П?ні : Технология Сыныбы: 5 К?ні :______
Саба?ты? та?ырыбы: Топыра? ??деуге арнал?ан машиналарды? ??рылысы мен ж?мыс істеу принціпі.
Білімділік: Топыра? ??деу жолдарын т?сіндіре отырып, заман талабына сай топыра?ты ??дейтін т?рлі техникаларды? ат?аратын ?ызметін ж?мыс істеу технологиясы туралы толы? ма??лмат беру. Дамытушылы?: Есте са?тау ?абілеттерін дамытып, ізденіушілік, е?бек?ор ?абілеттерін дамыту. Т?рбиелік: о?ушыларды е?бекті с?юге, берілген тапсырмаларды ?з уа?ытында тияна?ты орындай білуге, ж?мыс барысында техникалы? ?ауіпсіздікті са?тап ж?мыс жасау?а, шыдамдылы??а, т?зімділікке т?рбиелеу.
К?рнекіліктер мен ??рал-жабды?тар: топыра?.
П?наралы? байланыс: химия, биология, ?аза? тілі, ?дебиеті
Саба?ты? типі: жа?а саба?.
Саба?ты? т?рі: аралас саба?.
Саба?ты? жоспары:
І ?йымдастыру кезе?і.
ІІЖа?а саба?ты т?с
ІІІБекіту инструктажы
ІV Ж?мыс орнын жина?тау
І ?йымдастыру кезе?і. 1. О?ушылармен с?лемдесу, т?гелдеу;2. Саба??а дайынды?ын тексеру (??рал-жабды?тар кабинет тазалы?ы т.б)3. О?ушыларды? назарын саба??а аудару.
Саба?ты? барысы:
Топыра? жер ?ыртысыны? е? жо?ар?ы ?абаты, ол ?сімдіктерге н?р ?орек береді. Топыра?ты? ??нарлы ?сті?гі ?абаты- ?сімдіктерді? ?суі мен дамуына ?ажетті ?оректік заттарды? орасан зор ?оймасы. Мысалы ?ара топыра?ты? 1-гектарында 300-400 тонна?а дейін органикалы? заттар, 15-16 т азот пен 10-20 т фосфор болады. Ал ??нарсыз к?лгін топыра?ты? 1-гектарында 3 т азот, 4 т фосфор мен 50 т калий болады. Ауылшаруашылы? да?ылдарын егіп, ?сіруде топыра? ??деуді? ма?ызы зор. Топыра? ??деу- арамш?птермен к?ресуді? шешуші ??ралы.Топыра? д?рыс ??делсе, ?сімдіктерді? зиянкестер мен ауру ?оздыр?ыштарын жойып жіберу де о?ай?а т?седі.
Топыра? ??деу ж?йесі- О?ан с?дігер жырту, топыра?ты т??ым себер алдында ??деу, пар ??деу сия?ты негізгі ж?мыстар кіреді. Топыра? ??деу операцияларына жер жырту, сыдыра жырту, культивациялау, тырмалау, дискілеу, таптау, ?сімдіктерді? т?бін к?му, суару, топыра?ты? ?ыртысынб?зу, атыздар ж?ргізу, тегістеу ж?мыстары жатады. Осындай ?ыруар шаруаларды ??дейтін машиналар ат?аратын ?ызметіне технологиялы? белгілеріне ?арай бірнеше т?рге б?лінеді.Оларды? ?атарына со?алар, фрезалар, тісті тырмалар, щдискілі тырмалар, культиваторлар тапта?ыш, тегістегіштер жатады.
Аспалы ПЛН-5-35 со?асы топыра?ты 30 см тере?дікке дейін жырту?а арнал?ан. Б?л со?а ДТ-75, Т -150 шынжыыырлы ж?не до??ала?ты тракторлар?а тіркеледі.
Б?л тырнауыштар жер ?ыртысы мен кесек топыра?тарды ?опсытып, майдалау?а арнал?ан. Олар егістікті? ?стінгі бетін тегістеп, ?опсытып, ыл?алды? ыл?алды? буланып кетуін азайту ?шін, жа?а шы?ып келе жат?ан арамш?птерді ??рту ?ші ??ажет.Тырмалар ж?мыс органдарыны? ??рылысына ?арай тісті, серіппелі, дискілі ал салма?ына ?арай ауыр, орта ж?не же?іл салма?ты болып б?лінеді.
Б?л культиватор топыра?ты ?опсыту?а, арамш?пті отау?а, ты?айт?ыш шашу?а, т?птеуге арнал?ан. Ат?аратын ?ызметіне ?арай топыра?ты жаппай ??дейтін ж?не ?атар аралы?ты ??дейтін культиваторлар?а б?лінеді. Трактор?а тіркеу ?дісіне байланысты тіркемелі ж?не аспалы болып б?лінеді. Культиваторлар жебе сия?тя табан мен де серіппелі тістермен де жабды?талуы м?мкін. Негізгі ??растыру б?лшектері суреттегі к?рсетілгендей- рама, тіркеу тетігі, до??ала?, ж?мыс ор?андарыны? тере?д?г?н реттейтін механизм, тырманы асатын ??рал, к?лдене? білеушелермен ж?птасып жал?ан?ан.
Саба?ты ?орытындылау:О?ушылар білімдерін с?ра? жауап ар?ылы тияна?тап ?орытындылау.
