kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Д?ст?рлі ?нер дарындылар ?шін

Нажмите, чтобы узнать подробности

?аза? хал?ыны? рухани ?міріндегі к?рделі де ?зіндік ерекшелігі мол айры?ша м?раны? бірі – ?н ?нері, ?ншілік д?ст?р. Бізді? ?йірме ?асырдан жал?асып келе жат?ан, хал?ымызды? ?анымен бірге пайда болып, ажырамас серігі болып кеткен ?н ?нерін жастар?а я?ни, келешек ?рпа??а таза жеткізуді ма?сат етеді. ?н – сезімді  сырт?а шы?аруда?ы ?нер адамыны? таби?и ??ралыны? бірі. О?ушылар сарайында?ы «Домбырамен д?ст?рлі ?н айту ?йірмесі» ?з о?ушыларына  ?аза? халы? ?ндерін ж?не халы? композиторларыны? ?ндеріні? т?л н?с?асын са?тап жеткізеді ?рі ?йретеді. ?йірмеде о?ушылар ?ндерді? шы?у тарихы, халы? композиторларыны? ?мір жолымен, шы?армашылы?ымен танысады. 
?р ?нні? ішкі ?ыр-сырын ?йреніп, оны ты?даушы?а жеткізетін халы? ?ндеріні? ?алпын са?тап ?алатын, осы ?йірмеде о?ып жат?ан о?ушылар. Домырамен ?н айту саба?ы о?ушыларды к?сіби де?гейде болу?а ?йретеді. Д?ст?рлі ?німізді насихаттайды, кішкене ?ншілерді даярлайды, халы? ?ндері мен халы? композиторларыны? ?мір жолы мен шы?армаларынан ма?л?мат береді. Істеу ?абілеті ар?ылы ?йренетін д?ст?рлі ?ндер, ыр?а?ты сезіну, дыбысты таза есту, ?нді тез арада есте са?тау сия?ты ?абілеттеріне ?арап, онымен ?оса дауыс к?леміне бай?ап репертуар та?дау ар?ылы саба?ты? та?ырыпты? де?гейіндегі ?зара жал?асты?ы белгілі ж?йемен ж?реді. О?ушыны? ал?ан ?н репертуары ?стазды? біліктілігімен ?аралып, айту ?рдісін к?рсетіп, ?нге т?селіп ?йренгенше м??ият тексеріп отырылады. ?нді ?йренген со?, оны? орындаушылы? шеберлігі, мазм?ны талданып, ішкі жан д?ниемен айту?а к??іл б?лу ?ажет. О?ушы?а ?нді ?йретер алдында ?нні? шы?у тарихы, ?н жайында а?ыз-??гімелер мен  ?н авторларыны? ?мірлік ортасы, т?рмыс-тіршілігі жайлы айтып, ?нні? жанрлы? ж?не д?ст?рлік сипатын, орындаушылы? ерекшелігін барынша т?сіндіріп отырамын. О?ушыны? орындаушылы? шеберлігімен ?атар, к?ркемдік ?деби ойы мен, ?уендік тал?амыны? да т?ра?ты ?сіп т?руына ?немі назар аударылады. О?ушыны? жан-жа?ты дамуы, шеберлік де?гейі мен адами ж?не рухани байлы?ыны? астасып жатуы ?ада?аланады. Сонымен ?атар, музыкалы? ?абілет бар о?ушыны? о?у ?рдісінде к?сіптік де?гейге к?терілуі п?нні? жан-жа?ты о?ытылуына байланысты. Мысалы, о?ушы Кенен ?зірбаевты? «Ту?ан жер» ?нін алды дейік, біріншіден ?н тарихын ??гімелеу, ж?регіне ?ондыра білу керек. Ол ?нді ?зі т?сінген жа?дайда, ты?даушы?а жеткізе алады. ?нні? шы?у тарихы, мазм?ны, айма?ты? ерекшелігі айтылады. О?ушы д?рыс т?сіну ?шін, ?н ?уенін таспа ар?ылы ты?дап, ??йма ??ла?ты??а ?йренеді. Осылай ты?дау ар?ылы сана?а ??юмен ?н иіріміні? ?уенін таза алатын болады. Сонан кейін домбыра ?а?ысы, шертісіне к??іл б?лінеді. Жетісу ?ндеріне к?біне шертпе ?а?ыстары ауадай ?ажет. ?осал?ы саба?, домбыра саба?ыны? к?мегі болу ?бден керек, ?нші к?йшідей домбыра ?стаса, еш арты?ы жо?. ?ншімен к?йшіні? домбырада?ы о? ?ол, сол ?ол ?ойылымдарын еш б?ліп  жаруды? ?ажеті жо?. ?рі ?арай дауыс тазалы?ы, с?з м?тінін д?рыс жеткізу мен сахналы? м?дениетіне ?араймыз. Дыбыс тазалы?ына ?ол жеткізу ?шін жо?ар?ы т?менгі, кеуде резонаторларыны? ж?мыстарын ?ада?алаймын. Ауыз ?уыс, м?рын ке?ірдек ар?ылы тербелістерді ?алып?а келтірегеннен кейін кеуде резонаторларын ?алыптастыру ?ажет. Д?рыс дем алу мен дем шы?аруды ?йренеміз. ?ншілік дауыс – таби?аттан ?р адамны? ?зіне т?н дауыс биіктігі тембрімен ?уаты болады. ?аза?ы д?ст?рлерді са?тай отырып, дыбысты? ?уаттылы?ымен сапасын арттыру?а ?ол жеткізу ?шін вокалды ?рт?рлі жатты?улар жасап отырамыз. Айна?а ?арап орындаушылы? ерекшеліктерін жетілдіреміз. ?нтаспа ты?дап, дикциямен ж?мыс істейміз. ?нні? с?зін ма?ыналы жаттау?а ?йретемін. Осыны? б?рін біле отырып, кей о?ушылар ?н буынын таза буында?анымен, ?н айт?анда ?н ?уенін б?лек-б?лшек орындайды. Одан ??тылу ?шін таспаны к?п ты?да?ан ж?н ж?не ?нді со??рлым к?бірек орындау ?ажет. Сонда ?ана ?н жал?асымы ?зілмей ?демі естіле орындалады. ?н айту ??гіме айтумен те? деп т?сінген д?рыс.

Астана ?аласы М. ?теміс?лы атында?ы о?ушылар сарайы «Домбырамен д?ст?рлі ?н айту» ?йірмесіні? жетекшісі

Баимбетов Марат Мейірхан?лы

Просмотр содержимого документа
«Д?ст?рлі ?нер дарындылар ?шін»

Дарындыларды дәстүрлі өнер құшақ жая қарсы алуда


Қазақ халқының рухани өміріндегі күрделі де өзіндік ерекшелігі мол айрықша мұраның бірі – ән өнері, әншілік дәстүр. Біздің үйірме ғасырдан жалғасып келе жатқан, халқымыздың қанымен бірге пайда болып, ажырамас серігі болып кеткен ән өнерін жастарға яғни, келешек ұрпаққа таза жеткізуді мақсат етеді. Ән – сезімді сыртқа шығарудағы өнер адамының табиғи құралының бірі. Оқушылар сарайындағы «Домбырамен дәстүрлі ән айту үйірмесі» өз оқушыларына қазақ халық әндерін және халық композиторларының әндерінің төл нұсқасын сақтап жеткізеді әрі үйретеді. Үйірмеде оқушылар әндердің шығу тарихы, халық композиторларының өмір жолымен, шығармашылығымен танысады. 
Әр әннің ішкі қыр-сырын үйреніп, оны тыңдаушыға жеткізетін халық әндерінің қалпын сақтап қалатын, осы үйірмеде оқып жатқан оқушылар. Домырамен ән айту сабағы оқушыларды кәсіби деңгейде болуға үйретеді. Дәстүрлі әнімізді насихаттайды, кішкене әншілерді даярлайды, халық әндері мен халық композиторларының өмір жолы мен шығармаларынан мағлұмат береді. Істеу қабілеті арқылы үйренетін дәстүрлі әндер, ырғақты сезіну, дыбысты таза есту, әнді тез арада есте сақтау сияқты қабілеттеріне қарап, онымен қоса дауыс көлеміне байқап репертуар таңдау арқылы сабақтың тақырыптық деңгейіндегі өзара жалғастығы белгілі жүйемен жүреді. Оқушының алған ән репертуары ұстаздың біліктілігімен қаралып, айту үрдісін көрсетіп, әнге төселіп үйренгенше мұқият тексеріп отырылады. Әнді үйренген соң, оның орындаушылық шеберлігі, мазмұны талданып, ішкі жан дүниемен айтуға көңіл бөлу қажет. Оқушыға әнді үйретер алдында әннің шығу тарихы, ән жайында аңыз-әңгімелер мен ән авторларының өмірлік ортасы, тұрмыс-тіршілігі жайлы айтып, әннің жанрлық және дәстүрлік сипатын, орындаушылық ерекшелігін барынша түсіндіріп отырамын. Оқушының орындаушылық шеберлігімен қатар, көркемдік әдеби ойы мен, әуендік талғамының да тұрақты өсіп тұруына үнемі назар аударылады. Оқушының жан-жақты дамуы, шеберлік деңгейі мен адами және рухани байлығының астасып жатуы қадағаланады. Сонымен қатар, музыкалық қабілет бар оқушының оқу үрдісінде кәсіптік деңгейге көтерілуі пәннің жан-жақты оқытылуына байланысты. Мысалы, оқушы Кенен Әзірбаевтың «Туған жер» әнін алды дейік, біріншіден ән тарихын әңгімелеу, жүрегіне қондыра білу керек. Ол әнді өзі түсінген жағдайда, тыңдаушыға жеткізе алады. Әннің шығу тарихы, мазмұны, аймақтық ерекшелігі айтылады. Оқушы дұрыс түсіну үшін, ән әуенін таспа арқылы тыңдап, құйма құлақтыққа үйренеді. Осылай тыңдау арқылы санаға құюмен ән иірімінің әуенін таза алатын болады. Сонан кейін домбыра қағысы, шертісіне көңіл бөлінеді. Жетісу әндеріне көбіне шертпе қағыстары ауадай қажет. Қосалқы сабақ, домбыра сабағының көмегі болу әбден керек, әнші күйшідей домбыра ұстаса, еш артығы жоқ. Әншімен күйшінің домбырадағы оң қол, сол қол қойылымдарын еш бөліп жарудың қажеті жоқ. Әрі қарай дауыс тазалығы, сөз мәтінін дұрыс жеткізу мен сахналық мәдениетіне қараймыз. Дыбыс тазалығына қол жеткізу үшін жоғарғы төменгі, кеуде резонаторларының жұмыстарын қадағалаймын. Ауыз қуыс, мұрын кеңірдек арқылы тербелістерді қалыпқа келтірегеннен кейін кеуде резонаторларын қалыптастыру қажет. Дұрыс дем алу мен дем шығаруды үйренеміз. Әншілік дауыс – табиғаттан әр адамның өзіне тән дауыс биіктігі тембрімен қуаты болады. Қазақы дәстүрлерді сақтай отырып, дыбыстың қуаттылығымен сапасын арттыруға қол жеткізу үшін вокалды әртүрлі жаттығулар жасап отырамыз. Айнаға қарап орындаушылық ерекшеліктерін жетілдіреміз. Үнтаспа тыңдап, дикциямен жұмыс істейміз. Әннің сөзін мағыналы жаттауға үйретемін. Осының бәрін біле отырып, кей оқушылар ән буынын таза буындағанымен, ән айтқанда ән әуенін бөлек-бөлшек орындайды. Одан құтылу үшін таспаны көп тыңдаған жөн және әнді соғұрлым көбірек орындау қажет. Сонда ғана ән жалғасымы үзілмей әдемі естіле орындалады. Ән айту әңгіме айтумен тең деп түсінген дұрыс.


Астана қаласы М. Өтемісұлы атындағы оқушылар сарайы «Домбырамен дәстүрлі ән айту» үйірмесінің жетекшісі

Баимбетов Марат Мейірханұлы


Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Музыка

Категория: Прочее

Целевая аудитория: Прочее

Скачать
Д?ст?рлі ?нер дарындылар ?шін

Автор: Баимбетов Марат Мейрхан?лы

Дата: 12.02.2016

Номер свидетельства: 292409

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства