kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Таби?ат ж?не музыка

Нажмите, чтобы узнать подробности

                   ТАБИ?АТ Ж?НЕ МУЗЫКА

  ?йретілетін ?н. «Таби?ат - ?німіз» С.?арапаев.

  Саба?ты? ма?саты:

  1. < > о?ушыларды? музыкалы? сауатын ашу, олар?а ?н- к?йді ты?дату ар?ылы музыканы сезінуге, т?сінуге баулу. Та?ырыпты ?з м?нінде ??гімелеп, музыкамен байланыстырып жеткізу.< > айналамызда?ы ?орша?ан ?ажап таби?атты бейнелей отырып, оларды? к?з?арасын,??ымын таби?атты аялау?а, баптау?а т?рбиелеу.< >

    ?ткен саба?ты, ?й тапсырмены с?рау;

  2. Жа?а саба?.(Таби?ат?а саяхат)

  3. К?й ты?дау, ?н айту;

  4. Сергіту с?ті;

  5. ?н ?йрету;

  6. С?зж?мба? шешу;

  7. Жа?а та?ырыпты ?орытындылау;

  8. ?йге тапсырма;

    Саба?ты? барысы:

  9. < >

    ?й тапсырмасын с?рау;

    а) ?ділетсіздік, те?сіздікке ?арсы шы?арыл?ан ?ндер мен к?йлер;

    ?) Жаяу М?са ?мірін с?рау;

    б) «А? сиса», Жаяу М?саны? ?нін жат?а с?рау.

    в) ?ділетсіздікке ?арсы шы?арыл?ан ?андай к?йлерді білесі?дер? (??рман?азы «Не кричи, не шуми»)

    - Сонымен ?ткен саба?та біздер ата- бабаларымызды? ?мір с?рген, б?рын?ы бай, кедей деп б?лінген заманда?ы, ?нші- к?йшілерді? м?расымен танысты?. Жаяу М?са, А?ан сері мен Біржан сал баста?ан ?ншілер тобы ?ріден келе жат?ан д?ст?рін дамытып, ?аза? музыкасыны? мазм?ны мен т?ріне. Орындаушылы? ?неріне к?птеген жа?алы?тар енгізді.

      Жа?а саба?.

           -Балалар, мына суреттерге назар аудары?дар. Не бейнеленген? (дала, ауыл, я?ни бізді ?орша?ан таби?ат)

           - Музыка неше жанр?а (т?рге) б?лінеді? (3 жанр, ?н, би, марш). Ендеше б?гінгі ?тетін саба?ымыз да осы жанрлар т??ірегінде болма?.

           - Бізді ?орша?ан таби?ат ?андай тамаша! К?з алдары?а елестеті?дерші; дала, тау етегі, к?корай к?к шал?ын, а?ып жат?ан б?ла?, алыстан а?арындап киіз ?йлер к?рінеді. Осы бір к?ріністі суретшілер немен бейнелейді? (т?рлі бояумен) Ал а?ын- жазушылар ше? (?ле?, ??гімемен)

          - Д?рыс. Ал композиторлар осы к?рінісі ?алай суреттейді деп ойлайсы?дар? (дыбыспен, ?нмен, музыкамен)

           - Біз б?гінгі саба?та саяхат?а шы?айы?.

         - Саяхат?а немен шы??ылары? келеді? (автобус, самолет,ат)

           - Балалар алыста бір ауыл к?рінеді. Б?л кімні? ауылы болды екен? Танисы?дар ма, мына алдары?да ?олына домбыра ?стап, сендерді к?тіп т?р?ан кім? (??рман?азы) Демек б?л ??рман?азы атамызды? ауылы болды. Ол кім? ?андай к?йлерін білесі?дер? («Сарыар?а», «Балбырауын», «Адай», т.б.

        - ??рман?азы- к?йші композитор. Ол да таби?атты жырла?ан. ?азір ??рман?азы атында Алматыда консерватория, ?лт аспаптар оркестрі бар. Оны ?  йымдастырушы кім? (Ахмет Ж?банов). Б?л оркестр – шет елдерде де ?нер к?рсеткен ?лкен ?жым. Ол ?зіні? концертін ??рман?азыны? «Сарыар?а» к?йімен ашады. Сонымен:

    а) К?й дегеніміз не?

    б) Оны? неше т?рі бар? (т?кпе, шертпе)

    в) Осы к?йді? шеберлері кім? (??рман?азы, Т?ттімбет)

     К?й ты?дау. «Сарыар?а». Авторы ??рман?азы.

       - К?й ?нады ма?

       - К?йді? екпіні (темпі) ?андай?

       - К?йді? ?ай т?ріне жатады? (т?кпе)

       - Б?л ауылда ??рман?азыдан бас?а ?андай к?йшілер бар екен? (Т?ттімбет, Дина)

      «Сарыар?а» к?йінде сайын даланы? бейнесі суреттеліп ?ана ?оймай, Сарыар?адай еркіндік а?са?ан ?аза? хал?ыны? жаны, ?мірі суреттелген. Б?л к?йді ??рман?азы Сарыар?аны басып ?тіп, Сыр бойына ?арай бет алып бара жат?анда, ке? даланы? кербез к?ркі шабыттандырып шы?ар?ан, ?аншама ?лы д?бірлі к?терілісті басынан ?ткерсе де, ?зіні? с?лулы?ын жо?алтпа?ан. Сарыар?а жеріне ?ызы?а ?арап, осы к?йді тарт?ан. Мына ?ле? жолдары к?йшіні тебіренткен: «Сарыар?а дала са?ымды, тербетеді жанымды».

      Б?л ауылда та?ы да бір к?йші бар. Ол да таби?атты жырла?ан. ?азір біз Т?ттімбетті? к?йі «Саржайлауды» ты?даймыз.

      - К?й ?нады ма? К?з алдары?а не елестеді?

      - Б?л к?йді? алдында?ы к?йден ?андай айырмашылы?ы бар?

      - К?йді? ?ай т?ріне жатады? (шертпе)

      - Т?ттімбет Ар?аны? ??діретті к?й т??ірісі атан?ан, шертпе к?й мектебін ?алыптастыр?ан. Б?л к?йді ты?да?анда к?з алдымыз?а сылдырап а??ан б?ла?, асы? ойна?ан балалар, ?осылып ?ндеткен ?ыздарды? ?ні, к?корай шал?ын жайлау елестейді.

    - Екі к?йді салыстырып к?рі?дер. Бай?ады?дар ма, тында?ан к?йлерді? дыбыстары кейде а?ырын, кейде ?атты естіледі. Оларды динамикалы? та?балар немесе дыбыс к?шін к?рсететін белгілер деп атайды:

         F  форте  ?атты

         P  пиано  а?ырын, жай

Саяхатымызды одан ?рі жал?астырайы?. Енді немен ж?рлілері? келеді? М?мкін таби?атты т?беден тамашала?ылары? келетін шы?ар. Ендеше, ?ша?пен ?шайы?. Алдымызда бір ауыл к?рінеді. Абай ауылына келдік.

- Балалар, Абай кім? Оны? таби?ат туралы ?андай ?ле?дерін білесі?дер? («К?ктем», «?ыс», «Жас», т.б). Бірнеше ?ле?дерін о?ушылар айтып береді.

- Д?рыс, сонымен Абай – ?аза?ты? ?лы а?ыны, ?аза? ?дебиеті? классигі. Абай – ?аза?ты? ?н ?нерін ерекше ба?ала?ан. Біра? ?н атаулыны? б?рін ?абылдамай, оны? да «естісе бар, есері барын» айтып «??ла?тан кіріп бойды алар, жа?сы ?н мен т?тті к?йді» ?нат?ан.

- Абайды? ?андай ?ндерін білесі?дер? («Желсіз т?нде жары? ай», «К?зімні? ?арасы», «?ара??ы т?нде тау ?ал?ып».т.б.)

- Б?ріміз Абайды? бір ?нін орындайы?. ?н – «Желсіз т?нде жары? ай».

- Таби?ат туралы ?андай ?н білесі?дер?(бірнеше ?ндер айтылады) «Алатау» «Жау-жау-жа?быр», «?оша?аным»

- Біз б?гінгі саба?та саяхат?а шы?ып, таби?атты тамашалады?. Енді сол таби?атты ?нге ?осып, ?зіміз де жырлайы?.

Дауыс жатты?уын жасау.

  ?нді ?зіміз, артынан балалар?а хормен айт?ызамын.

  Таби?ат- ол анамыз

  Таби?ат?а баламыз

  ??ша?ында ойнаймыз

  Шатты? ?нге саламыз.

  ?айырмасы: Жазда аралап тауында,

 Барамыз біз бауына                                      

?зеніне шомылап                                                                               

Ж?гіреміз жауында.

С?зж?мба? шешу. «Таби?ат»

Бас ?ріптері «Таби?ат» с?зіні? ??рамына енетін ?ріптерден  басталатын с?здерді атаймыз. Б?л с?здерді? жауабы б?гінгі саба?ымызды ?орытындылайды.

  1. ?аза? хал?ыны? к?йшісі (Т?ттімбет)

  2. ?аза? хал?ыны? ?лы а?ына (Абай)

  3. Музыкалы? жанр т?рі (Би)

  4. Сазгер (?изатов)

  5. С?лулы? символы аталатын ??с (А??у)

  6. Т?рт т?лік малды? бірі (Т?йе)

      ?орытындылау.

     - Сонымен б?гін біз ?зімізді? ?орша?ан таби?ат туралы к?й ты?дап, ?ндер орындады?. Саяхат?а шы?ып, таби?ат с?лулы?ын тамашалады?. Біз таби?атты аялай, са?тай білсек, ол да бізге сыйын береді. Мысалы, мынау г?лдер- таби?ат сыйы, олар к??ілі?е ?уаныш ?келеді. Таби?атты аялай білейік.

      Ба?алау.

      ?йге тапсырма: ?нді жаттап келу.

Просмотр содержимого документа
«Таби?ат ж?не музыка»

ТАБИҒАТ ЖӘНЕ МУЗЫКА

Үйретілетін ән. «Табиғат - әніміз» С.Қарапаев.

Сабақтың мақсаты:

  1. Білімділік: оқушылардың музыкалық сауатын ашу, оларға ән- күйді тыңдату арқылы музыканы сезінуге, түсінуге баулу. Тақырыпты өз мәнінде әңгімелеп, музыкамен байланыстырып жеткізу.

  2. Тәрбиелік: айналамыздағы қоршаған ғажап табиғатты бейнелей отырып, олардың көзқарасын,ұғымын табиғатты аялауға, баптауға тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: (аралас): саяхат сабақ

Қолданылатын көрнекілік: табиғатта бейнеленген сурет, ән сөзі жазылған плакат, цитата, күйтабақ, суреттер (Құрманғазы,Абай) баян аспабы, сөзжұмбақ, буклеттер, композиторлар суреттері.

Сабақтың жоспары:

  1. Ұйымдастыру;

  2. Өткен сабақты, үй тапсырмены сұрау;

  3. Жаңа сабақ.(Табиғатқа саяхат)

  4. Күй тыңдау, ән айту;

  5. Сергіту сәті;

  6. Ән үйрету;

  7. Сөзжұмбақ шешу;

  8. Жаңа тақырыпты қорытындылау;

  9. Үйге тапсырма;

Сабақтың барысы:

  1. Ұйымдастыру;

  2. Үй тапсырмасын сұрау;

а) әділетсіздік, теңсіздікке қарсы шығарылған әндер мен күйлер;

ә) Жаяу Мұса өмірін сұрау;

б) «Ақ сиса», Жаяу Мұсаның әнін жатқа сұрау.

в) әділетсіздікке қарсы шығарылған қандай күйлерді білесіңдер? (Құрманғазы «Не кричи, не шуми»)

- Сонымен өткен сабақта біздер ата- бабаларымыздың өмір сүрген, бұрынғы бай, кедей деп бөлінген замандағы, әнші- күйшілердің мұрасымен таныстық. Жаяу Мұса, Ақан сері мен Біржан сал бастаған әншілер тобы әріден келе жатқан дәстүрін дамытып, қазақ музыкасының мазмұны мен түріне. Орындаушылық өнеріне көптеген жаңалықтар енгізді.

Жаңа сабақ.

-Балалар, мына суреттерге назар аударыңдар. Не бейнеленген? (дала, ауыл, яғни бізді қоршаған табиғат)

- Музыка неше жанрға (түрге) бөлінеді? (3 жанр, ән, би, марш). Ендеше бүгінгі өтетін сабағымыз да осы жанрлар төңірегінде болмақ.

- Бізді қоршаған табиғат қандай тамаша! Көз алдарыңа елестетіңдерші; дала, тау етегі, көкорай көк шалғын, ағып жатқан бұлақ, алыстан ағарындап киіз үйлер көрінеді. Осы бір көріністі суретшілер немен бейнелейді? (түрлі бояумен) Ал ақын- жазушылар ше? (өлең, әңгімемен)

- Дұрыс. Ал композиторлар осы көрінісі қалай суреттейді деп ойлайсыңдар? (дыбыспен, әнмен, музыкамен)

- Біз бүгінгі сабақта саяхатқа шығайық.

- Саяхатқа немен шыққыларың келеді? (автобус, самолет,ат)

- Балалар алыста бір ауыл көрінеді. Бұл кімнің ауылы болды екен? Танисыңдар ма, мына алдарыңда қолына домбыра ұстап, сендерді күтіп тұрған кім? (Құрманғазы) Демек бұл Құрманғазы атамыздың ауылы болды. Ол кім? Қандай күйлерін білесіңдер? («Сарыарқа», «Балбырауын», «Адай», т.б.

- Құрманғазы- күйші композитор. Ол да табиғатты жырлаған. Қазір Құрманғазы атында Алматыда консерватория, ұлт аспаптар оркестрі бар. Оны ұ йымдастырушы кім? (Ахмет Жұбанов). Бұл оркестр – шет елдерде де өнер көрсеткен үлкен ұжым. Ол өзінің концертін Құрманғазының «Сарыарқа» күйімен ашады. Сонымен:

а) Күй дегеніміз не?

б) Оның неше түрі бар? (төкпе, шертпе)

в) Осы күйдің шеберлері кім? (Құрманғазы, Тәттімбет)

Күй тыңдау. «Сарыарқа». Авторы Құрманғазы.

- Күй ұнады ма?

- Күйдің екпіні (темпі) қандай?

- Күйдің қай түріне жатады? (төкпе)

- Бұл ауылда Құрманғазыдан басқа қандай күйшілер бар екен? (Тәттімбет, Дина)

«Сарыарқа» күйінде сайын даланың бейнесі суреттеліп қана қоймай, Сарыарқадай еркіндік аңсаған қазақ халқының жаны, өмірі суреттелген. Бұл күйді Құрманғазы Сарыарқаны басып өтіп, Сыр бойына қарай бет алып бара жатқанда, кең даланың кербез көркі шабыттандырып шығарған, қаншама ұлы дүбірлі көтерілісті басынан өткерсе де, өзінің сұлулығын жоғалтпаған. Сарыарқа жеріне қызыға қарап, осы күйді тартқан. Мына өлең жолдары күйшіні тебіренткен: «Сарыарқа дала сағымды, тербетеді жанымды».

Бұл ауылда тағы да бір күйші бар. Ол да табиғатты жырлаған. Қазір біз Тәттімбеттің күйі «Саржайлауды» тыңдаймыз.

- Күй ұнады ма? Көз алдарыңа не елестеді?

- Бұл күйдің алдындағы күйден қандай айырмашылығы бар?

- Күйдің қай түріне жатады? (шертпе)

- Тәттімбет Арқаның құдіретті күй тәңірісі атанған, шертпе күй мектебін қалыптастырған. Бұл күйді тыңдағанда көз алдымызға сылдырап аққан бұлақ, асық ойнаған балалар, қосылып әндеткен қыздардың үні, көкорай шалғын жайлау елестейді.

- Екі күйді салыстырып көріңдер. Байқадыңдар ма, тындаған күйлердің дыбыстары кейде ақырын, кейде қатты естіледі. Оларды динамикалық таңбалар немесе дыбыс күшін көрсететін белгілер деп атайды:

F

форте

қатты

P

пиано

ақырын, жай

Саяхатымызды одан әрі жалғастырайық. Енді немен жүрлілерің келеді? Мүмкін табиғатты төбеден тамашалағыларың келетін шығар. Ендеше, ұшақпен ұшайық. Алдымызда бір ауыл көрінеді. Абай ауылына келдік.

- Балалар, Абай кім? Оның табиғат туралы қандай өлеңдерін білесіңдер? («Көктем», «Қыс», «Жас», т.б). Бірнеше өлеңдерін оқушылар айтып береді.

- Дұрыс, сонымен Абай – қазақтың ұлы ақыны, қазақ әдебиетің классигі. Абай – қазақтың ән өнерін ерекше бағалаған. Бірақ ән атаулының бәрін қабылдамай, оның да «естісе бар, есері барын» айтып «құлақтан кіріп бойды алар, жақсы ән мен тәтті күйді» ұнатқан.

- Абайдың қандай әндерін білесіңдер? («Желсіз түнде жарық ай», «Көзімнің қарасы», «Қараңғы түнде тау қалқып».т.б.)

- Бәріміз Абайдың бір әнін орындайық. Ән – «Желсіз түнде жарық ай».

- Табиғат туралы қандай ән білесіңдер?(бірнеше әндер айтылады) «Алатау» «Жау-жау-жаңбыр», «Қошақаным»

- Біз бүгінгі сабақта саяхатқа шығып, табиғатты тамашаладық. Енді сол табиғатты әнге қосып, өзіміз де жырлайық.

Дауыс жаттығуын жасау.

Әнді өзіміз, артынан балаларға хормен айтқызамын.

Табиғат- ол анамыз

Табиғатқа баламыз

Құшағында ойнаймыз

Шаттық әнге саламыз.

Қайырмасы: Жазда аралап тауында,

Барамыз біз бауына Өзеніне шомылап Жүгіреміз жауында.

Сөзжұмбақ шешу. «Табиғат»

Бас әріптері «Табиғат» сөзінің құрамына енетін әріптерден басталатын сөздерді атаймыз. Бұл сөздердің жауабы бүгінгі сабағымызды қорытындылайды.

  1. Қазақ халқының күйшісі (Тәттімбет)

  2. Қазақ халқының ұлы ақына (Абай)

  3. Музыкалық жанр түрі (Би)

  4. Сазгер (Ғизатов)

  5. Сұлулық символы аталатын құс (Аққу)

  6. Төрт түлік малдың бірі (Түйе)


Қорытындылау.

- Сонымен бүгін біз өзіміздің қоршаған табиғат туралы күй тыңдап, әндер орындадық. Саяхатқа шығып, табиғат сұлулығын тамашаладық. Біз табиғатты аялай, сақтай білсек, ол да бізге сыйын береді. Мысалы, мынау гүлдер- табиғат сыйы, олар көңіліңе қуаныш әкеледі. Табиғатты аялай білейік.

Бағалау.

Үйге тапсырма: Әнді жаттап келу.









Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Музыка

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 2 класс

Скачать
Таби?ат ж?не музыка

Автор: ?ділбек Айдана ?айролла?ызы

Дата: 11.03.2016

Номер свидетельства: 304465

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства