kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Ашы? саба? та?ырыбы:Етістік

Нажмите, чтобы узнать подробности

?аза? тілі,  6 сынып

Саба?ты? та?ырыбы: Етістік.

Білімділік ма?саты: О?ушыларды? етістік туралы ал?ан білімдерін есепке ала отырып, етістік туралы толы? ма?л?мат беру. Етістікті? т?рлерін ажырата білуге, тіл біліміне танымды? ?абілетін арттыру.

Дамытушылы? ма?саты: С?йлеу тілдерін жетілдіру. Шы?армашылы? іске ж?мылдыру. Іздене білім алу?а да?дыландыру.

Т?рбиелік ма?сат: Талдау?а алын?ан мысалдар ар?ылы о?ушыларды адалды??а, е?бекс?йгіштікке т?рбиелеу.

Саба?ты? т?рі: Жа?а та?ырыпты ме?герту.

?дісі: С?ра?-жауап, т?сіндіру, баяндау, топтастыру, семантикалы? карта толтыру.

К?рнекілік: С.Исаев «?аза? тілі» о?улы?ы

Саба?ты? ?ту барысы:

І ?йымдастыру кезе?і:

-о?ушылармен с?лемдесу р?сімі;

-о?ушыларды? саба??а ?атысуы туралы кезекшіні? м?ліметі;

-о?у ??ралдарын ретке келтіру;

-саба?ты? ма?саты айтылады.

ІІ ?ткен та?ырыптар?а шолу жасау.

С?ра?-жауап ?дісі:

  1. С?з таптары нешеге б?лінеді, рет-ретімен атап шы?.
  2. Атауыш с?здерге нелер жатады?
  3. Біз ?андай с?з таптырмен танысты??
  4. Есімдік дегеніміз не?
  5. Ма?ынасына ?арай нешеге б?лінеді?

ІІІ Жа?а саба?: Етістік.

  1. ?ызы?ушылы?ты арттыру:

С?з ж?мба? шешу ар?ылы саба?ты? та?ырыбы шешіледі: /5 минут уа?ыт беріледі/


 

1.?ара?анды ?аласында?ы ?зенні? аты?

2.Дене м?шесі.

3.Тонны? бас?аша атауы.

4.Уа?ытты к?рсететін затты ата.

5.Р?міздерді? бірі.

6.Септік атауы

7.Бейбітшілік ??сы.

1

Е

р

т

і

с

2

т

і

с

3

і

ш

і

к

4

с

а

?

а

т

5

т

у

6

і

л

і

к

7

к

?

г

е

р

ш

і

н

О?ушылар етістікті? аны?тамасын, оны? с?ра?тарын ?здері айтады.

Етістік дегеніміз-затты? ?имылын іс-?рекетін білдіретін с?з табы. Не істеді? Не ?ылды??айтті? деген с?ра?тар?а жауап береді.

Та?та?а мысал жазылады:

К?п ойласа?, дана боласы?, (ойласа? – сен не істесе?? боласы?-не істейсі??)

К?п ойнаса?, бала боласы?. (ойнаса? – сен не істесе?? боласы?-не істейсі??)

Б?л с?здер заттарды? іс-?рекетін білдіріп т?р.

2.Сызбамен ж?мыс:

Т?л?асына ?арай

??рамына ?арай

Негізгі

Туынды

Дара

К?рделі

С?зді? т?бірі етістіктен болса, ол негізгі етістік болады.

Мысалы: кел, бар, ж?р, к?р, бер, ?ойды, айтты т.б.

Бас?а с?з таптарынан с?з тудырушы ж?рна?тар ар?ылы жасал?ан етістіктер туынды етістік немиесе туынды т?бір деп аталады.

Мысалы:ойна, шегеле, ?арайып, к?герген, к?шей т.б.

Бір ?ана т?бірден т?рады: баста, ая?та, тара, байы, тасы т.б.

Кемінде екі с?зді? тіркесуі ар?ылы жасалады. Бірінші сы?ары негізгі етістік, кейінгі т?р?андары к?мекші етістік болып саналады: Бара жатыр еді, алып кел, жазып отыр, ш?лдеп кеттім т.б.

Іс-?рекетті? ж?зеге асу-аспауына ?арай

Ма?ынасына ?арай

Болымды

Болымсыз

Салт етістік

Саба?ты етістік

Іс ?рекетті? ж?зеге асуын білдіреді.

Мысалы:кел, санады, жаздыр, барды т.б.

Іс ?рекетті? болмауын, ж?зеге аспауын білдіреді.

Негізгі ж?не туынды етістікке  -ма,-ме, -ба,-бе, -па, -пе ж?рна?тары жал?ану ар?ылы жасалады.

Мысалы: келме, санамады, жаздырма, бармады т.б.

?зіні? алдынан табыс септігіндегі с?зді ?ажет етпейді.

Мысалы: ?йге кел, ?йден шы?, ?йде отыр, ?ймен хабарлас, ?й ?ртенді.

?зіні? алдынан табыс септігіндегі с?зді ?ажет етеді.

Мысалы: хатты о?ы, а?шаны сана, есепті шы?ар, шашы?ды сана, т?секті сал.

3.О?улы?пен ж?мыс:110- беттегі туынды етістік жасайтын ж?рна?тар та?та?а жазылады, ?р о?ушы ?здеріні? ойла?ан мысалдарын жазады.

221-жатты?у:

Просмотр содержимого документа
«Ашы? саба? та?ырыбы:Етістік »

Қазақ тілі, ІІІ тоқсан, 6 сынып

1 сабақ

Сабақтың тақырыбы: Етістік.

Білімділік мақсаты: Оқушылардың етістік туралы алған білімдерін есепке ала отырып, етістік туралы толық мағлұмат беру. Етістіктің түрлерін ажырата білуге, тіл біліміне танымдық қабілетін арттыру.

Дамытушылық мақсаты: Сөйлеу тілдерін жетілдіру. Шығармашылық іске жұмылдыру. Іздене білім алуға дағдыландыру.

Тәрбиелік мақсат: Талдауға алынған мысалдар арқылы оқушыларды адалдыққа, еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.


Сабақтың түрі: Жаңа тақырыпты меңгерту.

Әдісі: Сұрақ-жауап, түсіндіру, баяндау, топтастыру, семантикалық карта толтыру.

Көрнекілік: С.Исаев «Қазақ тілі» оқулығы

Сабақтың өту барысы:

І Ұйымдастыру кезеңі:

-оқушылармен сәлемдесу рәсімі;

-оқушылардың сабаққа қатысуы туралы кезекшінің мәліметі;

-оқу құралдарын ретке келтіру;

-сабақтың мақсаты айтылады.


ІІ Өткен тақырыптарға шолу жасау.

Сұрақ-жауап әдісі:

  1. Сөз таптары нешеге бөлінеді, рет-ретімен атап шық.

  2. Атауыш сөздерге нелер жатады?

  3. Біз қандай сөз таптырмен таныстық?

  4. Есімдік дегеніміз не?

  5. Мағынасына қарай нешеге бөлінеді?

ІІІ Жаңа сабақ: Етістік.

  1. Қызығушылықты арттыру:

Сөз жұмбақ шешу арқылы сабақтың тақырыбы шешіледі: /5 минут уақыт беріледі/

1.Қарағанды қаласындағы өзеннің аты?

2.Дене мүшесі.

3.Тонның басқаша атауы.

4.Уақытты көрсететін затты ата.

5.Рәміздердің бірі.

6.Септік атауы

7.Бейбітшілік құсы.



1

Е

р

т

і

с




2

т

і

с






3

і

ш

і

к





4

с

а

ғ

а

т




5

т

у







6

і

л

і

к





7

к

ө

г

е

р

ш

і

н


Оқушылар етістіктің анықтамасын, оның сұрақтарын өздері айтады.

Етістік дегеніміз-заттың қимылын іс-әрекетін білдіретін сөз табы. Не істеді? Не қылды?қайтті? деген сұрақтарға жауап береді.

Тақтаға мысал жазылады:

Көп ойласаң, дана боласың, (ойласаң – сен не істесең? боласың-не істейсің?)

Көп ойнасаң, бала боласың. (ойнасаң – сен не істесең? боласың-не істейсің?)

Бұл сөздер заттардың іс-әрекетін білдіріп тұр.

2.Сызбамен жұмыс:

Тұлғасына қарай

Құрамына қарай

Негізгі

Туынды

Дара

Күрделі

Сөздің түбірі етістіктен болса, ол негізгі етістік болады.

Мысалы: кел, бар, жүр, көр, бер, қойды, айтты т.б.

Басқа сөз таптарынан сөз тудырушы жұрнақтар арқылы жасалған етістіктер туынды етістік немиесе туынды түбір деп аталады.

Мысалы:ойна, шегеле, қарайып, көгерген, күшей т.б.

Бір ғана түбірден тұрады: баста, аяқта, тара, байы, тасы т.б.

Кемінде екі сөздің тіркесуі арқылы жасалады. Бірінші сыңары негізгі етістік, кейінгі тұрғандары көмекші етістік болып саналады: Бара жатыр еді, алып кел, жазып отыр, шөлдеп кеттім т.б.

Іс-әрекеттің жүзеге асу-аспауына қарай

Мағынасына қарай

Болымды

Болымсыз

Салт етістік

Сабақты етістік

Іс әрекеттің жүзеге асуын білдіреді.

Мысалы:кел, санады, жаздыр, барды т.б.

Іс әрекеттің болмауын, жүзеге аспауын білдіреді.

Негізгі және туынды етістікке -ма,-ме, -ба,-бе, -па, -пе жұрнақтары жалғану арқылы жасалады.

Мысалы: келме, санамады, жаздырма, бармады т.б.

Өзінің алдынан табыс септігіндегі сөзді қажет етпейді.

Мысалы: үйге кел, үйден шық, үйде отыр, үймен хабарлас, үй өртенді.

Өзінің алдынан табыс септігіндегі сөзді қажет етеді.

Мысалы: хатты оқы, ақшаны сана, есепті шығар, шашыңды сана, төсекті сал.

3.Оқулықпен жұмыс:110- беттегі туынды етістік жасайтын жұрнақтар тақтаға жазылады, әр оқушы өздерінің ойлаған мысалдарын жазады.

221-жаттығу:

Етістіктердің негізгі түбірлерін жазып көрсетіңдер.

Негізгі түбір

Туынды етістік

Жұрнақ

Аял

Аялда

-да

Аз

Азай

-ай

Жас

Жасар

-ар

Соққы

Соққыла

-ла

Аш

Ашыл

-ыл

Шуыл

Шуылда

-да

Отыр

Отырғыз

-ғыз

4. Сабақты семантикалық картанымен жұмыс жасай отырып бекіту.

Мысалдар

Негізгі

Туынды

Дара

Күрделі

Болымды

Болымсыз

Салт

Сабақты

Баста


+

+


+



+

Келе жатыр

+



+

+


+


Жаза бастады


+


+

+



+

Ойлап отыр


+


+

+



+

Шақырмады

+


+



+


+

Отыр

+


+


+


+


Жүгіріп жүр

+



+

+


+


Айта салды

+



+

+



+

Көрген емес

+



+

+



+

Сұрай жаздады

+



+

+



+

Хабарласып тұрды


+


+

+


+


Тоқтайтынсың

+


+


+


+


Бармады

+


+



+

+



6.Үйге тапсырма: Ережені түсініп оқу.

«Қыс қызығы» тақырыбына байланысты етістіктерді қатыстырып әңгіме құрастыру.

7.Оқушыларды бағалау.




Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Прочее

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 6 класс.
Урок соответствует ФГОС

Скачать
Ашы? саба? та?ырыбы:Етістік

Автор: Сутибаев Ербосын Кожантайулы

Дата: 27.05.2015

Номер свидетельства: 215676

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства