| №
| Темалардын ады | Час
| Текши уредулу эдилгелер (ТУЭ) | Откурер ойи |
| Предметный jедимдер | УУД | План аайынча | Откурген кун |
| Кус келип jат, келип jат… (2 ч.) |
| 1 | Б.К.Суркашев «Алтын кус», «Кункузуктар бышкылап…» | 1 | Ӱренип алар: бичикле тузаланып, кычырар тушта чын отурарына, бичик кычырары – бойынын билгирин бийиктедер деп ондоор, Б.К.Суркашев керегинде билип алар | Бойын башкарынар эдилгелер (регулятивный): уроктын темазына ла бичикте берилген текстке тайанып, ӱредӱчиле кожо уроктын амадузын чыгара айдары; бойынын билгирин шиндеп, ϳедимдерине темдек тургузары; Jаны билгирлер алар эдилгелер (познавательный): ӱренер лирикалык чӱмдемелдерден уйгаштыру, эпитет, тӱндештирӱ табары; чӱмдемел неге учурлалганын анылап, ϳартаары; Колбу тударынын эдилгелери (коммуникативный): кычырган чӱмдемелдин темазы аайынча шӱӱлтезин толо чыгара айдары; тексттин учында ла ӱредӱчинин берген сурактарына каруу берери |
|
|
| 2 | К.Э.Тепуков «Эjелу - сыйынду торт кызычак». | 1 | Уренип алар: чокым – ϳарт, кӧнӱ, ӱнле кӧргӱзип кычырар, толо эмезе кыскарта куучындаар, К.Э. Тепуков керегинде билип алар
| Бойын башкарынар эдилгелер: уроктын амадузын тургузып ла айдып билери; Jаны билгирлер алар эдилгелер: тургускан амадуларга келиштире иштеп билери; Колбу тударынын эдилгелери: бойынын санаа – кӱӱнин чыгара айдары |
|
|
| Калыктын оос чумделгези (7 ч.) |
| 3 | Алкыш состор. Кычырыштын кемин корори. | 1 | Ӱренип алар: уренетен бӧлӱкле таныжар, кӧнӱ, jарт-чокым кычырар, санаа – шӱӱлтезин чыгара айдар
| Бойын башкарынар эдилгелер: ÿредÿчинин тургускан амадузын бÿдÿрип билери; Jаны билгирлер алар эдилгелер: башка – башка бӱдӱм литературанан керектӱ материалды табып, онын тӧс шӱӱлтезин табары; Колбу тударынын эдилгелери: ÿредÿчинин айтканын угары ла ондооры |
|
|
| 4 | Сооjын. «Кадын ла Бий». | 1 | Ӱренип алар: кӧнӱ кычырар, кычырганын сананып алар, толо куучындаар
| Бойын башкарынар эдилгелер: уроктын амадузын тургузып ла айдып билери; Jаны билгирлер алар эдилгелер: тургускан амадуларга келиштире иштеп билери; Колбу тударынын эдилгелери: бойынын санаа – кӱӱнин чыгара айдары |
|
|
| 5 | Чорчоктор. «Сумелу тулку». «Jараш муус».
| 1 | Ӱренип алар: кӧнӱ кычырар, кычырганын сананып алар, чокым – ϳарт куучындаар, санаа – шӱӱлтезин чыгара айдар, кыскарта куучындаар | Бойын башкарынар эдилгелер: уроктын темазына ла бичикте берилген текстке тайанып, ӱредӱчиле кожо уроктын амадузын чыгара айдары; бойынын билгирин шиндеп, ϳедимдерине темдек тургузары; Jаны билгирлер алар эдилгелер: сӧзлик сӧстӧрлӧ таныжары; чӱмдемелди ылгап, тӧс шӱӱлтезин анылаары; план тургузары; Колбу тударынын эдилгелери: чӱмдемелдин геройлорына характеристика берери; тексттин учында ла ӱредӱчинин берген сурактарына каруу берери; текст аайынча ӧткӱрген куучында туружып, бойынын кӱӱн – санаазын ϳайым чыгара айдары |
|
|
| 6 | Куулгазынду чорчоктор. «Jелбеген ле Оскус-Уул». «Уч карындаш». | 1 | Ӱренип алар: кӧнӱ кычырар, кычырганын сананып алар, чокым – ϳарт толо эмезе талдап куучындаар, санаа – шӱӱлтезин чыгара айдар
| Бойын башкарынар эдилгелер: уроктын амадузын тургузып ла айдып билери; Jаны билгирлер алар эдилгелер: тургускан амадуларга келиштире иштеп билери; Колбу тударынын эдилгелери: бойынын санаа – кӱӱнин чыгара айдары |
|
|
| 7 | Кожондор. Кеп куучындар. «Ийнек ле ан». Бойысты ченеп короли (тест). | 1 | Ӱренип алар: кӧнӱ кычырар, кычырганын сананып алар, чокым – ϳарт кычырар, куучындаар, санаа – шӱӱлтезин чыгара айдар
| Бойын башкарынар эдилгелер: урокко тургускан амадулар ла онын уч-турултазы келишкенин анылап айдып билери; Jаны билгирлер алар эдилгелер: берилген сурактарга келиштире каруу берип билери; Колбу тударынын эдилгелери: эрмектежип турган кижинин айтканын ӱспей, учына ϳетире угуп, кажы ла кижи бойы шӱӱлтелу болор аргалу, ол сенийинен башка да болзо, оны тооры керегинде билери |
|
|
| 8 | Кеп состор. Том состор. Модор состор. Табышкактар.
| 1 | Ӱренип алар: кӧнӱ кычырар, кычырганын сананып алар, чокым – ϳарт кычырар, санаа – шӱӱлтезин чыгара айдар
| Бойын башкарынар эдилгелер: уроктын темазына тайанып, ӱредӱчиле кожо уроктын амадузын чыгара айдары; бойынын билгирин шиндеп, ϳедимдерине темдек тургузары; Jаны билгирлер алар эдилгелер: сӧзлик сӧстӧрлӧ таныжары; Колбу тударынын эдилгелери: берилген сурактарга каруу берери; куучында туружып, бойынын кӱӱн – санаазын ϳайым чыгара айдары |
|
|
| 9 | Оско калыктардын фольклорынан. «Куук» (ненец калыктын чорчоги). | 1 | Ӱренип алар: кӧнӱ кычырар, кычырганын сананып алар, чокым – ϳарт куучындаар, санаа – шӱӱлтезин чыгара айдар
| Бойын башкарынар эдилгелер: уроктын темазына ла бичикте берилген текстке тайанып, ӱредӱчиле кожо уроктын амадузын чыгара айдары; бойынын билгирин шиндеп, ϳедимдерине темдек тургузары; Jаны билгирлер алар эдилгелер: сӧзлик сӧстӧрлӧ таныжары; чӱмдемелди ылгап, тӧс шӱӱлтезин анылаары; план тургузары; Колбу тударынын эдилгелери: чӱмдемелдин геройлорына характеристика берери; тексттин учында ла ӱредӱчинин берген сурактарына каруу берери; текст аайынча ӧткӱрген куучында туружып, бойынын кӱӱн – санаазын ϳайым чыгара айдары |
|
|
| Мен кем? – 3 ч. |
| 10 | С.М.Сартакова «Тилим», Б.К.Суркашев «Эне тил деп сананзам…» | 1 | Ӱренетен бӧлӱкле таныжар, ӱлгерде айдылган кӱӱн – санааны ӱнле анылап кычырып тура, ӱн чыгарбай, араайынан бойында кычырар, чӱмдемел аайынча санаа – шӱӱлтезин чыгара айдар | Бойын башкарынар эдилгелер: уроктын темазына ла бичикте берилген текстке тайанып, ӱредӱчиле кожо уроктын амадузын чыгара айдары; бойынын билгирин шиндеп, ϳедимдерине темдек тургузары; Jаны билгирлер алар эдилгелер: ӱренер лирикалык чӱмдемелдерден уйгаштыру, эпитет, тӱндештирӱ табары; чӱмдемел неге учурлалганын анылап, ϳартаары; Колбу тударынын эдилгелери: кычырган чӱмдемелдин темазы аайынча шӱӱлтезин толо чыгара айдары; тексттин учында ла ӱредӱчинин берген сурактарына каруу берери |
|
|
| 11 | Ш.П.Шатинов «Алтай», Т.Б.Шинжин «Алтай».
| 1 | Ӱренип алар: кӧнӱ кычырар, кычырганын сананып алар, чокым – ϳарт, толо куучындаар, санаа – шӱӱлтезин чыгара айдар | Бойын башкарынар эдилгелер: урокко тургускан амадулар ла онын уч-турултазы келишкенин анылап айдып билери; Jаны билгирлер алар эдилгелер: берилген сурактарга келиштире каруу берип билери; Колбу тударынын эдилгелери: эрмектежип турган кижинин айтканын ӱспей, учына ϳетире угуп, кажы ла кижи бойы шӱӱлтелу болор аргалу, ол сенийинен башка да болзо, оны тооры керегинде билери |
|
|
| 12 | А.Я.Ередеев «Ачыныш». | 1 | Ӱренип алар: кӧнӱ кычырар, кычырганын сананып алар, чокым – ϳарт кычырар, санаа – шӱӱлтезин чыгара айдар, толо эмезе талдап куучындаар | Бойын башкарынар эдилгелер: урокко тургускан амадулар ла онын уч-турултазы келишкенин анылап айдып билери; Jаны билгирлер алар эдилгелер: берилген сурактарга келиштире каруу берип билери; Колбу тударынын эдилгелери: эрмектежип турган кижинин айтканын ӱспей, учына ϳетире угуп, кажы ла кижи бойы шӱӱлтелу болор аргалу, ол сенийинен башка да болзо, оны тооры керегинде билери |
|
|
| Кыш – 4 ч. |
| 13 | К.Э.Тепуков «Кыйгыбыла учуртсан!», Б.К.Суркашев «Айлар». Кычырыштын кемин корори. | 1 | Ӱренетен бӧлӱкле таныжар, ӱлгерде айдылган кӱӱн – санааны ӱнле анылап кычырып тура, ӱн чыгарбай, араайынан бойында кычырар, чӱмдемел аайынча санаа – шӱӱлтезин чыгара айдар | Бойын башкарынар эдилгелер: уроктын темазына ла бичикте берилген текстке тайанып, ӱредӱчиле кожо уроктын амадузын чыгара айдары; бойынын билгирин шиндеп, ϳедимдерине темдек тургузары; Jаны билгирлер алар эдилгелер: ӱренер лирикалык чӱмдемелдерден уйгаштыру, эпитет, тӱндештирӱ табары; чӱмдемел неге учурлалганын анылап, ϳартаары; Колбу тударынын эдилгелери: кычырган чӱмдемелдин темазы аайынча шӱӱлтезин толо чыгара айдары; тексттин учында ла ӱредӱчинин берген сурактарына каруу берери |
|
|
| 14 | Ю.М.Кыдыев «Jаны jылдын алдында». Бойысты ченеп короли. | 1 | Ӱренип алар: чокым – ϳарт, кӧнӱ, ӱнле кӧргӱзип кычырар, билип алганын толо эмезе талдап куучындаар, чӱмдемелде ӧдӱп турган керектер аайынча бойынын шӱӱлтезин чыгара айдар | Бойын башкарынар эдилгелер: уроктын темазына ла бичикте берилген текстке тайанып, ӱредӱчиле кожо уроктын амадузын чыгара айдары; бойынын билгирин шиндеп, ϳедимдерине темдек тургузары; Jаны билгирлер алар эдилгелер: чӱмдемелдин темазы деп ондомолло, сӧзлик сӧстӧрлӧ таныжары; керектердин ээчий – деечий барганын ϳартаары; чӱмдемелди ылгап, тӧс шӱӱлтезин анылаары; Колбу тударынын эдилгелери: берилген сурактарга каруу берери; текст аайынча ӧткӱрген куучында туружып, бойынын кӱӱн – санаазын ϳайым чыгара айдары
|
|
|
| 15 | С.М.Сартакова «Jаны jылла слерди», Ю.М.Кыдыев «Баштапкы кар». | 1 | Ӱлгерде айдылган кӱӱн – санааны ӱнле анылап кычырып тура, ӱн чыгарбай, араайынан бойында кычырар, чӱмдемел аайынча санаа – шӱӱлтезин чыгара айдар | Бойын башкарынар эдилгелер: уроктын темазына ла бичикте берилген текстке тайанып, ӱредӱчиле кожо уроктын амадузын чыгара айдары; бойынын билгирин шиндеп, ϳедимдерине темдек тургузары; Jаны билгирлер алар эдилгелер: ӱренер лирикалык чӱмдемелдерден уйгаштыру, эпитет, тӱндештирӱ табары; чӱмдемел неге учурлалганын анылап, ϳартаары; Колбу тударынын эдилгелери: кычырган чӱмдемелдин темазы аайынча шӱӱлтезин толо чыгара айдары; тексттин учында ла ӱредӱчинин берген сурактарына каруу берери |
|
|
| 16 | А.Я.Ередеев «Сыгын». | 1 | Ӱренип алар: чокым – ϳарт, конӱ, ӱнле кӧргӱзип кычырар, билип алганын толо куучындаар, чӱмдемелде берилген геройлордын кылык – ϳаны аайынча бойынын шӱӱлтезин чыгара айдар | Бойын башкарынар эдилгелер: ÿредÿнин амадузын тургузып, оны бодоор эп- арга бедиреерин билип алары; Jаны билгирлер алар эдилгелер: сӧзлик сӧстӧрлӧ таныжары; куучынды учуры аайынча бӧлӱктерге бӧлип, ат адап, план тургузары; Колбу тударынын эдилгелери: сурактар сурап, бойынын шӱӱлтезин ϳарт чыгара айдары |
|
|
| Ар-буткен ле кижи (5 ч.) |
| 17 | Ю.М.Кыдыев «Ан-кушту Алтайыс», «Кем неле бай». | 1 | Ӱренип алар: чокым – ϳарт, конӱ, ӱнле кӧргӱзип кычырар, бойында ла тыныда кычырар | Бойын башкарынар эдилгелер: уроктын темазына ла бичикте берилген текстке тайанып, ӱредӱчиле кожо уроктын амадузын чыгара айдары; бойынын билгирин шиндеп, ϳедимдерине темдек тургузары; Jаны билгирлер алар эдилгелер: сӧзлик сӧстӧрлӧ таныжары; токпок ϳаак деп куш керегинде билип алары; чӱмдемелди ылгап, тӧс шӱӱлтезин анылаары; план тургузары; Колбу тударынын эдилгелери: чӱмдемелдин геройлорына характеристика берери; тексттин учында ла ӱредӱчинин берген сурактарына каруу берери; текст аайынча ӧткӱрген куучында туружып, бойынын кӱӱн – санаазын ϳайым чыгара айдары |
|
|
| 18 | А.Я.Ередеев «Ар-буткеннин тили». | 1 | Ӱренип алар: чӱмдемелде айдылган геройго автор кандый кӱӱнду, ол керегинде ӱренчик бойы нени сананып турганын айдар
| Бойын башкарынар эдилгелер: амадузына ла айалгазына келиштире ÿредÿ эдилгелерди пландап билери, артык эп- аргаларды темдектеери; Jаны билгирлер алар эдилгелер: текстти ылгап, тӧс шӱӱлтезин анылап, чӱмдемелде айдылган учуралга кандый кеп сӧс ϳараарын табары; Колбу тударынын эдилгелери: кожо иштеер иште јöптöжип билери, бой – бойына темдек тургузары, бирлик амадулар тургузары |
|
|
| 19 | Б.У.Укачин «Туристтерге». | 1 | Ӱренип алар: кӧнӱ кычырар, кычырганын сананып алар, чокым – ϳарт кычырар, санаа – шӱӱлтезин чыгара айдар | Бойын башкарынар эдилгелер: тургускан амадуларды бӱдӱрерип билери; Jаны билгирлер алар эдилгелер: ӱзеери литературадан бойынын сӧӧги, онын байлу ан-кужы, ӧзӱм агажы керегинде билип алары; Колбу тударынын эдилгелери: бой-бойыла диалог тудуп, нӧкӧрлӧриле куучындажып, иштеп билери |
|
|
| 20 | Ю.М.Кыдыев «Корук», «Сумелу каргаа». | 1 | Ӱренип алар: чокым – ϳарт, кӧнӱ, ӱнле кӧргӱзип кычырар, билип алганын толо эмезе талдап куучындаар, чӱмдемелде ӧдӱп турган керектер аайынча бойынын шӱӱлтезин чыгара айдар | Бойын башкарынар эдилгелер: бойынын ижин ле онын турултазын быжулап билери ле темдектеери; Jаны билгирлер алар эдилгелер: чӱмдемелди ылгап, тӧс шӱӱлтезин анылаары; Колбу тударынын эдилгелери: нӧкӧрин угуп билерине, парада ла группада иштеп билери |
|
|
| 21 | И.К.Сабашкин «Уурчы корук». | 1 | Ӱренип алар: чокым – ϳарт, кӧнӱ, ӱнле кӧргӱзип кычырар, билип алганын тӧкпӧй – чачпай эмезе талдап куучындаар, чӱмдемелде ӧдӱп турган керектер аайынча бойынын шӱӱлтезин чыгара айдар | Бойын башкарынар эдилгелер: уроктын амадуларын айдып, иштеер план тургузып, оны бӱдӱрери; Jаны билгирлер алар эдилгелер: тургускан амадуларды бӱдӱрерге башка – башка эп-аргалар тузаланары, уч-турултазын кӧрӧри; Колбу тударынын эдилгелери: сурактар берип, бойынын кӱӱн-санаазын айдып билери |
|
|
| Jакшы дегени не, jаман дегени не? (3 ч.) |
| 22 | Ю.М.Кыдыев «Юрастын тужи». | 1 | Ӱренетен бӧлӱкле таныжар, чокым – ϳарт кычырар, тӱндештирӱлер табар, кеп сӧстӧрдин учурын ϳартаарга ӱредер | Бойын башкарынар эдилгелер: уроктын темазына ла бичикте берилген текстке тайанып, ӱредӱчиле кожо уроктын амадузын чыгара айдары; бойынын билгирин шиндеп, ϳедимдерине темдек тургузары; Jаны билгирлер алар эдилгелер: чӱмдемелди ылгап, шӱӱлтезин ле керектӱ сӧстӧрди табары; керектердин ээчий – деечий барганын анылаары; Ю.М.Кыдыев керегинде кыскарта билип алары; Колбу тударынын эдилгелери: чӱмдемелдин геройлорына характеристика берери; берилген кеп сӧсти текстле колбооры; берилген сурактарга каруу берери; текст аайынча бойынын кӱӱн – санаазын ϳайым чыгара айдары |
|
|
| 23 | Т.Б.Шинжин «Табышту урок». | 1 | Текстле бастыра класс иштегенде, нӧкӧрлӧринин берген каруузын угуп, текстке тайанып, ого ϳӧмӧлтӧ эмезе тӱзеду эдер, jарт, чокым кычырар, толо эмезе талдап куучындаар
| Бойын башкарынар эдилгелер: ÿредÿнин амадузын тургузып, оны бодоор эп- арга бедиреерин билип алары; Jаны билгирлер алар эдилгелер: тÿндештирÿ, анализ, синтез, такып кöрöри, шылтак колбу деп эдилгелер эдип билери; Колбу тударынын эдилгелери: кычырган чӱмдемелдин темазы аайынча шӱӱлтезин толо чыгара айдары; тексттин учында ла ӱредӱчинин берген сурактарына каруу берери |
|
|
| 24 | Ю.М.Кыдыев «Баштак бала». Бойысты ченеп короли. | 1 | Ӱренип алар: чӱмдемелде айдылган геройдын кӱӱн – санаазын ол герой керегинде автордын кӱӱн – санаазынан ылгаштырып, ол аайынча бойынын шӱӱлтезин айдар | Бойын башкарынар эдилгелер: ÿредÿнин амадузын тургузып, оны бодоор эп- арга бедиреерин билип алары; Jаны билгирлер алар эдилгелер: сӧзлик сӧстӧрлӧ таныжары; куучынды учуры аайынча бӧлӱктерге бӧлип, ат адап, план тургузары; Колбу тударынын эдилгелери: сурактар сурап, бойынын шӱӱлтезин ϳарт чыгара айдары |
|
|
| Jаскы jуруктар 6 (ч.) |
| 25 | Б.Я.Бедюров «Jас келип jат…». Кычырыштын кемин корори. | 1 | Ӱренер болукле таныжар, ϳастын айларын алтайлап айдарга уредер, куучын кееркедер эп – аргалар табар, jарт, чокым, унле анылап кычырар | Бойын башкарынар эдилгелер в: уроктын темазына ла бичикте берилген текстке тайанып, ӱредӱчиле кожо уроктын амадузын чыгара айдары; бойынын билгирин шиндеп, ϳедимдерине темдек тургузары; Jаны билгирлер алар эдилгелер: ӱренер лирикалык чӱмдемелдерден уйгаштыру, эпитет, тӱндештиру табары; чӱмдемел неге учурлалганын анылап, ϳартаары; Колбу тударынын эдилгелери: кычырган чӱмдемелдин темазы аайынча шӱӱлтезин толо чыгара айдары; тексттин учында ла ӱредӱчинин берген сурактарына каруу берери |
|
|
| 26 | Б.Ч.Канарин «Айучактын тужи». | 1 | Ӱренип алар: кӧнӱ кычырар, кычырганын сананып алар, чокым – ϳарт куучындаар, санаа – шӱӱлтезин чыгара айдар | Бойын башкарынар эдилгелер: уроктын темазына ла бичикте берилген текстке тайанып, ӱредӱчиле кожо уроктын амадузын чыгара айдары; бойынын билгирин шиндеп, ϳедимдерине темдек тургузары; Jаны билгирлер алар эдилгелер: сӧзлик сӧстӧрлӧ таныжары; чӱмдемелди ылгап, тӧс шӱӱлтезин анылаары; план тургузары; Колбу тударынын эдилгелери: чӱмдемелдин геройлорына характеристика берери; тексттин учында ла ӱредӱчинин берген сурактарына каруу берери; текст аайынча ӧткӱрген куучында туружып, бойынын кӱӱн – санаазын ϳайым чыгара айдары |
|
|
| 27 | Б.К.Бурмалов «Энейим». | 1 | Ӱренип алар: ӱлгердин темазын ла тос шуултезин чыгара айдар, уйгаштырулар табар, чокым – ϳарт, унле анылап кычырар | Бойын башкарынар эдилгелер: амадузына ла айалгазына келиштире ÿредÿ эдилгелерди пландап билери, артык эп- аргаларды темдектеери; Jаны билгирлер алар эдилгелер: бойынын ϳуртында «Быйанду эне» деп медаль алган энелер керегинде ϳетирӱ эдери; Колбу тударынын эдилгелери: кычырган чӱмдемелдин темазы аайынча шӱӱлтезин толо чыгара айдары; тексттин учында ла ӱредӱчинин берген сурактарына каруу берери |
|
|
| 28 | Т.Б.Шинжин «Кууктин кожоны». | 1 | Ӱренип алар: куучынды учуры аайынча бӧлӱктерге бӧлип, план тургузып, ол аайынча куучындаарга уредер, бойынын санаа – шӱӱлтезин чыгара айдар | Бойын башкарынар эдилгелер: бойынын тургускан амадузын бӱдӱрип билери; Jаны билгирлер алар эдилгелер: куучынды учуры аайынча бӧлӱктерге бӧлиири, план тургузары, план аайынча куучындаары; Колбу тударынын эдилгелери: чӱмдемелдин геройлорына характеристика берери; текст аайынча куучында туружып, бойынын кӱӱн – санаазын чыгара айдары |
|
|
| 29 | Л.В.Кокышев «Эненин кожоны», «Адалар тужелет». | 1 | Ӱренип алар: ӱлгердин темазын, тос шуултезин чыгара айдар, уйгаштырулар табар, чокым – ϳарт, унле анылап кычырар | Бойын башкарынар эдилгелер: уроктын темазына ла бичикте берилген текстке тайанып, ӱредӱчиле кожо уроктын амадузын чыгара айдары; бойынын билгирин шиндеп, ϳедимдерине темдек тургузары; Jаны билгирлер алар эдилгелер: сӧзлик сӧстӧрлӧ таныжары; чӱмдемелди ылгап, тӧс шӱӱлтезин анылаары; план тургузары; Колбу тударынын эдилгелери: чӱмдемелдин геройлорына характеристика берери; тексттин учында ла ӱредӱчинин берген сурактарына каруу берери; текст аайынча ӧткӱрген куучында туружып, бойынын кӱӱн – санаазын ϳайым чыгара айдары |
|
|
| 30 | А.О.Адаров «Олуминле олум jенип», Н. Богданов «Иван Тигров». | 1 | Ӱренип алар: кӧнӱ кычырар, кычырганын сананып алар, чокым – ϳарт кычырар, санаа – шӱӱлтезин чыгара айдар | Бойын башкарынар эдилгелер: ÿредÿчинин тургускан амадузын бÿдÿрип билери; Jаны билгирлер алар эдилгелер: тӱндештирип, ылгап, бириктире кӧрӱп, кандый темдектериле тӱней эмезе башка болгоны аайынча шӱӱлте чыгарары; Колбу тударынын эдилгелери: геройлордын эткен кереги, кылык – ϳаны аайынча бойынын кӱӱн – санаазын ϳайым чыгара айдары |
|
|
| Телекей ле мен (3 ч.) |
| 31 | Назым Хикмет «Аспан ла чымалы». | 1 | Кееркедим литературанын чӱмдемели – басняла таныштырар, онын ӱредӱлӱ сӧзин (мораль) чыгара айдып анылаарга, басняга келиштире кеп сӧстӧр табарга ӱренип алар | Бойын башкарынар эдилгелер: ϳакшы эмезе коомой ӱредӱ болуп турганынын шылтагын шиндеп кӧрӱп, ӱредӱнин кеми ϳабыс та учуралдарда чын шӱӱлте чыгарып, керектин аайын тӱзедерге албаданары; Jаны билгирлер алар эдилгелер: кычырган тексттин учурын ондоп, кӧгӱске алып, тӧс шӱӱлтезин чыгара айдары; Назым Хикметле таныжары; Колбу тударынын эдилгелери: автор койон ажыра кандый кылыкту улусты кӧргӱскени аайынча бойынын санаа – шӱӱлтезин чыгара айдары, ϳанында отурган нӧкӧрин угары |
|
|
| 32 | А.С.Пушкин «Талай jаказында jажыл дуб». Кычырыштын кемин корори. | 1 | Ӱренип алар: ӱлгерде айдылган кӱӱн – санааны ӱнле анылап кычырып тура, ӱн чыгарбай, араайынан бойында кычырар; чӱмдемел аайынча санаа – шӱӱлтезин чыгара айдар, А.С. Пушкин керегинде кыскарта билип алар
| Бойын башкарынар эдилгелер: уроктын темазына ла бичикте берилген текстке тайанып, ӱредӱчиле кожо уроктын амадузын чыгара айдары; бойынын билгирин шиндеп, ϳедимдерине темдек тургузары; Jаны билгирлер алар эдилгелер: ӱренер лирикалык чӱмдемелдерден уйгаштыру, эпитет, тӱндештиру табары; чӱмдемел неге учурлалганын анылап, ϳартаары; Колбу тударынын эдилгелери: кычырган чӱмдемелдин темазы аайынча шӱӱлтезин толо чыгара айдары; тексттин учында ла ӱредӱчинин берген сурактарына каруу берери |
|
|
| 33 | В.Беспальков «Укучек». | 1 | Ӱренери, бичик кычырары – бойынын билгирин бийиктедер деп ондоор, толо эмезе кыскарта куучындаар, В.Беспальков керегинде билип алар | Бойын башкарынар эдилгелер: ϳакшы эмезе коомой ӱредӱ болуп турганынын шылтагын шиндеп кӧрӱп, ӱредӱнин кеми ϳабыс та учуралдарда чын шӱӱлте чыгарып, керектин аайын тӱзедерге албаданары; Jаны билгирлер алар эдилгелер: кычырган тексттин учурын ондоп, кӧгӱске алып, тӧс шӱӱлтезин чыгара айдары; Колбу тударынын эдилгелери: бойынын санаа – шӱӱлтезин чыгара айдары, ϳанында отурган нӧкӧрин угары |
|
|
| Jайгы кожон (2 ч.) |
| 34 | Т.Б.Шинжин «Тынду jаландар». | 1 | Айландыра ар – бӱткен, ак – ϳарыкта болуп турган кубулталар, тындулардын ϳӱрӱми деген ондомолдорды билип алар, чокым – ϳарт, ӱнле эмезе ӱн чыгарбай (бойында) кычырып, кычырганын ондоор | Бойын башкарынар эдилгелер: уроктын темазына ла бичикте берилген текстке тайанып, ӱредӱчиле кожо уроктын амадузын чыгара айдары; бойынын билгирин шиндеп, ϳедимдерине темдек тургузары; Jаны билгирлер алар эдилгелер: чӱмдемелди ылгап, тӧс шӱӱлтезин анылаары; Колбу тударынын эдилгелери: текст аайынча ӧткӱрген куучында туружып, бойынын кӱӱн – санаазын ϳайым чыгара айдары; чӱмдемелдин учында ла ӱредӱчинин берген сурактарына каруу берери |
|
|
| 35 | К.Э.Тепуков «Jайгы кожон». Бойысты ченеп короли. | 1 | Ӱренип алар: ӱлгерде айдылган кӱӱн – санааны ӱнле анылап кӧргӱзер, поэт ӱлгерде кандый кееркедим эп – аргалар тузаланганын табар, jарт, чокым кычырар
| Бойын башкарынар эдилгелер: уроктын темазына ла бичикте берилген текстке тайанып, ӱредӱчиле кожо уроктын амадузын чыгара айдары; бойынын билгирин шиндеп, ϳедимдерине темдек тургузары; Jаны билгирлер алар эдилгелер: лирикалык чӱмдемелдерден уйгаштыру, эпитет, тӱндештиру табары; ӱлгерлик чӱмдемел неге учурлалганын ϳартаары; Колбу тударынын эдилгелери: кычырган чӱмдемелдин темазы аайынча шӱӱлтезин толо чыгара айдары; тексттин учында ла ӱредӱчинин берген сурактарына каруу берери |
|
|
