kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

"Коста Хетагуров-Сын Осетинского Народа"

Нажмите, чтобы узнать подробности

Родился 15 октября 1859 года в горном ауле Нар в семье русского прапорщика Хетагурова Левана. Мама Мария Губаева умерла практически сразу после родов, отец по прошествии пяти лет после смерти жены создал семью с дочерью местного священника. К сожалению, заменить ребенку маму у нее не получилось по причине отсутствия любви к неродному ей мальчику. Коста это чувствовал и всегда старался убежать от новой супруги отца подальше, к кому-то из родственников. Поэтому в творчестве поэта, в памяти которого навсегда осталась сиротская боль и лишенное материнской ласки детство, часто встречается образ матери и щемящая тоска по ней. Обоих родителей ребенку полностью заменил отец, которого Коста глубоко почитал и боготворил.

Обучение мальчика началось с нарской школы, а потом и прогимназии во Владикавказе, давшим хороший старт нравственному, психологическому и эстетическому формированию его художнической индивидуальности.

Вскоре из гимназии Коста сбежал к отцу, который на то время переселился в Кубанскую область, где организовал село Георгиевско-Осетинское (ныне – имени Коста Хетагурова).

Вы уже знаете о суперспособностях современного учителя?
Тратить минимум сил на подготовку и проведение уроков.
Быстро и объективно проверять знания учащихся.
Сделать изучение нового материала максимально понятным.
Избавить себя от подбора заданий и их проверки после уроков.
Наладить дисциплину на своих уроках.
Получить возможность работать творчески.

Просмотр содержимого документа
«"Коста Хетагуров-Сын Осетинского Народа"»

Ӕргом ныхас Къостаимæ

Хъæр мæрдтæм дæр хъуысы…

Цæгъды «Ирон фæндыр» йæ зарæг

Дзæнæты бад, æдзард ныййарæг,

Дæ хъæбул дзыллæты фырт у,

Цæгъды «Ирон фæндыр» йæ зарæг,

Къоста Ирыстонæн цыт у.


Цæгъды «Ирон фæндыр» йæ зарæг,

Къоста Ирыстоны кад у,

Йæ дзыллæйæн йæ зæрдæ радтæг,

Ирон дзырды зæрингуырд у!


Нæ барæвдыдта хъысмæт мад æмæ хъæбулы, нæ ауызта мад йæ хъæбулы йæ хъарм хъæбысы, йæ риуы урс æхсырæй йæ нæ бафсæста – æгъатыр мæлæт æй йæхимæ ахаста, хъæбул мады сурæт зонынхъом нæ фæци.

Фæлæ хъысмæты фыдæнæн æрдз хъæбулæн балæвар кодта алывæрсыг курдиат: поэт, прозаик, публицист, драматург, дзыллæйы сæрыл тохгæнæг,æнæхæсæй йæхи хæсджын чи хуыдта, ахæм æнæмæлгæ адæймаджы удыхъæд.

Ницæмæ дардта Къоста сидзæры фыдцард. Цыфæнды æфхæрдæй дæр – иу ныззарыд: дæ-да-дæй. Мысыд йæ мады, архайдта, йæ хуыз ын йæ цæстытыл ауайын кæна æмæ хиуæтты-хæстæджыты дзырдæрфыстæй сныв кодта йæ мады сурæт. Чи-иу æй федта, уыдон-иу загътой: йæ мады хæдхалдих у.

Къостайы æмдзæвгæтæ адæм зыдтой чиныгмæ нæ кæсгæйæ, дзыхæй-дзыхмæ сæ лæвæрдтой фæлтæрæй-фæлтæрмæ.Абон дæр у афтæ. Сывæллон æрдæг дзырдтæ дзурын куы базоны, уæд æй æцæг ирон бинонтæ ахуыр кæнынц: «Гино,гино,гис!», «Скъолайы лæппу», «Зæрватыкк», «Кæмæн цы?, «Фыдуаг», «Лæгау» дзурыныл.

Ӕз мæхи фарстон æмæ фæрсын æдзух: уæддæр цы хæс дардта Къоста йæ дзыллæйæ? Хъуыстон æмæ хъусын:»Хорз лæг адæмæй хæс дары». Ӕнæ хæсæй у хæсджын.

Ӕз дзыллæйæ къаддæр куы дарин,

Куы бафидин искуы мæ хæс,

Уæд афтæ æнкъардæй нæ зарин,

Нæ хъуысид мæ кæуын хъæлæс…

Ӕгæр дæр ма балæггад кодта Къоста йæ дзыллæйæн. Сæ царды нывтæ сын афтæ цæстуынгæ ныффыста йæ «Ирон фæндыр»-ы æмæ сæ тых нæ къаддæр кæны. Ницæмæ æрдардта йæ уды зынтæ. Нæ бавзæрста уды цардамонд, уæддæр йæ мæгуыр адæм, йæ мæгуыр Ирыстоныл уыд йæ сагъæс, йæ катай.

Ӕнæдзуапп уарзондзинадæн дæр ныббыхста, фæлæ нæ фæрæзта йæ дзыллæйы зындзинадæн. Искуыцæй –иу æм сæрибары тын куы ферттывта, уæддæр æй йæ адæмæн нывонд кодта сæрибары охыл.

Я счастья не знал, но я готов свободу,

Которой я привык, как счастьем дорожить,

Отдать за шаг один, которой бы народу

Я мог когда – нибудь к свободе проложить


Ӕппæт адæмы уарзта, фæлæ йæ мæгуыр адæмы уарзта фылдæр. Кæд цыфæнды тыхст уыд, уæддæр йæ курдиатæй базар нæ кодта, нæ уæй кодта йæ дзырд æхцайыл: тох кодта адæмы сæрибарыл, хæдбарыл!

Ӕмæ кæд хъæр мæрдтæм дӕр хъуысы, уæд дӕм фехъуысæд, Къоста:

Зынгхуыст поэт, куы фенис абон:

Ӕмдзард дæ адæмимæ дæ,

Сырх уарди дидинтæ зымæгон

Дæ ингæныл. Уæлæуыл дæ!


Куыд тынг бæллыдтæ, Иры фæсивæд ахуырмæ куы тырныдтаиккой, ахуыры бар æмæ фадат сын куы уыдаид. Цас фæтох кодтай, сылгоймæгты иунæг скъола цæмæй ма сæхгæдтаиккой, ууыл. Ӕмæ абон ирон адæм зæрондæй- ногæй – чиныгджын, стыр ахуыргæндтæ кæй сты, уый дæм фехъуысæд: наукæйы, техникæйы, аивады, литературæйы сты раззагдæрты æмрæнхъ.

Дæ бæллиц бафтыд дæ дзыллæйы къухы. Иры лæппутæ æмæ чызджытæ тырнынц ахуыры бæрзæндтæм, рухсмæ æнæзивæг цæуынц æзфæраздæронæй.

Дæ номыл, дæ кадыл барынц сæхи. Литературæйы, аивады, йе сфæлдыстад адæмы домæнты аккаг кæмæн вæййы, уый хорзæхджын кæнынц дæ номæй. Хызт у Ирыстон Цæгатæй Хуссармæ æрцæуæг хæддзу æлдарæй. Нæхи ирон лæппæтæ сты Ирыстоны сæргълæуджытæ.

Цæры Ирыстон æнгом, йе ᾽мдзард чи у, уыцы æндæр адæмыхæттытимæ. Дæ номыл сты Цæгатæй Хуссармæ стырдæр хъæутæ, университеттæ, уынгтæ, скъолатæ, музейтæ.

Кæмыты цардтæ, уыцы рæтты дæ номыл сæвæрдтой номарæн цыртдзæвæнтæ. «Ирон фæндыр» бирæ адæмтæ ратæлмац кодтой сæхи æвзæгтæм, суанг дард фæсарæнты дæр зæлынц «Ирон фæндыр»- ы зæлтæ:


Цæгъддзæн «Ирон фæндыр» йæ зарæг,

Ӕнустæ не сты йын цæлхдур,

Ӕрвгæрæтты нæрдзæн йæ кадæг,

Йе стъалы ᾽рттивдзæнис уæлхур!


Дæ цыбыр æмдзæвгæты мидис у ахадгæ, цæстытыл нывæфтыдæй уайгæ, фæлæ фурдæй тыхджындæр сты, уымæн æмæ сты дзыллæйы цардæрфыст.

Ӕнæ фæхудгæ,æнæ фæкæугæ сæм чи лæууы? Дæ кадджытæм хъусынæй чи фæллайы?

Рæстæг аивта царды дарæс, фæлæ нæ рох кæны хорздзинад, хæс æмæ фыддзинад дæр. Нæ фесты дзæгъæлы дæ фыдæбæттæ.зоны сæ Ир, йæхи уды разæй дæр дзыллæйæн чи лæггад кодта, йæ алы дзырд дæр дзыллæйы номыл йæ зæрдæйæ кæмæн гуырд, уый хæрзтæ. Ӕмæ дæ сыгъдæг номы раз йæхи хоны хæсджын.

Кæй бон у дæу аккаг дзырдтæ ссарын: фыссынц дыл ахуыргæндтæ, поэттæ, нывгæнджытæ. Дæ поэмæ «Фатимæ»- йыл ист киноныв тӕлмацгонд ӕрцыд ирон ӕвзагмӕ, ирон сцæнæйыл та æртыккаг хатт æвæрд æрцыдис.Уырыссаг театр та бацæттæ кодта дæ пьесæ «Дуня».

Цæгат Ирыстоны наукон библиотекӕ дӕ райгуырды 160 азы юбилейы кадæн бацæттæ кодта миниатюрон чиныг, кӕцыйы мыхуыргонд æрцыд де ‘мдзæвгæ «Ныстуан» 105 æвзагыл.

Нæй кæрон дæ бирæ сфæлдыстадон ивылæнтæн.


Кӕдмæ уа сау зæххыл Ирыстон,

Уæдмæ «Ирон фæндыр» цæгъддзæн,

Кæм фæнды уа ирон- æмбæстон,

Къоста йæ зæрдæйы цæрдзæн!


Рæстуд поэт, хатыр кургæйæ дын арæм дæ сыгъдæг ном. Дзæнæт уæ бадæн, мад æмæ фырт, Дзæмдзæмы дон фæзмæд «Ирон фæндыр»-ы зæлтæ.










Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Прочее

Категория: Прочее

Целевая аудитория: Прочее.
Урок соответствует ФГОС

Скачать
"Коста Хетагуров-Сын Осетинского Народа"

Автор: Мадина Руслановна Качмазова

Дата: 01.02.2021

Номер свидетельства: 572082

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

Курсы ПК и ППК для учителей!
ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства