kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

"?ия?а ?рлей ?ш?ан ?ыран а?ын" ?адыр Мырза ?лі шы?армашылы?ына арнал?ан ?деби-сазды са?ат

Нажмите, чтобы узнать подробности

Та?ырыбы: «?ия?а ?рлей ?ш?ан ?ыран а?ын»

Ма?саты:  О?ушылар?а жерлес а?ынымыз, ?адыр Мырза ?лиді? ?мір жолы, а?ынды? ?ызметі  

                  туралы ??гімелеу, тере?ірек таныстыру. А?ынны? ?негелі с?здерін ?лгі ету. Поэзияны

                  с?юге, ?адірлеуге т?рбиелеу.

                  ?ле?деріне жазыл?ан ?ндерді шыр?ау ар?ылы о?ушылар бойына а?ын ?адірін, оны?

                   жан-д?ниесін ??ындыру.

К?рнекілігі: а?ын портреті, плакаттар, слайд материалдары, жыр жина?тарынан к?рме, видео.

?ткізілу ?дісі: ?деби-сазды

?ткізілу барысы:

І. ?йымдастыру б?лімі.

?атысушы о?ушыларды бір орын?а жина?тау, ?ада?алау.

ІІ. Негізгі б?лім.

М??алім с?зі:

  ??рметті ?стаздар, о?ушылар! Б?гінгі«?ия?а ?рлей ?ш?ан ?ыран а?ын» атты кешіміз талантты, поэзия майталманы жерлес а?ынымыз ?адыр Мырза ?лиді? шы?армашылы?ына арналады.

  ?адыр Мырза ?ли «. Алдына биік ма?сат ?оя білген адам ?ана ?те алыс?а барады. Адамда ?анат бар. Ол – арман» - деп ??мырыны? ?р кезе?ін ?лкен істерге, хал?ыны? ?ажетіне арна?ан а?ын.

   А?ын 1935 жылы 5 ?а?тарда Орал облысыны? Жымпиты топыра?ында д?ниеге келген. Мемлекеттік  «Тарлан» сыйлы?ыны? иегері. Баладан дана?а дейін ?адір есімі ?адірлі.

   Міне, ?аза? поэзиясыны? м?зтауы, ойы тере?, сезімі ?ш?ыр, ас?ан білімпаз, философы – ?адыр а?ын артына ?лмес м?ра ?алдырып, о?ырманын ?з музасымен сусындатып

?адыр Мырза ?лиді? ?мір жолы, а?ынды? ?ызметі туралы с?з мектеп кітапханашысына беріледі.

1-о?ушы «?мірбаян орнына» ?ле?і

Б?рін тез-тез болады деп кім к?ткен,
К?ндер ?ткен ж?лдыз жау?ар т?ндіктен
Мырзалыны?
?міт арт?ан ?лгенше
?ш ?лынан жал?ыз еркек кіндік мен
Ж?з демейін-
Т?сінеді ж?нді ???ан.
Жал?ыз едім мен бір ірі сонды?тан.
Жал?ыз едім ?спей ?ой?ан атадан.
Жо?алу?а ?а?ым жо?-ты сонды?тан!
А?айын жо? ертелі кеш а?дыздар,
Бар азда?ан ойнамайтын балдыздар.
Бар азда?ан жолдастарым.
Достарым
Олар да сол: Мен секілді жал?ыздар.
?ли айтпа?шы.
Жар?ылда?ан жарым бар,
?ш балам бар,
??дай берген дарын бар.
Момын да емен к?кке кетер ?орлы??а.
Асау да емен ала-?ашып арындар.
?ле? жаздым то?ыз тарау,
Жеті ?рім.
Сездім соны? ж?ректерге жетерін.
Жал?ызбын деп
Жан?а н?кер болмадым,
?зімні? де бол?ан емес н?керім.
С?йледім бе,
С?йлемейтін бекерге,
А?ылымды алмасын тек кетерде.
Жа?аласпай тыным ж?рсем,
?лі де
Жаман ж?рек жарап ?алар лекерге!
Жас алып т?рып к?зіме,
Жырлаймын, жерім,??п алса?
Т?семін тамып ?зі?е,
Тола алмай т?р?ан к?л болса?
Алас?а та?дыр ?кетіп,
Амал жо? егер шет ?онсам,
Тиемін са?ан лап етіп,
Т?танбай т?р?ан от болса?.
А?ын болып т?йы? жан саналдым,
К?кіректі тас ?ылып жаба алмадым,
??гімеде кей сырды жасырсам да
?ле?-жырда сыр б?гіп ?ала алмадым.
I ж?ргізуші: Ту?ан елден бастапсы? - ау жыр басын
Ту?ан жыры? сыр айтысар сырласы?
Мен неліктен іркілемін жырламай
Ас?ар таудай алдында сіз т?р?асын.

А?ын ?з ?мірі туралы былай тол?анады: «Мені? балалы? ша?ым жо?ты?пен ?тті. Со?ыстан кейінгі ашты?ты? ауыр азабын бастан кештім. ?йімізде мал да д?ние де бол?ан жо?. ?ке мен шешеге еркелеуді білген жо?пын. Талонмен ж?рек жал?ар ?ана нан береді. Д?кенде фамилия? жазулы т?рады. Та? ?ара??ысынан кезекке т?рып, нан?а барамыз. Д?кен т?белеу жерде болатын.

Бір к?ні нан алып келе жатып, ?арным аш?аннан к?зім ?арауытып ??лап ?ал?анмын.

 2-о?ушы  «Бір ?зім нан» ?ле?ін о?иды. Тынымжан Жаннат

Балалы? ша?ы с?м со?ыс жылдарына тап келген ?адыр балалы?ты? бал д?мін татып ?лгермеді. Со?ыс, жо?шылы?, ?ай?ы бала ?адырды ерте есейтті. Б?л жылдар туралы ?адыр а?ын: «Мені бірде сиыры бар ?йден шай?а с?т алып келуге жіберді. Тоста?анымды к?рсетпей артыма ты?ып т?рам. ?ас-?аба?ына ?араймын. «Келе ?ой» демесе, к?рсетпей шы?ып кетем. деп еске алады екен.

А?ын достарына: «Сендер о?уды ?ліппеден ?йренсе?дер, мен ?ас-?аба?тан ?йренгем» деп ?алжы?дауыны? астары осында екен.

3-о?ушы «Балалы?сыз балалы?» ?анатова Айгерім

А?ын ?ле?деріне ?н жазылып, ?аза?ымны? ?р т?рлі той-думандарында, ?н кештерінде шыр?алып ж?р. Сол ?ндерді? бірі, а?ын с?зіне жазыл?ан «Тамаша» ?ні.

«. жалпы талантты алдымен танитын да табынтын да о?ырман ?ауым, ?алы? ел, халы?» дейді а?ын. А?ын т?йінінде ?лкен шынды? бар. ?згелер сия?ты  ?адырды? ?адірін о?ырман ?ауым бірден ??ады. Талантына табынады. ?згеге ??самайтын жау?ар жырларын т?шына о?иды. ?адыр а?ын да с?йікті о?ырмандарына хал?ыны? ?аза?ы ?асиеттерін, тектілігін, тазалы?ын ту еткен туындылар ?сынды.

4-о?ушы «?аза? пен ?она?» Надирбек Думанбек

Би: «?аражор?а» (6-сынып бишілер тобы)

5-о?ушы «?аза?тарды шетелдік ?она?тар?а таныстыру»

А?ынны? ?р ?ле?ін о?ы?ан сайын ?анаттанасы?, рухтанасы?, жігерленесі?. Бірде бала, бірде дана боласы?, с?йсіндіреді, тамсандырады, к?й тарт?андай боласы?. ?ыс?асы, басы?нан ба?айша?ы?а дейін ?лтты? асыл ?асиеттерімен, ??ндылы?тарымен ?аруланасы?.

?н: «Асыл ?жем» Ба?ытжанова Г?лбаянс?лу

«?адыр – найзалы а?ын. Д?уірді?, уа?ытты? ?зі жарат?ан ?мірше? а?ын. Оны? поэзиясы – ?зімізді? ?мір с?ріп отыр?ан д?уір мінездес» депті М??а?али. Б?л талантты тану, мойындау, т?йсіну десек те сия береді. ?алай десек те ?аза? ?ле?ін ?адыр Мырза ?лисіз елестету ?иын болар.

6-о?ушы «Домбыра» ?ле?і  

Би: «Наурыз биі»

Бойда?ы таби?ат-ана сыйла?ан ??діретті а?ынды? мінез ?зін танытпай ?оймайды. ?з а?ынды?ымен ?зін мойындат?ан а?ынны? бірі – осы ?адыр а?ын. Ол ?з ?ле?дерімен м??гі есімізде.

Просмотр содержимого документа
«"?ия?а ?рлей ?ш?ан ?ыран а?ын" ?адыр Мырза ?лі шы?армашылы?ына арнал?ан ?деби-сазды са?ат »

Тақырыбы: «Қияға өрлей ұшқан қыран ақын»

Мақсаты: Оқушыларға жерлес ақынымыз, Қадыр Мырза Әлидің өмір жолы, ақындық қызметі

туралы әңгімелеу, тереңірек таныстыру. Ақынның өнегелі сөздерін үлгі ету. Поэзияны

сүюге, қадірлеуге тәрбиелеу.

Өлеңдеріне жазылған әндерді шырқау арқылы оқушылар бойына ақын қадірін, оның

жан-дүниесін ұғындыру.

Көрнекілігі: ақын портреті, плакаттар, слайд материалдары, жыр жинақтарынан көрме, видео.

Өткізілу әдісі: әдеби-сазды

Өткізілу барысы:

І. Ұйымдастыру бөлімі.

Қатысушы оқушыларды бір орынға жинақтау, қадағалау.

ІІ. Негізгі бөлім.

Мұғалім сөзі:

Құрметті Ұстаздар, оқушылар! Бүгінгі«Қияға өрлей ұшқан қыран ақын» атты кешіміз талантты, поэзия майталманы жерлес ақынымыз Қадыр Мырза Әлидің шығармашылығына арналады.

Қадыр Мырза Әли «... Алдына биік мақсат қоя білген адам ғана өте алысқа барады. Адамда қанат бар. Ол – арман» - деп ғұмырының әр кезеңін үлкен істерге, халқының қажетіне арнаған ақын.

Ақын 1935 жылы 5 қаңтарда Орал облысының Жымпиты топырағында дүниеге келген. Мемлекеттік «Тарлан» сыйлығының иегері. Баладан данаға дейін Қадір есімі қадірлі.

Міне, қазақ поэзиясының мұзтауы, ойы терең, сезімі ұшқыр, асқан білімпаз, философы – Қадыр ақын артына өлмес мұра қалдырып, оқырманын өз музасымен сусындатып

Қадыр Мырза Әлидің өмір жолы, ақындық қызметі туралы сөз мектеп кітапханашысына беріледі.

1-оқушы «Өмірбаян орнына» өлеңі

Бәрін тез-тез болады деп кім күткен,
Күндер өткен жұлдыз жауһар түндіктен
Мырзалының
Үміт артқан өлгенше
Үш ұлынан жалғыз еркек кіндік мен
Жүз демейін-
Түсінеді жөнді ұққан.
Жалғыз едім мен бір ірі сондықтан.
Жалғыз едім өспей қойған атадан.
Жоғалуға қақым жоқ-ты сондықтан!
Ағайын жоқ ертелі кеш аңдыздар,
Бар аздаған ойнамайтын балдыздар.
Бар аздаған жолдастарым.
Достарым
Олар да сол: Мен секілді жалғыздар.
Әли айтпақшы.
Жарқылдаған жарым бар,
Үш балам бар,
Құдай берген дарын бар.
Момын да емен көкке кетер қорлыққа.
Асау да емен ала-қашып арындар.
Өлең жаздым тоғыз тарау,
Жеті өрім.
Сездім соның жүректерге жетерін.
Жалғызбын деп
Жанға нөкер болмадым,
Өзімнің де болған емес нөкерім.
Сөйледім бе,
Сөйлемейтін бекерге,
Ақылымды алмасын тек кетерде.
Жағаласпай тыным жүрсем,
Әлі де
Жаман жүрек жарап қалар лекерге!
Жас алып тұрып көзіме,
Жырлаймын, жерім,құп алсақ
Түсемін тамып өзіңе,
Тола алмай тұрған көл болсаң
Аласқа тағдыр әкетіп,
Амал жоқ егер шет қонсам,
Тиемін саған лап етіп,
Тұтанбай тұрған от болсаң.
Ақын болып тұйық жан саналдым,
Көкіректі тас қылып жаба алмадым,
Әңгімеде кей сырды жасырсам да
Өлең-жырда сыр бүгіп қала алмадым.
I жүргізуші: Туған елден бастапсың - ау жыр басын
Туған жырың сыр айтысар сырласың
Мен неліктен іркілемін жырламай
Асқар таудай алдында сіз тұрғасын.

Ақын өз өмірі туралы былай толғанады: «Менің балалық шағым жоқтықпен өтті. Соғыстан кейінгі аштықтың ауыр азабын бастан кештім. Үйімізде мал да дүние де болған жоқ. Әке мен шешеге еркелеуді білген жоқпын. Талонмен жүрек жалғар ғана нан береді. Дүкенде фамилияң жазулы тұрады. Таң қараңғысынан кезекке тұрып, нанға барамыз. Дүкен төбелеу жерде болатын.

Бір күні нан алып келе жатып, қарным ашқаннан көзім қарауытып құлап қалғанмын ...

2-оқушы «Бір үзім нан» өлеңін оқиды. Тынымжан Жаннат

Балалық шағы сұм соғыс жылдарына тап келген Қадыр балалықтың бал дәмін татып үлгермеді. Соғыс, жоқшылық, қайғы бала Қадырды ерте есейтті. Бұл жылдар туралы Қадыр ақын: «Мені бірде сиыры бар үйден шайға сүт алып келуге жіберді. Тостағанымды көрсетпей артыма тығып тұрам. Қас-қабағына қараймын. «Келе ғой» демесе, көрсетпей шығып кетем... деп еске алады екен.

Ақын достарына: «Сендер оқуды әліппеден үйренсеңдер, мен қас-қабақтан үйренгем» деп қалжыңдауының астары осында екен.

3-оқушы «Балалықсыз балалық» Қанатова Айгерім

Ақын өлеңдеріне ән жазылып, қазағымның әр түрлі той-думандарында, ән кештерінде шырқалып жүр. Сол әндердің бірі, ақын сөзіне жазылған «Тамаша» әні.

«... жалпы талантты алдымен танитын да табынтын да оқырман қауым, қалың ел, халық» дейді ақын. Ақын түйінінде үлкен шындық бар. Өзгелер сияқты Қадырдың қадірін оқырман қауым бірден ұғады. Талантына табынады. Өзгеге ұқсамайтын жауһар жырларын тұшына оқиды. Қадыр ақын да сүйікті оқырмандарына халқының қазақы қасиеттерін, тектілігін, тазалығын ту еткен туындылар ұсынды.

4-оқушы «Қазақ пен қонақ» Надирбек Думанбек

Би: «Қаражорға» (6-сынып бишілер тобы)

5-оқушы «Қазақтарды шетелдік қонақтарға таныстыру»

Ақынның әр өлеңін оқыған сайын қанаттанасың, рухтанасың, жігерленесің. Бірде бала, бірде дана боласың, сүйсіндіреді, тамсандырады, күй тартқандай боласың. Қысқасы, басыңнан бақайшағыңа дейін ұлттың асыл қасиеттерімен, құндылықтарымен қаруланасың.

Ән: «Асыл әжем» Бақытжанова Гүлбаянсұлу


«Қадыр – найзалы ақын. Дәуірдің, уақыттың өзі жаратқан өміршең ақын. Оның поэзиясы – өзіміздің өмір сүріп отырған дәуір мінездес» депті Мұқағали. Бұл талантты тану, мойындау, түйсіну десек те сия береді. Қалай десек те қазақ өлеңін Қадыр Мырза Әлисіз елестету қиын болар.

6-оқушы «Домбыра» өлеңі

Би: «Наурыз биі»

Бойдағы табиғат-ана сыйлаған құдіретті ақындық мінез өзін танытпай қоймайды. Өз ақындығымен өзін мойындатқан ақынның бірі – осы Қадыр ақын. Ол өз өлеңдерімен мәңгі есімізде...




Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Внеурочная работа

Категория: Мероприятия

Целевая аудитория: Прочее

Скачать
"?ия?а ?рлей ?ш?ан ?ыран а?ын" ?адыр Мырза ?лі шы?армашылы?ына арнал?ан ?деби-сазды са?ат

Автор: Казиева Гульшат Уринбаевна

Дата: 18.05.2015

Номер свидетельства: 213162

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства