Aniq fanlarda interfaol metodlarni qo’llash

Aniq fanlarda interfaol metodlarni qo’llash

Uzluksiz ta’lim tizimida uni samaradorligiga erishish orqali har tomonlama barkamol shaxsni tarbiyalashga yo‘naltirilgan harakatlar amalga oshirilmoqda. Rivojlangan mamlakatlar ta’lim tizimini tahlil qilish shuni ko‘rsatadiki,ta’limda zamonaviy pedagogik va innovatsion texnologiyalardan keng foydalanilganda ta’lim oluvchilar fan asoslarini chuqur o‘rganishi va ongli ravishda kasb-hunar sirlarini egallashadi. Mamlakatimizda olib borilayotgan ta’ lim islohotlarining maqsadi ham shularga erishishdan iborat. Bunga erishishning eng to‘g‘ri yo‘li-zamonaviy ta’lim metodlarini bevosita va bilvosita ta’lim jarayoniga tatbiq eishdir.Bunda ta’limning zamonaviy metodlari hisoblangan interfaol metodlar dan foydalaniladi .

Matematika so'zi qadimgi grekcha - mathema so'zidan olingan bo'lib, uning manosi «fanlarni bilish» demakdir. Matematika fanining o'rganish obyekti materiyadagi mavjud narsalarning fazoviy formalari va ular orasidagi miqdoriy munosabatlardan iborat. Barcha fanlarni,xususan matematikani o‘qitishda turli interfaol metodlarning o‘rni beqiyos.Negaki,matematika aniq fanlar sirasiga kirganligi uchun undagi har bir masala va misolni aniq qonunqoidalar asosida hal qilish lozim.Gersen ta’biri bilan aytganda ,”Qiyin fan yo‘q, faqat hazm etilishi qiyin bo ‘Igan izohlargina bor, xolos”. Ta’lim oluvchilarga ushbu matematik,mantiq va qoidalarni qiziqarli metodlar yordamida yetkazish esa bugungi kunning davr talabiga aylanib ulgurgan.

BC ya’ni 20 dm15 dm Bitta masala yechimini keltirish orqali,turli xildagi bir-biriga tanqidiy holatlar hosil bo‘ladi. Bu esa o‘quvchilarda mantiqiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantiradi." width="640"

Quyida ushbu metodlardan ayrimlari va ularni qo‘llash bo‘yicha ko‘rsatmalar keltirib o‘tamiz. “Aqliy hujum” metodi-bu g‘oyalar yaratish yo‘li bo‘lib,dars jarayonida guruh a’zolari bilan hamkorlikda qo‘yilgan muammoni hal qilishadi.Bunda har bir guruh a’zosi muammoni hal qilish bo‘yicha o‘z fikrini ildiradi,zarur bo‘lsa himoya qiladi.Matematika darslarida “Aqliy hujum”metodidan foydalanish ijodiy qobiliyat,nostandart tafakkur va tanqidiy fikrlash ko‘nikmalari shakllantiriladi.Masalan,geometriya kursidan oddiy bir masalani ko‘rib chiqaylik: 1-masala:Bir to‘g‘ri chiziqda yotgan uchta A,B,C nuqtalar orqali hosil qilingan AB va BC kesmalarning uzunliklari mos ravishda,20 dm va 15 dm bo‘lsa,AC kesma uzunligini toping.Masala yechimini keltirishda A,B va C nuqtalarning joylashuv tartibi keltirilmagan.Bu esa masala yechini topishda turli tanqidiy xulosalar keltirib chiqadi. 1-holda:B nuqta A va C kesmalar orasida bo‘lsa BC kesma uzunligi BC=AB+BC=20+15=35 dm ko‘rinishida topiladi. 2-hol:C nuqta A va B nuqtalar orasida joylashgan bo‘lsa,AC=AB-BC=20-15=5 dm ifoda orqali topiladi. A nuqta B va C nuqtalar orasida joylasha olmaydi chunki,ABBC ya’ni 20 dm15 dm Bitta masala yechimini keltirish orqali,turli xildagi bir-biriga tanqidiy holatlar hosil bo‘ladi. Bu esa o‘quvchilarda mantiqiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantiradi.

Sinkveyn fransuzcha so‘z bo‘lib "besh" degan ma’noni bildiradi. O‘quvchilarga darsni mustahkamlash bosqichida biror matematik atama,mavzu yoki matematik olim quyidagicha besh qatorli misraga solishni taklif etish lozim. 1.Ot (1 so‘z); 2.Sifat (2 so‘z); 3.Fe’l (3 so‘z); 4.Ibora (gap bilan ta’rifi beriladi); 5.Sinonim (1 so‘z yoziladi, otga yozilgan so‘z bilan ma’nosi bir xil bo‘lsin). Masalan mavzu: “Bo‘luvchi va karralilar”. 1. Bo‘luvchi. 2.Juft,toq. 3.bo‘linadi,bo‘linmaydi,qo‘shiladi. 4.Agar sonning raqamlar yig‘indisi 3ga bo‘linsa,bu son 3 ga bo‘linadi. 5.Juft sonlar (2ga bo‘linadi). Sinkveyn metodidan foydalanish o`quvchilarni chuqur mulohaza qilishga o`rgatadi va fanlar orasida bevosita aloqa o‘rnatishga yordam beradi.Bu esa berilgan mavzuga oid bilim,ko‘nikma va malakalarni shakllantirishga yordam beradi.

«Assessment» – bu o‘zlashtirish jarayonini nazorat qilish.Mazkur metod ta’lim oluvchilar bilim darajasini baholash,nazorat qilish,o‘zlashtirish ko‘rsatkichi va amaliy ko‘nikmalarini tekshirishga yo‘naltirilgan.Ushbu metod orqali ta’lim oluvchilarning bilish faoliyat turi turli yo‘nalishlar (test,amaliy ko‘nikmalar,muammoli vaziyat mashqi,qiyosiy tahlil,simptonlarni aniqlash) bo‘yicha tashhis qilinadi va baholanadi. Masalan,Uchburchaklar mavzusini oladigan bo‘lsak, I.Test: 1.Uchburchakning ichki burchaklar yig‘indisi nimaga teng. A)1800 B)3600 C)900 2.Uchburchakning burchagiga ko‘ra nechta turi mavjud? A)5 ta B)4ta C)3 ta II.Simpton: 1.Uchburcha tomonlari yig‘indisi- 2.Uchburchak burchagidan chiqib,uni teng ikkiga bo‘luvchi kesma- 3.Uchburchakning uchigan chiqib,tomoniga perpendikulyar kesma- III.Muammoli vaziyat: Uchburchakning balandliklari qayerda joylashadi? IV.Amaliy ko‘nikma: 1.Uchburchakning tomonlari 3 m,25 dm va 400 cm bo‘lsa uning perimetrini toping. 2.To‘g‘ri burchakli uchburchakning o‘tkir burchaklari 4:5 nisbatda bo‘lsa ularni toping.