?азіргі уа?ыт талабы – білімді ,саналы,м?дениетті,адамгершілігі мол ?о?амда ?з орнын таба білетін т?л?а ?алыптастыру.Жеке т?л?а дегеніміз- адамны? психикалы? рухани м?дениеті.Т?л?а м?селесі ?ай уа?ытта да ?зіні? сан ?ырлы жа?тарымен заман талабынан кем т?скен емес .
К?ллі ?ажайыптарды? ішіндегі е? тамашасы-жа?сы т?рбиеленген адам –деп Эпитет айт?андай ,т?рбие бала?а бесіктен бастап берілуі керек .Т?рбиесі ?иын балалар к?бінесе берекесіз жан?яда ?алыптасады.Осындай жа?дайда сынып о?ушыларыны? ,мектеп ?жымыны?,сынып жетекшісіні? р?лі зор.Б?ндай о?ушы?а ?мір жайлы,е?бек жайлы к?п айту ?ажет.Расында да т?рбиесі ?иын бала?а т?рбиелеу т?сілі к?бінесе жетіспей жатады.Ал, т?рбиеге ?арсылы?ты болдырмауда басты р?льді педагогикалы? такт (ж??ысу ат?арады. ?азіргі кезе? ?лкен ?згерістерге толы . ?иын о?ушыларды ж?нсіз ?ор?ыту ,айт?анды м?лтіксіз орындату, ай?аймен т?ртіп са?тауды? тиімсіз ?дісі екенін ,м?ндай жолмен о?ушыны «ашсам ала?анымда ?стаймын» деу оларды б?затыны т?рбиені? ?з беделінен айрылып ?алатыны аны?, А.С.Макаренконы? «?адірлей білмеген адамнан к?п н?рсені талап етуге болмайды » -дегенін ескермей болмас. Такт-ол - жеке адамны? ?асиеті ,адам мінезіні? ерекшелігі .?иын о?ушшымен ж?мысты? к?рделілігі сонша онымен ??гімелесе ,сырласа отырып проблеманы шеше білгенде ?ана адамгершілікке т?рбиелеуге болады.Б?ндай о?ушылдрмен с?йлескенде ретіне ?арай к?ле де ренжи де ашулана да ?зіл айта да ойнай да білу керек .Мінезі ?иын балаларды мектеп мотивациясы т?менгі де?геймен сипатталады.
Мінез-??л?ы т?мен балалармен ж?мыс істеу барысында оларды? психологиялы? ерекшеліктерін есепке алып отыру керек .?зін-?зі ба?алау ,е? алдымен ,жеке т?л?аны? ?рекеті ар?ылы ?алыптасады.Біра? ба?аны ?рдайым адамдар береді .?зіне деген сенімі ?згелерді? пікірі ар?ылы ?алыптасады.Егерайналада?ы адамдар бала?а ?немі д?рыс ?арым-?атынас жасаса ,онда ол ?зін осы сыйласты??а лайы? екенмін деп санайды ,ал егер керісінше ,оны? жаса?ан істеріні? кемшіліліктерін бетіне басып ,?рысып ,жаратпай жатса о?ан ?зім лайы? емеспін дегеннен бас?а еште?е ?алмайды. .Ж?не б?л жа?дайда баланы? реакциясы ?р т?рлі болады .?азіргі зерттеулерге ?ара?анда ,т?ртіп б?зу?а е? бірінші т?рткі бол?ан о?и?а баланы тікелей т?ртіпсіздікке ?келмейді,?уелі ?ай?ы?а баланы ашуланша?ты??а ?келіп со?тырады Міне т?ртіп б?зу содан пайда болады.Т?ртіп б?зушылы?ты? салдарынан негізгі-саба??а ?лгере алмаушылы?.Кейбір о?ушы ??рбыларыларынан саба?та артта ?алып ?ойып ,т?ртіп б?зуын ?зінше ерлік ,батырлы? санайды. М?ны ?згелерді? к?зінше к?рсеткісі келеді .Б?л к?біне менменсіген ,бала мінезіні? д?рыс т?рбиеленбеуінен болады .Біра? осылай бол?ан жа?дайда да,т?ртіпсіздікті баланы? бойына біржолата сі?іп кеткен ?деттен деп,барлы? себептерін содан іздестіруге болмайды ?йткені,т?ртіп б?зу тек ?зіне ?ана байланысты емес,оны? ?й ішіндегі жа?дайлар?а да ата-ана бірлігіні? жо?ты?ына ж?не баласына ?ой?ан талабыны? д?рыс еместігіне байланысты.Бала ?немі жа?сы психологиялы?жа?дайда т?рбиеленуі,о?уы ,?суі ?ажет.Сонда баладажа?ымды «мен» бейнесі ?алыптасады,?зіне деген сенімділігі туады.М?ндай «мен»бейнесі кез-келген баланы? жа?сы жа?дайда,н?тижеге жетуіне,д?рыс дамуына м?мкіндік береді.Т?рбиесі ?иын балаларды тудыратын себептерді? бірі-балаларын о?ытуда,т?рбиелеуде ата-аналарды? жауапкершілік сезіміні? жо?ты?ы бала мінезінде мейрімсіздікті,я?ни ?атыгездікті, д?рекілікті, ?зімшілдікті ту?ызады.
Екінші себеп-б?л ?йдегі с?тсіздік,маск?немдік,?рыс-т?белес,?рлы?,ата-ананы? ж?не бас?а отбасы ь?шелеріні? же?ілтек мінез-??л?ы,алб?рінен жаманы ажырасу,неке б?зу.От басы т?рбиесінде ата-аналарды? мінез-??л?ы шешуші фактор.Сіз ?з бала?ызды? т?рбиесін бастамас б?рын ?зі?ізді? мінез-??л?ы?ызды тексері?із» деген болатын А.С.Макаренко.Оны? с?зін жал?астыра келіп,егер сіз д?рекі ж?не ма?танша? немесе маск?нем болса?ыз ал,онда сізге туралы ойлануды? ?ажеті жо?.
?шінші себеп-?л бала?а ?немі жеткіліксіз к??іл аударылады. Кейбір отбасы баланы? ішкі д?ниесін ,тілектерін,ойларын,?ай?ысын ?орша?ан орта?а ?атынасын жете біле бермейді. Отбасы бала ?шін ?мір мектебі, онда мейірбанды?, шынды?, адалды?, ?айырымдылы?, е?бекс?йгіштік т.б. т?ртіп пен мінез – ??лы? ?асиеттері дамиды ж?не ?алыптасады. Отбасында ?о?амны? келешек азаматы ?седі. Бас?аша айт?анда, отбасы жеке адамны? т?ртібі ж?не мінез – ??лы? негізін ?алайтын микро – ?жым.
Зерттеулер н?тижесі бойынша, мінез – ??лы?та?ы ?иынды? м?селесі бар балаларды? екі тобы бар. Бірінші ?атар?а адамгершілік дамуында ж?не мінез – ??л?ында, шамамен ал?анда ?те ?лкен емес ауыт?ушылы?тары бар о?ушыларды жат?ызады. Олар – т?ртіпсіз, жал?ау, ?ы?ыр, д?рекі, ?тірікші балалар. Т?ртіптілік ?зіне ж?не бас?алар?а деген жо?ар?ы талап ?оюшылы?, сырт келбетіндегі тазалы? ж?не жина?тылы? сия?ты ж?не т.б к?ріністкрден бай?алады. Т?ртіпті емес мінез – ??лы?ты осы?ан ?арама – ?арсы к?рсеткіштерден: ж?мыстан жалтарып кетуге тырысу, берілген тапсырманы орындамау, адал еместік, ?зіні? жеке ?ызы?ушылы?тарын достарыны? арасында ж?зеге асыру?а тырысу, ?немі т?ртіпті б?зуынан ж?не т.б бай?алады.
Екінші топ?а жеке акцентуациясында ж?не мінез – ??л?ында ?иынды?ы бар балаларды жат?ызады. ?ауіп – ?атерлі типтегі балалар?а жо?ары эмоционалды? т?ра?сызды?, тым мазасыздану, стреске бейімділік сия?ты ??былыстар т?н.
?серленгіш типтегі балалар?а жас?анша?ты? пен ?ялша?ты? т?н. Б?л типтегі балалар ?шін ?рескелдік, жылылы?ты? болмауы, бас?аларды? кемсітуі, психотравмды жа?дайлар болып табылады.
Интровертивті типтегі о?ушыларды? т?йы?, жанасымы кембалалар. Олар ?шін біреулермен байланыс?а т?су ?иынды? тудырады.
Инфантивті типтегі балалардан эмоционалды – еріктік сфералары жетілмегендіктен, ?зіндік шешім ?абылдауда?ы сезім д?рменсіздігі, ?ор?ансызды?ы к?рінеді.
Бала?а м??алімні?, ата – аналарыны? нем??райлы?ыны? ?ршуі, ??рбы – ??рдастарымен ?зара ?арым – ?атынастарыны? д?рыс болмауы ?о?амда ?иын баланы? к?беюіне ?келіп со?уда. Хал?ымызды? рухани м?раларыны? бірі – салт – д?ст?р. Сол ар?ылы ?рпа??а адалды?, а?ыл – ой, е?бек, эстетика, отбасы т?рбиесіне байланысты т?лім – т?рбие беретіні ежелден белгілі. Жас?спірімдерді наша?орлы?тан, ?рлы?тан арашалауда оларды? санасына кісілік , адамгершілік ?асиетті? рухын ?ялату?а тырысу ?ажет. Ата – бабаларымыз ?дептілігімен, ?нерпазды?ымен отбасы м?шелеріні? бір – біріне деген ?зара досты? ?арым – ?атынасымен, ерен е?бегімен балаларына ?лгі - ?неге к?рсеткен. Тілі енді шы?ып келе жат?ан н?рестені? д?рыс ана тілінде с?йлеуіне де зор м?н берілген. ?рт?лі ма?ал – м?телдер, ертегілер о?ып, ?йрететін ата- аналар «Бала – бізді? болаша?ымыз» деп ?арауы болаша? ел ?рпа?ыны? жа?сы адамзат болып ?суіне зор ы?палы тигізері аны?. «Елді? к?ркі тіл десек, тілді? к?ркі с?би ме деп ?аларсы?», - деп ?.Мырзалиев тегін айтпа?ан. Сонды?тан отбасы м?шелері арасында жа?сы ?арым – ?атынас ?алыптас?ан болса, олар ?з ана тілінде с?йлесе, ол жан?яда м?дениетті азамат ?сіп шы?атыны с?зсіз. Б?гінгі ХХІ ?асыр талабында жан – жа?ты ел тарихын жетік білетін, заман талабына сай азаматтарды т?рбиелеу – басты міндет.
