?иын бала деген кім ?..
?иын бала : осы бір барша?а м?лім, біра? ?кінішке орай б?рыннан ?детке айнал?ан терминні? астарында не жатыр? Полиция ?ызметкері ?шін ол б?за?ы, м??алім ?шін- сыныптастарына жа?ымсыз ?сер ететін «Аны?талма?ан басшы», т?рбиеші ?шін – шулы, ?оз?ал?ыш, ты?дамайтын бала. Ал ата –ана ?шін ше? ?р отбасында ?зіні? ?иын баласы ж?не ?зіндік проблемалары бар. Осы бір с?ра? к?птеген ата–аналар мен педагогтарды ж?не ж?ртшылы?ты жиі тол?андырады, ?рі о?ан бір–екі ауыз с?збен жауап бере салу жеткіліксіз.?йткені баланы? «?иын» атталуы аз?ана уа?ытты? н?тижесі емес.
?детте бала мектепке дейінгі ж?не о?у кезе?деріндегі ?су ж?не даму эволюциясынан ?теді. Сол кездерде отбасында?ы т?рбиеде кеткен кемшіліктер мен о?у–т?рбие ж?мысында?ы а?аулар ?штасып баланы? ?алыпты жа?дайдан ауыт?уына себепші болады. Атап айт?анда, ересектер тарапынан баланы? саны деген талап–тілек, м??тажды?тарын ?негелі т?р?ыдан ескермеу, оларды? жас м?лшері –мен психологиясына к??іл б?лмеу сия?ты кемшіліктер бай?алмай кетіп жатады.
?сіресе отбасында ?алыптас?ан микроклимат–отбасы –м?шелеріні? бір–бірімен ?арым–?атынасы, ?й тіршілігіні? ?р?айсысыны? шама–шар?ына ?арай б?лісіп ат?аруы, адамгершілік ?адір–?асиеті, ?орша?ан орта?а к?з?арасы, д?ние танымы, олардан алатын ?серлері мен к?нделікті ?дет– да?дылары баланы? мінез–??л?ыны? жа?сы, не жаман болып ?суіне к?п ы?пал етеді. ?кінішке –орай отбасы біткенні? б?рі бірдей ойда?ыдай емес.
Д?рыс отбасы болса да бала т?рбиесіне ?ыра?ылы? жасай алмай ?алатындары да кездеседі... Біраз отбасыларында мораль принциптеріне сай келмейтін жа?ымсыз ?ылы?тар орын алады.Ендеше ?иын баланы? пайда болуында?ы обьективтік ж?не субьективтік ретінде мынадай себептерді айт?ан орынды. Біріншіден, білім ж?не м?дени ?ресі т?мен ата–аналар баласыны? ішкі жан д?ниесіне ??ілмей, педагогикалы? за?дылы??а симайтын талап– тілек ?ояды. ?рі оны с?зсіз орындауын талап етеді. Б?л жердегі ?ателік ?ойыл?ан талапты? оны? жасына, ?абілетіне, іскерлігіне, м?мкіндігіне сай келу– келмеуін ескермеуде. Соны? салдарынан бала отбасы ортасында?ы адамгершілік ?адір– ?асиеттерімен эстетикалы? сезім тал?амдары, логикалы? ой–?рісі жа?ынан ?мір талабына сай ?ріс ала алмайды.
«?яда не к?рсе?, ?ш?анда соны ілерсі?» демекші, к?біне отбасында?ы т?лім–т?рбие бала?а мінез–??л?ына ?атты ?сер етеді. М?селен кейбір о?ушы материалын м??алімні? т?сіндіруінен, не о?улы?тан о?ы?анда е? негізгі ??ым т?сініктерін тез ?абылдаса, екінші біреулері т?йінді деген м?селелерді есте ?стау?а тырысады. Енді біреулері о?у материалдарын бірдей есіне ?абылдай алмай, ?те баяу, немесе ?й тапсырмасын орындау барысында ?ана т?сінеді, не нашар т?сінеді, немесе тез ?мытып ?алады. Баланы? м?ндай ерекшелігін ?діскерлік шеберлігі к?шті м??алім бай?ай алады да, онымен ерекше т?сіл ар?ылы саба?ты т?сінуіне к?мектеседі. Мысалы ?ке ?лыны?, шеше ?ызыны? жан д?ниесіне ??іліп жан сырын аша білсе, ?лкенге деген сенімді к?шейтеді. Зор сенім мен ??рметке ие бол?ан ата?ана мен педагог баланы жан жа?ты дамыту?а м?мкіндік табады.Сол сия?ты сол баланы? ?зіндік ерекшелігі бар, оны бай?ай білу де, соны орайына ?арай д?рыс ба?ыт?а сілтей білу де шеберлікті ?ажет етеді. ?андай ?иын бала болса да оны? ар?ожданына тимей, жеке ерекшелігін ескеріп икемі бар жа??а ?арай баули білу ?о?амды? пайдалы істерге ?арай икемдеу, тындыр?ан ісіне ба?а беруде де ?ыра?ылы? таныту оны? алдына ай?ын ма?сат ?ойдыра білу ж?не о?ан жетуге к?мектесу сия?ты сан?саналы, тынымсыз т?рбие ж?мыс ар?ылы ?ана ма?сат?а жетуге болады.
«Баланы жастан», демекші ?уел бастан?а? бала?а д?рыс ы?пал, т?зу ба?дар беруді, т?рбие ж?мысын бір минут та ?мыт ?алдырмау баршамызды? ата?аналы? ж?не педагогикалы? борышымыз екенін ?мытпа?ан абзал.
