені және осы әуеннің бүкіл шығарма бойына жүріп отыруы қалай аталады? a) Лейтмотив b) Ариоза c) Опера 6. Операдаы ең әсерлі көрініс болған не?  a) Біржан – Сара айтысы b) Жар - жар c) Би және хор 7. Біржан мен Сара алғаш рет қай жерде кездеседі?  a) Қоянды жәрмеңкесінде b) Майданда c) Сабан тойда 8. М. Төлебаев қай композиторден дәріс алған? a) Л. Хамиди b) Л. В. Бетховен c) Е. Брусиловский 9. «Біржан-Сара» операсы неше бөлімнен тұрады?  a) 2 b) 3 c) 4 10. Біржан сал қайтыс болар алдында домбырасын кімге ұсынды? a) Д.Нүрпейісоваға b)Сара Тастанбекқызына c)Құрманғазы 11. Қазақтың ежелгі өлең түрлерінің бірі, меншікті әні жоқ,  11 буынды, 4 тармақты өлең не деп аталады? a) Айтыс b) Қара өлең c) Аранжировка 12. Біржан бейнесін ашу үшін композитор қандай әндерді пайдаланады?  a) Гауһар тас b) Біржан сал c) Қараторғай

3. Ақын қыздың ән ариозасы қандай?

a) Қызбалы, өр көңілді b) Лирикалық ән c) Мұңлы

4. Опера, балет және ораторияның әдеби-поэтикалық мәтіні не?

a) Либретто b) Увертюра c) Ария

5. Музыкалық шығарманың негізгі әуені және осы әуеннің бүкіл шығарма бойына жүріп отыруы қалай аталады?

a) Лейтмотив b) Ариоза c) Опера

6. Операдаы ең әсерлі көрініс болған не?

a) Біржан – Сара айтысы b) Жар - жар c) Би және хор

7. Біржан мен Сара алғаш рет қай жерде кездеседі?

a) Қоянды жәрмеңкесінде b) Майданда c) Сабан тойда

8. М. Төлебаев қай композиторден дәріс алған?

a) Л. Хамиди b) Л. В. Бетховен c) Е. Брусиловский

9. «Біржан-Сара» операсы неше бөлімнен тұрады?

a) 2 b) 3 c) 4

10. Біржан сал қайтыс болар алдында домбырасын кімге ұсынды?

a) Д.Нүрпейісоваға b)Сара Тастанбекқызына c)Құрманғазы

11. Қазақтың ежелгі өлең түрлерінің бірі, меншікті әні жоқ,

11 буынды, 4 тармақты өлең не деп аталады?

a) Айтыс b) Қара өлең c) Аранжировка

12. Біржан бейнесін ашу үшін композитор қандай әндерді пайдаланады?

a) Гауһар тас b) Біржан сал c) Қараторғай

Тест №2. 1. « Біржан – Сара » операсындағы қазақ халқының дәстүрлі әні? a) « Беташар » b) « Той бастар » c) « Жар-жар » 2. Арияның шағын түрі не деп аталады? a) Лейтмотив b) Ариоза c) Опера 3. Сараның бейнесін композитор қандай әндермен ашады? a) « Гүлдер-ай » b) « Елім-ай » c) « Гәкку » 4. Француз тілінде « ретке келтіру » деген мағынаны қай сөз білдіреді? a) Хор b) Қара өлең c) Аранжировка 5. Әйелдің жіңішке дауысы қалай аталады? a) Сопрано b) Бас c) Альт 6. Композитор операда қазақтың басқада қандай дәстүрін бейнелейді? a) Бесікке салу b) Тұсау кесер c) Келін түсіру 7. « Қыз Жібек » кімнің операсы?  a) Е. Брусиловский b) М. Төлебаев c) П. Чайковский 8. « Біржан Сара » кімнің операсы? a) Е. Брусиловский b) М. Төлебаев c) П. Чайковский 9. Композитор Біржанды қандай кейіпкер ретінде көрсетеді? a) Жағымсыз кейіпкер b) Халық сүйіктісі c) Ұнамсыз кейіпкер 10. Үрмелі аспапты ата.

Тест №2.

1. « Біржан – Сара » операсындағы қазақ халқының дәстүрлі әні?

a) « Беташар » b) « Той бастар » c) « Жар-жар »

2. Арияның шағын түрі не деп аталады?

a) Лейтмотив b) Ариоза c) Опера

3. Сараның бейнесін композитор қандай әндермен ашады?

a) « Гүлдер-ай » b) « Елім-ай » c) « Гәкку »

4. Француз тілінде « ретке келтіру » деген мағынаны қай сөз білдіреді?

a) Хор b) Қара өлең c) Аранжировка

5. Әйелдің жіңішке дауысы қалай аталады?

a) Сопрано b) Бас c) Альт

6. Композитор операда қазақтың басқада қандай дәстүрін бейнелейді?

a) Бесікке салу b) Тұсау кесер c) Келін түсіру

7. « Қыз Жібек » кімнің операсы?

a) Е. Брусиловский b) М. Төлебаев c) П. Чайковский

8. « Біржан Сара » кімнің операсы?

a) Е. Брусиловский b) М. Төлебаев c) П. Чайковский

9. Композитор Біржанды қандай кейіпкер ретінде көрсетеді?

a) Жағымсыз кейіпкер b) Халық сүйіктісі c) Ұнамсыз кейіпкер

10. Үрмелі аспапты ата.

a) Скрипка b) Флейта c) Барабан

11. Операға қатысты негізгі терминдер қалай аталады?

a) Поэма b) Увертюра c) Күй

12. Қандай опера өзінің жаңашылдығымен көзге түсті?

a) « Біржан - Сара » b) « Қыз Жібек » c) « Абай »

Тест №3.

1. « Біржан – Сара » операда салт-дәстүрін бейнелейтін неше мысал көрініс берілген?

a) 1 b) 2 c) 3

2. Сахнада қойылу үшін жазылған көлемді музыкалы-драмалық шығарма не деп аталады?

a) Лейтмотив b) Ариоза c) Опера

3. Операда « Айтбай » , « Адаспақ » әндері Біржан салдың нелерін көрсетеді?

a) Жан дүниесін b) Жан дүниесін, мәдениетін, ой-арманын c) мәдениетін

4. Опералық шығарманың орындалу алдындағы музыкалық кіріспесі қалай

аталады?

a) Литмотив b) Увертюра c) Ария

5. Ұрмалы аспапты ата.

a) Скрипка b) Флейта c) Барабан

6. «Біржан-Сара» операдағы бас кейіпкер – Сара қандай ақын?

a) Суырыпсалма ақын b) Айтыскер ақын c) Тартыскер

7. Ерлердің жуан дауысы қалай аталады?

a) Сопрано b) Бас c) Альт

8. Қандай симфония түрлерін білесің?

a) Джаз b) Попса c) Симфониетта

9. «Біржан-Сара» операсында не суреттеледі?

a) Сараға деген шынайы сезімі b) Ақынның өмірі

c) Ақынның шығармшылығы

10. Көлемді би мен хор көрінісінде қандай дәстүр суреттеледі?

a) Жоқтау b) Мүшел той c) Үйлену тойы

11. Айтыстың қандай түрлері бар?

a) Жыр b) Суырып салма c) Терме

12. М. Төлебаевтың «Біржан Сара» операсында қазақтың қандай өнері көрсетіледі?

a) « Айтыс » b) « Бесікке салу » c) « Тұсау кесер »

Тест №4.

1. Ысқышпен ойналатын 4 ішекті аспап қалай аталады?

a) Скрипка b) Флейта c) Барабан

2. Көлемді би мен хор көрінісінде қандай дәстүр суреттеледі?

a) Жоқтау b) Мүшел той c) Үйлену тойы

3. Композитор Біржанды қандай кейіпкер ретінде көрсетеді?

a) Жағымсыз кейіпкер b) Халық сүйіктісі c) Ұнамсыз кейіпкер

4. Әншілердің қосылып ән салатын үлкен тобы қалай аталады?

a) Хор b) Қара өлең c) Аранжировка

5. Ерлердің жуан дауысы қалай аталады?

a) Сопрано b) Бас c) Альт

6. Аңыз болып кеткен айтыс нешінші ғасырда болған?

a) XX b) XIX c) XVIII

7. М. Төлебаев қай композиторден дәріс алған?

a) Л. Хамиди b) Л. В. Бетховен c) Е. Брусиловский

8. Белгілі бір кейіпкерлердің бейнесін ашатын жеке ән қалай аталады?

a) Литмотив b) Увертюра c) Ария

9. Үрмелі аспапты ата.

a) Скрипка b) Флейта c) Барабан

10. Композитор Төлебаевтың аты?

a) Мұрат b) Мұқан c) Мұхтар

11. Қазақтың ежелгі өлең түрлерінің бірі, меншікті әні жоқ,

11 буынды, 4 тармақты өлең не деп аталады?

a) Айтыс b) Қара өлең c) Аранжировка

12. Қандай ән Біржан салдың мінезін ашады?

  • « Тау ішінде » b) « Ақ Баян » c) « Біржан сал »
  • Сергіту сәт:

өлең: « Болашағым бақытым » сөзі: Иран Тасқаранікі.

әні: Ерлан Ташевтікі.

VII. Бағалау. VIII. Үйге тапсырма. I-топ. Опера деген сөзге 5-жолды өлең жазып әкелу. II-топ. Айтыс деген сөзге 5-жолды өлең жазып әкелу. III-топ. Опера туралы ЭССЕ жазып әкелу. IV-топ. Айтыс туралы ЭССЕ жазып әкелу. V- топ. Айтыскерлердің суреттерін жинап әкелу. VI- топ. Опералардың аттарын жазып әкелу.

VII. Бағалау.

VIII. Үйге тапсырма.

I-топ. Опера деген сөзге 5-жолды өлең жазып әкелу.

II-топ. Айтыс деген сөзге 5-жолды өлең жазып әкелу.

III-топ. Опера туралы ЭССЕ жазып әкелу.

IV-топ. Айтыс туралы ЭССЕ жазып әкелу.

V- топ. Айтыскерлердің суреттерін жинап әкелу.

VI- топ. Опералардың аттарын жазып әкелу.

Музыка пәнінен Айтыс өнері және опера тақырыбы бойынша тест кілттері. № Тест №1. 1. a) 2. Тест №2. 3. Тест №3. c) b) a) b) 4. Тест №4. c) a) a) c) a) 5. c) b) c) 6. a) b) b) 7. a) a) a) c) a) 8. c) a) a) c) b) 9. 10. b) b) c) b) b) b) c) c) 11. 12. c) a) b) b) b) b) b) c) b) a) b) a) b) c)

Музыка пәнінен

Айтыс өнері және опера

тақырыбы бойынша тест кілттері.

Тест №1.

1.

a)

2.

Тест №2.

3.

Тест №3.

c)

b)

a)

b)

4.

Тест №4.

c)

a)

a)

c)

a)

5.

c)

b)

c)

6.

a)

b)

b)

7.

a)

a)

a)

c)

a)

8.

c)

a)

a)

c)

b)

9.

10.

b)

b)

c)

b)

b)

b)

c)

c)

11.

12.

c)

a)

b)

b)

b)

b)

b)

c)

b)

a)

b)

a)

b)

c)

I-топ.  Эксперт парағы: 1. Қандай опера өзінің жаңашылдығымен көзге түсті? 2. М. Төлебаевтың «Біржан-Сара» операсында қазақтың қандай өнері  көрсетіледі? 3. «Біржан-Сара» операсы неше бөлімнен тұрады? 4. «Біржан-Сара» операсында не суреттеледі? Операның бас кейіпкерлерін ата. II-топ.  Эксперт парағы: 1. Біржан бейнесін ашу үшін композитор қандай әндерді пайдаланады? 2. Қандай ән Біржан салдың мінезін ашады? 3. Композитор Біржанды қандай кейіпкер ретінде көрсетеді? 4. Операда « Айтбай » , « Адаспақ » әндері Біржан салдың нелерін көрсетеді? 5. Лейтмотив деген не? III-топ.  Эксперт парағы: 1. Операдағы бас кейіпкер – Сара қандай ақын? 2. Аңыз болып кеткен айтыс нешінші ғасырда болған? 3. Сараның бейнесін композитор қандай әндермен ашады? 4. Ақын қыздың ән ариозасы қандай? 5. Лейтмотив деген не? IV-топ.  Эксперт парағы: 1. Операдағы ең әсерлі көрініс болған не? 2. Композитор операда қазақтың басқада қандай дәстүрін бейнелейді? 3. Операда салт-дәстүрін бейнелейтін неше мысал көрініс берілген? 4. Біржан – Сара операсындағы қазақ халқының тағы бір дәстүрлі әні? 5. Лейтмотив деген не?

I-топ.

Эксперт парағы:

1. Қандай опера өзінің жаңашылдығымен көзге түсті?

2. М. Төлебаевтың «Біржан-Сара» операсында қазақтың қандай өнері

көрсетіледі?

3. «Біржан-Сара» операсы неше бөлімнен тұрады?

4. «Біржан-Сара» операсында не суреттеледі?

  • Операның бас кейіпкерлерін ата.

II-топ.

Эксперт парағы:

1. Біржан бейнесін ашу үшін композитор қандай әндерді пайдаланады?

2. Қандай ән Біржан салдың мінезін ашады?

3. Композитор Біржанды қандай кейіпкер ретінде көрсетеді?

4. Операда « Айтбай » , « Адаспақ » әндері Біржан салдың нелерін көрсетеді?

5. Лейтмотив деген не?

III-топ.

Эксперт парағы:

1. Операдағы бас кейіпкер – Сара қандай ақын?

2. Аңыз болып кеткен айтыс нешінші ғасырда болған?

3. Сараның бейнесін композитор қандай әндермен ашады?

4. Ақын қыздың ән ариозасы қандай?

5. Лейтмотив деген не?

IV-топ.

Эксперт парағы:

1. Операдағы ең әсерлі көрініс болған не?

2. Композитор операда қазақтың басқада қандай дәстүрін бейнелейді?

3. Операда салт-дәстүрін бейнелейтін неше мысал көрініс берілген?

4. Біржан – Сара операсындағы қазақ халқының тағы бір дәстүрлі әні?

5. Лейтмотив деген не?


Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Всем учителям

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 6 класс

Скачать
Айтыс ?нері ж?не опера.

Автор: Байдилдаев Серик Мырзакаримович

Дата: 28.12.2014

Номер свидетельства: 148533

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

Распродажа видеоуроков!
ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства