М??А?АЛИ-А?ИЫ? А?ЫН
поэзия кеші
?ЙЫМДАСТЫРУШЫЛАР: ?аза? тілі п?ніні?м??алімдері
Орынбаев Б.Ш.
Жунусова З.С.
?АТЫС?АНДАР: 5-8 сынып о?ушылары
Астана ?аласы. 2014 жы
М??а?али-а?иы? а?ын
( Поэзия кеші)
Ма?саты: М??а?али ?мірімен таныстыру, шы?армаларыны? мазм?нын ашу, ?ле?дерін о?ушылар?а м?нерлеп жат?а айт?ызу; ?ндерін на?ышына келтіре отыру?а да?дыландыру; о?ушыны? с?йлеу м?дениетін дамыту; эстетикалы? тал?амы бар сауатты о?ушы дайындау. Отанды , т??ан жерді с?йуге т?рбиелеу, а?ын жырларынан ?лгі алу.
К?рнекілігі: М.Ма?атаев портреті, а?ын туралы естеліктер, на?ыл с?здер, слайд, буклеттер.
Ж?ргізушілер: ?либек Алуа, Сейтжан ?мір.
1 -ж?ргізуші: Кеш жары?, ??рметті ?стаздар мен о?ушылар!
Жыл керуені ал?а жылжы?ан сайын М.Ма?атаевты? артына калдыр?ан ?шпес м?расы м??гілік. Жары? ж?лдызды? ?ара??ы т?н ?ойнауынан ??пия с?улесін шаш?андай, жар?ырай ?ркендей ?сіп ай?ындала т?суде. Абай ?ндес М??а?алиды? перзенті бар халы? шынмен ба?ытты халы?.
2 –ж?ргізуші: И?, М??а?аи ?ажайып а?иы?, сыршыл, гуманист а?ын. Ол бізге к?рінбейтін си?ыр бояулардан естілмейтін ??пия дыбыстардан тоят алатын ж?мба? а?ын. А?ын ?ле?дерін о?ы?ан сайын а?и?ат бейнелі рух, сезім мен сананы? бірлігі к??ілге ?ялайды. Ендеше б?гінгі кеште а?иы? а?ынымызды? ?ле?дерін тындай отыра бойымыз?а керемет бір сезім ?ялары с?зсіз.
1-ж?ргізуші: Т??іртауды? шы?ы хан т?нірдей бол?ан М??а?али а?а!
?зі?із жайылы сыр ашып ой тол?айтын жаманды?тан арашалайтын поэзия?ызды ерекше сергітетін ?ле?дері?із б?гінгі кешке жырлары?ызбен сусындап келген сы?айлы. Ендеше б?гінгі кеште а?иы? а?ынымызды? ?ле?дерін тындай отырып, поэзия ?леміне тере? бойлаймыз.
2- ж?ргізуші: И?, ?мір ?тті д?уірінде ма??аз санал?ан Ма?атаев жо? енді. ?ыстала? та?дыр ?ар?ынды келді?. М?збала? а?ынды ?ыршы? кетірді?, ауызды? салмай жайда? мінген пенде?ді с?йрей ж?нелді?. Біра?, М??а?али тірі. Т?ні ?ара жер ?ойнауында жатса да, жаны ?р ?аза?ты? ж?регіне ?о?сы ?онды.
1 - ж?ргізуші: А? т?тек боранны? атой салып, адуын арттыр?ан кезі б?л ?арасазда?ы ?ос б?лмелі ?араша ?йді ?оныс еткен С?леймен отбас ыда шекесі торсы?тай ша?ала?тын шырылы естілген мезетпен т?спа-т?с еді.
Ержан: Ж?ргекке оратыл?ан т???ышын С?леймен ?арт М?хамед?али ?ояды .
Т?рпаты б?лек т?рымтайдай ?л ,?сіресе, ?жесіне т?тті к?рініпті, сонды?тан ?й кейуанасы Тиын апа кішкентай М??а?алиды ?з т?рбиесіне ал?ан. Ал анасы На?иман а?иы? а?ын?а же?гесіндей болып, На?а аталып кеткен.
Темірлан Мар?ас?а М??а?али ?аза? ке?ірдегіне ?ай?ы ?ылыш та?ал?ан ша?та д?ние есігін аш?ан. Алдымен ?ара та?да?, артынша саяси ???ын с?ргін жылдары, есіл ерді? ?абыр?асын ?айыстырып боданды? б??ауына бас идірді. Со?ын ала момын ж?ртты с?рапыл со?ыс а?ыны а?ызып алып кетті. ?иян со?ыс?а аттан?ан азаматтарды? ішінде М??а?али ?кесі де бар еді.Біра? с?м майданны? ыс?ыра ?ш?ан жебесі С?леймен ?арттан да ?алыс кетпеді.
Алуа: Ма?атаевтар ота?асы 1941 жылы Калининград т?бінде т?бінде жан тапсыр?ан. М??а?алиды? балалы? ша?ы со?ыс жылдарымен с?йкес келген. Болаша? а?ын 10 жасында майданда ж?рген ?кесін са?ынып ?ле? шы?арады.
«?кеме» ?ле?і.8 «?» сынып о?ушысы.?ыраутай ?лішер
Томирис.Анасы На?иманны? айтуынша ?арасазды? Ш?лк?де жа?ы саздау екен де , сазда ?аз-?йрек жа?сы ?седі екен. Шешесінен екі ?аз с?рап алып, пошта машинасын айдайтын орыс?а ?азды беріп,орыс тілінде ?дебиеттер алып ?алады екен. Машина келесі ?айтып келгенше кітаптарды о?ып,белін буып дайындап ?ояды екен. Міне, а?ын осылайша бір орысы жо? таза ?аза? ауылында білімін к?терген.
Ма?сат:М??а?али орта мектепті т?м?мдай сала, жо?ар?ы о?у орнына т?суге бел буады. Алдымен сол кезде Киров атында?ы ?аза? мемлекеттік университетіні? филология факультетін о?у?а ?абылданады.Ол е?бекке ерте араласып, ауылды? ке?есті? хатшысы,?ызыл отауды? ме?герушісі,комсол комитетіні? м?шесі, жеті жылды? мектепті? м??алімі болады.
Назг?л:М??а?али Ма?атаев Нарын?ол ауданды? «Советтік шекара» газетіне орналасып, ?аламгерлікке ден ?ояды. М?нан со? «Социалистік ?аза?стан» ?азіргі «Егемен ?аза?станда», «М?дениет ж?не т?рмыс» ,?азіргі «Парасат», «Ж?лдыз» журналдарыны? редакциясында, ?аза?стан Жазушылар ода?ында ?ызмет ат?арады.
2-ж?ргізуші. М??а?али поэзиясы-та??ы шы?тай м?лдір,сырлы,м??лы поэзия. А?ын поэзия ??діретін адамды? асыл сезіммен байланыстыра ?абылдайды.?мірдегі жа?сылы?,махаббат атаулыны? негізі де осы аяулы сезім к?шінде жатыр деп т?сінеді, сезіне біледі.
«Поэзия» ?ле?і.Ахтанова Айдана.
«Пай,пай,?мірі». Н?рхожинова Тахмина.
2-ж?ргізуші. М??а?али с?зіне жазыл?ан алуан ?ндер аз емес. А?ынны? ?ле?деріне к?птеген ?ндер шы?арылды. Сазгерді ?н салу?а жетелеп, ?мірге талай тамаша ?н келді. ?азіргі та?да а?ын ?ле?дері сахна т?рінде орындалып, ты?дарман ?ауымны? ж?ректерінен орын тауып жат?ан сы?айлы. Олай болса, а?ын ?ле?іне жазыл?ан «С?би бол?ым келеді» ?нін ?абыл алы?ыздар!
Орта?а Алтынбек Бекзатты ?ошеметпен ша?ырайы?.
1-ж?ргізуші: Халы?ты? рухани бай ?деби м?расынан к?ш ?уат ал?ан М??а?али ?аза? ?дебиетінде ?аламдас достарыны? ішінде ерекше ?з ?німен о?шау келген дара т?л?а.
2-ж?ргізуші: Таби?атына тартып ту?ан а?ынны? ас?ар таудай биіктігі, Ш?лк?де жайлауындай ке?дігі, ?арасаз шал?ынындай шал?ыма к??ілі ту?ан жерді? ?асиеттілігінен бе деп ?аласы?!
«?арасаз» ?ле?і.Самат?ызы Аяулым
«К?н ауысып барады». Жапаров Асылхан.
2-ж?ргізуші: ?ашы?ты? келсе же?ер бойы?ды алып,
Ж?детер безгек ауру сы?ылданып,
Т?ла бой то?тар, суыр-?міт ?зсе,
Д?меленсе ?ртенер к?йіп-жанып- демекші М??а?али жырларыны? бір саласы-махаббат пен ?ашы?ты? та?ырыптарына арнал?ан.
1-ж?ргізуші: Жігітінен ?аза?ты? дос таба алмай,
?ыз да болса? мен са?ан м?? ша?амын-деп М??а?али ?аза?ты? а?ын ?ызы Фариза?а м?? ша?ады.
«Фариза» ?ні. 7 ? сынып о?ушысы. Сейтжан ?мір
«Сені? бейне?» ?ні. С?зі М. Ма?атаев
Орындайтын Музыка п?ніні? м??алімі: А?б?зау Аманды?.
2-ж?ргізуші: Тіршілікте ?мір а?ымында кездесетін келе?сіз жайлар, неше алуан пендешілік к?йлер а?ын жанын к?йзелтпей ?оймайды. Біра? ол еш?ашан ?мірден т?нелмейді, ?айта ?мірге деген ??штарлы? сезімі ?рши т?седі. ?з жырларымен т?гіле отырып, ?неріні? м??гілік ?мірше?дігіне к?міл сенеді, о?ушысын да сендіреді.
«?ш ба?ытым». Ибраева Адина
«Елім барда». ??лажан Мейрхат
«Саржайлау» ?ні. Боранбаева ?сел
1-ж?ргізуші: М??а?али Ма?атаевты? т???ыш ?ызы Майг?л мектептен ?айтып келе жатып, жол апатына ?шырап ?айтыс болады. Б?л жа?дай онсыз да та?дыр тау?ыметін тартып ж?рген М??а?али?а ?лкен со??ы болды. Осы жол апатына кін?лі бол?ан орыс ?лты азаматы кешірім с?рап келгенде, М??а?али оны? да аялап ?сірген ?ш а??уы бар екенін естіп, кешірім береді. Оны тек ?ана а?ын емес, ?лкен ж?ректі адам екенін к?реміз.
«Майг?ліме» Т?легенов Дастан.
1-ж?ргізуші: М??а?али лирикалы? ?ле?дерімен бірге бірнеше поэмалар жазды. Тере? оймен, ысты? ы?ылас сезіммен, хал?ын с?йген ж?рекпен жазыл?ан шы?армалары аз емес.
2-ж?ргізуші: -«Райымбек! Райымбек» дастанын да ел тарихын, ел басына ?атер т?нгенде ?олына ту алып, жауын ?арсы ал?ан Райымбек Хангелді?лыны? ерлігін суреттесе, «А??улар ?йы?та?анда» поэмасында ел наным-сенімін ?астерлеу, с?лулы?ты? ?ндестігін жыр еткен.
1-ж?ргізуші: Ендеше орта?а 5-8 о?ушыларыны? дайында?ан М. Ма?атаевты? «А??улар ?йы?та?анда» поэмасынан ?зіндіні тамашала?ыздар!
1-ж?ргізуші: ?аза? ?дебиеті ке?істігінде ?аншама жыр м?наралары алыстан к?зге шалынбайды дейсіз! Соларды? бір де біреуіне ??самай ?зіні? с?н салтанатымен дара т?р?ан, к?зді арбап, к??ілді еліктіретін ?иырдан мен м?нарлап т?ратын бір м?нара бар.
Ол - Ма?атаев м?нарасы! Желбірей бер, жырды? туы!
Жар?ырай т?с, Ма?атаев м?нарасы.
2-ж?ргізуші: М??а?али ?мірше?. Е?бектеніп жаз?ан ?р ?ле?і былдыр тарт?ан ?р б?бекті? ?олында ?азір. Оны елі ?мыт?ан жо?. ?мытпа? та емес, д?йім есіне алып ж?реді.
Джубанышева Аяжанны? орындауында а?ынны? «Есі?е мені ал?айсы?» ?нін ?абыл алы?ыздар!
1-ж?ргізуші. А?ынны? шы?армашылы?ына арнал?ан «М??а?али –а?иы? а?ын» атты поэзиялы? кешіміз де со?ына жетті. К??іл ?ойып ты?да?андары?ыз?а к?птен к?п рахмет!Келген ?адамдары?ыз?а г?л бітсін. Келесі шы?армашылы? кештерде кездескенше, а?айын!
