kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Баяндама: Ойын ар?ылы бастауыш сынып о?ушыларыны? ойлау ?абілетін дамыту.

Нажмите, чтобы узнать подробности

ОЙЫН АР?ЫЛЫ  БАСТАУЫШ СЫНЫП О?УШЫЛАРЫНЫ? ОЙЛАУ ?АБІЛЕТІН ДАМЫТУ.

   ?рбір ?стазды? ма?саты - саба? сапасын к?теру, т?рлерін жетілдіру, саба??а о?ушыны? ?ызы?ушылы?ын арттыру. Сондай - а? б?гінгі та?да елімізде о?ыту мазм?ны жа?артылып, саба?тарда озы? технологияларды ?олданудамыз. Сондай технологияны? бір т?рі - «Ойын ар?ылы о?ыту» технологиясы.«Егеменді елімізді? тірегі – білімді ?рпа?» десек, білімні? негізі бастауышта ?аланатыны белгілі. Бастауыш сыныпта?ы ?рт?рлі п?ндер о?ушы білімін дамытып, танымды? ?абілетін сомдау?а ?лкен ?лес ?осады. Балаларды о?ытуда ж?не т?рбиелеуде ойынны? ролі педагогикада б?рын да, ?азір де ?арастырылып келеді.

Алды??ы ?атарлы педагогтарды? б?рі де ойынды на?ыз керекті ж?не ма?ызды іс - ?рекет деп т?сінеді.

О?у процесінде ойын технологиясын ?олдану о?ушыны? о?уда?ы танымды? іс-?рекетін ж?не ?алыпсыз жа?дайларда ?з білімін ?олдану?а м?мкіндік береді. Ойын технологиясы ар?ылы мемлекеттік жалпы?а міндетті білім беру стандартында м?лімдеген ??зіреттіліктерді о?ушы бойында ?алыптастыру міндеттерін шешеді. ?азіргі білім беру мазм?нында?ы осы ?згерістерді? барлы?ы о?ытуды? негізгі ма?саты ретінде п?ндік білім-білік да?дыларды ?алыптастыруды? жалпы о?у біліктерін ?алыптастыру?а ден ?ою. ?зіндік о?у ?рекеттерін дамыту ба?алау ж?йесінде ?згерістерді? енгізілуін к?здейді. Бастауыш сынып о?ушыларын о?ыту кезінде ерекше орынды ойын алады. Ойын б?л жерде о?ыту ?дісі ретінде ж?реді. Б?л жаста?ы балаларды? ойын?а ?ызы?ушылы?ы басым, мінез- ??л?ында еріктілік жеткіліксіз, алдында кездескен мысалдарды шешуге практикалы? т?р?ыдан ?арайды. Сонды?тан да біз ?з саба?тарымызда ойын ?дістерін к?птеп ?олданамыз.

Ойын балалар ?шін о?у да, е?бек те болып табылады. Ойын – айналада?ы д?ниені тану т?сілі. Ойын балалар?а ?мірде кездескен ?иыншылы?тарды же?уді? жолын ?йретіп ?ана ?оймайды, ?йымдастырушылы? ?абілетін ?алыптастырады. А. С. Макаренко: «Ойын - балалар ?мірінде ?те ма?ызы зор н?рсе, ?лкендерді? ?айраткерлігі, ж?мысы, ?ызметі ?андай ма?ызды болса, балаларды? ойыны да сондай ма?ызды. Ойында бала ?андай болса, ?скен кезде ж?мыста да, к?бінесе, сондай болады. Сонды?тан болаша? ?айраткер, е? алдымен, т?рбиені ойын ар?ылы алады,»- деп балалар ойынын жо?ары ба?ала?ан.

Ойын?а ?ойылатын ?дістемелік талаптар:

- Ойынны? ма?саты на?ты ж?не керекті к?рнекіліктер мен материалдар к?н ілгері дайындалып, о?тайлы жерге ?ою.

- Ойын?а кірісер алдында оны? ж?ргізілу т?ртібін о?ушылар?а ?бден т?сіндіру.

- Ойын?а сыныпта?ы о?ушыларды? т?гел ?атысуын ?амтамасыз ету.

- Ойын ?стінде шешім ?абылдай білуіне, ойлана білуіне жетелеу.

- Ойын т?рлерін ба?дарлама?а сай іріктеп алу.

- Ойынды баланы? жас ерекшелігіне ?арай т?рлендіріп пайдалану.

- ?арапайым ойыннан ?иын ойын?а к?шу.

- Міндетті т?рде ойынны? ?орытындысын жариялау ?ажет.

?з іс-т?жірибемде ?тетін саба?тарым к?рнекіліксіз, ойынсыз ?ткен емес. ?ай саба?, ?ай та?ырып?а болмасын тиімді к?рнекілік, ойынды ойластырып, алдын ала дайындалу?а тырысамын. Ойынмен ?ткен саба? ?ызы?ты ?тіп та?ырыпты же?іл игеріп, о?ай еске са?тайды, о?у?а деген ?ызы?ушылы?ы, ынтасы арта т?седі. ?азіргі кездегі ?олданылып ж?рген жа?а технологиялар            «Сын т?р?ысынан ойлау» ба?дарламасыны? кейбір элементтерін саба?та ?олданып ж?рмін ж?не «Ойын ар?ылы о?ыту» технологиясында ?олдануды д?рыс к?ремін. Бірінші сынып о?ушыларын о?у?а тек ойынмен ?ана ?ызы?тыру?а болады. Ойын ойды ?оз?айды. «Баланы? ойынын тый?аны? – ойлауын тый?аны?» деген ?а?ида бекер айтылма?ан. ?аза? хал?ыны? ?лы а?ыны  А. ??нанбаев: «Ойын ойнап ?н салмай, ?сер бала бола ма?»-деп айт?андай, бала ?мірінде ойын ерекше орын алады. Ойын ар?ылы о?ушыны? білім алу?а, о?у?а ?ызы?ушылы?ы артады. Ойын – адамны? ?мір танымыны? ал?аш?ы ?адамы. Сонды?тан ойын ар?ылы балалар ?мірден к?птеген м?ліметтер алып, білімін жетілдіреді. Ойын бір ?ара?анда ?арапайым ??былыс не іс ?рекет іспетті.

Ойынны? да ?зіне т?н мотивтері болады. Мысалы мазм?нды?, р?лдік ойындар баланы? зейінін, есін, ойлауын, ?иялын ?алыптастыруда зор ма?ыз ат?арады. Ойын ?сері ар?ылы бала ?з ?асиетін ?алай ?ана?аттандыра алатынын, ?андай ?абілеті бар екенін бай?ап к?реді. Ал, а?ыл-ой ойындарында белгілі бір ережелерді са?тап ойнайды. Ол ойындар баланы? тап?ырлы?ын, бай?а?ышты?ын, зейінділігін арттыруы мен ?атар, ерік сезім т?рлерін де дамытады. ?ызы?у – танымды? іс-?рекетті? ?оз?аушы к?ші. О?ушыны? ?ызы?у ж?рдемімен о?ып-?йрену барысында ?абілеті ашылып, дарыны ?шталады, ?з к?шіне м?мкіндігіне сенімі артады, кісілігі ?алыптасып дара т?л?алы? сипаттар?а ие бола бастайды. ?ызы?уды ту?ызу ?шін ойын т?рлерін пайдалануды? орны б?лек. Тиімді ?олданыл?ан ойын т?рлері м??алімні? т?сіндіріп отыр?ан материалдарын о?ушыларды? зор ынтамен ты?дап, берік ме?геруіне к?мектеседі. ?йткені т?менгі сыныпта?ы о?ушыларды? а?сары саба?тан г?рі ойын?а ?ызы?ушылы?ы артып т?рады. ?ызы?ты ойын т?рлерінен кейін олар тез сергіп, тапсырманы ы?ыластана ?рі сапалы орындайтын болады. Ойындар барлы? сыныптарда ?олданылады. Ойын т?рлеріні? материалдары сабакты? та?ырыбы мен мазм?нына не??рлым с?йкес алынса, оны? танымды?, т?рбиелік ма?ызы да арта т?седі. Оны тиімді пайдалану саба?ты? ?серлігін, тартымдылы?ын к?шейтеді, о?ушыларды? саба??а ынтасы мен ?ызы?ушылы?ын арттырады. Тіл дамыту бойынша пайдаланыл?ан ойындар баланы? с?здік ?орын молайту?а, ?рбір с?зді еркін, ?з ма?ынасында ?олдану?а тез, жылдам с?йлеуге жатты?тыру?а бірден-бір таптырмайтын ??рал екендігі даусыз. С?здерді дыбыс?а талдау, с?з ??растыру ж?мыстарына жа?ашыл педагог Амоношвилиді? ойын т?сілін пайдаландым.Ізденімдік ойындар – о?ушыларды ізденімпазды??а белгісізді табу?а ??штарлы??а ?йрететін дидактикалы? ойындарды? бір т?рі. Саба? барысында ойындарды кірістіре о?ыту саба??а белсенділігін арттырады. О?ушылар?а ?аза? тілі дыбыс ж?йесіні? ?зіндік белгілерін саралап танытуда, оларды? фонетикалы? біліктері мен білімдерін т?жірибеде ?олдануда Ізденімдік ойындарды? ?ызметі ерекше. Мысалы: «Дауыссыз дыбыстар» та?ырыбын ?ткенде т?мендегідей ізденімдік ойындарды ?ткізу о? н?тижеге ?ол жеткізеді.«С?зді тап» ойыны. Ойын ма?саты: О?ушылар?а дауыссыз дыбыстарды? ?зіндік ерекшеліктерін ??ындыру, оларды? саба??а ?ызы?ушылы?ын ояту, шы?армашылы? ?абілетінжетілдіру. ?аза? тілі саба?тарында ?олданылатын ойындарды к?ркем ?дебиеттермен ?штастыру ж?мыстары да о?ушыларды т?рбиелеуде ма?ызы зор. К?ркем ?дебиеттерді о?у ар?ылы о?ушыларды? эстетикалы?, адамгершілік ?асиеттері дамиды. Шы?армада?ы кейіпкерлерді тану барысында жа?сы істерге ?мтылады. Мысалы: саба?та ж?мба? ойындарды к?бірек пайдалану ?те тиімді, олар о?ушыны? ой -?рісін ке?ейтуге, ?з бетімен ойланып, заттар мен ??былыстарды? сипатталуына баламасына ?арай оларды? атын табу?а, с?здік ?орын молайту?а ?лкен септігін тигізеді. Ойын бала таби?атымен егіз. ?йткені, бала ойынсыз ?спек емес, жан-жа?ты дамыма? емес.

Мектеп табалдыры?ынан ал?аш атта?ан балалар?а ана тілін о?ытуды? тиімді ?дістеріне ерекше м?н берілуге тиіс. Ана тілі саба?тарында ойынды ?тымды пайдалану сондай ?дістерге жатады. О?ушыларды? кейбір ?ріптерге, ?сіресе « Р», «Л», «С», «?» дыбыстарына тілдері еркін келе бермейді. Б?л жерде жа?ылтпаш ойындарын пайдалануды? м?ні зор. Ойын ар?ылы о?у процесін жандандырып, саба?ты? сапасын арттыру?а толы? м?мкіншілік бар. Баланы? с?здік ?орын молайтып, с?зді еркін, ?з ма?ынасында ?олдану?а тез жылдам с?йлеуге жатты?тыру?а ойын-бірден- бір таптырмайтын ??рал. Ойын ар?ылы бала ?мірден к?птеген м?ліметтер алады, білім алады, нашар о?итын о?ушыларды? ?здері де ойын?а араласып саба??а ынтасы артады. О?ушыны? тілін дамытуда, с?йлеу м?дениеті мен ой ?рісін, д?ниетанымын жетілдіруде сюжетті р?лді ойындар тиімді н?тиже береді. Саба?та о?ушыны? р?лдік ойындарды ойнау барысында іс -?рекеті ?леуметтік сипат алады. Сыныпта?ы ?з жолдастарыны? алдында с?йлеп т?р?ан о?ушы ?зін шешенге, батыр?а те?еп, кейіпкерді? жа?сы ?асиеттерін бойына сі?іреді. Мысалы : «Б?лб?л мен то?ылда?» мысалы бойынша р?лдік ойын ойнаттым. Сынып о?ушыларын 2топ?а б?лдім. ?ай топты? о?ушылары р?лін жа?сы ойнап, топ?а берілген тапсырманы д?рыс орындаса, сол топ же?іске жетеді.Ал?аш?ы болып 2-ші топ о?ушылары шы?ты. Бір о?ушы автор с?зін о?ып т?рды. То?ылда? р?лін ойнап шы??ан Н?рс?лтан то?ылда? секілді то?ылдатып келеді. Ойынны? ережесі бойынша р?лде ойнап т?р?ан о?ушыны? нені? р?лінде ойнап т?р?анын табу ?ажет. Осылайша барлы? ??старды? ?имыл ?оз?алысын айнытпай салып шы?ты. Б?ндай ойындар?а математика саба?ында «Сатушы», «Кітапханада»т.б ойындарды ойнату?а болады. О?ушыларды? ойлау ?абілетін дамыту?а арнал?ан логикалы? ойынны? бір т?рі ойын жатты?улар.Ол о?ушыларды? белгілі бір ?абілетін жетілдіруге ба?ыттал?ан. «С?зж?мба?», «Ребус», «?й?асын тап» ойындары ар?ылы балаларды? білсем деген ??ымы артады. Ребустар шешуді? баланы? ой ?ш?ырлы?ын дамыту?а ?сері мол. Саба? ?стінде ребустарды ?немі пайдаланып отырамын, сонымен бірге ?йге ойдан ребустар, с?зж?мба?тар ??растырып келуді тапсырамын. О?ушыны? ізденушілік ?абілетімен бірге белсенділігі артады. Баланы ?ш?ыр ой?а, тап?ырлы??а жетелейтін ж?мба?тарды ?р саба? сайын ж?йелі пайдаланып отырамын. Саба?та ж?мба?тарды жат?а айт?ызуды? ?зі тілін жатты?тырады. Сондай а? жат?а жазуда есте са?тау ?абілетін дамытады. Ж?мба? шешу ойынын жарыс т?рінде ?ткізуге болады. Ж?мба? ойыны балаларды? ?здігінен ойлауына м?мкіндік жасайды, оларды дерексіз ойлаудан на?тылы ойлау?а жетелей т?седі.

« ?имыл –?оз?алыс» ойыны белгілі бір іс-?рекеттен т?рады. Б?л ойын о?ушыны? ?мірге деген к?з?арасын ?алыптастырады. Мысалы: « Кім керек?»,»К??ілді поезд», «Мысы? пен тыш?ан», « ?з орны?ды тап», математика саба?ында к?п пайдаланатын, ?сіресе к?бейту кестесін еске т?сіру ма?сатында ?олданылатын ойынны? т?рі « ?алт етпе ?а?ып ал, жауабын тауып ал!» б?л ойын балаларды тез ойлау?а, к?бейту кестесін жылдам жаттау?а септігін тигізеді.

Дидактикалы? ойындар?а саба? материалын тере?детуге ж?не бекітуге арнал?ан ойындар жатады. О?ушылар дидактикалы? ойын кезінде саба? мазм?нында?ы о?и?аны ??гімелейді. Дидактикалы? ойындарда баланы? с?йлеу, есте са?тау, ойлау ?абілеттері дамиды. Б?л ойындарды? ережесі балаларды? т?сінуіне о?ай ?арапайым, ?рі ?ыс?а болу керек. Саба?та ойын т?рлерін ретсіз, ?рі жиі ?олдану о?ушыларды жалы?тырады. Дидактикалы? ойындарды? ыр?а?ын са?тау м??алімні? шеберлігін танытады. Б?ндай ойындарды саба?та т?рлі ?діс–т?сілдермен ?ызы?ты, ?рі мазм?нды ?ткізу ?шін ?сіресе балаларды? ерекшелігіне баса зейін аударып, саба? кезе?дерін бір –бірімен логикалы? байланыс?а ??рып, ?зара бірін-бірі дамытып, толы?тырып отыратындай етіп ?йымдастырып байланыстырып с?йлеуге мынандай ойындар пайдалану?а болады.Мысалы: «Балы? аулау», «Кірпіге к?мек», «Б?йге», «?арлы?ашты? тапсырмасы», «?айда ?седі?», «Жемістер жинау» ойындары. Сонымен ?атар математика саба?ында ойынды пайдалану м?мкіндігі ?те к?п. Оларды ?олдану ретіне ?арай т?рлендіріп ?ткізуге болады. Сан аралас ма?ал м?телдерді о?ытамын. Б?л ?діс о?ушыларды ?ыра?ылы??а, тап?ырлы??а т?рбиелейді. Дидактикалы? ойын барысында есте са?тау, к?ру, сезіну, ?абылдау, ойлау, с?йлеу процестері дамып, заттарды пішініне, т?сіне к?леміне ?арай іріктеуге, ?р т?рлі ?имылдарды орындау?а ?йренеді.

Мен, саба?та ?немі ойын т?рлерін пайдалану тиімді де, жа?сы н?тижеге жеткізетінін бай?адым. Ойын – балалар ?шін о?у да е?бек те. ?андай ойын болмасын баланы бір н?рсеге ?йретеді. Ойын балаларды? досты? сезімін оятып, бір-біріне ?ам?орлы?ы, ?жымды? бірлігі ны?аяды. Ойын ар?ылы баланы жа?сылы??а, ?айырымдылы??а,ізгілікке ?дептілікке т?рбиелеуге болады. Ойынны? негізгі ма?саты – баланы ?ызы?тыра отырып білімді ме?герту болса, м??алімні? міндеті – сол ойын т?рлерін пайдалана отырып, о?ушыларды ?здігімен ж?мыс істей білуге, ой белсенділігі мен тіл байлы?ын арттыра т?суге т?рлі да?ды мен шеберлікті ме?гертуге ?ол жеткізу. Осындай ойындар?а белсенді ?атынасып, ?азір жетістіктерімен танылып ж?рген ш?кірттерім Нас?рлла Ділназ,Сапар?али?лы Н?рс?лтан,Айжанова Аяулым,Совет Дарын. Бастауыш сынып о?ушыларыны? о?у ?рдісінде ойын т?рлерін пайдалану біріншіден о?ушыларды? білімін берік ме?герту ??ралы болса, екіншіден балаларды? саба??а деген ?ызы?ушылы?ын белсенділігін арттырып сапасын к?теру болып табылады. ?зімні? о?ытып отыр?ан сыныбымда 2011жылы 61%, 2012жылы 68%,2013жылы 71% о?у сапасын к?рсетті.Н?тижесінде:Тіл байлы?ы артады. Ойлау ?абілеті дамиды.Білім алады. Нашар о?ушыларды? саба??а ынтасы артады. Психикасына сапалы ?згерістер ?келеді. Мінез ??л?ы ?алыптасады. Таным ?абілеті артады. Ойынды ?йымдастыру м??алімні? к?сіби шеберлігі мен шы?армашылы? ізденісіне тікелей байланысты. Бала ойын ?стінде білімді игеріп жат?анын, ал о?у ?рдісіні? ойын?а ?алай ?ласып кеткенін а??армай ?алу?а тиіс. Сонда ?ана ойын мен о?у таби?и ?йлесімді болып, п?ндік білім, білік ж?не да?дыны игеруге толы? ы?пал жасайды. ?р ?стаз о?у- т?рбие ж?мысына шы?армашылы?пен ?арап, жа?а заман талабына сай, озы? ?лтты? д?ст?р рухында т?рбиелеп, саба?ты т?рлендіру ма?сатында о?ытуды? т?рлі ?діс-т?сілдерін пайдаланса, игі н?тижеге жетері с?зсіз.

Ана тілі мен ?аза? тілі саба?тарында «Жал?астыр»,

 «?й?асын тап» ойын т?рлерін ?олдану о?ушыларды? саба??а деген ынтасын арттырады.

Шай ішетін кеше

Сатып алды?. (кесе)

?орыта келгенде, жо?арыда атал?ан технологияны д?рыс, орынды, шеберлікпен ?олдана білсек, ?лкен н?тижеге жетуге болады ж?не жо?ары дидактикалы? жетістіктерді бай?ау?а болады.Бізді? ?ткізген саба?ымыз о?ушылар?а ?ызы?ты болып оларды жалы?тырмауы ?ажет. ?ызы?тырар ?стаз болса, ?ызы?пайтын ш?кірт жо? деп с?зімді ая?та?ым келеді.

Пайдаланыл?ан ?дебиеттер:

1. Ж.Аймауытов Психология.Алматы. 1995 -78 б

2. С.Ахметов «Бастауыш сыныптарда білім беруді? тиімділігін арттыру жолдары.» Алматы «Рауан» 1994 ж. 63-б

3. Р.Б.Н?ртазина, А. Д Сейсенова. «Мен о?имын,ойнаймын ойлаймын!» 1,2 кітаптары. «Арман» баспасы. 2003 26-б

4. С.Рахметова ?аза? тілін о?ыту ?дістемесі.-А,2003.-135-бет

5. Е.Са?ынды?ов ?лтты? ойындарды о?у-т?рбие ісінде пайдалану Алматы «Рауан»1993ж

6. К.Д.Ушинский «Та?дамалы шы?армалары» V том 54-б

7. журнал «Педагогика жаршысы»№4,№3 2010ж,

8.журнал « 12 жылды? білім» №4, 2006ж

Просмотр содержимого документа
«Баяндама: Ойын ар?ылы бастауыш сынып о?ушыларыны? ойлау ?абілетін дамыту.»

ОЙЫН АРҚЫЛЫ БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ОЙЛАУ ҚАБІЛЕТІН ДАМЫТУ.

Әрбір ұстаздың мақсаты - сабақ сапасын көтеру, түрлерін жетілдіру, сабаққа оқушының қызығушылығын арттыру. Сондай - ақ бүгінгі таңда елімізде оқыту мазмұны жаңартылып, сабақтарда озық технологияларды қолданудамыз. Сондай технологияның бір түрі - «Ойын арқылы оқыту» технологиясы..«Егеменді еліміздің тірегі – білімді ұрпақ» десек, білімнің негізі бастауышта қаланатыны белгілі. Бастауыш сыныптағы әртүрлі пәндер оқушы білімін дамытып, танымдық қабілетін сомдауға үлкен үлес қосады. Балаларды оқытуда және тәрбиелеуде ойынның ролі педагогикада бұрын да, қазір де қарастырылып келеді.

Алдыңғы қатарлы педагогтардың бәрі де ойынды нағыз керекті және маңызды іс - әрекет деп түсінеді.

Оқу процесінде ойын технологиясын қолдану оқушының оқудағы танымдық іс-әрекетін және қалыпсыз жағдайларда өз білімін қолдануға мүмкіндік береді. Ойын технологиясы арқылы мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартында мәлімдеген құзіреттіліктерді оқушы бойында қалыптастыру міндеттерін шешеді. Қазіргі білім беру мазмұнындағы осы өзгерістердің барлығы оқытудың негізгі мақсаты ретінде пәндік білім-білік дағдыларды қалыптастырудың жалпы оқу біліктерін қалыптастыруға ден қою. Өзіндік оқу әрекеттерін дамыту бағалау жүйесінде өзгерістердің енгізілуін көздейді. Бастауыш сынып оқушыларын оқыту кезінде ерекше орынды ойын алады. Ойын бұл жерде оқыту әдісі ретінде жүреді. Бұл жастағы балалардың ойынға қызығушылығы басым, мінез- құлқында еріктілік жеткіліксіз, алдында кездескен мысалдарды шешуге практикалық тұрғыдан қарайды. Сондықтан да біз өз сабақтарымызда ойын әдістерін көптеп қолданамыз.

Ойын балалар үшін оқу да, еңбек те болып табылады. Ойын – айналадағы дүниені тану тәсілі. Ойын балаларға өмірде кездескен қиыншылықтарды жеңудің жолын үйретіп қана қоймайды, ұйымдастырушылық қабілетін қалыптастырады. А. С. Макаренко: «Ойын - балалар өмірінде өте маңызы зор нәрсе, үлкендердің қайраткерлігі, жұмысы, қызметі қандай маңызды болса, балалардың ойыны да сондай маңызды. Ойында бала қандай болса, өскен кезде жұмыста да, көбінесе, сондай болады. Сондықтан болашақ қайраткер, ең алдымен, тәрбиені ойын арқылы алады,»- деп балалар ойынын жоғары бағалаған.

Ойынға қойылатын әдістемелік талаптар:

- Ойынның мақсаты нақты және керекті көрнекіліктер мен материалдар күн ілгері дайындалып, оңтайлы жерге қою.

- Ойынға кірісер алдында оның жүргізілу тәртібін оқушыларға әбден түсіндіру.

- Ойынға сыныптағы оқушылардың түгел қатысуын қамтамасыз ету.

- Ойын үстінде шешім қабылдай білуіне, ойлана білуіне жетелеу.

- Ойын түрлерін бағдарламаға сай іріктеп алу.

- Ойынды баланың жас ерекшелігіне қарай түрлендіріп пайдалану.

- Қарапайым ойыннан қиын ойынға көшу.

- Міндетті түрде ойынның қорытындысын жариялау қажет.

Өз іс-тәжірибемде өтетін сабақтарым көрнекіліксіз, ойынсыз өткен емес. Қай сабақ, қай тақырыпқа болмасын тиімді көрнекілік, ойынды ойластырып, алдын ала дайындалуға тырысамын. Ойынмен өткен сабақ қызықты өтіп тақырыпты жеңіл игеріп, оңай еске сақтайды, оқуға деген қызығушылығы, ынтасы арта түседі. Қазіргі кездегі қолданылып жүрген жаңа технологиялар «Сын тұрғысынан ойлау» бағдарламасының кейбір элементтерін сабақта қолданып жүрмін және «Ойын арқылы оқыту» технологиясында қолдануды дұрыс көремін. Бірінші сынып оқушыларын оқуға тек ойынмен ғана қызықтыруға болады. Ойын ойды қозғайды. «Баланың ойынын тыйғаның – ойлауын тыйғаның» деген қағида бекер айтылмаған. Қазақ халқының ұлы ақыны А. Құнанбаев: «Ойын ойнап ән салмай, өсер бала бола ма?»-деп айтқандай, бала өмірінде ойын ерекше орын алады. Ойын арқылы оқушының білім алуға, оқуға қызығушылығы артады. Ойын – адамның өмір танымының алғашқы қадамы. Сондықтан ойын арқылы балалар өмірден көптеген мәліметтер алып, білімін жетілдіреді. Ойын бір қарағанда қарапайым құбылыс не іс әрекет іспетті.

Ойынның да өзіне тән мотивтері болады. Мысалы мазмұндық, рөлдік ойындар баланың зейінін, есін, ойлауын, қиялын қалыптастыруда зор маңыз атқарады. Ойын әсері арқылы бала өз қасиетін қалай қанағаттандыра алатынын, қандай қабілеті бар екенін байқап көреді. Ал, ақыл-ой ойындарында белгілі бір ережелерді сақтап ойнайды. Ол ойындар баланың тапқырлығын, байқағыштығын, зейінділігін арттыруы мен қатар, ерік сезім түрлерін де дамытады. Қызығу – танымдық іс-әрекеттің қозғаушы күші. Оқушының қызығу жәрдемімен оқып-үйрену барысында қабілеті ашылып, дарыны ұшталады, өз күшіне мүмкіндігіне сенімі артады, кісілігі қалыптасып дара тұлғалық сипаттарға ие бола бастайды. Қызығуды туғызу үшін ойын түрлерін пайдаланудың орны бөлек. Тиімді қолданылған ойын түрлері мұғалімнің түсіндіріп отырған материалдарын оқушылардың зор ынтамен тыңдап, берік меңгеруіне көмектеседі. Өйткені төменгі сыныптағы оқушылардың аңсары сабақтан гөрі ойынға қызығушылығы артып тұрады. Қызықты ойын түрлерінен кейін олар тез сергіп, тапсырманы ықыластана әрі сапалы орындайтын болады. Ойындар барлық сыныптарда қолданылады. Ойын түрлерінің материалдары сабактың тақырыбы мен мазмұнына неғұрлым сәйкес алынса, оның танымдық, тәрбиелік маңызы да арта түседі. Оны тиімді пайдалану сабақтың әсерлігін, тартымдылығын күшейтеді, оқушылардың сабаққа ынтасы мен қызығушылығын арттырады. Тіл дамыту бойынша пайдаланылған ойындар баланың сөздік қорын молайтуға, әрбір сөзді еркін, өз мағынасында қолдануға тез, жылдам сөйлеуге жаттықтыруға бірден-бір таптырмайтын құрал екендігі даусыз. Сөздерді дыбысқа талдау, сөз құрастыру жұмыстарына жаңашыл педагог Амоношвилидің ойын тәсілін пайдаландым.Ізденімдік ойындар – оқушыларды ізденімпаздыққа белгісізді табуға құштарлыққа үйрететін дидактикалық ойындардың бір түрі. Сабақ барысында ойындарды кірістіре оқыту сабаққа белсенділігін арттырады. Оқушыларға қазақ тілі дыбыс жүйесінің өзіндік белгілерін саралап танытуда, олардың фонетикалық біліктері мен білімдерін тәжірибеде қолдануда Ізденімдік ойындардың қызметі ерекше. Мысалы: «Дауыссыз дыбыстар» тақырыбын өткенде төмендегідей ізденімдік ойындарды өткізу оң нәтижеге қол жеткізеді.«Сөзді тап» ойыны. Ойын мақсаты: Оқушыларға дауыссыз дыбыстардың өзіндік ерекшеліктерін ұғындыру, олардың сабаққа қызығушылығын ояту, шығармашылық қабілетінжетілдіру. Қазақ тілі сабақтарында қолданылатын ойындарды көркем әдебиеттермен ұштастыру жұмыстары да оқушыларды тәрбиелеуде маңызы зор. Көркем әдебиеттерді оқу арқылы оқушылардың эстетикалық, адамгершілік қасиеттері дамиды. Шығармадағы кейіпкерлерді тану барысында жақсы істерге ұмтылады. Мысалы: сабақта жұмбақ ойындарды көбірек пайдалану өте тиімді, олар оқушының ой -өрісін кеңейтуге, өз бетімен ойланып, заттар мен құбылыстардың сипатталуына баламасына қарай олардың атын табуға, сөздік қорын молайтуға үлкен септігін тигізеді. Ойын бала табиғатымен егіз. Өйткені, бала ойынсыз өспек емес, жан-жақты дамымақ емес.

Мектеп табалдырығынан алғаш аттаған балаларға ана тілін оқытудың тиімді әдістеріне ерекше мән берілуге тиіс. Ана тілі сабақтарында ойынды ұтымды пайдалану сондай әдістерге жатады. Оқушылардың кейбір әріптерге, әсіресе « Р», «Л», «С», «Ң» дыбыстарына тілдері еркін келе бермейді. Бұл жерде жаңылтпаш ойындарын пайдаланудың мәні зор. Ойын арқылы оқу процесін жандандырып, сабақтың сапасын арттыруға толық мүмкіншілік бар. Баланың сөздік қорын молайтып, сөзді еркін, өз мағынасында қолдануға тез жылдам сөйлеуге жаттықтыруға ойын-бірден- бір таптырмайтын құрал. Ойын арқылы бала өмірден көптеген мәліметтер алады, білім алады, нашар оқитын оқушылардың өздері де ойынға араласып сабаққа ынтасы артады. Оқушының тілін дамытуда , сөйлеу мәдениеті мен ой өрісін , дүниетанымын жетілдіруде сюжетті рөлді ойындар тиімді нәтиже береді. Сабақта оқушының рөлдік ойындарды ойнау барысында іс -әрекеті әлеуметтік сипат алады. Сыныптағы өз жолдастарының алдында сөйлеп тұрған оқушы өзін шешенге, батырға теңеп, кейіпкердің жақсы қасиеттерін бойына сіңіреді. Мысалы : «Бұлбұл мен тоқылдақ» мысалы бойынша рөлдік ойын ойнаттым. Сынып оқушыларын 2топқа бөлдім . Қай топтың оқушылары рөлін жақсы ойнап , топқа берілген тапсырманы дұрыс орындаса , сол топ жеңіске жетеді .Алғашқы болып 2-ші топ оқушылары шықты. Бір оқушы автор сөзін оқып тұрды. Тоқылдақ рөлін ойнап шыққан Нұрсұлтан тоқылдақ секілді тоқылдатып келеді. Ойынның ережесі бойынша рөлде ойнап тұрған оқушының ненің рөлінде ойнап тұрғанын табу қажет. Осылайша барлық құстардың қимыл қозғалысын айнытпай салып шықты. Бұндай ойындарға математика сабағында «Сатушы», «Кітапханада»т .б ойындарды ойнатуға болады . Оқушылардың ойлау қабілетін дамытуға арналған логикалық ойынның бір түрі ойын жаттығулар.Ол оқушылардың белгілі бір қабілетін жетілдіруге бағытталған. «Сөзжұмбақ», «Ребус», «Ұйқасын тап» ойындары арқылы балалардың білсем деген ұғымы артады. Ребустар шешудің баланың ой ұшқырлығын дамытуға әсері мол. Сабақ үстінде ребустарды үнемі пайдаланып отырамын, сонымен бірге үйге ойдан ребустар, сөзжұмбақтар құрастырып келуді тапсырамын. Оқушының ізденушілік қабілетімен бірге белсенділігі артады. Баланы ұшқыр ойға, тапқырлыққа жетелейтін жұмбақтарды әр сабақ сайын жүйелі пайдаланып отырамын. Сабақта жұмбақтарды жатқа айтқызудың өзі тілін жаттықтырады. Сондай ақ жатқа жазуда есте сақтау қабілетін дамытады. Жұмбақ шешу ойынын жарыс түрінде өткізуге болады. Жұмбақ ойыны балалардың өздігінен ойлауына мүмкіндік жасайды, оларды дерексіз ойлаудан нақтылы ойлауға жетелей түседі.

« Қимыл –қозғалыс» ойыны белгілі бір іс-әрекеттен тұрады. Бұл ойын оқушының өмірге деген көзқарасын қалыптастырады. Мысалы: « Кім керек?»,»Көңілді поезд», «Мысық пен тышқан», « Өз орныңды тап», математика сабағында көп пайдаланатын, әсіресе көбейту кестесін еске түсіру мақсатында қолданылатын ойынның түрі « Қалт етпе қағып ал, жауабын тауып ал!» бұл ойын балаларды тез ойлауға, көбейту кестесін жылдам жаттауға септігін тигізеді.

Дидактикалық ойындарға сабақ материалын тереңдетуге және бекітуге арналған ойындар жатады. Оқушылар дидактикалық ойын кезінде сабақ мазмұнындағы оқиғаны әңгімелейді. Дидактикалық ойындарда баланың сөйлеу, есте сақтау, ойлау қабілеттері дамиды. Бұл ойындардың ережесі балалардың түсінуіне оңай қарапайым, әрі қысқа болу керек. Сабақта ойын түрлерін ретсіз, әрі жиі қолдану оқушыларды жалықтырады. Дидактикалық ойындардың ырғағын сақтау мұғалімнің шеберлігін танытады. Бұндай ойындарды сабақта түрлі әдіс–тәсілдермен қызықты, әрі мазмұнды өткізу үшін әсіресе балалардың ерекшелігіне баса зейін аударып, сабақ кезеңдерін бір –бірімен логикалық байланысқа құрып, өзара бірін-бірі дамытып, толықтырып отыратындай етіп ұйымдастырып байланыстырып сөйлеуге мынандай ойындар пайдалануға болады.Мысалы: «Балық аулау», «Кірпіге көмек», «Бәйге», «Қарлығаштың тапсырмасы», «Қайда өседі?», «Жемістер жинау» ойындары. Сонымен қатар математика сабағында ойынды пайдалану мүмкіндігі өте көп. Оларды қолдану ретіне қарай түрлендіріп өткізуге болады. Сан аралас мақал мәтелдерді оқытамын. Бұл әдіс оқушыларды қырағылыққа, тапқырлыққа тәрбиелейді. Дидактикалық ойын барысында есте сақтау, көру, сезіну, қабылдау, ойлау, сөйлеу процестері дамып, заттарды пішініне, түсіне көлеміне қарай іріктеуге, әр түрлі қимылдарды орындауға үйренеді.

Мен, сабақта үнемі ойын түрлерін пайдалану тиімді де, жақсы нәтижеге жеткізетінін байқадым. Ойын – балалар үшін оқу да еңбек те. Қандай ойын болмасын баланы бір нәрсеге үйретеді. Ойын балалардың достық сезімін оятып, бір-біріне қамқорлығы, ұжымдық бірлігі нығаяды. Ойын арқылы баланы жақсылыққа, қайырымдылыққа,ізгілікке әдептілікке тәрбиелеуге болады. Ойынның негізгі мақсаты – баланы қызықтыра отырып білімді меңгерту болса, мұғалімнің міндеті – сол ойын түрлерін пайдалана отырып, оқушыларды өздігімен жұмыс істей білуге, ой белсенділігі мен тіл байлығын арттыра түсуге түрлі дағды мен шеберлікті меңгертуге қол жеткізу. Осындай ойындарға белсенді қатынасып, қазір жетістіктерімен танылып жүрген шәкірттерім Насұрлла Ділназ,Сапарғалиұлы Нұрсұлтан,Айжанова Аяулым,Совет Дарын. Бастауыш сынып оқушыларының оқу үрдісінде ойын түрлерін пайдалану біріншіден оқушылардың білімін берік меңгерту құралы болса, екіншіден балалардың сабаққа деген қызығушылығын белсенділігін арттырып сапасын көтеру болып табылады. Өзімнің оқытып отырған сыныбымда 2011жылы 61% , 2012жылы 68%,2013жылы 71% оқу сапасын көрсетті.Нәтижесінде:Тіл байлығы артады. Ойлау қабілеті дамиды.Білім алады. Нашар оқушылардың сабаққа ынтасы артады. Психикасына сапалы өзгерістер әкеледі. Мінез құлқы қалыптасады. Таным қабілеті артады. Ойынды ұйымдастыру мұғалімнің кәсіби шеберлігі мен шығармашылық ізденісіне тікелей байланысты. Бала ойын үстінде білімді игеріп жатқанын, ал оқу үрдісінің ойынға қалай ұласып кеткенін аңғармай қалуға тиіс. Сонда ғана ойын мен оқу табиғи үйлесімді болып, пәндік білім, білік және дағдыны игеруге толық ықпал жасайды. Әр ұстаз оқу- тәрбие жұмысына шығармашылықпен қарап, жаңа заман талабына сай, озық ұлттық дәстүр рухында тәрбиелеп, сабақты түрлендіру мақсатында оқытудың түрлі әдіс-тәсілдерін пайдаланса, игі нәтижеге жетері сөзсіз.

Ана тілі мен қазақ тілі сабақтарында «Жалғастыр»,

«Ұйқасын тап» ойын түрлерін қолдану оқушылардың сабаққа деген ынтасын арттырады.

Шай ішетін кеше

Сатып алдық ... (кесе)

Қорыта келгенде, жоғарыда аталған технологияны дұрыс, орынды, шеберлікпен қолдана білсек, үлкен нәтижеге жетуге болады және жоғары дидактикалық жетістіктерді байқауға болады.Біздің өткізген сабағымыз оқушыларға қызықты болып оларды жалықтырмауы қажет. Қызықтырар ұстаз болса, қызықпайтын шәкірт жоқ деп сөзімді аяқтағым келеді.

Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Ж.Аймауытов Психология .Алматы. 1995 -78 б

2. С.Ахметов «Бастауыш сыныптарда білім берудің тиімділігін арттыру жолдары.» Алматы «Рауан» 1994 ж. 63-б

3 . Р.Б.Нұртазина, А. Д Сейсенова. «Мен оқимын ,ойнаймын ойлаймын!» 1,2 кітаптары . «Арман» баспасы. 2003 26-б

4. С.Рахметова Қазақ тілін оқыту әдістемесі.-А,2003.-135-бет

5. Е.Сағындықов Ұлттық ойындарды оқу-тәрбие ісінде пайдалану Алматы «Рауан»1993ж

6. К.Д.Ушинский «Таңдамалы шығармалары» V том 54-б

7. журнал «Педагогика жаршысы»№4 ,№3 2010ж,

8.журнал « 12 жылдық білім» №4, 2006ж

Өнер – білім бар жұрттар (ойын сабақ)

Ойын технологиялары қолданылған сабақ.

Ойын – сабақ.

«Өнер – білім бар жұрттар!»

Сабақтың тақырыбы: қимыл – қозғалыс қасиеттерін кешенді дамыту

Сабақтың мақсаты: оқушылардың қимыл – қозғалыс қасиеттерін бағалау

Міндеттері:

дидактикалық:

• Оқушылардың теориялық білімдерін тексеру;

• Жаттығуларды «Қара жорға» би элементтері арқылы бекіту.

• Оқушылардың жаттығуларды және ойын тапсырмасын орындауын тексеру.

дамыту:

• Оқушылардың логикалық ойлау қабілеттерін жетілдіру.

• Жаттығуларды орындауға шығармашылық тұрғыдағы көзқарасын дамыту.

тәрбиелік:

• достық көмекке, ұжымдық демеуге тәрбиелеу.

сауықтыру: жаттығуларды орындау кезінде дұрыс тыныс алуға үйрету ойнату:

• Ойын кезінде барлық сынақтардан өтуге.

Сабақтың типі: оқушылардың білімі мен дағдыларын тексеру сабағы.

Сабақтың түрі: ойын - сабақ.

Оқушылардың жасы: 2 сынып.

Сабақтың соңында оқушылардың білетіні:

• Сұрақ – викториналардың жауабын.

• «Күзетші мен Ақбақай және қояндар», «Жарық доп» ойындарының тәртібін.

• Әр өнердің болашақта кәсіп болатынын.

Істей алатыны:

• Жаңа, күрделі жаттығуларды орындай алады.

Ойын кезіндегі оқушылардың рөлі, (объект имитации в игре). Оқушылар сабақ барысында жайлауға көшкен ауылдарға ерулік айтушы қонақтар рөлін ойнайды. Қонақтар жайлы жылжып басқа өнерлі ауылдардың үстін басып өтеді. Осы кезде салт – дәстүр бойынша қонақ кәдесін, яғни ауыл иелерінің талаптарын орындап, өз өнерлерін, жан – жақты білімдерін көрсетеді.

Дайындық кезеңі.

Сабақ алдында дайындап, атқарылатын істер:

Құралдар: доптар, қадақтар,, ағаш аттар, су сорғыштар, жеміс муляждары, қазандар, ыдыстар.

Ілетіндер: ауыл атаулары, бекеттер.

Дайындау: сұрақ карталарын, «Қаражорға» биінің мелодиясы

Сабақты ұйымдастыру.

Сынып оқушылары қонақтар рөлін ойнайды.

Бағалау жүйесі.

Сабақ барысында әр топ ұпай жинайды. Ұпай, әрбір дұрыс айтылған жауапқа және дұрыс орындалған тапсырмаларға беріледі.

«Күзетші мен Ақбақай және қояндар»

Оқушылар ішінен Күзетші мен Ақбақай (ит) тағайындалады. Қалған оқушылар қояндар. Залдың бір бөлігі қояндардың іні, екіншісі бақша болып белгіленеді. Бақшаның сыртында Күзетшінің үйі орналасқан. Залдың ортасынан 40 - 60 см биіктікте жіп тартылып, қорған белгіленеді. Қояндар өз інінде, ал Күзетші мен Ақбақай өз үйінде болады. Мұғалімнің белгісімен, қояндар қоғаннан өтіп, бақшадағы жемістерді жей бастайды, бақша ішінде қос аяқтап секіріп қозғалуы тиіс. Мұғалімнің кезекті белгісімен Күзетші қояндарды атады (үш рет алақанын соғады), сол кезде қояндар жіпке тимей (жіптің астынан) өтіп, індеріне қашуы тиіс. Алақанның үшінші соғысы болғанда Ақбақай кешігіп өте алмаған қояндарды қабады (қолымен соғуы керек). Ұсталған қояндар орындарында қалады. Қорғаннан өткен қояндарды қууға болмайды. Ұсталған қояндар қолдарын көтеріп, мұғалім олардың санын белгілейді. Одан кейін ол қояндар қайта ойынға қосылады. Ойын қайта басталады. Күзетші мен Ақбақайды қайта тағайындаған дұрыс. Тағайындау барысында санамақтарды қолданған жөн.

«Жарық доп»

Бірінші қатардағы оқушылар жарық «доптарды» бейнелейді, екінші қатардың ойыншылары «насосты» бейнелейді. Жарық доп бейнесіндегі оқушылардың аяқтары тізеден бүгіліп, қол, дене мүшелері босаңсып, бастарын салбыратып тұрады. Насос бейнесіндегілер үрлей бастайды. Үрлеген кезде “с - с - с” деген дыбыстар білдіреді. Ауа барған сайын «доптар» үрлене бастайды: біртіндеп денелерін түзеп, бастарын көтеріп, екі ұрттарына ауа алады. Әбден үрленген (түзелген) кезде «доптар» жарылып “ш - ш - ш” деген дыбыспен дем шығарады, денелері босап қайта бастапқы қалпына келеді.

«Ұстаздар» ауылының тапсырмасы

Әр топқа әр түрлі мультфильм кейіпкерінің қиындылары:

топ оқушылары кезекпен барып кейіпкер бейнесін құрауы керек.

«Билер» ауылының сұрақтары

1. Тазалық ненің кепілі? денсаулық

2. Бойыңды сергек ұстау үшін не істеу керек? жаттығулар

3. Бес тас ойыны немен ойналады? асықтармен

4. Денсаулық – зор...........? байлық

5. Шылым шегуге қай жастан рұқсат етілген? мүлде болмайды

6. Жылқының баласын қалай атайды? құлын

7. Баласына ең жақын адам кім? Ата – анасы.





Оңтүстік Қазақстан облысы

Сарыағаш ауданы

73 Ө.Жәнібеков атындағы мектеп-гимназия

коммуналдық мемлекеттік мекемесі













Шығармашылық жұмыс:

ОЙЫН АРҚЫЛЫ БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ОЙЛАУ ҚАБІЛЕТІН ДАМЫТУ.



Бастауыш сынып мұғалімі: Эркабаева Г.













2015-2016 оқу жылы

Абай ауылы


Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Начальные классы

Категория: Мероприятия

Целевая аудитория: 1 класс.
Урок соответствует ФГОС

Скачать
Баяндама: Ойын ар?ылы бастауыш сынып о?ушыларыны? ойлау ?абілетін дамыту.

Автор: Эркабаева Гаухар Абдимуталовна

Дата: 17.11.2015

Номер свидетельства: 254669

ПОЛУЧИТЕ БЕСПЛАТНО!!!
Личный сайт учителя
Получите в подарок сайт учителя


Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства