kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Конспект урока на тему Т?йы? етістікті? емлесі

Нажмите, чтобы узнать подробности

Саба?ты? та?ырыбы: Т?йы? етістікті? емлесі
Саба?ты? ма?саты:

Дамытушылы?: о?ушыларды? ой - ?рісін, с?йлеу м?дениетін дамыту, ?лтты? танымын ке?ейту, шы?армашылы? ?абілетін ояту
Білімділік: етістік ж?не оны? жасалу жолдары, ма?ыналы? топтары туралы ал?ан білімдерін толы?тыру
Т?рбиелік: о?ушыларды ата - баба к?сібін ??рметтеуге, алдына ма?сат ?оя білуге, е?бек с?йгіштікке, хал?ын, елін с?йе білуге т?рбиелеу
Саба?ты? т?рі: жа?а та?ырыпты ме?герту
Саба?ты? ?дісі: с?ра? - жауап, ой б?лісу, сын т?р?ысынан ойлап талдау
Саба?ты? к?рнекілігі: плакаттар, тірек сызбалар
П?наралы? байланыс: ?дебиет
Саба?ты? барысы:
1) ?йымдастыру                   Психологиялы? дайынды?.

-Балалар, зкранда  нені? суреті шы?ты?

1-слайд К?нні?

Балалар, к?нні? шуа?ын к?ргенде сендер не сезесі?дер?

- К??ілі? к?теріледі. К?нге ?уанамыз. К?н бізге жылу береді. С?улесін т?геді. К?н шы??ан кезде жары? болады.

-ОСЫ К?ННІ? ШУА?Ы БІЗГЕ ДЕ Т?СІП ТІЛЕК ЖОЛДАПТЫ.

-СОНДЫ?ТАН, б?рі? бір-бірі?ізді? ?олдары?ыздан ?стап, та?тада жазыл?ан тілекті о?ып шы?ы?дар.

2-слайд.

?айырлы к?н, достым,

С?ттілікке толсын!

Бізді? алар ба?амыз,

Кіле? «бестік» болсын!

-Б?гінгі саба?ымыз ерекше,бізге ?она?тар келіпті.

«Келгенше ?она? ?ялады,

Келген со? ?й иесі ?ялады» демекші, біз ?ят?а ?алмау?а тырысайы?.Сендерді? білімді де зерек о?ушы екендері?е ку? болсын!

-Мен де сендерге с?ттілік тілеймін.

2) ?й тапсырмасын тексеру (260-жатты?у)
     «Ой ?оз?ау» Нені ?йрендік? (?ткенді шолу)
1. Етістік дегеніміз не?
2. ?андай с?ра?тар?а жауап береді?
3. Етістікті? ??рамды? т?рлерін ата?ыз?
4. Болымсыз етістікті? ж?рна?тарын ата?ыз?
5. Табыс септіктегі с?зді ?ажет ететін етістікті ата?ыз?
6. Табыс септіктегі с?зді ?ажет ететін етістіктер ?алай аталады?
7. Етістіктер нешеге б?лінеді? Атап бері?із
8. Есімшені? ж?рна?тарын ата?ыз?
9. К?семшені? ж?рна?тарын ата?ыз?
10. Т?йы? етістік ?андай ж?рна?тар ар?ылы жасалады?
ІІ Негізгі б?лім
Ма?ынаны тану. Т?йы? етістікті? емлесі:

Ережені жаттап ал

?р с?зді? айтылуына зер сал

1.

Дауыссыз дыбыстар?а біткен етістіктерге т?йы? етістікті? –у ж?рна?ы дауысты ретінде жал?анады.

Айт-у,ас-у, аш-у, жар-у, біл-у.

Ескерту: дауысты у буын жасайды. Ай-ту, а-шу.

2.

Дауысты дыбыстар?а біткен етістіктерге жал?ан?ан т?йы? етістікті? –у ж?рна?ы дауыссыз болып табылады.

?ала-у, ауна-у, домала-у,

де-у.      Ескерту: Дауыссыз у буын жасамайды. ?а-лау, с?й-леу.

3.

Дауысты ы,і дыбыстарына біткен етістіктерге т?йы? етістікті? –у ж?рна?ы жал?ан?анда, т?бірді? со?ында?ы –ы, -і дыбыстары т?сіріліп жазылады. Айтыл?анда –у дыбысы с?зді? ??рамында естіліп, дауысты дыбыс болып есептеледі.

О?ы+у-о?у, тасы+у-тасу, кейі+у-кею, байы+у-баю.  (кейінді ы?пал)

4.

?ата? п,к,?  дыбыстарына біткен етістіктерге т?йы? етістік ж?рна?ы жал?ан?анда, т?бір со?ында ?я? дыбыстар?а айналу (п-б,к-г,?-?) ?згерістері бай?алады.

Тап+у-табу, кеп+у-кебу, а?+у-а?у


«Жеке, ж?ппен, топпен» ?дісі бойынша та?ырыпты о?у
Жеке ойлау
О?ушылар?а т?йы? етістікті? емлесі  та?ырыбын о?уды тапсырамын. Алдымен жеке о?ыды. О?ушылар барлы?ы жаппай о?иды.
К?рші?е айту
Б?л кезе?де о?ушылар ?здеріні? о?ы?андарын бір-біріне т?сіндіреді.
Топпен ж?мыс
О?ы?андарын топ болып тал?ылап, орта?а бір о?ушы шы?ып берілген мысалдар ар?ылы айтып береді.
Шы?ып т?сіндірген о?ушылар?а ба?алау пара?ына ?зім ба?а ?ойдым.
ІІІ.О?улы?пен ж?мыс

261-жатты?у. Берілген с?здерге т?йы? етістікті? –у ж?рна?ын жал?ап жазы?дар, ы?палды? т?рін к?рсеті?дер.       

1.Тік+у-тігу, со?+у-со?у, тебу, жабу, себу, шы?у, ба?у, т?гу

2. ?ой+у-?ою, сый+у- сыю, азаю, молаю, жаю, тыю, аяу

3. то?ы+у-то?у, беку, баю,шо?у, суу, жылжу, жуу.
«Ішіне сыртына» ?дісі. Б?л ?дісті ?олдану себебім, о?ушыларды? ойын аны?тап бір ж?йеге т?сіру. Та?ырып?а ?атысы барын ішіне, ?атысы жо?ын сырт?ы ба?ан?а жазып ажырату тапсырылады.
262 - жатты?у. Т?йы? етістік ішіне, ?ал?ан етістіктер сыртына
Ішіне

Сыртына

абдырау

шырмауы?

А?ызып-тамызу

ажуа

бейімделу

Азын-аула?

айбаттану

?урай

?перу

Апырым-ау

г?рілдеу

б?зау


І?. «Ойлан, тап?!» тапсырмасы (Т?йы? етістіктерді тауып, ?ай септікте т?р?анын ажыратамыз)
1. Ору?а, ж?ргізуді 1. Ж?лу, с?расудан
2. О?уым, б?зуды 2. Жазуды?, к?лу
3. Со?у, айтысуымен 3. К?рісу, егісу
4. Жауласу
 263 – жатты?у ?ле? жолдарында?ы с?здерді т?бір, ?осымша?а б?ліп жазы?дар.

Сана бер-іп ой-ы-на

?уат бер-іп бой-ы-на

А?-?ан жас-ы сел бол-?ан,

Етег-і тол-ып к?л бол-?ан,

Беріш боп шері байла-н-?ан,

?й?ы бер-іп, ?ай?ы ал-?ан,

?ай?ы-лы-ны уат-тым.

?. Т?йіндеу.Бірде зат есім, бірде т?йы? етістік ?ызметін ат?аратын с?здерге мысал келтіру.
зат есім - К?сеу - от ?оз?айтын ??рал
Етістік - К?сеу – отты т?рту, ?оз?ау. Жасау, сабау,тарау,ашу.
?І.  «Ой тол?ау»
- Екі к?зі? не ?шін ?ажет?
- Жа?сыларды к?ру ?шін.
- Екі ?олы? не ?шін керек?
- Елге к?мек беру ?шін.
- ??ла? деген не ?шін керек?
- А?ыл - ке?ес ты?дау ?шін.
- Тіл мен жа?ы? не ?шін керек?
- А?и?атты айту ?шін?
- Ал ая?ы??
- Шетте ж?рсем, ту?ан жерге ?айту ?шін.
И?, ту?ан жерге жету ?шін екі ая?ы? ?андай ?ажет болса, ?аза? тіліні? д?режесіні? жо?ары болуына т?йы? етістікті? де ?осар ?лесі зор.
?ІІ.?йге тапсырма: «Еркін жазу» стратегиясы бойынша «Ауылым мені? – ажарым» (т?йы? етістіктерді ?атыстыра отырып ша?ын ??гіме ??растыру)

О?ушыларды ба?алау.

 

 

Просмотр содержимого документа
«Конспект урока на тему Т?йы? етістікті? емлесі»



Батыс Қазақстан облысы,

Қаратөбе ауданы,

Алакөл негізгі орта мектебінің

І санатты қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі

Кенжесова Мирамгул Орынбасаровна



Сабақтың тақырыбы: Тұйық етістіктің емлесі
Сабақтың мақсаты:

Дамытушылық: оқушылардың ой - өрісін, сөйлеу мәдениетін дамыту, ұлттық танымын кеңейту, шығармашылық қабілетін ояту
Білімділік: етістік және оның жасалу жолдары, мағыналық топтары туралы алған білімдерін толықтыру
Тәрбиелік: оқушыларды ата - баба кәсібін құрметтеуге, алдына мақсат қоя білуге, еңбек сүйгіштікке, халқын, елін сүйе білуге тәрбиелеу
Сабақтың түрі: жаңа тақырыпты меңгерту
Сабақтың әдісі: сұрақ - жауап, ой бөлісу, сын тұрғысынан ойлап талдау
Сабақтың көрнекілігі: плакаттар, тірек сызбалар
Пәнаралық байланыс: әдебиет
Сабақтың барысы:
1) Ұйымдастыру Психологиялық дайындық.

-Балалар, зкранда  ненің суреті шықты?

1-слайд - Күннің

- Балалар, күннің шуағын көргенде сендер не сезесіңдер?

- Көңілің көтеріледі. Күнге қуанамыз. Күн бізге жылу береді. Сәулесін төгеді. Күн шыққан кезде жарық болады.

-ОСЫ КҮННІҢ ШУАҒЫ БІЗГЕ ДЕ ТҮСІП ТІЛЕК ЖОЛДАПТЫ.

-СОНДЫҚТАН, бәрің бір-біріңіздің қолдарыңыздан ұстап, тақтада жазылған тілекті оқып шығыңдар.

2-слайд.

Қайырлы күн, достым,

Сәттілікке толсын!

Біздің алар бағамыз,

Кілең «бестік» болсын!

-Бүгінгі сабағымыз ерекше,бізге қонақтар келіпті.

«Келгенше қонақ ұялады,

Келген соң үй иесі ұялады» демекші, біз ұятқа қалмауға тырысайық.Сендердің білімді де зерек оқушы екендеріңе куә болсын!

-Мен де сендерге сәттілік тілеймін.

2) Үй тапсырмасын тексеру (260-жаттығу)
«Ой қозғау» Нені үйрендік? (өткенді шолу)
1. Етістік дегеніміз не?
2. Қандай сұрақтарға жауап береді?
3. Етістіктің құрамдық түрлерін атаңыз?
4. Болымсыз етістіктің жұрнақтарын атаңыз?
5. Табыс септіктегі сөзді қажет ететін етістікті атаңыз?
6. Табыс септіктегі сөзді қажет ететін етістіктер қалай аталады?
7. Етістіктер нешеге бөлінеді? Атап беріңіз
8. Есімшенің жұрнақтарын атаңыз?
9. Көсемшенің жұрнақтарын атаңыз?
10. Тұйық етістік қандай жұрнақтар арқылы жасалады?
ІІ Негізгі бөлім
Мағынаны тану . Тұйық етістіктің емлесі:

Ережені жаттап ал

Әр сөздің айтылуына зер сал

1.

Дауыссыз дыбыстарға біткен етістіктерге тұйық етістіктің –у жұрнағы дауысты ретінде жалғанады.

Айт-у,ас-у, аш-у, жар-у, біл-у.

Ескерту: дауысты у буын жасайды. Ай-ту, а-шу.

2.

Дауысты дыбыстарға біткен етістіктерге жалғанған тұйық етістіктің –у жұрнағы дауыссыз болып табылады.

Қала-у, ауна-у, домала-у,

де-у. Ескерту: Дауыссыз у буын жасамайды. Қа-лау, сөй-леу.

3.

Дауысты ы,і дыбыстарына біткен етістіктерге тұйық етістіктің –у жұрнағы жалғанғанда, түбірдің соңындағы –ы, -і дыбыстары түсіріліп жазылады. Айтылғанда –у дыбысы сөздің құрамында естіліп, дауысты дыбыс болып есептеледі.

Оқы+у-оқу, тасы+у-тасу, кейі+у-кею, байы+у-баю. (кейінді ықпал)

4.

Қатаң п,к,қ дыбыстарына біткен етістіктерге тұйық етістік жұрнағы жалғанғанда, түбір соңында ұяң дыбыстарға айналу (п-б,к-г,қ-ғ) өзгерістері байқалады.

Тап+у-табу, кеп+у-кебу, ақ+у-ағу


«Жеке, жұппен, топпен» әдісі бойынша тақырыпты оқу
Жеке ойлау
Оқушыларға тұйық етістіктің емлесі тақырыбын оқуды тапсырамын. Алдымен жеке оқыды. Оқушылар барлығы жаппай оқиды.
Көршіңе айту
Бұл кезеңде оқушылар өздерінің оқығандарын бір-біріне түсіндіреді.
Топпен жұмыс
Оқығандарын топ болып талқылап, ортаға бір оқушы шығып берілген мысалдар арқылы айтып береді.
Шығып түсіндірген оқушыларға бағалау парағына өзім баға қойдым.
ІІІ.Оқулықпен жұмыс

261-жаттығу. Берілген сөздерге тұйық етістіктің –у жұрнағын жалғап жазыңдар, ықпалдың түрін көрсетіңдер.

1.Тік+у-тігу, соқ+у-соғу, тебу, жабу, себу, шығу, бағу, төгу

2. қой+у-қою, сый+у- сыю, азаю, молаю, жаю, тыю, аяу

3. тоқы+у-тоқу, беку, баю,шоқу, суу, жылжу, жуу.
«Ішіне сыртына» әдісі. Бұл әдісті қолдану себебім, оқушылардың ойын анықтап бір жүйеге түсіру. Тақырыпқа қатысы барын ішіне, қатысы жоғын сыртқы бағанға жазып ажырату тапсырылады.
262 - жаттығу. Тұйық етістік ішіне, қалған етістіктер сыртына
Ішіне

Сыртына

абдырау

шырмауық

Ағызып-тамызу

ажуа

бейімделу

Азын-аулақ

айбаттану

қурай

әперу

Апырым-ау

гүрілдеу

бұзау


ІҮ.. «Ойлан, тап?!» тапсырмасы (Тұйық етістіктерді тауып, қай септікте тұрғанын ажыратамыз)
1. Оруға, жүргізуді 1. Жұлу, сұрасудан
2. Оқуым, бұзуды 2. Жазудың, күлу
3. Соғу, айтысуымен 3. Көрісу, егісу
4. Жауласу
263 – жаттығу Өлең жолдарындағы сөздерді түбір, қосымшаға бөліп жазыңдар.

Сана бер-іп ой-ы-на

Қуат бер-іп бой-ы-на

Ақ-қан жас-ы сел бол-ған,

Етег-і тол-ып көл бол-ған,

Беріш боп шері байла-н-ған,

Ұйқы бер-іп, қайғы ал-ған,

Қайғы-лы-ны уат-тым.

Ү. Түйіндеу.Бірде зат есім, бірде тұйық етістік қызметін атқаратын сөздерге мысал келтіру.
зат есім - Көсеу - от қозғайтын құрал
Етістік - Көсеу – отты түрту, қозғау. Жасау, сабау,тарау,ашу.
ҮІ. «Ой толғау»
- Екі көзің не үшін қажет?
- Жақсыларды көру үшін.
- Екі қолың не үшін керек?
- Елге көмек беру үшін.
- Құлақ деген не үшін керек?
- Ақыл - кеңес тыңдау үшін.
- Тіл мен жағың не үшін керек?
- Ақиқатты айту үшін?
- Ал аяғың?
- Шетте жүрсем, туған жерге қайту үшін.
Иә, туған жерге жету үшін екі аяғың қандай қажет болса, қазақ тілінің дәрежесінің жоғары болуына тұйық етістіктің де қосар үлесі зор.
ҮІІ.Үйге тапсырма: «Еркін жазу» стратегиясы бойынша «Ауылым менің – ажарым» (тұйық етістіктерді қатыстыра отырып шағын әңгіме құрастыру)

Оқушыларды бағалау.






Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Русский язык

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 7 класс.
Урок соответствует ФГОС

Скачать
Конспект урока на тему Т?йы? етістікті? емлесі

Автор: Оспанова Индира Оразбековна

Дата: 30.04.2016

Номер свидетельства: 323675

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства