Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей
Ойын – о?у ?рдісіндегі о?ытуды? ?рі формасы, ?рі ?дісі ретінде дербес дидактикалы? категория. Сонымен бірге ойынды м??алім мен о?ушыларды? бірлескен о?у ?рекетіні? ?зара байланысты технологиясы ретінде ?олдану?а болады, ?аза? тілі саба?ында ойын формаларын е?гізу барысында интерактивті та?таны да ?олдануды? ма?ызы ?те зор. Бастауыш сынып о?ушыларыны? мектепке келгенге дейінгі негізгі ?рекеті - ойын болса, о?у-т?рбие ?рдісінде олар біртіндеп ойын ?рекетінен о?у ?рекетін орындау?а бейімделуі тиіс. Ол саба? барысында пайдаланылатын дидактикалы? ойындар ар?ылы ж?зеге асады.
Ойынны? ма?саты - ба?дарламада ал?ан білімдерін ?алыптастыру, тияна?тау, пысы?тау.
Міндеті - баланы? ?ызы?ушылы?ын ояту, белсенділігін арттыру.
Дидактикалы? ойындар - балаларды? білімдерін арттыруды? ??ралы. Саба?та ойындарды ?олдануды? т?рлі жолдары бар.
Дидактикалы? ойындар арнайы ма?сатты к?здейді ж?не на?ты міндетті шешеді.
Ойын саба?ты? басында – ?ткен саба?ты еске т?сіреді.
Саба?ты? ортасында – к??іл-к?йін сергітеді, ерік-жігерін дамытады, саба??а ынтасын арттырады.
Саба?ты? со?ында – та?ырыпты бекіту, саба?та ал?ан білімді жина?тау ма?сатын к?здейді.
Ойын – о?ушыларды? о?у?а деген ынтасын арттыратын ??рал. Сонды?тан бастауыш, дайынды? сыныптарында о?ушылар саба? ?стінде ойынды к?п ?ажет етеді. Олар?а пайдаланылатын ойындар о?ушыларды? жас ерекшеліктеріне ?арай к?рделеніп отырады. Мысалы, дайынды? сыныбында ?арапайым ?ана ойын т?рлерін ойнатса?, сыныбы ?лкейген сайын баланы? жас ерекшелігіне сай болып к?рделенгені д?рыс. Олай болса, ойынды пайдалануды? ма?ызы зор. М?ндай ойынны? к?птеген т?рлері бар. Сонды?тан ойын балаларды? жас ерекшеліктеріне ж?не ?тілетін саба?ты? та?ырыптарына мазм?нына сай етіліп та?далып алын?аны д?рыс. Бала ойын іс-?рекеті ?стінде білімді ?алай игеріп жат?анын, ал о?у ?рдісіні? ?алай ойын?а ?ласып кеткенін а??армай ?алуы тиіс. Сонда ?ана ойын ж?не іс-?рекеттері таби?и бірлікте болып, п?ндік білім, білік ж?не да?дыны игеруге толы? ы?пал жасайды. Мысалы, дайынды? сыныптарда сан санау?а заттарды санап ж?не оларды? екі тобын салыстыру?а, ?лшеміне, пішініне ж?не т?стеріне ?арай ажырату?а ?йрету ма?сатында т?рлі ойындарды ойнату?а болады. Ойын да халы? педагогикасыны? ??рамдас бір б?лігі болып келеді. ?лтты? ойындар халы?ты? ?леуметтік-экономикалы? жа?дайларына байланысты туып, дамы?анына ?аза? хал?ыны? ойындарымен таныса отырып, к?зіміз ?бден жетеді. Халы? ойындарын саба?тарда пайдалану о?ушыны? ал?ан білімін к?нделікті ?мірмен берік ?штастыру?а ?олайлы.
Ойын – бала ?рекетіні? негізгі бір т?рі. Бала ?шін ойын – ?мір с?руді? белсенді формасы, сол ар?ылы ересектерге еліктейді, оларды? іс-?рекеттерін, ?арым-?атынастарын ?йренеді, е?бекті? м?нін т?сіне біледі, адамгершілік нормаларын игереді, ?леуметтік р?лдер ат?арады.
Саба? ?стінде ж?ргізілетін ж?мыс т?рлері, та?ырып?а сай алын?ан т?рбиелік м?ні бар ойын элементтері о?ушыларды? ойлау белсенділігін керек етеді. Сонды?тан м??алім ?р саба?ында ойын т?рлерін орнымен ?олданып, оны ?ызы?ты ету ар?ылы оларды? білімге ынта-ы?ыласын, п?нге деген с?йіспеншілігін ?алыптастыруды ма?сат етеді. Демек, м??алім саба?ын баланы? ?абілет-?арымына, психологиялы? ерекшелігіне сай байланыста жоспарлау керек. Сонда ?ана саба? тартымды, же?іл болады, о?ушыларды жалы?тырмайды.
О?ушыларды? ойын кезіндегі белсенділігі к?бінесе жарыс н?тижесін д?рыс есепке алу?а байланысты. О?ушылар ойында?ы ?з жетістіктері мен кемшіліктерін біліп отыруы тиіс. Ойын н?тижелерін есепке алу т?рліше: ?рбір д?рыс орындал?ан грамматикалы? ойын ?шін ?пай есептеу, ?рбір ?тылыс ?шін кем ?пай беріледі, о?ушылар та?та?а жазыл?ан тиісті команда ба?анында?ы с?з немесе с?з тіркестерін жазып отыру; ол с?здерді есепке ала отыру; ?ол к?теріп немесе тиісті орфограммалар жазыл?ан карточкаларды
к?теру ар?ылы білімдерін аны?тау; жатты?у?а жіберілген уа?ытты есепке алу.
Педагогикалы? ?ылым тарихына к?з салса?, балалар ойынына ?атысты м?селелерге со?пай кеткен а?артушы, педагог болма?ан екен. Т?л?алы, кезіндегі прогрессивті ?лы педагогтар Я.А.Коменский, Ж.Ж. Руссо, И.Г.Песталоцций халы?ты? ойын?а назар аударып, ?олданып, халы?ты? ойындарды? теориялы? негізін жасау?а талпын?ан. Ойынны? балаларды? денін сауы?тыратынын, а?ыл-ойын белсенді ететін ж?не барлы? а?заларын икемді ?оз?алу?а баулитын м?нін Я.А.Коменский д?ріптеген. Ж.Ж.Руссо пікірінше білім алу ойынны? ойынны? балалар ?мірінде кезектесіп, алмасып отыруы бір-бірімен саба?таса байланысуы бала дамуында?ы ?ажетті шарт болады.
?азіргі ?аза?стан мектебіндегі жа?а ?згерістер ?лемдік білім беру т?жірибелерін пайдалана отырып, баланы? жеке-дара к?шіні? дамуын ?амтамасыз ететін жа?а технологияларды іздестіру ж?не оларды ?олдану?а ба?ыттал?ан.
Инновациялы? о?у о?уды? т?сіндірмелі-иллюстрациялы? т?рінен ?рекетшілдікке ауысу ар?ылы ж?зеге аса отырып, о?ушыны? о?у ?рекетіні? белсенді субъектісі болуына м?мкіндік береді. Оны? ?зі саба?ты ?рт?рлі технологиялар бойынша жобалауды ?ажет етеді.
Ойынды? технология м?нді ?мір жа?даяттарын ?лгілеу ж?не оны? шешуін іздестіруге ??рылады. Ойынны? ?йымдастырылу т?рлері: іскерлік ойындар, р?лдік ж?не о?и?алы? ойындар, саяхатты? ж?не білімдік ойындар.
?аза? тілі саба?ында ?р т?рлі ойын элементтерін пайдаланамын. Мысалы: "Синонимін табайы?" ойыны.
Ойынды "Синоним" та?ырыбын бекіту саба?ында немесе саба?ты? ма?сатына ?арай ?ткенді еске т?сіре отырып ?ткізуге болады.
Ойынны? ма?саты. О?ушыларды? "Синоним" та?ырыбынан ме?герген білімдерін тексеру, жылдам ой ?орыту?а баулу, с?здік ?орын байыту.
Ойын?а синонимдік ?атар т?зуге болатын ма?сатта?ы с?здерді интерактивті та?та?а е?гіземін.
Ойынны? шарты. О?ушылар?а бір уа?ыт аралы?ында синонимдік ?атар тузу тапсырылады.
Ойын со?ында синонимдік ?атардан с?йлемдер ??ралады.
?аза? тілі саба?ында ?р т?рлі ойын элементтерін пайдаландым. С?з ??рамы та?ырыбын ж?ргізгенде «Орамал тастау» ?аза?ты? ?лтты? ойынын ойнаттым.
Б?л ойынны? шарты: Сыныпта?ы ?атар бойынша 2 топ?а б?лдім. 2 топ арасы он адымдай белгіленген. Екі сызы?ты? бойына ?арама-?арсы ?атар?а т?рады. Ойын ж?ргізуші ?олында?ы орамалын 1-ші топты? ?з жа?ында?ы шеткі ойыншы?а береді. Ол ?зіні? ?арсыласыны? біреуіне тастайды да «?ала» - деп дауыстайды, ол ?а?ып алып «шы?» - дейді немесе «ны», «?а», «ны?» - дейді. Сонда «?алашы?», «?аланы», «?ала?а», «?аланы?» та?ы бас?а с?здер шы?ады. Айтыл?ан с?зге ?осымша жал?ау керек, мысалы: «ойын» - деп дауыстаса – «ойыншы?», «ойынды», «ойындар» т.б. Орамалды ?а?ып ал?ан ойыншы т?бір с?зге ?осымша жал?ап немесе уа?ытында тауып айтылмай ?алса, онда орта?а шы?ып ?нер к?рсетеді.
«М??алім ?ай жерде ?ателесті?» ойынын ж?ргіземін. Б?л ойынны? шарты: М??алім та?та?а бірнеше ж?рна? жазады, ал сендер ж?рна? болмай т?р?ан с?здерді табасы?дар.
Мысалы: Ж?мысшы, жаз?ы, т.б.
М??алім енді та?та?а бірнеше жал?ау жазады, ал сендер жал?ау болмай т?р?ан с?зді табасы?дар.
?аза? тілі саба?ында бір буынды, екі буынды с?здерді о?у, буындар?а б?лу та?ырыбын ашу ?шін «Са?ина салу» ?аза?ты? ?лтты? ойынын ж?ргіздім. Мен бір о?ушыны? алдына са?ина ?оямын да «май» - деп дауыстаймын. Са?инаны ал?ан о?ушы «мыл», «шам» - деп дауыстайды. Сонымен маймыл, майшам, майда с?здері шы?ады. Айтыл?ан бір буын?а, екінші буын жал?ау керек, мысалы: мы-сы?, ма-са, ал-ма, ж?-зім.
«Кім тез?» ойынын ж?ргіздім. Интерактивті та?тада он екі суретті к?рсеттім. ?р ?атардан 4 о?ушы сурет бойынша с?йлем ойлап айтты. Интерактивті та?тада?ы суреттерді (?озы, а?шы, бор, нан, алма, бота, к?н, ?ыз, с?ргі, ай, тыш?ан) ?атыстырып тез с?йлем ойлады. ?озы, а?шы, бор, нан т.б. с?здерден дыбыс ??рамын, нан т.б. с?здерден дыбыс ??рамын, буын санын айтты.
«Достас?ан буындар». ?атар отыр?ан о?ушылар ауызша орындайды. Орындау т?ртібі бойынша бірінші о?ушы ?а буынын айтса, екінші келесі буынын тауып с?з ??рауы керек.
Ойын – о?у ?рдісіндегі о?ытуды? ?рі формасы, ?рі ?дісі ретінде дербес дидактикалы? категория. Сонымен бірге ойынды м??алім мен о?ушыларды? бірлескен о?у ?рекетіні? ?зара байланысты технологиясы ретінде ?олдану?а болады.Сонымен ?атар, ?аза? тілі саба?ында ойын формаларын е?гізу барысында интерактивті та?таны ?олдануды? ма?ызы ?те зор.
?орыта келгенде, ойын – балаларды? негізгі іс-?рекеттеріні? бір т?рі. Бала ?мірі ойын?а байланысты. Бала ойынсыз ?сіп ?ркендей алмайды. Б?л – ?мірді? за?дылы?ы. Сонды?тан да ?аза? тілі саба?ында ойын элементтерін пайдалануды? о?ушыларды? ой белсенділігін арттыруда?ы ма?ызы зор.
?ДЕБИЕТТЕР
1. Назарбаев Н.?. «?аза?стан – 2030» Жолдау
2. ?аза?стан Республикасыны? Білім За?ы
3. Жанпейісова М.М. Модульдік о?ыту технологиясы о?ушыны дамыту ??ралы ретінде // Алматы,2006, -4,5 бет
4. ?аза? ?лтты? энциклопедиясы,Алматы // -241б
5. ?рекеттегі RWCT философиясы мен ?дістері. // Алматы,2005. -233 б.
6. К?сіби даму мектебі // Алматы, Верена 2007,93-97 б.
7. ??дайбергенева К.С. ??зырлылы? таби?аты – т?л?аны? ?здік дамуында. Алматы // 2006. -86б.
8. ??дайбергенева К.С. Инновациялы? т?жірибе орталы?ы- педагогикалы? технология к?зі. Алматы // 2001. -75б.
9. Білімдегі жа?алы?тар // 2007. №4 26-28 б.
* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт