kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

А?аш желімдеріні? т?рлері.

Нажмите, чтобы узнать подробности

Саба?ты? та?ырыбы: А?аш желімдеріні? т?рлері.

Саба?ты? ма?саты:
Білімділік: желім т?рлері ж?не оны? алынатын технологиясымен танысу.
Т?рбиелік: о?ушылар та?ырыпты ты?дар кезінде т?ра?ты зейінділікке, ж?мысты орындау кезінде д?лдікке, желімдеп жасап отыр?ан б?йым?а ілтипатпен ?арау?а т?рбиелеу.
Дамытушылы?: желім т?рлерін тани білу ж?не желімді даярлау да?дысын ?алыптастыру, ойлау ?абілетін ?алыптастыру, ойлау ?абілетін дамыту.
К?рнекі ??ралдары:
1. Саба? жоспары жазыл?ан плакат.
2. Желім т?рлері туралы плакат.
3. С?здік жазыл?ан плакат.
4. Желім жасауда пайдаланатын заттар.
5. Желімдеу ?шін, ?келінген заттар, о?ушылар дайында?ан б?йым б?лшектеріні? заттары.
П?н аралы? байланыс:
1. Тарихпен (хал?ымызды? мал шаруашылы?ымен айналысуы).
2. Биологиямен (мал туралы).
3. Бейнелеу ?нерімен (ою - ?рнек).
4. Химиямен (желімді жасау).
5. Орыс тілі (казеин, синтетика т. б.).

Саба?ты? ?дісі: Т?рлі плакаттармен т?сіндіріп, с?ра? – жауап, баяндау,
шы?армашылы? ж?мыс, ?лестірмелер. (?з бетінше).

Саба? т?рі: Аралас саба?.
Саба? барысы: І. ?йымдастыру кезе?і:
(о?ушыларды т?гендеу, саба??а дайынды?ын тексеру, шеберхана тазалы?ын тексеру)

ІІ. ?йге берілген тапсырманы тексеру:

А?аш б?лшектерін желімдеу.
(?лестірмелермен ж?мыс істеу)
1. Желіммен ??растырып бекіту ?алай ж?ргізіледі?
2. А?аш материалдарын ?алай ?немдейді?
3. Б?лшектерді желімдеп ??растыру ?алай болады?
4. А?аш б?лшектерін ??растырып желімдеуді? арты?шылы?ы неде?
5. Ою - ?рнектер неше т?рге б?лінеді?

ІІІ. ?орытынды:
М??алім: - Д?рыс балалар а?аш б?лшектерін желімдеу туралы та?ырып?а жа?сы дайындал?ансы?дар.
Желіммен ?алай ??растырып – бекіту керек екендігін, а?ашты? ?ыс?а ?иындылары мен ?алды?тарын бір – біріне желімдеп жабыстыру ар?ылы материалдарды ед?уір м?лшерде ?немдеуге болатынын біз білдік. Енді б?гін жа?а саба?ымызда осы желімге байланысты болады.

ІV. Жа?а саба?ты т?сіндіру:

1. А?аш б?лшектерді? желімдеуді? т?рлері:
а). Мал ?німдерінен алынатын – таби?и желім.
?). Синтетикалы? я?ни жасанды желім.
2. Таби?и желім т?рлері;
(шел желімі, м?йіз желімі).
3. Желімдерді? жасалуы;
4. Синтетикалы? я?ни жасанды желімдер;
(ПВА желімі, БФ – 2 желімі, нитро желімі).

5. Синтетикалы? желіммен ж?мыс.
М??алім: - Біз ?ткен саба?тан бастап желім, а?аш б?лшектерін желімдеу деп жатырмыз. Желімді ?алай жасайды, ?андай т?рлері бар деп то?талма?пын. Бізді? ата – бабамыз я?ни, ?аза? хал?ыны? ?мірінде мал шаруашылы?ыны? пайдасы, ма?ызы бар. Ашы??анда ас бол?ан да, ш?лдегенде сусын бол?ан да, то??анда киім бол?ан да, ?й бол?анда да – б?рі малды? ар?асы. Тіпті ?азір с?з еткелі отыр?ан желімні? ?зінде хал?ымыз малдан ал?ан.

Желімдер негізінен екі т?рге б?лінеді;
(плакаттан к?рсету)
1. Мал ?німінен алын?ан таби?и желімдер.
2. Синтетикалы? я?ни жасанды желім.

Б?рын?ы а?аш шеберлері желімді ?здері жаса?ан. А?аш б?лшектерін ??деуге мал ?німдерінен жасал?ан а?аш желімі немесе мал с?йегінен жасал?ан м?лдір желім, казеин желімі ?олданылады. Таби?и желім. Мал терісіні? шелінен де желім жасалады. Су?а ?оймалжы? етіп ?айнатылады. ?айнап жат?анда т?з ?осу?а, ?к немесе бор ?осу?а болады. Б?л желім ??р?а? т?рінде болады, ?ыздыру ар?ылы дайындайды.
Ал, малды? кепкен майсыз с?йегінен, м?йізі мен т?я?ынан с?йек желімін алу?а болады. Б?ны да, алдымен минералды т?здарын жою ?шін ??деп алады. Содан кейін арнаулы ыдыста ?айнатады. Осыны? н?тижесінде ?оюланады. Оны ?айнат?ан кезде ?немі араластырып отыру керек. Б?л желім к?бінесе а?аш шикі - затын желімдеуге арнал?ан.
Б?дан кейін то?талатын таби?и желімні? т?рі – казеин. Казеин желімі – с?т белоктарынан я?ни, майы алын?ан с?збеден жасалады. ?уелі с?тті ірітіп, оны ?айнатып с?збе алады, желімні? т?сі ашы? та, ?ош?ыл да бола береді.
Оны сату?а ?нта? т?рінде беріледі. Сатып ал?анда шірік иісі шы?пау керек. Казеин желіміні? бір кемшілігі онымен а?аш б?йымдарын жапсыр?анда, т?сін ?згертіп, ?арайтып жібереді. Сонды?тан казеин желімі шыршадан, ?айы?нан жасал?ан б?йымдарды ?ана желімдеу керек.
Казеин желімін жасау ?шін, с?ттен алын?ан минералды т?з керосин, тотияйын, цемент ?оспасы, борды ?осып араластырып белгілі бір ыдыс?а су?а араластырып ?айнатылады. Содан пайда бол?ан ?оспаны ??р?атып, кептіріп, ?гіп – ?гіп ?нта? желім жасайды. Ал, пайдаланарда ?й температурасында?ыдай су?а т?з немесе м?с?тір спиртін ?осып араластырады. Еш?андай т?йіршік болмау керек, ?айма?ты? ?оюлы?ындай – а?, с?р?ылттау, к?лгіндеу бол?анда пайдалану?а болады, 3 – 7 са?ат?а дейін т?рса пайдалану?а жарамайды. Желімдейтін б?йымды алдын – ала дайындап бірден жа?у керек.
Казеин желімі а?аштан жасал?ан б?йымды ?арайтып, т?сін ?згертіп жібереді, сонды?тан шыршадан, ?айы?нан жасал?ан б?йымдарды пайдалану керек. ?ндіріс те та?та т?ріндегі желімдерде кездеседі. Оны пайдалан?анда ?са?тап – ?нта?тап сумен араластыру ар?ылы пайдаланады.
Ал, енді синтетикалы? желімге то?талатын болса?, су?а т?зімді, ?ара к?йе, микробтар б?лдіре алмайды.
Синтетикалы? желімдермен ж?мыс жаса?анда, о?тын – о?тын есік ашып отыру керек, д?рыс ашы? ала?да ж?мыс істеу керек.
ПВА, нитрожелім, БФ - 2, момент деген желімдер бар?
ПВА (Поливинилацетат желімі) а?ашты, ?а?аз б?йымдарын, ма?та т. б. шикізат - тарды желімдеуге пайдаланады. Са?тау мерзімі 6 ай.
Нитрожелім – дегеніміз нитроцеллюлоза мен шайырларды? органикалы? еріткіштеріндегі ерітіндісі. Ал, а?аш б?лшектерді бір – біріне жапсыру?а ?олданыла ?оймайды. ?айта а?аш?а мата, тері жапсыр?анда ?олданады. Шайырлы желім ?атарына МК - 1, МК - 60, МК - 70, ВИАМ - 6, ВИАМ - Ф - 9, ВИАМ - 3.
А?ашты жа?сы желімдейді. «Марс» желімімен а?ашты, ?а?азды, тері, мата, металл, керамиканы желімдеуге болады.
«Феникс», «Момент» осы «Марс» желіміне ??сас. БФ - 2 сы?па т?ріндегісін пайдалан?ан д?рыс.

V. Жа?а материалды пысы?тау кезі:

1. Желімні? ?андай т?рлері бар? (таби?и, синтетикалы? желім).
2. Мал ?німдерінен алын?ан желімді не дейді? (таби?и).
3. Таби?и желімдерді? т?рлері ?андай? (шел желім, с?йек желім, казеин).
4. С?йек желім ?алай жасалады?
5. Шел желімі ?алай болады?
6. Синтетикалы? желім т?рлерін ата?
7. Казеин ?алай алынады?
8. БФ – пен ?алай, нені желімдеуге болады?
Сараманды? ж?мыс.
?лдар ?келген б?йымдарын желімдеу керек. ?р о?ушы ?з беттері?ше ж?мыс
жасайды.
VІ. Ж?мыс ?орытындысын шы?ару:
VІІ. О?ушыларды? ж?мысын ба?алау:
(о?ушылар?а тиісті ба?аларын ?ою).
VІІІ. ?йге тапсырма беру:
«Желім т?рлері»

Просмотр содержимого документа
«А?аш желімдеріні? т?рлері. »

Технология 7 – сынып


Сабақтың тақырыбы: Ағаш желімдерінің түрлері.

Сабақтың мақсаты:
Білімділік: желім түрлері және оның алынатын технологиясымен танысу.
Тәрбиелік: оқушылар тақырыпты тыңдар кезінде тұрақты зейінділікке, жұмысты орындау кезінде дәлдікке, желімдеп жасап отырған бұйымға ілтипатпен қарауға тәрбиелеу.
Дамытушылық: желім түрлерін тани білу және желімді даярлау дағдысын қалыптастыру, ойлау қабілетін қалыптастыру, ойлау қабілетін дамыту.
Көрнекі құралдары:
1. Сабақ жоспары жазылған плакат.
2. Желім түрлері туралы плакат.
3. Сөздік жазылған плакат.
4. Желім жасауда пайдаланатын заттар.
5. Желімдеу үшін, әкелінген заттар, оқушылар дайындаған бұйым бөлшектерінің заттары.
Пән аралық байланыс:
1. Тарихпен (халқымыздың мал шаруашылығымен айналысуы).
2. Биологиямен (мал туралы).
3. Бейнелеу өнерімен (ою - өрнек).
4. Химиямен (желімді жасау).
5. Орыс тілі (казеин, синтетика т. б.).

Сабақтың әдісі: Түрлі плакаттармен түсіндіріп, сұрақ – жауап, баяндау,
шығармашылық жұмыс, үлестірмелер. (өз бетінше).

Сабақ түрі: Аралас сабақ.
Сабақ барысы: І. Ұйымдастыру кезеңі:
(оқушыларды түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, шеберхана тазалығын тексеру)

ІІ. Үйге берілген тапсырманы тексеру:

Ағаш бөлшектерін желімдеу.
(үлестірмелермен жұмыс істеу)
1. Желіммен құрастырып бекіту қалай жүргізіледі?
2. Ағаш материалдарын қалай үнемдейді?
3. Бөлшектерді желімдеп құрастыру қалай болады?
4. Ағаш бөлшектерін құрастырып желімдеудің артықшылығы неде?
5. Ою - өрнектер неше түрге бөлінеді?

ІІІ. Қорытынды:
Мұғалім: - Дұрыс балалар ағаш бөлшектерін желімдеу туралы тақырыпқа жақсы дайындалғансыңдар.
Желіммен қалай құрастырып – бекіту керек екендігін, ағаштың қысқа қиындылары мен қалдықтарын бір – біріне желімдеп жабыстыру арқылы материалдарды едәуір мөлшерде үнемдеуге болатынын біз білдік. Енді бүгін жаңа сабағымызда осы желімге байланысты болады.

ІV. Жаңа сабақты түсіндіру:

1. Ағаш бөлшектердің желімдеудің түрлері:
а). Мал өнімдерінен алынатын – табиғи желім.
ә). Синтетикалық яғни жасанды желім.
2. Табиғи желім түрлері;
(шел желімі, мүйіз желімі).
3. Желімдердің жасалуы;
4. Синтетикалық яғни жасанды желімдер;
(ПВА желімі, БФ – 2 желімі, нитро желімі).

5. Синтетикалық желіммен жұмыс.
Мұғалім: - Біз өткен сабақтан бастап желім, ағаш бөлшектерін желімдеу деп жатырмыз. Желімді қалай жасайды, қандай түрлері бар деп тоқталмақпын. Біздің ата – бабамыз яғни, қазақ халқының өмірінде мал шаруашылығының пайдасы, маңызы бар. Ашыққанда ас болған да, шөлдегенде сусын болған да, тоңғанда киім болған да, үй болғанда да – бәрі малдың арқасы. Тіпті қазір сөз еткелі отырған желімнің өзінде халқымыз малдан алған.

Желімдер негізінен екі түрге бөлінеді;
(плакаттан көрсету)
1. Мал өнімінен алынған табиғи желімдер.
2. Синтетикалық яғни жасанды желім.

Бұрынғы ағаш шеберлері желімді өздері жасаған. Ағаш бөлшектерін өңдеуге мал өнімдерінен жасалған ағаш желімі немесе мал сүйегінен жасалған мөлдір желім, казеин желімі қолданылады. Табиғи желім. Мал терісінің шелінен де желім жасалады. Суға қоймалжың етіп қайнатылады. Қайнап жатқанда тұз қосуға, әк немесе бор қосуға болады. Бұл желім құрғақ түрінде болады, қыздыру арқылы дайындайды.
Ал, малдың кепкен майсыз сүйегінен, мүйізі мен тұяғынан сүйек желімін алуға болады. Бұны да, алдымен минералды тұздарын жою үшін өңдеп алады. Содан кейін арнаулы ыдыста қайнатады. Осының нәтижесінде қоюланады. Оны қайнатқан кезде үнемі араластырып отыру керек. Бұл желім көбінесе ағаш шикі - затын желімдеуге арналған.
Бұдан кейін тоқталатын табиғи желімнің түрі – казеин. Казеин желімі – сүт белоктарынан яғни, майы алынған сүзбеден жасалады. Әуелі сүтті ірітіп, оны қайнатып сүзбе алады, желімнің түсі ашық та, қошқыл да бола береді.
Оны сатуға ұнтақ түрінде беріледі. Сатып алғанда шірік иісі шықпау керек. Казеин желімінің бір кемшілігі онымен ағаш бұйымдарын жапсырғанда, түсін өзгертіп, қарайтып жібереді. Сондықтан казеин желімі шыршадан, қайыңнан жасалған бұйымдарды ғана желімдеу керек.
Казеин желімін жасау үшін, сүттен алынған минералды тұз керосин, тотияйын, цемент қоспасы, борды қосып араластырып белгілі бір ыдысқа суға араластырып қайнатылады. Содан пайда болған қоспаны құрғатып, кептіріп, үгіп – үгіп ұнтақ желім жасайды. Ал, пайдаланарда үй температурасындағыдай суға тұз немесе мүсәтір спиртін қосып араластырады. Ешқандай түйіршік болмау керек, қаймақтың қоюлығындай – ақ, сұрғылттау, күлгіндеу болғанда пайдалануға болады, 3 – 7 сағатқа дейін тұрса пайдалануға жарамайды. Желімдейтін бұйымды алдын – ала дайындап бірден жағу керек.
Казеин желімі ағаштан жасалған бұйымды қарайтып, түсін өзгертіп жібереді, сондықтан шыршадан, қайыңнан жасалған бұйымдарды пайдалану керек. Өндіріс те тақта түріндегі желімдерде кездеседі. Оны пайдаланғанда ұсақтап – ұнтақтап сумен араластыру арқылы пайдаланады.
Ал, енді синтетикалық желімге тоқталатын болсақ, суға төзімді, қара күйе, микробтар бүлдіре алмайды.
Синтетикалық желімдермен жұмыс жасағанда, оқтын – оқтын есік ашып отыру керек, дұрыс ашық алаңда жұмыс істеу керек.
ПВА, нитрожелім, БФ - 2, момент деген желімдер бар?
ПВА (Поливинилацетат желімі) ағашты, қағаз бұйымдарын, мақта т. б. шикізат - тарды желімдеуге пайдаланады. Сақтау мерзімі 6 ай.
Нитрожелім – дегеніміз нитроцеллюлоза мен шайырлардың органикалық еріткіштеріндегі ерітіндісі. Ал, ағаш бөлшектерді бір – біріне жапсыруға қолданыла қоймайды. Қайта ағашқа мата, тері жапсырғанда қолданады. Шайырлы желім қатарына МК - 1, МК - 60, МК - 70, ВИАМ - 6, ВИАМ - Ф - 9, ВИАМ - 3.
Ағашты жақсы желімдейді. «Марс» желімімен ағашты, қағазды, тері, мата, металл, керамиканы желімдеуге болады.
«Феникс», «Момент» осы «Марс» желіміне ұқсас. БФ - 2 сықпа түріндегісін пайдаланған дұрыс.

V. Жаңа материалды пысықтау кезі:

1. Желімнің қандай түрлері бар? (табиғи, синтетикалық желім).
2. Мал өнімдерінен алынған желімді не дейді? (табиғи).
3. Табиғи желімдердің түрлері қандай? (шел желім, сүйек желім, казеин).
4. Сүйек желім қалай жасалады?
5. Шел желімі қалай болады?
6. Синтетикалық желім түрлерін ата?
7. Казеин қалай алынады?
8. БФ – пен қалай, нені желімдеуге болады?
Сарамандық жұмыс.
Ұлдар әкелген бұйымдарын желімдеу керек. Әр оқушы өз беттеріңше жұмыс
жасайды.
VІ. Жұмыс қорытындысын шығару:
VІІ. Оқушылардың жұмысын бағалау:
(оқушыларға тиісті бағаларын қою).
VІІІ. Үйге тапсырма беру:
«Желім түрлері»


Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Технология (мальчики)

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 7 класс

Скачать
А?аш желімдеріні? т?рлері.

Автор: Аюбаев Жумабай ?уанышбаевич

Дата: 03.04.2015

Номер свидетельства: 196417

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства