Ситимнээх хартыыналары (серии картин) оҕо кэпсиир дьоҕурун сайыннарыыга туттуу суолтата.

Ситимнээх хартыыналары (серии картин) оҕо кэпсиир дьоҕурун сайыннарыыга туттуу суолтата.

Таатта улууһун Ытык-Күөл 1 №дээх орто оскуолатын алын кылаас сүһүөх учууталлара:

Алексеева М.В.

Винокурова В.Г.

Софронова М.Е.

Билигин Сахабыт сирэ нууччалыы тыллаах эйгэҕэ олорор буолан, нуучча тылын сабыдыала сахалыы тылга улаханнык дьайда. Оҕолор эрэ буолбакка, бүтүн дьиэ кэргэн даҕаны сахалыы, нууччалыы буккуйа кэпсэтэллэр. Аан дойдутааҕы интернет ситим олохпут арахсыспат аргыһа буолан сахалыы тылбыт мөлтүүрүгэр биир тутаах моһолунан буолла. Онон дьиҥ сахалыы тыллар сүтэн симэлийэн эрэллэр. Ол иһин оҕолор сахалыы тыллары билбэттэрэ, сатаан ситимнээн саҥарбаттара дириҥээн иһэр.

Оскуола саастаах оҕолорго кэпсээн ис хоһоонун өйдөтүүгэ уонна кэпсииргэ ситимнээх хартыыналар (серийные картинки) оруоллара олус диэн улахан.

Бу ньыма оҕо өйүн-санаатын, ситимнээх саҥатын сайыннарар.

Хартыыналары туттуу суолталара:

1) Кэпсээн ис хоһоонун өйдүүрүн чэпчэтэр:

Оҕолор өссө толору ааҕа, суруйа үөрэнэ иликтэринэ, хартыыналарынан кэпсээни өйдүүллэрэ быдан чэпчэки буолар.

- Хас биирдии хартыына кэпсээн биир түгэнин көрдөрөр буолан, оҕо мэйиитигэр барыта сааһыланан, бэрээдэктэнэн киирэр.

- Кэпсээн сүрүн санаатын эбэтэр түмүгүн ааҕан буларынааҕар, хартыыналары көрөн олус судургутук өйдүүллэр.

2) Саҥарар дьоҕуру сайыннарар:

- Этиилэри сөпкө оҥороллорругар көмөлөһөр. Хартыынаны көрөн, оҕолор тылынан ойуулаан, саҥарар үөрүйэхтэрин сайыннараллар. Хас биирдии хартыынаҕа «Тугу көрөҕүн?» диэн ыйытыы туруоран, этии оҥороллоро чэпчиир.

- Ситимнээн кэпсээһин: Хартыыналар кэпсээн хаамыытын көрдөрөр буолан, оҕо логическай толкуйдааһынынан биир кэмиттэн атыныгар , кэпсээн тутулун өйдүүр. Оҥорбут этиилэрин биир кэлимсэ этэн кэпсээн оҥорон таһаараллар. Онон кэпсээни саҕаланыытыттан түмүгэр диэри бэйэтэ сааһылаан кэпсиир кыахтанар.

3) Өйдөөн хааларга көмөлөһөр:

- Киһи көрөн өйдөөбүтэ, истэн өйдөөбүтүнээҕэр ордук өр өйгө хатанар диэн билим дакаастыыр. Ситимнээх хартыыналар кэпсээни көрөн өйдөөһүнү хааччыйар буолан, оҕо өйүгэр бу кэпсээн уһуннук хатанар.

- Деталлары бэлиэтиир: Хартыыналар кэпсээн детальларын (хайдах таҥас, туох кыыл, туох дьиэ) көрөн өйдөөн, кэпсээни толору оҥорорго көмөлөһөр.

4) Толкуйдуур дьоҕуру сайыннарар:

- Хартыыналары көрөн, "бу кэнниттэн туох буолуон сөбүй?" диэн ыйытыыларга хоруйдаан, оҕо айан толкуйдуур уонна билгэлиир дьоҕурун сайыннарар.

- Хартыыналар оҕону бэйэтэ кэпсээни толкуйдууругар, санаатыгар оҥорон көрөрүгэр көҕүлүүр.

5) Оҕо интэриэһин үрдэтэр:

- Оонньуу элеменнэрэ: Оҕолор хартыыналары кытта үлэлииллэрин оонньуу курдук ылыналлар. Ол кинилэр үөрэххэ интэриэстэрин үрдэтэр.

- Киэргэтии: Дьэрэкээн, дьүһүннээх хартыыналар кэпсээни өссө умсугутуулаах оҥороллор.

Холобур: "Оҕолор" Анна Неустроева кэпсээнигэр ситимнээх хартыыналары хайдах туттуохха сөбүй:

• 1-кы хартыына: Саха сиригэр саас кэлэн, айылҕа уһуктуутун көрдөрүү. Оҕо айылҕаны ойуулааһыны ыарырҕатар. Хартыынаны көрөн кэпсиир кыахтанар.

• 2-с хартыына: Оҕолор сайылыкка үөт мас анныгар мустан кэпсэтэ, оонньуу олороллор. Хас оҕо баарын, сайыҥҥы айылҕа көстүүтүн оҕо өйдүүрүгэр көмөлөөх.

• 3-с хартыына: Үөһэ халлааҥҥа көтөр - сүүрэр кэлиитин бэлиэтэ үөр хаас ааһан эрэрин оҕолор сэргээһиннэрэ көстөр.

• 4-с хартыына: Сүрүн герой Куонаан оҕолорго садаача биэриитэ, оҕолору толкуйдатара көстөр.

• 5-с хартыына: О5олор уустук садаачаны суоттаан биирдии - биирдии Куонааҥҥа этэллэр.

• 6-с хартыына: Биэрэ кыыс садаача суотун таба булуута көстөр.

• 7-с хартыына: О5олор уустук садаача суоттанан бэйэлэр бэйэлэриттэн астыммыттара, үөрэллэрэ көстөр.

Бу курдук серийнэй хартыыналар оҕолорго кэпсээн ис хоһоонун дириҥник өйдүүргэ, олоххо туһалаах сатабыллары баһылыырга уонна өйү-санааны сайыннарарга олус суолталаах.

Оскуола саастаах оҕолору үөрэтиигэ бу ньыманы айымньылаахтык, утумнаахтык туттуохха сөп.

Кулун тутар 2026 сыл