kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Бала е?бегін ?ор?ау.

Нажмите, чтобы узнать подробности

Бала е?бегін ?ор?ау д??гелек ?стел

Іле ауданы №1 орта мектеп


Ма?саты:
1. За?сыз к?мелет жасына толма?ан балаларды? е?бегін ?анау туралы т?сінік беріп, ???ы?ты? т?рбие беру.
 

Б?гін бізді? еліміз – б?кіл ?лем ?ауымдасты?ы мойындап отыр?ан т?уелсіз, Егемен мемлекет. ?р мемлекетті? ?з за?ы болады. Елбасы Н?рс?лтан ?біш?лы Назарбаев ?аза?стан Республикасында ???ы?ты? жалпы білім беруді ?йымдастыруды? шаралары туралы ?аулысын жариялады. Елбасы «За?ды білу – заман талабы» екенін к?рсетті.
- К?птеген адамдар санасында «???ы?» ??ымы жазалау, соттау, ???ы? б?зылуыны? ??ымдарымен байланыстырады. Біра? ???ы? ?ділеттілік, те?дік, ізгілік екендігін, ?о?ам?а негізделген т?ртіп ережелері екенін естен шы?армауымыз керек.
       О?ушы:
Бала е?бегі проблемасы б?кіл ?лемде: ?нерк?сібі дамы?ан елдерде де, дамушы елдерде де орын алып отыр. Бала е?бегі баланы? дене дамуы мен психо?леуметтік дамуына ?лкен, кейде о?алмайтын н??сан келтіреді. Жас м?лшеріне сай емес, ауыр е?бекке негізінен халы?ты? ?леуметтік не??рлым осал топтарыны?, т?рмыс де?гейі т?мен отбасыларыны? немесе толы? емес отбасыларыны? балалары араласады.
О?ушы:
Сонымен ?атар оларды? білім алу?а, денсаулы? са?тау ?ызметтеріне ж?не кіріс к?здеріне ?ол жеткізуі шектеулі. Осылайша, ?иын жа?дай ?алыптасады: балаларды е?бекке тарту оларды? болаша?та білім алу перспективаларын нашарлатады, ал ол ?з кезегінде оны? кейіннен ж?мыс?а орналасуына ?сер етеді. Со??ы н?тижесінде бала е?бегі адамзатты? ресурстарды? дамуына ж?не елімізді? жалпы ?леуметтік - экономикалы? дамуына жа?ымсыз ?сер етеді
АВТОР: ?кесі ж?мыстан келе сала:
Жадос: «Ж?мыс дегені? ??рып кетсін! Жатып алып дем ал?ан?а жететін не бар екен, шыбын жанны? рахатын іздеу керек, ж?мысты бала атаулы істейтін сия?ты ед! АВТОР: деп дауыстап баласына ?арап ай?ай салады.
?КЕСІ (Жандос): «Сенен к?рген не пайдамыз бар? ?мірге м??алімі?нен де, сыныптастары?нан да естейтініміз тек ?рыс! ?ашан?ы сені? жабуы?ды к?тереміз? Сенен де пайда к?рейік! Д?ниеге ?келме дедім осындай ?ы?ыр баланы!»
АВТОР: Баласын итеріп ?йден шы?арып
?кесі(Жандос): «Б?гіннен бастап ?йге кіріс кіргізбесе?, менен жа?сылы? к?тпе! Ал мен болсам дем аламын! ?ыдырамын! Той тойлаймын».
Автор: К?ше кезіп шы??ан к?мелетке толма?ан жеткіншек ж?мыс іздеуді бастайды. Орталы? базар ма?ына келіп б?рын - со?ды естіген «Т?шке с?йрету», «Газет сату», «Г?л сату» тіпті болмаса о?ай жолы ?рлы? жасау т?різді ж?мыс ат?арма?.
 

Назерке: Бала е?бегі ?аза?станда да ке?інен етек жайып келеді. Ж?ргізілген зерттеулер шектеулі а?парат бергенімен, бала е?бегі масштабтарыны? ке?ею ?рдісі бай?алуда. ?алыптасып келе жат?ан еркін рынок жа?дайларында ж?мыс жасайтын балаларды? саны ?ар?ынды т?рде к?беюде. Балалар тиісті за?ды? ж?не ?кімшілік ба?ылауды? жеткіліксіздігінен ж?не тиісті за?намалы? актілерді? немесе оларды іске асыру тетіктеріні? жо?ты?ынан айла - шар?ы жасау ж?не пайдалану объектісі болуда.

М?нш?к: ?азіргі та?да ?лемде балалар е?бегі ма?ызды м?селе болып отыр. Халы?аралы? Е?бек ?йымыны? (ХЕ?) м?ліметінше д?ние ж?зінде 215млн бала е?бекпен ш??ылданады. Ол балаларды? дамуы мен білім алуына кедергі келтіріп, болаша?та ?мір с?ру ?аражатынан айырады; оларды? к?пшілігі физикалы? ж?не психологиялы? т?р?ыдан зиян келтіретін, тіпті ?мірлеріне ?ауіп тудыратын балалар е?бегіні? е? ауыр т?рлерінде аны?тал?ан.
           Сымбат: Балалар м?селесін шешу ?лтты? міндеттерді? басым ба?ытына жатады. Оны? орындалуынан ?р бала ?зі ?ала?ан маманды?ты та?дап, дені сау, білімге негізделген, б?секелестікке ?абілетті ?о?амны? ??рылуына т?уелді.
          Аяулым: Осы орайда ?аза?стан Республикасыны? Конституциясында белгіленген за?намалар?а то?талып ?тсек.
?стаз:
Конституциямызды? 12 - бабында:
1. ?аза?стан Республикасында Конституция?а с?йкес адам ???ытары мен бостанды?тары танылады ж?не олар?а кепілдік беріледі.
2. Адам ???ы?тары мен бостанды?тары ?ркімге тумысынан жазыл?ан, олар абсолютті деп танылады, олардан ешкім айыра алмайды, за?дар мен ?зге де нормативтік ???ы?ты? актілерді? мазм?ны мен ?олданылуы осы?ан ?арай аны?талады.
Дина:
- Конституциямызды? 24 - бабында:
1. ?рбір бала е?бек ???ы?ына, ?ызмет ж?не к?сіп т?рлерін еркін та?дау?а ???ы?ы бар. Еріксіз е?бекке сотты? ?кімі бойынша не т?тенше жа?дайда немесе со?ыс жа?дайында ?ана жол беріледі.
?лия:
- Бала е?бегі м?селелеріне тікелей ?атысты бірнеше халы?аралы? конвенциялар мен ма?ызды ??жаттар бар. Е? танымалы 1989 жылы Біріккен ?лттар ?йымы бала ???ы?тары туралы Конвенциясы ма?ыздысы болып табылады.
Назерке:
* ж?мыс?а ?абылдау ?шін е? т?менгі жасты бекіту;
* ж?мыс к?нні? ?за?ты?ы мен е?бек жа?дайын белгілеу;
т?різді ережелер енгізілген.
Ал, ?аза?стан Республикасыны? Бала е?бегі ж?ніндегі За?намасыны? 24 - бабы азаматтарды? е?бек бостанды?ын, ?ызмет пен к?сіп т?рлерін ?з еркімен та?дауын аны?тайды ж?не тек т?тенше немесе ?скери жа?дайда, не сот ?кімі бойынша м?жб?рлі е?бекке тарту м?мкіндігін шектейді.
М?нш?к:
- Е?бек кодексі бойынша ж?мыс?а ?абылдау ?шін е? т?менгі жас – 16 жас. Дегенмен 15 - ке тол?ан азаматтар орта білім беру мекемелерінде білім ал?ан жа?дайда, ата - ананы? біріні?, ?ам?оршы адамны? немесе асырап алушыны? жазбаша келісімімен е?бек келісім - шартын жасау?а болады. Б?л жа?дайда, о?удан бос уа?ытында ж?мыс істейтін 14 жас?а тол?ан т?л?алар?а ж?не шы?армашылы? саласында (кинематографияда, театрда, театр мен концерттік ?йымдарда, циркте, денсаулы?ы мен дамуына еш н??сан келтірмей, бір шы?арманы жасау мен орындау?а ?атысу ?шін) ж?мыс істейтін 14 жас?а толма?ан т?л?алар?а р??сат берілген.
?лия:
Бала е?бегі т?тастай экономиканы? барлы? ?ндірістік ж?не ?ндірістік емес салаларында ?шырасады, ?алалы? бейформал экономикада, ауыл шаруашылы?ында, жергілікті базарларда?ы ?са? саудада, сондай - а? ?й шаруашылы?ында пайдаланылады. мысалы, к?мелетке толма?андарды? е?бегі негізінен к?к?ністер мен жемістерді с?рыптау, ж?к тиеу ж?мыстары («арбакеш» жас?спірімдер деп аталатын) кезінде ?олданылады, ал сирек жа?дайларда жастары кіші к?мелетке толма?андар «?айыршы» ретінде пайдаланылуы м?мкін.
Сымбат:
- Кодексте 18 жас?а толма?ан т?л?аларды келесі ж?мыс т?рлеріне тарту?а тыйым салын?ан:
* ауыр ж?мыстар, аса ?ауіпті немесе зиянды жа?дайында?ы
* оларды? денсаулы?ы мен рухани дамуына н??сан келтіретін ж?мыстар
( т??гі ойын - сауы? мекемелері, ойын бизнесі)
* т??гі уа?ытта (са?ат 22 - ден та??ы 6 - ?а дейін)
* ш??ыл ж?мыс
* ж?мыс уа?ытын есептейтін ж?мыс
* кезекшілік ?дістегі ж?мыс
Ендігі кезекті бейнесюжетке берсек «Балалар енбегін ?анау?а жол жо?!»
?стаз: Халы?аралы? е?бек ?йымыны? пікірі бойынша, ?аза?станда?ы бала е?бегін пайдалану салалары мен нысандарына мыналар жатады:
• Ауыл шаруашылы?ы ж?мыстары (ма?та, темекі, ж?зім ж?не т. б. да?ылдар);
• Е?бегін пайдалану (7 - 18) (ауыл, ?ала), ауыл шаруашылы?ы мектептері (мектеп жанында?ы учаскелер, базарлар, мал шаруашылы?ы (мал ба?у), ??рылыс, ша?ын бизнес (?ара ж?мысшы ретінде, май -, бензин??ю стансаларында, базарларда тауарларды т?сіру ж?не тиеу (жас ерекшеліктері мен шартты? міндеттемелер б?зылады);
м?нш?к:
• К?ліктік ?ызметтер (ша?ын автобустарда?ы кондукторлар);
• ?айыршылы? (жергілікті балалар, к?шіп - ?онушылар, дені сау адамдар мен м?гедектер);
• ?са? тонау;
• Есірткі трафигі (сора тоза?ын жинау?а ?атысу; мектептерде, шетелге, ел ішінде шабарман болу);
• Ата - аналарыны?, ?ам?оршыларыны? бала е?бегін пайдалануы (жез?кшелікпен айналысу?а м?жб?рлеу, балаларды сату); пайда табу ?шін бала асырап алу немесе ?ам?оршылы?ты ресімдеу; ?леуметтік ж?рдема?ылар, пайда алу ?шін баланы? дене м?шесін кемтар ету);
?лия:
?рбір істі? бала таппас шешімін
Жаза беріп, айта к?рме кесімін
Бай?аусызда балалы?ын жасап - ап
А?ат басса, бергін о?ан кешірім,-
дей отырып, ??рметті ?она?тар, ?стаздар б?гінгі т?рбие са?атымызды? м?ні мен ма?ынасы сіздерге ай?ын болды деп сенеміз. Я?ни, бала е?бегін за?сыз ?олдана алмайтынымыз аны? болды. Ендеше аялайы?, балаларды? сіздерге ?ам?орлы? жасауын ма?тан т?тайы?!
?стаз:
- Сау болы?ыздар, к??іл ?ойып ты?дап, алтын уа?ыттары?ызды б?ліп келгендірі?ізге к?п рахмет!

Просмотр содержимого документа
«Бала е?бегін ?ор?ау.»

Бала еңбегін қорғау дөңгелек үстел


Іле ауданы №1 орта мектеп


Мақсаты:
1. Заңсыз кәмелет жасына толмаған балалардың еңбегін қанау туралы түсінік беріп, құқықтық тәрбие беру.


Бүгін біздің еліміз – бүкіл әлем қауымдастығы мойындап отырған тәуелсіз, Егемен мемлекет. Әр мемлекеттің өз заңы болады. Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев Қазақстан Республикасында құқықтық жалпы білім беруді ұйымдастырудың шаралары туралы қаулысын жариялады. Елбасы «Заңды білу – заман талабы» екенін көрсетті.
- Көптеген адамдар санасында «Құқық» ұғымы жазалау, соттау, құқық бұзылуының ұғымдарымен байланыстырады. Бірақ құқық әділеттілік, теңдік, ізгілік екендігін, қоғамға негізделген тәртіп ережелері екенін естен шығармауымыз керек.
Оқушы:
Бала еңбегі проблемасы бүкіл әлемде: өнеркәсібі дамыған елдерде де, дамушы елдерде де орын алып отыр. Бала еңбегі баланың дене дамуы мен психоәлеуметтік дамуына үлкен, кейде оңалмайтын нұқсан келтіреді. Жас мөлшеріне сай емес, ауыр еңбекке негізінен халықтың әлеуметтік неғұрлым осал топтарының, тұрмыс деңгейі төмен отбасыларының немесе толық емес отбасыларының балалары араласады.
Оқушы:
Сонымен қатар олардың білім алуға, денсаулық сақтау қызметтеріне және кіріс көздеріне қол жеткізуі шектеулі. Осылайша, қиын жағдай қалыптасады: балаларды еңбекке тарту олардың болашақта білім алу перспективаларын нашарлатады, ал ол өз кезегінде оның кейіннен жұмысқа орналасуына әсер етеді. Соңғы нәтижесінде бала еңбегі адамзаттық ресурстардың дамуына және еліміздің жалпы әлеуметтік - экономикалық дамуына жағымсыз әсер етеді
АВТОР: Әкесі жұмыстан келе сала:
Жадос: «Жұмыс дегенің құрып кетсін! Жатып алып дем алғанға жететін не бар екен, шыбын жанның рахатын іздеу керек, жұмысты бала атаулы істейтін сияқты ед! АВТОР: деп дауыстап баласына қарап айғай салады.
ӘКЕСІ (Жандос): «Сенен көрген не пайдамыз бар? Өмірге мұғаліміңнен де, сыныптастарыңнан да естейтініміз тек ұрыс! Қашанғы сенің жабуыңды көтереміз? Сенен де пайда көрейік! Дүниеге әкелме дедім осындай қыңыр баланы!»
АВТОР: Баласын итеріп үйден шығарып
Әкесі(Жандос): «Бүгіннен бастап үйге кіріс кіргізбесең, менен жақсылық күтпе! Ал мен болсам дем аламын! Қыдырамын! Той тойлаймын».
Автор: Көше кезіп шыққан кәмелетке толмаған жеткіншек жұмыс іздеуді бастайды. Орталық базар маңына келіп бұрын - соңды естіген «Тәшке сүйрету», «Газет сату», «Гүл сату» тіпті болмаса оңай жолы ұрлық жасау тәрізді жұмыс атқармақ.


Назерке: Бала еңбегі Қазақстанда да кеңінен етек жайып келеді. Жүргізілген зерттеулер шектеулі ақпарат бергенімен, бала еңбегі масштабтарының кеңею үрдісі байқалуда. Қалыптасып келе жатқан еркін рынок жағдайларында жұмыс жасайтын балалардың саны қарқынды түрде көбеюде. Балалар тиісті заңдық және әкімшілік бақылаудың жеткіліксіздігінен және тиісті заңнамалық актілердің немесе оларды іске асыру тетіктерінің жоқтығынан айла - шарғы жасау және пайдалану объектісі болуда.

Мәншүк: Қазіргі таңда әлемде балалар еңбегі маңызды мәселе болып отыр. Халықаралық Еңбек Ұйымының (ХЕҰ) мәліметінше дүние жүзінде 215млн бала еңбекпен шұғылданады. Ол балалардың дамуы мен білім алуына кедергі келтіріп, болашақта өмір сүру қаражатынан айырады; олардың көпшілігі физикалық және психологиялық тұрғыдан зиян келтіретін, тіпті өмірлеріне қауіп тудыратын балалар еңбегінің ең ауыр түрлерінде анықталған.
Сымбат: Балалар мәселесін шешу ұлттық міндеттердің басым бағытына жатады. Оның орындалуынан әр бала өзі қалаған мамандықты таңдап, дені сау, білімге негізделген, бәсекелестікке қабілетті қоғамның құрылуына тәуелді.
Аяулым: Осы орайда Қазақстан Республикасының Конституциясында белгіленген заңнамаларға тоқталып өтсек.
Ұстаз:
Конституциямыздың 12 - бабында:
1. Қазақстан Республикасында Конституцияға сәйкес адам құқытары мен бостандықтары танылады және оларға кепілдік беріледі.
2. Адам құқықтары мен бостандықтары әркімге тумысынан жазылған, олар абсолютті деп танылады, олардан ешкім айыра алмайды, заңдар мен өзге де нормативтік құқықтық актілердің мазмұны мен қолданылуы осыған қарай анықталады.
Дина:
- Конституциямыздың 24 - бабында:
1. Әрбір бала еңбек құқығына, қызмет және кәсіп түрлерін еркін таңдауға құқығы бар. Еріксіз еңбекке соттың үкімі бойынша не төтенше жағдайда немесе соғыс жағдайында ғана жол беріледі.
Әлия:
- Бала еңбегі мәселелеріне тікелей қатысты бірнеше халықаралық конвенциялар мен маңызды құжаттар бар. Ең танымалы 1989 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы бала құқықтары туралы Конвенциясы маңыздысы болып табылады.
Назерке:
* жұмысқа қабылдау үшін ең төменгі жасты бекіту;
* жұмыс күннің ұзақтығы мен еңбек жағдайын белгілеу;
тәрізді ережелер енгізілген.
Ал, Қазақстан Республикасының Бала еңбегі жөніндегі Заңнамасының 24 - бабы азаматтардың еңбек бостандығын, қызмет пен кәсіп түрлерін өз еркімен таңдауын анықтайды және тек төтенше немесе әскери жағдайда, не сот үкімі бойынша мәжбүрлі еңбекке тарту мүмкіндігін шектейді.
Мәншүк:
- Еңбек кодексі бойынша жұмысқа қабылдау үшін ең төменгі жас – 16 жас. Дегенмен 15 - ке толған азаматтар орта білім беру мекемелерінде білім алған жағдайда, ата - ананың бірінің, қамқоршы адамның немесе асырап алушының жазбаша келісімімен еңбек келісім - шартын жасауға болады. Бұл жағдайда, оқудан бос уақытында жұмыс істейтін 14 жасқа толған тұлғаларға және шығармашылық саласында (кинематографияда, театрда, театр мен концерттік ұйымдарда, циркте, денсаулығы мен дамуына еш нұқсан келтірмей, бір шығарманы жасау мен орындауға қатысу үшін) жұмыс істейтін 14 жасқа толмаған тұлғаларға рұқсат берілген.
Әлия:
Бала еңбегі тұтастай экономиканың барлық өндірістік және өндірістік емес салаларында ұшырасады, қалалық бейформал экономикада, ауыл шаруашылығында, жергілікті базарлардағы ұсақ саудада, сондай - ақ үй шаруашылығында пайдаланылады. мысалы, кәмелетке толмағандардың еңбегі негізінен көкөністер мен жемістерді сұрыптау, жүк тиеу жұмыстары («арбакеш» жасөспірімдер деп аталатын) кезінде қолданылады, ал сирек жағдайларда жастары кіші кәмелетке толмағандар «қайыршы» ретінде пайдаланылуы мүмкін.
Сымбат:
- Кодексте 18 жасқа толмаған тұлғаларды келесі жұмыс түрлеріне тартуға тыйым салынған:
* ауыр жұмыстар, аса қауіпті немесе зиянды жағдайындағы
* олардың денсаулығы мен рухани дамуына нұқсан келтіретін жұмыстар
( түңгі ойын - сауық мекемелері, ойын бизнесі)
* түңгі уақытта (сағат 22 - ден таңғы 6 - ға дейін)
* шұғыл жұмыс
* жұмыс уақытын есептейтін жұмыс
* кезекшілік әдістегі жұмыс
Ендігі кезекті бейнесюжетке берсек «Балалар енбегін қанауға жол жоқ!»
Ұстаз: Халықаралық еңбек ұйымының пікірі бойынша, Қазақстандағы бала еңбегін пайдалану салалары мен нысандарына мыналар жатады:
• Ауыл шаруашылығы жұмыстары (мақта, темекі, жүзім және т. б. дақылдар);
• Еңбегін пайдалану (7 - 18) (ауыл, қала), ауыл шаруашылығы мектептері (мектеп жанындағы учаскелер, базарлар, мал шаруашылығы (мал бағу), құрылыс, шағын бизнес (қара жұмысшы ретінде, май -, бензинқұю стансаларында, базарларда тауарларды түсіру және тиеу (жас ерекшеліктері мен шарттық міндеттемелер бұзылады);
мәншүк:
• Көліктік қызметтер (шағын автобустардағы кондукторлар);
• Қайыршылық (жергілікті балалар, көшіп - қонушылар, дені сау адамдар мен мүгедектер);
• Ұсақ тонау;
• Есірткі трафигі (сора тозаңын жинауға қатысу; мектептерде, шетелге, ел ішінде шабарман болу);
• Ата - аналарының, қамқоршыларының бала еңбегін пайдалануы (жезөкшелікпен айналысуға мәжбүрлеу, балаларды сату); пайда табу үшін бала асырап алу немесе қамқоршылықты ресімдеу; әлеуметтік жәрдемақылар, пайда алу үшін баланың дене мүшесін кемтар ету);
Әлия:
Әрбір істің бала таппас шешімін
Жаза беріп, айта көрме кесімін
Байқаусызда балалығын жасап - ап
Ағат басса, бергін оған кешірім,-
дей отырып, құрметті қонақтар, ұстаздар бүгінгі тәрбие сағатымыздың мәні мен мағынасы сіздерге айқын болды деп сенеміз. Яғни, бала еңбегін заңсыз қолдана алмайтынымыз анық болды. Ендеше аялайық, балалардың сіздерге қамқорлық жасауын мақтан тұтайық!
Ұстаз:
- Сау болыңыздар, көңіл қойып тыңдап, алтын уақыттарыңызды бөліп келгендіріңізге көп рахмет!


Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Внеурочная работа

Категория: Прочее

Целевая аудитория: 9 класс.
Урок соответствует ФГОС

Скачать
Бала е?бегін ?ор?ау.

Автор: ??сманова Айгул Са?атжановна

Дата: 03.06.2016

Номер свидетельства: 332373

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства