kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Білім беру ба?дарламаларын ?зірлеудегі ?азіргі заманда?ы т?сілдер

Нажмите, чтобы узнать подробности

азіргі кезде егемен елімізде білім беруді? жа?а ж?йесі жасалып, ?лемдік білім беру ке?істігіне енуге ба?ыт алуда. Б?л о?у-т?рбие ?рдісіндегі елеулі ?згерістерге байланысты болып отыр. Себебі, білім  беру парадигмасы ?згерді, білім беруді? мазм?ны жа?арып, жа?а к?з?арас, жа?аша ?арым-?атынас пайда болуда. Келер ?рпа??а ?о?ам талабына сай т?рбие мен білім беруде м??алімдерді? инновациялы? іс-?рекетіні? ?ылыми-педагогикалы? негіздерін ме?геруі ма?ызды м?селелерді? бірі.

?ылым мен техниканы? жедел дамы?ан, а?паратты? м?ліметтер а?ыны к?шейген заманда а?ыл-ой м?мкіндігін ?алыптастырып, адамны? ?абілетін, талантын дамыту білім беру мекемелеріні? басты міндеті болып отыр. Ол б?гінгі білім беру ке?істігіндегі ауадай ?ажет жа?ару о?ытушыны? ?ажымас ізденімпазды?ы мен шы?армашылы? жемісімен келмек. Сонды?тан да ?рбір о?ушыны? ?абілетіне ?арай білім беруді, оны дербестікке, ізденімпазды??а, шы?армашылы??а т?рбиелеуді ж?зеге асыратын жа?артыл?ан педагогикалы? технологияны ме?геруге ?лкен бетб?рыс жасалуы ?ажет. ?йткені мемлекеттік білім стандарты де?гейінде о?у ?рдісін ?йымдастыру жа?а педагогикалы? технологияны ендіруді  міндеттейді.

Білім беру саласы ?ызметкерлеріні? алдына ?ойылып отыр?ан міндеттерді? бірі – о?ытуды? ?діс т?сілдерін ?немі жетілдіріп отыру ж?не ?азіргі заман?ы педагогикалы? технологияларды ме?геру. ?азіргі та?да о?ытушылар инновациялы? ж?не интерактивтік ?дістемелерін саба? барысында пайдалана отырып саба?ты? сапалы ?рі ?ызы?ты ?туіне ы?палын тигізуде.

“Инновация” ??ымын ?арастырса?, ?алымдарды? к?бі о?ан ?рт?рлі аны?тамалар берген. Мысалы, Э.Раджерс инновацияны былайша т?сіндіреді: “Инновация- на?тылы бір адам?а жа?а болып табылатын идея”. Майлс “Инновация – арнайы жа?а ?згеріс. Біз одан ж?йелі міндеттерімізді? ж?зеге асуын, шешімдерін к?теміз», – дейді.

Инновациялы? ??былыстар білім беру саласында ?ткен ?асырды? сексенінші жылдарында ке?інен тарала бастады. ?детте инновация бірнеше ?зекті м?селелерді? т?йіскен жерінде пайда болады да, берік т?рде жа?а ма?сатты шешуге ба?ытталады, педагогикалы? ??былысты ?здіксіз жа??ырту?а жетелейді. ” Масырова Р.Линчевская Т – “Жа?ару” дегенімізді былай деп т?сіндіреді: “Жа?ару – белгілі бір адам ?шін ?діл т?рде жа?а ма, ?лде ескі ме о?ан байланысты емес, ашыл?ан уа?ытынан бірінші ?олдан?ан уа?ытымен аны?талатын жа?а идея.

?аза?станда е? ал?аш «Инновация» ??ымына ?аза? тілінде аны?тама берген ?алым Немеребай Н?рахметов. Ол “Инновация, инновациялы? ?рдіс деп отыр?анымыз – білім беру мекемелеріні? жа?алы?тарды жасау, ме?геру, ?олдану ж?не тарату?а байланысты бір б?лек ?ызметі” деген аны?таманы ?сынады. Н.Н?рахметов “Инновация” білімні? мазм?нында, ?дістемеде, технологияда, о?у-т?рбие ж?мысын ?йымдастыруда, мектеп ж?йесін бас?аруда к?рініс табады деп ?арастырып, ?зіні? жіктемесінде инновацияны, ?айта жа?арту ке?істігін бірнеше т?рге б?леді: жеке т?рі (жеке – дара, бір-бірімен байланыспа?ан); модульдік т?рі (жеке – дара кешені, бір-бірімен байланыс?ан); ж?йелі т?рі (мектепті толы? ?амтитын).

?діскер С.К?шімбетова ?зіні? зерттеуінде о?у-т?рбие ?рдісінде о?ытуды? инновациялы? ?діс-т?сілдерін ?олдануды? мынадай ерекшеліктерін атап к?рсеткен:

–  дербес о?ыту технологиясы о?у-т?рбие ?рдісінде ?ылымны? негіздерін игерту ?шін ізгілік,  адамгершілік  ?асиеттерді  ?алыптастыра отырып,  жеке  т?л?аны?  ?леуметтік-психологиялы?  жауапкершілін арттырады.

–  ?о?ам мен таби?ат за?дылы?тарын кіріктіру негізінде ме?геруі;

–  о?ытушы білмейтін шы?армашылы? ізденіс негізінде ?мірге келген жа?а ?абілет;

–  саралап   де?гейлел   о?ыту   технологиясында   о?ытуды?   мазм?ны   мен   ?дістері шы?армашылы? ізденіс іс-?рекет жасау негізінде адамны? инновациялы? ?абілеттеріні? ?алыптасуына ба?ытталады.

– а?паратты?  ба?дарламалап   о?ыту – о?ытуды?  мазм?нын  п?наралы?  байланыс т?р?ысынан ?йымдастыру;

– иллюстрациялы т?сіндірмелі о?ытуда «адам-?о?ам-таби?ат” ?йлесімдік ба?ытта?ы д?ниетанымында ж?йелі саналы м?дениет ?алыптасады;

– ізгілендіру технологиясында  педагогика ?ылымыны?  алды??ы  ?атарлы  ?ылыми жа?алы?тарды т?жірибеде «бала –субъект»,  «бала-объект» т?р?ысынан енгізіле бастайды да,  ал  ?ылыми   білімдер «оны?  т?рмысыны?  ?леуметтік  жа?дайы  мен  іс-?рекетіні? ?леуметтік н?тижесіні? бірлігінде ?арастырады;

Ал жалпы инновацияны модификациялы?, комбинаторлы?, радикалды? деп ?ш т?рге  б?луге болады.

Модификациялы? инновация – б?л б?рын ?олда барды дамытумен, т?рін ?згертумен айналысу. Б??ан В.Ф. Шаталовты? математика?а жаз?ан тірек конспектісі жэне оны к?птеген м??алімдерді? пайдалануы мысал бола алады.

Комбинаторлы? модификация – б?рын пайдаланылма?ан, белгілі ?дістеме элементтерін жа?аша ??растыру. Б??ан п?ндерді о?ытуды? ?азіргі кездегі ?дістемесі д?лел.

Радикалды? инновация  – білімге мемлекеттік стандарттарды енгізу жатады. Мемлекеттік стандарт білім беруде, негізінен, м?лшерлерді, параметрлерді, де?гейлік ж?не сапалы о?ытуды? к?рсеткіштерін ?алыптастырады.

?азір республика о?у орындары ?сынып отыр?ан к?п н?с?алы??а байланысты ?здеріні? ?алауына с?йкес кез-келген ?лгі бойынша ?ызмет етуіне м?мкіндік алды. Б?л ба?ытта  білім беруді? ?рт?рлі н?с?ада?ы мазм?ны, ??рылымы, ?ылым?а ж?не т?жірибеге негізделген жа?а идеялар, жа?а технологиялар бар. Сонды?тан ?рт?рлі о?ыту технологияларын, о?у мазм?ны ?рбір білім алушыны? жас ж?не жеке дара психологиялы? ерекшеліктеріне орай та?дап, т?жірибеде сынап ?арауды? ма?ызы зор. ?ылыми-педагогикалы? ?дебиеттерде іс ж?зінде аны?талып табыл?ан о?ыту ?рдісіні? н?тижесін к?ретін ?діс-т?сілдері, т?рлері к?біне жа?ашыл, инновациялы? болып табылады.

Инновациялы? процестерді ендіру ?ш ?зара байланысты к?штер аны?талады: енгізілген технологияны? ерекшеліктерімен; жа?ашылдарды? инновациялы? ?леуетімен; жа?алы?ты енгізу жолдарымен.

Жа?а инновациялы? о?ыту технологиясы к?сіптік ?ызметті? ерекше т?рі болып табылады. Инновациялы? о?ыту технологиясын ме?геру ?шін педагогикалы? аса зор т?жірибені ж?мылдыру ?ажет. Б?л ?з ?ызметіне шы?армашылы?пен ?арайтын, жеке басыны? белгілі іскерлік ?асиеті бар адамды ?ажет ететін ж?мыс. Шынды?ында да ?рбір педагог жа?а инновациялы? технологияны ме?геру барысында ?зін-?зі дамытады ж?не ?зін-?зі ?алыптастырады. XXI ?асырда болаша? мамандарды даярлау, оларды? к?сіби бейімделуін ?алыптастыру м?селелері – кезек к?ттірмейтін ?зекті ?о?ам талабы. Сонды?тай біз болаша? педагог-психологтарды? жа?а педагогикалы? инновациялы? технологияларды ?олдану?а даярлы?ын ?алыптастыруды? ??рылымды?-мазм?нды? моделін жасады?. Болаша? мамандарды? жа?а инновациялы? педагогикалы? технологияларды ?олдану?а даярлы?ты ?алыптастыру мына к?рсеткіштерді ?амтиды:

Мотивациялы? ?лшемдеріне танымды? ?ызы?уды ?алыптастыру бейнесі жатады. О?ан болаша? мамандарды ?алыптастыру, ??ндылы? ?арым-?атынас, болаша? маманны? ?зіні? к?сіби шеберлігін дамыту?а талпынуы, болаша? маманды?ын ерекше жа?сы к?руі, ?рпа? т?рбиесінде ?стазды? жетекші орнын сезінуі, к?сіби жеке біліктілік де?гейін к?теруге ба?ыттылы?ы, инновациялы? іс-?рекетке ?мтылу ?рекеттері кіреді.

Мазм?нды? ?лшемдеріне болаша? маманны? жалпы м?дениеттілік дайынды?ы мен м?ндік ?діснамалы? дайынды?ыны? де?гейі, маманды?ы бойынша білімі, педагогикалы? бірт?тас білім ж?йесі, бірт?тас педагогикалы? ?рдісті? за?дылы?тары, мен ?оз?аушы к?штеріні? жалпы теориялы? білім негіздерімен ?арулануы кіреді. О?ан бірт?тас педагогикалы? ?рдісті? теориялы? негіздерін ж?не жеке т?л?а теориясыны? ?ылыми негіздерін ме?геруі, педагогикалы? іс-?рекет теориясыны? негіздерін білуі, білім алушыларды? барлы? м?мкіндіктерін пайдалан?анда инновациялы? іс-?рекетті? к?біне н?тижелі болатынды?ын сезіне алуы жатады.

Бейімділік ?лшемдерін болаша? маманны? барлы? жа?дай?а бейімделе алу ?абілеті атады: бейімділік жа?даятына ба?дарлана алуы, микроорта ?згерістеріне сай ?олайлы инновациялы? педагогикалы? технологияларды та?дай алуы. Бейімділік ?лшемдері болаша? маманны? білімгер м?ртебесінен о?ытушы, ?стаз м?ртебесіне ауысуыны? ерекшелігін сезіне білуімен бейімділік іс-?рекетті ж?зеге асыруды? жа?а ?діс-т?сілдерін пайдалана алуларымен ерекшеленеді.

Танымды? ?лшемдері болаша? маманны? ?леуметтік к?сіби ?орша?ан ортаны жедел тани алуымен, ?зін к?сіби ж?зеге асыруды? н?тижелі ?діс-т?сілдерін пайдалануымен, инновациялы? педагогикалы? технологиялар?а ?ызы?у танытумен ерекшеленеді. О?ан болаша? маманны? ?леуметтік к?сіби ?орша?ан ортаны біліп тануы, к?сіптік білімін ?з т?жірибесінде ?олдана білуі, инновациялы? педагогикалы? технологияларды о?ып ме?геруі, ?йренуі жатады.

Іс-?рекеттік ?лшемдері болаша? маманны? ?зіні? к?сіби іс-?рекетіні? ма?саты мен міндеттерін  аны?тай алуы ж?не педагогикалы? ?арым-?атынасты? ?рдісті тиімді  ж?зеге асыра алуымен ?лшенеді. О?ан болаша? маманны? ?з п?нін жете ме?геруі, бірт?тас о?у-т?рбие ?рдісіні? психологиялы?, педагогикалы? негіздерін білуі, педагогикалы? ?рдісті жоспарлап, ж?зеге асыра алуымен ?лшенеді.

Технологияны? ?лшемдері о?ытуды? ?дістемелік ма?саттары, о?ыту ?рдісі, оны? міндетттерін аны?тай алуы, о?ытуды? н?тижесін болжай алуы ж?не психологиялы? -педагогикалы? білімдерді ме?герумен аны?талады. О?ан болаша? маманны? бірт?тас о?у- т?рбие ?рдісінде саба?ты тиімді ?йымдастыра білуі, о?ушылармен ынтыма?тасты? ?арым- ?атынасты ж?зеге асыра алуы, бірт?тас педагогикалы? ?рдісті диагностикалай алуы ж?не саба?ты? н?тижесі жо?ары болатындай е? тиімді педагогикалы? технологияны  та?дай алуы ?ажет.

Шы?армашылы? ?лшемдеріне шы?армашылы?  ептілікті,      шы?армашылы? белсенділікті болаша? маманны?  шы?армашылы?-ізденушілік   дамыту   кіреді.  О?ан болаша? маманны? ?ылыми – зерттеу ж?мыстарына ?зіндік талдау жасай алуы, ?з білімін к?теруге, жетілдіруге талпынысты? болуы мен инновациялы? ?діс-т?сілдерді ?олдану?а ?зіндік  жа?алы?тар, ?згерістер енгізумен ж?не жа?алы?ты шы?армашылы?пен ?олдана алуымен сипатталады.

Осы атал?ан к?рсеткіштерді? ?серінен білім, к?сіп, іскерлік, іс-?рекет, игеру, н?тиже ??ралады. Білім жалпы, к?сіби, техникалы?, арнайы білім болып б?лініп к?сіппен  ?штасады. Ал к?сіп – маманды? та?дау, маманды?ты ме?геру. Білім алып к?сіп иесі болу ?шін іскерлік ?ажет. Іскерлік – о?у, білім, к?сіп, т?жірибе, ізденушілік, ?зіндік ж?мыс, іс-шаралар, да?дыдан туындайды. Іскер болу ?шін іс-?рекетті ме?геру ?ажет. Іс-?рекет ?рекеттен, операция,  ?имыл-?оз?алыстан т?рады. Барлы? ?рдіс байланыса орындал?аннан со?  н?тиже к?рсеткіші пайда болады.

?рбір педагогті? инновациялы? іс-?рекетін ?алыптастыруды? педагогикалы? шарттары:  инновация туралы білімі; инновацияны жан-жа?ты ме?геру; инновациялы? іс-?рекет диагностикасын ме?геру; инновацияны т?жірибеге ендіру ж?мыстары; инновацияны практикада д?рыс ?олдану.

?рбір білім беру ордаларында б?гінгі та?да беле? алып отыр?ан кемшіліктері баршылы?, атап айтатын болса?: білім сапасыны? т?мендігі; білім саласына мемлекет тарапынан реформалар ж?ргізілгенімен о?уды? н?тижесіні? болмауы; ??жаттар к?птеп шы?арыл?анымен мардымсызды?ы; білім алушыларды? ?здігінен білім алу да?дысыны? болмауы; білім  алушылар  мен  о?ытушыларды?  бірлескен  шы?армашылы?  е?бектеріні? болмауы.

Б?л ты?ыры?тан шы?уды? бірден-бір жолы о?у-т?рбие процесінде инновациялы? ?діс-т?сілдерін енгізу, ?рбір білім алушыларды? білімге деген ?ызы?ушылы?тарын, талпынысын арттырып, ?з бетімен ізденуге, шы?армашылы? е?бек етуге жол ашу. Инновациялы? процесті? негізі – жа?алы?тарды ?алыптастырып ж?зеге асыруды? т?тасты? ?ызметі. Инновация білім де?гейіні? к?терілуіне жа?дай ту?ызады.

Білім сапасын арттыруда?ы жа?а инновациялы? технологияларды о?ып, ?йреніп, сараптай келе, мынадай т?жырым жасау?а болады:

–  білім алушыларды? білім, білік сапасын  арттыруда?ы    жа?а   инновациялы? технология т?рлері сан алуан, оларды та?дау жэне одан шы?атын н?тиже о?ытушыны? к?сіби біліктілігіне тікелей байланысты;

– жа?а   инновациялык   технологияларды   енгізу   ж?йелі  ?рі   ма?сатты  т?рде ж?ргізілгенде ?ана жетістікке жетуге болады;

– жа?а инновациялы? о?ыту технологияларын енгізу барысында ?рбір о?у орныны? материалды?-техникалы? базасыны? б?гінгі талап?а сай еместігі, ?рі жетіспеуі, кадрлы? ?леуметті? т?мендігі к?п кедергі жасайды.

?азіргі жас ?рпа?ты? саналы да сапалы білім алуыны? бірден-бір         шарты  –  о?у   орындарында?ы   білім   беру   процесіне   жа?а инновациялы? технологияларды  енгізу екендігі  с?зсіз  т?сінікті. Сонды?тан  ?ылыми-техникалы?  прогрестен   ?алыспай,   жа?а  педагогикалы?   инновацияларды  дер  кезінде ?абылдап,   ??деп,   н?тижелі   пайдалана  білу –  ?рбір  ?стазды?   негізгі міндеті болып табылады. Бізді? ойымызша, о?у орындарында инновациялы? бас?ару ж?йесін енгізіп, оны ж?зеге асыру міндет.

?орыта келгенде, жа?а инновациялы? педагогикалы? технологияны? негізгі, басты міндеттері мынадай:

– ?рбір білім алушыны? білім  алу, даму, бас?а да іс-?рекеттерін ма?сатты т?рде ?йымдастыра білу;

–  білім мен білігіне сай келетін ба?дар та?дап алатындай д?режеде т?рбиелеу;

–  ?з бетінше ж?мыс істеу да?дыларын ?алыптастыру, дамыту;

–  аналитикалы? ойлау ?абілетін дамыту.

Просмотр содержимого документа
«Білім беру ба?дарламаларын ?зірлеудегі ?азіргі заманда?ы т?сілдер »

. БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ЖАҢАША БАҒЫТТАРДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

1.1. БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІНІҢ БАСТЫ СИПАТЫ

 

 Қай мемлекеттің де негізгі тірегі - асқақтаған күмбездер де, ғимараттар да, экономикалық жағдай да емес, білімді де білікті, іскер де, белсенді адамдар. "Біздің балаларымыз білімі жоғары жұмысшылар мен фермерлер, инженерлер, банкирлер және өнер қайраткерлері, мұғалімдер мен дәрігерлер, зауыттар мен биржалардың иелері болады (Қазақстан-2030 бағдарламасы). Әрине, "келешектің иесі - жастар". "Жастар өзінің ата-анасынан гөрі заманына көбірек ұксас келеді. (И.С.Кони). Сондықтан қоғам талабына сай, сол қоғамды көркейтетін, дамытатын жастар тәрбелеу ең маңызды мәселе екені даусыз. Қоғамның дамуына қарай ғылым мен техниканың деңгейі де, оны басқару жүйесі де өзгеріп отыратыны белгілі. Осыған орай маман қызметінің мазмұны жаңарып, жаңа мақсат, жаңа көзқарас, жаңа шешімдер мен жаңа мүмкіншіліктерді қажет етеді. Ондай мүмкіншілік тек білім арқылы келеді.

Білім - қоғамды әлеуметтік, мәдени-ғылыми прогреспен қамтамасыз ететін ғажайып құбылыс, адам үшін де, қоғам үшін де ең жоғары құндылық. Оның ең негізгі қызметі - адамның менталитетін, адамгершілігін, шығармашылық қабілетін қалыптастыру, дамыту. Осыған орай егеменді еліміз өзінің дамуының ең басты алғы шарты - білім беру жүйесінің білім ғасырындағы міндеті мен мазмұнын айқындап берді.

Білім беру сатыларының сабақтастығын камтамасыз ететін білім беру процесінің үздіксіздігі, оқу мен тәрбиенің бірлігі, білім беруді басқарудың демократиялық сипаты, білімнің, ғылымның және өндірістің интеграциялануы, ақпараттануы, оқушыларды кәсіптік бағдарлау, білім беруді саралау, ізгілендіру, гуманитарландыру және т.т. – білім беру саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі принциптері. Сонымен қатар Қазақстан Республикасының ғылым және ғылыми-техникалық саясат тұжырымдамасында да ғылымды демократияландыру, интеграциялау, инновациялық процестің білім, ғылым саласында кең өріс алуы да атап көрсетілген.

Білім жүйесін дамыту стратегиясының басты мақсаты – ұлттық білім моделін жасау.

Ұлттық білім үлгісінің негізгі бағыты — адамды қоғамның ең негізгі құндылығы ретінде тану, оның қоғамдағы орны мен рөліне, әлеуметтік жағдайына, психикалық даму ерекшелігіне мән беру, сол арқылы оның рухани жан-дүниесінің баюына, саяси көзқарасының, шығармашылық еркіндігі мен белсенділігінің, кәсіби іскерлігінің қалыптасуына жағдай жасау, мүмкіндік беру. Яғни, XXI ғасырдың маманы – жаратылыстану мен гуманитарлық ғылымдар бойынша ой-өрісі кең, жан-дүниесі бай, ұлттық менталитеті жоғары, кәсіби білікті маман, адамдармен дұрыс қарым-қатынас жасай алатын, басқаның пікірімен санасатын, кез келген ситуациядан шығудың жолын таба алатын, жауапкершілік сезімі жоғары, қоғамда белгілі бір рөл атқаратын, қайталанбайтын дара тұлға болуы тиіс. Ал мұндай мүмкіндіктің негізі - жоғары білімде. Өйткені жоғары білім – үздіксіз білім беру жүйесінің шешуші тетігі. Сондықтан білімгерді тек маман ретінде ғана қарамай, оны өз қоғамының азаматы, жеке тұлға, келешектің иесі, тірегі ретінде тану, соған мүмкіндік жасау қажет. Ұлттық үлгідегі жаңа парадигманың негізгі бір мәселесі – білімгерге іргелі де терең, тиянақты да жүйелі білім беру. Іргелі білім берудің міндеті – адамды ғылыми ойлауға, болмысты тану, оны қабылдаудың әдіс-тәсілдерін білуге, өзін-өзі дамытуға, өз бетімен білім алуға, ізденуге іштей қажеттілігін туғызу.

Еліміздің егемендік алып, қоғамдық өмірдің барлық, соның ішінде білім беру саласында жүріп жатқан демократияландыру мен ізгілендіру мектепті осы кезге дейінгі дағдарыстан шығаратын қуатты талпыныстарға жол ашты.

Білім мазмұны жаңа үрдістік біліктермен, ақпаратты қабылдау қабілеттерінің дамуымен, ғылымдағы шығармашылық және нарық жағдайындағы білім беру бағдарламаларының нақтылануымен байи түсуде. Атап айтқанда:

          • Есте сақтауға негізделген оқып білім алудан, бұрынғы меңгергендерді пайдалана отырып, ақыл-ойды дамытатын оқуға көшу;

          • Білімнің статистикалық үлгісінен ақыл-ой әрекетінің динамикалық құрылым жүйесіне көшу;

          • Оқушыға орташа деңгейде білім беретін бағдарламадан жекелеп, саралап оқыту бағдарламасына көшу.

Кез-келген елдің экономикалық қуаты, халқының өмір сүру деңгейінің жоғарлығы, дүние жүзілік қауымдастықтағы орны мен салмағы сол елдің технологиялық даму деңгейімен анықталмақ. Жалпы қоғам дамуы мен жаңа технологияны енгізу сапалығы осы елдегі білім беру ісінің жолға қойылғандығы мен осы саланы ақпараттандыру деңгейіне келіп тіреледі. Экономикалық күшті дамыған елдердің тәжірибесі экономика, ғылым және мәдениеттің қарқынды дамуының негізгі кілті екендігін көрсетіп отыр. Ендеше қазіргі заманның ақпараттық технологиясын игеру міндетіміз.

Білім беру – аса күрделі әлеуметтік-экономикалық механизм. Оны реформалаудың мәселелері де сан қырлы. Қазіргі кездегі Республикамызда қолға алынған білім беру жүйесін реформалау ісі осы саланың экономикалық-ұйымдық, құқықтық, құрылымдық жақтарын түбегейлі өзгертуге бағытталған біртұтас кешенді шаралармен тығыз байланысты. Білім беру ісіндегі жаңа үрдістің мән-мағынасы, сипаты мен бағыт-бағдарын айқындаушы дәйекті факторлар:

           •   Қазақстан    Республикасының     тәуелсіз    егеменді мемлекет болып қалыптасуы;

           •   экономиканың нарықтық моделін ұстанып, меншіктің түрлі пішімдерін дамыту;

           •   ұлттық білім беру ісінің әлемдік білім жүйесіне кіруі болып отыр.

Кез келген диалектикалық даму үрдісі секілді нарықтық экономика жағдайына байланысты білім беру жүйесін реформалау ісі де қарама-қайшылықтарсыз емес. Мұның өзі мамандардан кәсіби икемділік пен ұтқырлықты, сан қырлы шығармашылық қызмет пен өзін-өзі басқару, өзін-өзі ұйымдастыру жағдайындағы біліктілікті талап етеді.

Білім беру реформасын одан әрі тереңдете жүргізу жаңа замандық база жасауды қажет етіп отыр. Ең алдыменен, ел экономикасының  нарықтық жаңа кезеңіне өту барысындағы білім жүйесін қалыптастыратын заң баптары керек болды. Азаматтардың білім алу құқығын айқындайтын Қазақстан Республикасы   Конституциясының   30-бабының   қағидасын толығырақ   мазмұндап,   білім   берудің   мемлекеттік   емес секторларының орны мен рөлін, шетелдік, халықаралық, діни білім  беру ұйымдарының  құқықтық негіздерін  нақтылап, білім      мекемелерінің      жаңа      әлеуметтік-экономикалық жағдайдағы    қызметтік    міндеттерін    белгілеу    қажеттілігі туындады.

1999 жылы қабылданған "Білім туралы" Заңда құрылымы мен мазмұны жағынан да жаңартылған ұлттық білім беру жүйесінің жаңа моделі жасалды. Осы жаңа модельге сай білім беру жүйесі 4 деңгейге: мектеп жасына дейінгі тәрбиелеу мен оқытуға, орта білімге, жоғары кәсіби білімге, жоғары оқу орнынан кейінгі кәсіби білім беруге бөлініп, 1997 жылы ЮНЕСКО ұсынған халықаралық білім беру жіктемесіне мейлінше сәйкестендірілді.

Мектеп жасына дейінгі тәрбиелеу мен оқыту шеңберінде 5 (6) жасар балаларды міндетті түрде мектепалды даярлықтан өткізу көзделген. Бұл - мектепке оқуға қабылдау барысында балаларға бірегей бастау мүмкіндігін тудыратын маңызды шара болмақ.

Жаңа модельге сәйкес орта білім беру жүйесі жалпы орта, бастауыш кәсіби және орта білім беруді қамтиды.

Базалық білім мектеп қабырғасында беріледі. Тоғызыншы сыныпты бітіргеннен кейін оқушылар тек кәсіптік мектептерде ғана емес, сонымен қатар кәсіби орта білім беретін оқу орындарында да оқуын жалғастыра алады.

Жоғары кәсіби білім беру құрылымы үш сатыдан
тұрады: жоғары базалық білім (бакалавриат), жоғары арнаулы
білім, жоғары ғылыми-педагогикалық немесе мамандандырылған білім (магистратура).

Оқытудың қазіргі технологиялары

Еліміздің егемендік алып, қоғамдық өмірдің барлық, соның ішінде білім беру саласында жүріп жатқан демократияландыру мен ізгіліктендіру мектепті осы кезге дейінгі дағдарыстан шығаратын қуатты талпыныстарға жол ашты.

Қазіргі кезде біздің Республикамызда білім берудің жаңа жүйесі жасалып, әлемдік білім беру кеңістігіне енуге бағыт алуда. Бұл педагогика теориясы мен оқу-тәрбие үрдісіндегі елеулі өзгерістерге байланысты болып отыр: білім беру парадигмасы өзгерді, білім берудің жаңа мазмұны пайда болуда:

          • білім мазмұны жаңа біліктермен, ақпараттарды қабылдау қабілеттерінің дамуымен, ғылымдағы шығармашылық және нарық жағдайындағы білім беру бағдарламаларының нақтылануымен байи түсуде;

          • ақпараттық дәстүрлі әдістері – ауызша және жазбаша, телефон және радиобайланыс – қазіргі заманғы компьютерлік құралдарға ығысып орын беруде;

          •   баланың   жеке   басын   тәрбиелеуде,   оның   жандүниесінің    рухани    баюына,    азамат,    тұлға    ретінде қалыптасуына көңіл бөлінуде;

          • мектеп, отбасы мен қоршаған әлеуметтік ортаның бала тәрбиесіндегі бірлігіне ұмтылыс жасалуда;

          • қоғамдық біліммен бара-бар педагогикалық технологияның кеңінен қолданылуына және ғылымның рөліне мән берілуде.

Оқыту технологиясын жетілдірудің психологиялық, педагогикалық бағыттағы негізгі ой-тұжырымдары төмендегіше сипатталады:

          • есте сақтауға негізделген оқып білім алудан, бұрынғы меңгергендерді пайдалана отырып, ақыл-ойды дамытатын оқуға көшу;

          • білімнің статистикалық үлгісінен ақыл-ой әрекетінің динамикалық құрылым жүйесіне көшу;

          • оқушыға орташа деңгейде білім беретін бағдарламадан жекелеп, саралап оқыту бағдарламасына өту.

Қазір Республика   оқу   орындары,   педагогикалық ұжымдары ұсынылып отырған көпнұсқалыққа байланысты өздерінің қалауына сәйкес кез келген үлгі бойынша қызмет етуіне мүмкіндік алды. Бұл бағытта білім берудің әртүрлі нұсқадағы мазмұны, құрылымы, ғылымға және тәжірибеге негізделген   жаңа   идеялар, жаңа технологиялар бар. Сондықтан әртүрлі оқыту технологияларын оқу мазмұны мен оқушылардың жас және психологиялық ерекшеліктеріне орай таңдап, тәжірибеде сынап қараудың маңызы зор.

Қазіргі білім беру саласындағы оқытудың озық технологияларын меңгермейінше сауатты, жан-жақты маман болу мүмкін емес. Жаңа технологияны меңгеру мұғалімнің интеллектуалдық, кәсіптік, адамгершілік, рухани, азаматтық және де басқа көптеген адами келбетінің қалыптасуына игі әсерін тигізеді, өзін-өзі дамытып, оқу-тәрбие үрдісін тиімді ұйымдастыруына көмектеседі.

Қазіргі кезде педагогикалық технология ұғымы біздің
педагогикалық лексиконымызға берік еніп келеді. Дегенмен, оның мән-мағынасы туралы пікірлер алуан түрлі. Түсіндірме сөздікте: "Технология – бұл қандайда болсын істегі, шеберліктегі, өнердегі амалдардың жиынтығы" делінсе, Б.Т.Лихачев педагогикалық технологияны оқу процесіне белгілі бір мақсат көздей әсер ететін педагогикалық ықпал деп түсіндіреді. Ал, технологиялық үрдісті нақты педагогикалық нәтижеге жетелейтін бірліктердің (өлшемдердің) белгілі бір жүйесі ретінде көрсетеді және педагогикалық технология түпкілікті өзгермейтін механикалық құрылым емес, қайта бала мен мұғалімнің үнемі түрленіп отыратын өзара қарым-қатынасының өзегі, мазмұнды ұйымдастырушы құрылымы.

ЮНЕСКО-ның анықтамасы бойынша, педагогикалық технология – бүкіл  оқыту үрдісі мен білімді техникалық және адам ресурсын олардың бір-біріне өзара әсерін, білім берудегі формасын оңайландыру міндеттерін ескере отырып меңгеруді жүзеге асырудың жүйелі әдісі. М.В.Кларин "Педагогикалық технология — бұл педагогикалық мақсатқа қол жеткізу жолындағы қолданатын барлық қисынды ілім амалдары мен әдіснамалық құралдарының жүйелі жиынтығы және жұмыс істеу реті", - деп анықтайды.

Бүгінгі педагогика ғылымының лексиконында педагогикалық /оқыту/ технология ұғымы терең тамыр жайды. Дегенмен де, осы ұғымды түсіну мен пайдалануда әр түрлілік басым.

Технология – Теһnе – искусство, ремесло, мастерство, учение – деген  мағынаны білдіретін грек сөзі.

"Технология - өндірістік процесті жүргізудің әдістері мен тәсілдері жайлы білім жиынтығы", - деп шетел сөздерінің қысқаша сөздігінде анықтама берілген.

        Педагогикалық технология – педагогикалық мақсатқа жету үшін пайдаланылатын барлық дара, инструменталдық және методологиялық құралдардың қолдану реті мен жиынтығының жүйесін білдіреді. /Кларин М.В./

        Технология – оқушы мен ұстазға бірдей қолайлы жағдай тудырушы оқу процесін ұйымдастыру және жүргізу, бірлескен педагогикалық әрекетті жобалаудың жан-жақты ойластырылған үлгісі /Монахов В.М./.

        Технология – дидактикалық жүйенің процессуалды бөлігі. /Чошанов М./

        Педагогикалық технология - практикада іске асырылатын педагогикалық жүйенің жобасы /Беспалько Б.П./.

        Ал, педагогикалық жүйе дегеніміз — белгілі бір қабілеті бар дара тұлғаны қалыптастыруға бағытталған педагогикалық әсерді ұйымдастыруға қажет кұралдар, әдістер мен тәсілдердің өзара байланысқан бірлігі. Оқыту технологиясы - оқытудың тиімді жолдарын зерттейді, ғылымда оқыту процесінде қолданылатын әдістер, тәсілдер мен қағидалар. Ол оқыту процесінде нақты жүйе кызметін атқарады /Селевко Г./




Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Внеурочная работа

Категория: Прочее

Целевая аудитория: Прочее

Скачать
Білім беру ба?дарламаларын ?зірлеудегі ?азіргі заманда?ы т?сілдер

Автор: Рейм Камила ?ойшыбай?ызы

Дата: 30.03.2015

Номер свидетельства: 194172

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства