kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Т??ымды даярлау ж?не себу

Нажмите, чтобы узнать подробности

Солт?стік ?аза?стан облысы

Шал а?ын ауданы Социал Н М

Технология м??алімі

Онайбеков Тайжан Арап?лы

Технология  7 – сынып.

Саба?ты? та?ырыбы:      Т??ымды даярлау мен себу.Жылыжай.

Саба?ты? ма?саты:

 1.Білімділік    - т??ымды себер алдында даярлау туралы т?сінік беру,б?рыш т?рлерімен, б?рышты? т??ымдарын ажырату жолдарымен ж?не ??деу т?сілін,жылыжайлар туралы,оларды ?алай дайындау керек екенін ?йрету.Техникалы? ?ауіпсіздік ережесін жетік білуге ?йрету.

2.Дамытушылы? – о?ушыларды? ой-?рісін ке?ейту, білімдерін іс ж?зінде к?рсетуге ы?пал ету, практикалы? іс-?рекеттерін ?алыптастыру,эстетикалы? тал?амдарын дамыту;

3.Т?рбиелік – е?бек м?дениетіне,іскерлікке,??ыптылы??а,?зара к?мек к?рсетуге т?рбиелеу ж?не ?з ісіне жауапкершілікпен ?арау?а т?рбиелеу.

Саба?ты? т?рі:   аралас саба?.

Саба?ты? ?дісі: с?ра?-жауап,баяндау,т?сіндіру.

П?наралы? байланыс:     биология,химия,информатика.

Саба?ты? к?рнекілігі: суреттер,т??ымдар,б?рыш т??ымдары,ты?айт?ыш т?рлері.

?ажетті ??ралдар: интерактифті та?та,к?рек, кетпен, тырма,ты?айт?ыш, полиэтилен.

Саба?ты? барысы: I.?йымдастыру кезе?і:

1.Б?гінгі саба?ты? ерекшелігі теориямен практиканы байланыстыра ?ту;

2.Техникалы? ?ауіпсіздік ережесін са?тау.

ІІ.С?ра?-жауап ар?ылы ?ткен саба?ты пысы?тау.

1.Сорт дегеніміз не?

2.Т??ым сапасына ?андай талаптар ?ойылады?

3.Т??ымны? ??гіштігін ?алай аны?тап бере аласы??

4.Т??ымны? дым?ылдануы неліктен болады?

5.?уатты ?сімдіктер дегенді ?алай т?сінесі??

6.Т??ымды са?тау ережесін айты?дар?

7.Практикалы? тапсырма :а)берілген т??ымдарды ажырату;

 б)т??ымны? ??гіштігін аны?тау.

 

 

ІІІ.Жа?а саба?:Теориялы? б?лім.

Т??ымды себер алдында арнайы ??деуден ?ткізеді.Сонда ?ана т??ымны? ?ніп-шы?уына ж?не ?сімдіктерді? одан ?рі ?суіне ?олайлы жа?дайлар ?амтамасыз етіледі.Осындай жа?даларды атап ?телік:1)ыл?алды барынша са?тау,

2)арамш?мтерді отау,

3)?сімдікті? бойына ?оректік заттар жина?тау,

4)топыра?ты су,ауа ж?не жылу келуін ?амтамасыз ететін к?йге жеткізу,

5)да?ылдарды? зиянкестері мен ауруларына ?арсы к?рес ж?ргізу.

М?ндай шаралар топыра?ты тырмалау, ??деу,культивациялау ж?не тегістеу ар?ылы ж?зеге асырылады.

Тырмалау ар?ылы топыра?ты? ?сті?гі ?абатын ?опсытып,арамш?мтерді жоямыз. Ыл?алды? б??а айналып,?шып кетуін азайту ?шін,егістікті? бетін тегістейді.

 

Б?л ?шін ауыр,орташа ж?не же?іл тырмаларды пайдаланады.Ауыр тырмалар топыра?ты? беткі ?абатын тере? ?рі к?шті ?опсытады.Тырмаларды? т?рін топыра?ты? жа?дайына ?арай та?дап алу.Т??ым сепкенге дейінгі культивациялауды? ма?саты тырмалауды? ма?сатымен бірдей,я?ни арамш?мтерден тазарту,ыл?алды жинап,са?тау.Егер тырмала?ан кезде топыра?ты? ?сті?гі ?абаты 4-7 см тере?дікте ??деліп, ?опсытылатын болса, культивацияла?ан кезде 8-14 см тере?дікте ??деліп,?опсытылады.

Ты?ыз топыра?ты? су ж?не ауа ?ткіштігі т?мен болады,онда ?сімдіктерді? тамыр ж?йесі нашар ?сіп дамиды,тез сі?етін минералды ?осындылар саны азаяды,микробиологиялы? процестер баяу ?теді,сонды?тан оны ?опсыту керек.Т??ымны? ?алыпты ?сіп-?нуі ?шін су, жылу мен ауа ?ажет. Т??ымда  суды ?з бойына сі?іріп алатын заттар бар.??р?а? т??ым ыл?ал т??ым?а ?ара?анда суды к?бірек сі?іреді.Т??ым?а ыл?ал келмей ?алса, оны? ?сіп-?нуі то?тайды.Малалау топыра?ты? белгілі бір ?абатын ны?ыздау?а м?мкіндік береді,ал м?ны? ?зі ыл?алды? капилляр ар?ылы т?менгі ?абаттан жо?ар?ы ?абат?а к?терілуін ж?не д?нні? ны?ыз болуын ?амтамасыз етеді, сонды?тан т??ымны? ?нгіштігі жо?ары болады.Топыра?ты? ??нарлы?ын ,егінні? ?німділігін арттыру ?шін топыра??а    органикалы?  ж?не  минаралды заттар ?осады.Ты?айт?ыш топыра?та?ы физикалы?, химиялы? ж?не микробиологиялы? процестерге ?сер етеді.Ауыл шаруашылы?ында ?олданылатын ты?айт?ыштар органикалы?,минералды? бактериялы? болып ?ш топ?а б?ленеді.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Минералды? ты?айт?ыш к?п ?аржыны ?ажет етеді,сонды?тан ?з ауылымызда ба?ша?а органикалык ты?айт?ыш пайдалан?ан ж?н.        

Бітік егін алын?ан жылы оны? ішінен бірігей т??ымдарын та?дап алып, д?рыс са?тау, дер кезінде т??ымды? сапасын тексеріп, т??ым себуге жа?сылап ?зірлеу керек.Т??ымды тазалауда?ы ма?сат-оны ?р т?рлі ?оспалардан тазарту,ал сорттауды? ма?саты-тазартыл?ан д?нді т??ым?а ж?не азы?-т?лікке арнап б?лу.

Т??ым танап бетіне біркелкі себілуі тиіс.Себу кезінде т??ымны? танап бетінде біркелкі орналысуы, ?ажетті тере?дікке сі?ірілуі ж?не ны?ыздал?ан топыра??а т?суі, ?сіп шы??ан саба?та?тар жиілігіні? бір?алыпты болуы ?ажет.Да?ылдарды? себуді? т?рлі ?дістері бар,оларды? е? к?п тара?аны-?атарлап себу.Ол жаппай ,тар ?атарлы,таспалы, ке? ?атарлы ж?не ?ялап себу деп б?ленеді.

 

 

IV. Саба?ты ?орыты?дылау. Жас ба?бандар?а ке?ес.

1.К?к?ністер егетін жерді ?зірлеу.

2.Жерді ты?айту.

3.Да?ылдарды егу.

4.Т??ымды ?зірлеу.

5.Т??ымды себу мерзімі.

6.Т??ым себуді? тере?дігі.

1001 ?са? –т?йек.

Т??ым себу.

  • ?сірісе ?са? т??ымды себу кезінде м??ият бол?ан ж?н.
  • ?са? т??ымды ?штал?ан шыбы?пен тайыздау ?аз?ан ж?йекке себеді;
  • Т??ымды тым жиі салу?а болмайды;
  • Ж?йекке т??ымды сал?ан со? оны? бетіне 0,5 см ?алынды?та шіріген к?? аралыстырыл?ан топыра?ты салады да ала?анмен ны?ыздау керек;
  • Со?сон оны? ?стіне та?ы да 1-2см ?алынды?та к?? не шымтезек себеді,б?л ж?йекті тез кеуіп кетуден са?тайды.

V.Ба?алау.Б?гінгі саба??а білімдерін к?рсетіп, белсенділікпен ?атыс?ан барлы? о?ушыларды ба?алау.

VI.?йге тапсырма.§2;6;7;8;9.

Просмотр содержимого документа
«Т??ымды даярлау ж?не себу »

Солтүстік Қазақстан облысы

Шал ақын ауданы Социал Н М

Технология мұғалімі

Онайбеков Тайжан Арапұлы

Технология 7 – сынып.

Сабақтың тақырыбы: Тұқымды даярлау мен себу.Жылыжай.

Сабақтың мақсаты:

1.Білімділік - тұқымды себер алдында даярлау туралы түсінік беру,бұрыш түрлерімен, бұрыштың тұқымдарын ажырату жолдарымен және өңдеу тәсілін,жылыжайлар туралы,оларды қалай дайындау керек екенін үйрету.Техникалық қауіпсіздік ережесін жетік білуге үйрету.

2.Дамытушылық – оқушылардың ой-өрісін кеңейту, білімдерін іс жүзінде көрсетуге ықпал ету, практикалық іс-әрекеттерін қалыптастыру,эстетикалық талғамдарын дамыту;

3.Тәрбиелік – еңбек мәдениетіне,іскерлікке,ұқыптылыққа,өзара көмек көрсетуге тәрбиелеу және өз ісіне жауапкершілікпен қарауға тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: аралас сабақ.

Сабақтың әдісі: сұрақ-жауап,баяндау,түсіндіру.

Пәнаралық байланыс: биология,химия,информатика.

Сабақтың көрнекілігі: суреттер,тұқымдар,бұрыш тұқымдары,тыңайтқыш түрлері.

Қажетті құралдар: интерактифті тақта,күрек, кетпен, тырма,тыңайтқыш, полиэтилен.

Сабақтың барысы: I.Ұйымдастыру кезеңі:

1.Бүгінгі сабақтың ерекшелігі теориямен практиканы байланыстыра өту;

2.Техникалық қауіпсіздік ережесін сақтау.

ІІ.Сұрақ-жауап арқылы өткен сабақты пысықтау.

1.Сорт дегеніміз не?

2.Тұқым сапасына қандай талаптар қойылады?

3.Тұқымның өңгіштігін қалай анықтап бере аласың?

4.Тұқымның дымқылдануы неліктен болады?

5.Қуатты өсімдіктер дегенді қалай түсінесің?

6.Тұқымды сақтау ережесін айтыңдар?

7.Практикалық тапсырма :а)берілген тұқымдарды ажырату;

б)тұқымның өңгіштігін анықтау.



ІІІ.Жаңа сабақ:Теориялық бөлім.

Тұқымды себер алдында арнайы өңдеуден өткізеді.Сонда ғана тұқымның өніп-шығуына және өсімдіктердің одан әрі өсуіне қолайлы жағдайлар қамтамасыз етіледі.Осындай жағдаларды атап өтелік:1)ылғалды барынша сақтау,

2)арамшөмтерді отау,

3)өсімдіктің бойына қоректік заттар жинақтау,

4)топырақты су,ауа және жылу келуін қамтамасыз ететін күйге жеткізу,

5)дақылдардың зиянкестері мен ауруларына қарсы күрес жүргізу.

Мұндай шаралар топырақты тырмалау, өңдеу,культивациялау және тегістеу арқылы жүзеге асырылады.

Тырмалау арқылы топырақтың үстіңгі қабатын қопсытып,арамшөмтерді жоямыз. Ылғалдың бұға айналып,ұшып кетуін азайту үшін,егістіктің бетін тегістейді.


Бұл үшін ауыр,орташа және жеңіл тырмаларды пайдаланады.Ауыр тырмалар топырақтың беткі қабатын терең әрі күшті қопсытады.Тырмалардың түрін топырақтың жағдайына қарай таңдап алу.Тұқым сепкенге дейінгі культивациялаудың мақсаты тырмалаудың мақсатымен бірдей,яғни арамшөмтерден тазарту,ылғалды жинап,сақтау.Егер тырмалаған кезде топырақтың үстіңгі қабаты 4-7 см тереңдікте өңделіп, қопсытылатын болса, культивациялаған кезде 8-14 см тереңдікте өңделіп,қопсытылады.

Тығыз топырақтың су және ауа өткіштігі төмен болады,онда өсімдіктердің тамыр жүйесі нашар өсіп дамиды,тез сіңетін минералды қосындылар саны азаяды,микробиологиялық процестер баяу өтеді,сондықтан оны қопсыту керек.Тұқымның қалыпты өсіп-өнуі үшін су, жылу мен ауа қажет. Тұқымда суды өз бойына сіңіріп алатын заттар бар.Құрғақ тұқым ылғал тұқымға қарағанда суды көбірек сіңіреді.Тұқымға ылғал келмей қалса, оның өсіп-өнуі тоқтайды.Малалау топырақтың белгілі бір қабатын нығыздауға мүмкіндік береді,ал мұның өзі ылғалдың капилляр арқылы төменгі қабаттан жоғарғы қабатқа көтерілуін және дәннің нығыз болуын қамтамасыз етеді, сондықтан тұқымның өнгіштігі жоғары болады.Топырақтың құнарлығын ,егіннің өнімділігін арттыру үшін топыраққа органикалық және минаралды заттар қосады.Тыңайтқыш топырақтағы физикалық, химиялық және микробиологиялық процестерге әсер етеді.Ауыл шаруашылығында қолданылатын тыңайтқыштар органикалық,минералдық бактериялық болып үш топқа бөленеді.

Органикалық :шымтезек , қи, көң , өсімдік шіріндісі,

құс саңғырығы.




Тыңайтқыш

Минералдық :азот , фосфор , калий , әк , пеш күлі , құрамында калий мен әк бар.




Бактериялық




Минералдық тыңайтқыш көп қаржыны қажет етеді,сондықтан өз ауылымызда бақшаға органикалык тыңайтқыш пайдаланған жөн.

Бітік егін алынған жылы оның ішінен бірігей тұқымдарын таңдап алып, дұрыс сақтау, дер кезінде тұқымдық сапасын тексеріп, тұқым себуге жақсылап әзірлеу керек.Тұқымды тазалаудағы мақсат-оны әр түрлі қоспалардан тазарту,ал сорттаудың мақсаты-тазартылған дәнді тұқымға және азық-түлікке арнап бөлу.

Тұқым танап бетіне біркелкі себілуі тиіс.Себу кезінде тұқымның танап бетінде біркелкі орналысуы, қажетті тереңдікке сіңірілуі және нығыздалған топыраққа түсуі, өсіп шыққан сабақтақтар жиілігінің бірқалыпты болуы қажет.Дақылдардың себудің түрлі әдістері бар,олардың ең көп тарағаны-қатарлап себу.Ол жаппай ,тар қатарлы,таспалы, кең қатарлы және ұялап себу деп бөленеді.



IV. Сабақты қорытыңдылау. Жас бағбандарға кеңес.

1.Көкөністер егетін жерді әзірлеу.

2.Жерді тыңайту.

3.Дақылдарды егу.

4.Тұқымды әзірлеу.

5.Тұқымды себу мерзімі.

6.Тұқым себудің тереңдігі.

1001 ұсақ –түйек.

Тұқым себу.

  • Әсірісе ұсақ тұқымды себу кезінде мұқият болған жөн.

  • Ұсақ тұқымды ұшталған шыбықпен тайыздау қазған жүйекке себеді;

  • Тұқымды тым жиі салуға болмайды;

  • Жүйекке тұқымды салған соң оның бетіне 0,5 см қалындықта шіріген көң аралыстырылған топырақты салады да алақанмен нығыздау керек;

  • Соңсон оның үстіне тағы да 1-2см қалындықта көң не шымтезек себеді,бұл жүйекті тез кеуіп кетуден сақтайды.

V.Бағалау.Бүгінгі сабаққа білімдерін көрсетіп, белсенділікпен қатысқан барлық оқушыларды бағалау.

VI.Үйге тапсырма.§2;6;7;8;9.

VII.Практикалық бөлім.

Тәуелсіздік алып ,Республика атанған сәттен бастап,еліміз өз таңдауы бойынша нарықтық экономикаға бет алды.Казіргі уақыттағы жаһандану кезіндегі нарықтың бір бөлігі болу үшін бізге тез арада жаңа жағдайларда бейімделіп,жаңа қағидаларға сүйенуіміз қажет болды.Соған орай үкімет ауылда орналасқан мекптерге жержәне техника тегін бөліп отыр.Біздің мектепке де жер берілген соңы игеру үшін тұқым себіп,көшеттер дайындау керек.

Қазіргі кезде бау-бақша өсіру кеңінен қанат жайып келе жатқан кәсіптердің бірі.Ертерек өнім алу үшін біз ең қарапайым жылыжай үлгісін пайдаланамыз.

1.Жартылай күрек жердің бетіңдегі топырақты аламыз.













2.Отын салып сол жерге шоқ түскенше от жағамыз.













3.Сол шоқтың үстіне жылқының тезегін саламыз.
















4.Осының үстінен бір қабат қорда араласқан топырақ саламыз.














5.Бұрыштың тұқымын себеміз.













6.Бетін полиэтиленмен жабамыз.















Еңбек қылсаң қара жерде де береді, құр тастамайды.

Абай Құнанбаев.















Сөз соның ,

Бір жылдығынды ойлап, егін ек,

Он жылдығыңды ойласаң, ағаш өсір,

Жүз жылдығынды ойласаң, мәдениетті ұрпақ өсір.

-деген халқымыздың ғажайып сөзімен аяқтағым келеді.








Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Технология (мальчики)

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 7 класс

Скачать
Т??ымды даярлау ж?не себу

Автор: Онайбеков Тайжан Арап?лы

Дата: 31.01.2015

Номер свидетельства: 164786

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства