kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Та?ырыбы: Абайды? «Отыз бірінші ?ара с?зі»

Нажмите, чтобы узнать подробности

П?ні: ?аза? ?дебиеті                                                                                                                 Сыныбы: 6                                                                                                                                                    К?ні, айы, жылы: 20/10/15ж                                                                                                             Та?ырыбы: Абайды? «Отыз бірінші ?ара с?зі»
Саба?ты? ма?саты:
Білімділік: Абай ?ара с?здеріні? т?рбиелік м?нін т?сіну, адамгершілік т?рбие берудегі а?ынны? философиялы? шолуларыны? ма?ызын т?сінуге ?йрету, отыз бірінші ?ара с?зіні? мазм?нын ме?герту.
Т?рбиелік: О?ушы д?ниетанымын ?алыптастыру, адамгершілік ?асиеттерді о?ушы бойына сі?іру, ойшыл к?терген проблемалар та?ылымынан ?лгі алып, о?ушыны? азаматты? бейнесін ?алыптастыру.
Дамытушылы?:О?ушыларды ?зінше ой ?орыту?а, ой т?юге баулу, шы?армашылы? ж?мыс?а ж?мылдыру ар?ылы таным - т?сініктерін дамыту.
Саба?ты? типі: Жа?а білімді ме?герту саба?ы
Саба?ты? т?рі:Д?ст?рлі саба?
Саба?ты? ?діс - т?сілдері:С?ра? - жауап, электронды о?улы?пен ж?мыс, м?тінмен ж?мыс, ауызша тіл дамыту, шы?армашылы? ж?мыс, талдау, бейнесюжет.
Саба?ты? к?рнекілігі: электронды о?улы?, сызба, суретті пара?ша, т. б.
Саба?ты? барысы:
І. ?йымдастыру кезе?і
• О?ушылармен с?лемдесу
• Сынып о?ушыларыны? саба??а дайынды?ын, ?атысу де?гейін тексеру.
• Саба? барысы туралы т?сінік беру, топ?а б?лу.
Осыны о?ып ойлай бер, болса? зерек,
Е?бекті сат, ар сатып неге керек.
?ш - а? н?рсе адамны? ?асиеті,
Ысты? ?айрат, н?рлы а?ыл, жылы ж?рек,- деп сынып о?ушыларын «А?ыл», «?айрат» тобы деп екіге б?леміз.
ІІ. ?й тапсырмасын тексеру, бекіту.
- Балалар, біз сендермен ?ткен саба?ымызда ?аза?ты? бас а?ыны атан?ан ?лы а?ынымыз Абай ??нанбай?лыны? ?мірі мен шы?армашылы?ына шолу жасап, «Шо?пардай кекілі бар ?амыс ??ла?», «??ла?тан кіріп бойды алар»,«?семпаз болма ?рнеге» ?ле?деріні? мазм?нымен таныс?ан болатынбыз. Б?гінгі саба?ымызда ?лы Абай шы?армашылы?ымен танысты?ымызды ары ?арай жал?астырамыз.

Б?гінгі саба?ымызды:
?ара с?зі, ?ара ?ле?і ?арымды,
Тол?айды Абай м??ым менен зарымды.
Абай сынды дана ту?ан халы?ты?,
?л - ?ызы да болу керек дарынды, -
деген ?ле? жолдары ар?ылы баста?ым келіп отыр.
- Ендеше ?йге берілген тапсырма?а шолу жасайы?, кім дайын?

- Жа?а саба?ымызды бастамас б?рын, біз тек ?аза? елі ?ана емес, б?кіл д?ние ж?зі таны?ан Абай атамыз туралы не білеміз, со?ан мына суреттер мен сандар?а с?йене отырып, шолу жасап кетейік.
Абайды? ?андай ?ле?дерімен танысты??
(«?ылым таппай ма?танба», «?семпаз болма ?рнеге», «?ансонарда б?ркітші шы?ады а??а», «Жасымда ?ылым бар деп ескермедім», «Жаз», «К?з», «?араша, желто?санмен сол бір екі ай», «Жаз?ыт?ры», «Адамны? кейбір кездері», «??ла?тан кіріп бойды алар»т. б.
Абайды? ?андай к?йлерін білесі?дер?
( «Желдірме», «Май т?ні», «Торы жор?а»)
Абайды? ?ндері «К?зімні? ?арасы», «Желсіз т?нде жары? ай», «Сегіз ая?», «Айттым с?лем, ?алам?ас», «Бойы б?л?а?», «Татьянаны? хаты», «?ор болды жаным»
?лихан Б?кейханов – ?о?ам ?айраткері, ?дебиетші, публицист, экономист, аудармашы. Абайды? е? ал?аш?ы ?ле?дер жина?ыны? басылып шы?уына атсалыс?ан т?л?а. Абайды? ?мірі мен шы?армашылы?ы ж?нінде ал?аш зерттеу ма?аласын жаз?ан.
ІІІ. Жа?а саба?
Б?гінгі саба?ымызда Абай шы?армаларымен танысты?ымызды ары ?арай жал?астырамыз, соны? ішінде Абайды? философиялы? ойлары берілген ?ара с?здерімен танысамыз.
Д?птерге б?гінгі к?н ретін, та?ырыпты жазамыз.
1. Т?сінік беру.
?аза? ?дебиеті тарихында е? ал?аш жазба ?дебиетіні? негізін ?ала?ан Ы. Алтынсарин болса, оны ары ?арай жал?астыр?ан Абай бол?ан. Ыбырай Алтынсарин к?ркем с?з ?дебиетіні? атасы болса, Абайды? ?ара с?здері ?а?лиялы? даналы? с?здері бол?ан. Абай ?з ?ара с?здерін 1890 - 1898 жылдар арасында жаз?ан. ?ара с?здерін жазуды баста?анда Абай 45 жаста бол?ан. А?ыл - ойы толысып, жасы кемелденген, к?рген - білгенін ой елегінен ?ткізіп, сараптар жас?а жеткен кезінде ?ара с?здерін жазуды ?ол?а ал?ан. Б??ан дейін Шы?ыс ойшылдары ?л - Фараби, Фирдоуси, Бабыр, Батыс философ, ?алымдары Галилей, Коперник, Спенсер, Дарвин, Ньютон, Пифагор е?бектермен танысып, ?лкен дайынды?тан ?тіп келеді.
?зіні? ?ара с?зді жазуды ?ол?а ал?анда?ы ма?сатын Абай бірінші ?ара с?зінде атап к?рсетеді: «А?ыры ойладым: осы ойыма келген н?рселерді ?а?аз?а жаза берейін, а? ?а?аз бен ?ара сияны ермек ?ылайын, кімде - кім ішінен керекті с?з тапса, жазып алсын, я о?ысын, керегі жо? десе, ?з с?зім ?зімдікі дедім де, а?ыры осы?ан байладым, енді м?нан бас?а ешбір ж?мысым жо?».
Абайды? ?ара с?здеріні? саны 46. Біра? біз 46 - ншы ?аза?тарды? шы?у тарихы жайлы жазыл?ан «Біраз с?з ?аза?тарды? т?бі ?айдан шы??анды?ы туралы» деген ?ара с?зін ?з алдына жеке тарихи шы?арма, очерк ретінде ?арастырып ж?рміз.
Абай ?ара с?здері - ?мір т?жірибесінен ту?ан ой тол?амыны? ?орытындысы.

- Абайды? ?ара с?здері туралы бауырына салып т?рбиелеген немересі, Ма?ауияны? ?ызы У?сила былай дейді:
«?кем балаларын 7 - 8 - ге шы??анда о?у?а беретін, балалармен ?абат, ?ыздарын да о?ытатын, ?аза? тілінде кітап жо? болатын. Сонды?тан, балаларды? ойы, д?ние тануы кемшін болады деп ?кем к?п айтып ж?рді. ?лі есімде, бір к?ні бізді? о?ып отыр?ан ?йімізге ?кем келді. Молда?а ?арап: «Балалар?а мына кітапты ?келдім. Осыны к?шіріп, к?бейтіп бала басына бірден таратып бер, б?гіннен бастап осы кітапты ?оса о?ыт» деді. Біз ?уанып кеттік. ?кем ?йден шы??ан со?, молда ?лгі кітапты алды да, бас салып о?ыды, кітап ?олжазба екен. Біз ол кітапты к?шіріп алып о?и бастады?. ?йткені, б?л жа?а кітапты? тілі ?тымды, с?зі т?сінікті, ы??ай а?ыл айтып отыратын жа?сы кітап болды. Кейін бай?асам, сол кітап ?кемні? «?а?лия» атты ?арас?збен жаз?ан кітабы екен».
?ара с?здерінде Абай ??гіме - с?хбат жанрыны? ?зіндік ерекшелігін пайдаланады.
Абай ?арас?здері туралы м?мкіндігіне орай батыл, ірі негізді пікірлер айт?ан М. ?уезов еді. «. Абайды? осы ?арас?з дейтін м?ралары к?ркем прозаны? ?зіне б?лек, бір алуаны болып ?алыптанады. Б?лар сюжетті шы?армалар емес. Б?рын?ы жазушылар ?олдан?ан естегі, мемуар да емес. Стиль мазм?н жа?ынан ал?анда, осы шы?армалар Абайды? ?зі тап?ан, бір алуан к?ркем с?зді? т?рі. Кейде б?лар сыншылды?, ойшылды? ж?не к?бінше адамгершілік, мораль м?селелеріне арнал?ан ?сиет, тол?ау т?різді». (М. ?уезов. 20 - том).
?ара с?здері та?ырып жа?ынан ал?анда а?ынны? ?ле?дерімен астасып жатады. Абай адал е?бек ету, егін салу, саудамен айналысу, ?нер ?йрену, білім - ?ылымды игеру, ?о?амда?ы ?р т?рлі топтарды? ?ылып ж?рген харекеті, мінез - ??л?ы, адамгершілік, имандылы? секілді, бірталай м?селелерді ?ара с?здерінде ке?інен тол?айды, ?лкен к?регендікпен к?птеген ??нды пікірлер т?йеді.

Абай ?ара с?здерін та?ырып жа?ынан бірнеше топ?а б?луге болады:
(сызбадан к?рсету)

2. ?ткенге шолу.
Б??ан дейін біз, я?ни 5 - сыныпта «Жетінші» ?ара с?зімен таныс?ан болатынбыз. ?ане, кім есімізге салып жібереді? ( аудиодан ты?дату)
Абайды? кейбір ?ара с?здері ?аза?ты? ма?ал - м?телдерін талдау?а, оларды? м?нін ашу?а арналады. «Бесінші», «Жиырма то?ызыншы» с?здерінде а?ын ?аза?ты? ма?ал - м?телдеріні? ішіндегі о? - теріс дегендеріні?, жа?сылы??а емес, жаманды??а т?рбиелейтіндеріні? астарлы сырын сын?а алады.
Б?гінгі саба?та «Отыз бірінші» ?ара с?зімен танысатын боламыз. Барлы?ымыз назарымызды салып, ты?дайы?
3. Электронды о?улы?тан «отыз бірінші» ?ара с?зін ты?дату. (3 мин.)
4. С?ра? - жауап:
- ?ане, кім айтады, «Отыз бірінші» ?ара с?зінде а?ын не н?рсені тілге тиек еткен?
- Есте са?тауды?, ?мытпауды? 4 т?рлі себебі ?андай?
1. - сену керек;
2. - ?лгі алу керек;
3.- бірнеше рет ?айталап отыру керек;
4. – ой кеселді н?рселерден аула? болу керек;
Ой кеселдері: уайымсызды?, сал?ыртты?,, ойыншы - к?лкішілдік, ?ай?ы?а салыну, ?ызы?у (??марлану)

5. С?здікпен ж?мыс. (д?птерге, та?та?а жазу)
?ибратл?ну - (араб)- ?лгілі, ?негелі. «Жа?сылы? к?рсе? ?ибр?тлі, Оны ой?а жиса?ыз».
Уайымсызды? - еш н?рсеге ала?дамаушылы?.
Сал?ыртты? - ?р н?рсеге жай, сала? ?араушылы?.

6. Топпен ж?мыс.
1 - топ: «Отыз бірінші» с?з
Естілген н?рсені ?мытпасты??а т?рт т?рлі себеп бар: ?уелі - к?кірегі байлаулы берік болма? керек; екінші — сол н?рсені естігенде я к?ргенде ?ибр?тлану керек, к??ілденіп, т?шынып, ынтамен ??у керек; ?шінші — сол н?рсені ішінен бірнеше уа?ыт ?айтарып ойланып, к??ілге бекіту керек;
2 - топ: - т?ртінші - ой кеселді н?рселерден ?ашы? болу керек. Егер кез болып ?алса, салынбау керек. Ой кеселдері: уайымсыз сал?ыртты?, ойыншы - к?лкішілдік, я бір ?ай?ы?а салыну, я бір н?рсеге ??марлы? пайда болу секілді. Б?л т?рт н?рсе - к?ллі а?ыл мен ?ылымды тоздырат??ын н?рселер.
(?р топтан бір о?ушы мазм?ндап шы?ады)

7. Ой – ?оз?ау с?ті. (с?ра? – жауап бойынша)
- Б?л ?ара с?зді? идеясы ?андай?
- Естіген н?рсені ?мытпауды?, есте са?тауды? жолдарына то?тал?ан.
- Б?л шы?арманы? бас кейіпкері бар ма?
- И?, бар.
- Егер болса, ол кім?
- Абай. Жеке ?з аузынан айтыл?ан пікір. Осындайда кейіпкер ойы мен автор ойыны? бір жерден шы?ып отыратынын бай?ау ?иын емес.
- Абайды? ?ара с?зі кімні? ойын білдіреді?
- Абайды? ?р ?ара с?зі жалпы халы?ты?, ?алы? ж?ртшылы?ты? ойын білдіріп, ?лкен ?ибратты т?йін жасайды.
- Абай бар асыл ойын кімге арнады?
- Абай бар асыл ойын замана жастарына, келер ?рпа??а арнады.
- Оны? шы?армашылы? ?ызметіні? негізгі м?раты - адам т?рбиесі.

8. «Пікірі жо? адамнан ?оры?» деген шы?ыс даналы?ы бар. ?рбір адамны? ?зіндік мені, ?з пікірі болуы керек. Сендер оны «?зін - ?зі тану» саба?ынан да ?йреніп ж?рсі?дер.
Ма?ал - м?телдер Абайды? сыны ?з пікірі? (таблицаны толтыру)

9. Асыл с?зді? жал?асын тап.
Ж?мысы жо?ты?
Тама?ы то?ты?. (Аздырар адам баласын)

?ш - а? н?рсе адамны? ?асиеті. (Ысты? ?айрат, н?рлы а?ыл, жылы ж?рек)

Та?ы сене бастаймын,
К?нде алда?ыш ?улар?а. (Есім шы?ып ?ашпаймын, Мен ішпеген у бар ма?!)

Баламды медресеге біл деп бердім. (?ызмет ?ылсын, шен алсын деп бермедім)

Талап, е?бек, тере? ой. ( ?ана?ат, рахым, ойлап ?ой, Бес асыл іс, к?нсе?із)
10. Дискуссиялы? карта.

С?з та?дау С?з ?исыны С?з ?рлеу
ынтамен ??у бар зейінін салу к??ілденіп, т?шыну
?ибр?тлану ?йрену ?лгі ету
берік болу еште?ені ойламау, бар ынтасымен ты?дау к?кірегі байлаулы берік болу
?айтарып ішінен ?айталау ішінен ?айтарып ойланып

11. М?тіндік тапсырма.
1 - топ?а:
Естілген н?рсені ?мытпасты??а т?рт т?рлі себеп бар: ----------- болма? керек; екінші — сол н?рсені естігенде я к?ргенде ----- керек, к??ілденіп, т?шынып, -------- керек;
2 - топ?а: ?шінші — сол н?рсені ішінен ---------- к??ілге бекіту керек;
т?ртінші - ------- ---- керек. Егер кез болып ?алса, салынбау керек. Ой кеселдері: ------- секілді. Б?л т?рт н?рсе - ---- мен ---- тоздырат??ын н?рселер.

12. Сатылай кешенді талдау.
«Отыз бірінші» ?ара с?зі
Авторы:
Жанры:
Та?ырыбы:
Идеясы:
Естігенді ?мытпауды? т?рт т?рлі себебі бар:
1.
2.
3.
4.
Ой кеселдері:
Т?рбиелік т?йіні:

?орытынды:
Абай – ?лы а?ын, ?алым, философ, к?ркем ?дебиетті? темір?азы?ы.
Абай насихаты – ынтыма?шыл, арлы, адал, е?бек?ор, иманды, талапты, ?лкен ж?ректі кісі болу. Абай «Жиырма то?ызыншы» ?ара с?зі ар?ылы кез - келген н?рсені сол ?алпында ?абылдай бермей, сын к?збен ?арау?а, ?зі?е керекті н?рсені танып, тал?ап ала білуге ша?ырады. Абайды? ?з с?зімен айтса?:
Тере? ойды? т?бінде те?ізі бар,
Тесіле к?п ?араса, к??іл ??ар

?й тапсырмасы: «А  бай ?ара с?зін о?ы?аннан кейінгі т?йген ойым» эссе жазу ж?не «отыз бірінші» ?ара с?зін жаттау.
Ба?алау

Просмотр содержимого документа
«Та?ырыбы: Абайды? «Отыз бірінші ?ара с?зі»»

Күні: 4/12/15ж Сыныбы: 6 Пәні: қазақ тілі Сабақтың тақырыбы: А. Құнанбаевтың "Адамның кейбір кездері ", "Әбіш туралы" өлеңдері

Сабақтың мақсаты
1.Білімділік: «Адамның кейбір кездері»өлеңінің тақырыбы мен идеясын ұғындыру                                                                                  
2.Дамытушылық:  мәнерлеп оқуға  дағдыландыру  өлең құрылысына талдауға үйрету 
 3.Тәрбиелік: халқымыздың мұрасын бағалай білуге тәрбиелеу
 Сабақтың көрнекілігі: Оқулық, суреттер, кітаптар т.б.
Сабақтың түрі: жаңа сабақ
Сабақтың әдіс-тәсілдері:  әңгімелеу, өз бетімен жұмыс,сұрақ-жауап
Сабақтың барысы:І. Ұйымдастыру кезеңі.
Оқушылармен амандасу Түгелдеу 
 Сыныптың сабаққа дайындығын тексеру
ІІ. Үй тапсырмасын пысықтау
Майлықожа Сұлтанқожаұлы (1835-1898) «Ілімге толса көкірек» толғаулары
ІІІ. Жаңа сабақ. Қазақтың ұлы ақыны Абай Құнанбайұлы 1845 жылы 10 тамыз күні Семей өңірінің қазіргі Абай ауданындағы Шыңғыстау бөктерінде дүниеге келген. Абайдың шын аты Ибраһим. Әжесі еркелетіп «Абай» деп атап кеткен. Абайдың ата-тегі, тәрбиеленіп шыққан ортасы Тобықтының шынжыр балақ, шұбар төс, ауқатты отбасы болған. Әкесі Құнанбай аға сұлтан, болыс болса, аталары Өскенбай, Ырғызбай атақты, әйгілі билер болған. Болашақ ақын жас кезінен өлең, әңгімеге әуес болып, әжесі Зере мен анасы Ұлжан аңыз- әңгімелерін барлық ынтасымен тыңдайтын. Ауыл молдасынан арабша сауат ашқан Абайды әкесі он екі жасында Семейге оқуға жібереді. Абай Ахмет-Ризаның медресесінде оқыды. Медреседе араб, парсы тілдерін жақсы меңгереді. Шығыс ақындары Низами, Сағди, Фзули, Хафиз шығармаларымен танысады. Медреседе оқып жүріп, үш ай «Приходская школада» орысша оқиды. Абай алғаш өлеңдерін досы Көкпай ақынның атымен жарялап жүрген, 1886 жылдан ғана бастап өз атынан шығара бастаған. Абайдың ғылымға, өлең жазуға белсене кірісуі 40 жасынан. Өз айналасындағы рулықтан, ескіліктен, надандықтан жирене бастаған дана ақын өз елін ел етуді ойлайта соның жолын іздейді.«Әрбір ғалым хакім есем, әрбір хәкім ғалым» дейді Абай. Абайдың хакімдігі оның әр сөзінен, әр өлеңінен білінеді.Абай мұрасын шартты түрде 3 топқа бөліп қарастыруға болады. 1 өз жанынан шығарған төл өлеңдері, 2 шісі қара сөздері, 3-сі өзге тілдерден әсіресе орысшадан аударған шығармалары. Абай шығармашылығынан орын алатын тақырыптарының бірі – оқу білім іздеу, өнер үйрену мәселесі. Ақын ғылымды қазақ жұртшылығын мешеуліктен құтқару, тығырықтан жол табу мақсатында уағыздады. Абай ғылымды рухани дамудың баспалдығы деп те қараған, қараңғылыққа жаны күйген Абай жұртты надандықтан, сауаттсыздықтан құтқарудың жолы ғылым, өнер деп біледі. 

«Адамның кейбір кездері...» - Абайдың 1886 ж. жазған өлеңі. Әрқайсысы 4 тармақты 7 шумақтан турады. Абайдың сөз өнері, өлең, ән туралы ең таңдаулы лирикалық туындыларының бірі. «Өлең - сөздің патшасы, сөз сарасы...», «Біреудің кісісі өлсе, каралы - ол...», «Көңіл кұсы кұйқылжыр шартарапқа...», «Өзгеге көңлім тоярсың...» сияқты өлеңдерінде Абай өлең мен әнді, ақындық, әншілік өнерді өте жоғары бағалайды. Сөз өнерінің халықтың өмірі, күнделікті тұрмысымен тығыз байланысты екенін танытып, ақындардан алдына үлкен қоғамдық мақсат қоюын, өмір шындығын, халықтың арман-тілегін, қуанышын, қайғы-мұңын терең түсініп, көңілге қонымды, нанымды етіп айта білуді талап етеді. «Адамның кейбір кездері...» де, міне, осындай ақынға үлкен қоғамдық міндет артатын шығарма. Абай поэзиясы, өлеңді аса маңызды өнер ретінде бағалай отырып, ақындық шабыттың сыры, қуат-күші жайында тебірене ой толғайды. Ақын не туралы жазу керек, қай тұрғыдан келіп, қалай айтуға керек деген мәселені қозғайды. Рухтанып, бойына жойқын жігер күш пайда болып, шынайы шабыты келгенде ақын ұшқыр қиялмен өмірдің жағымды кірінен тазаланған жағын да көре отырып, көлеңкелі жақтарын, надандық пен зұлымдықты сынай, шеней білуін, әсіресе, құптайды:

«Қыранша қарап қырымға,
Мұң мен зарды қолға алар.
Кектеніп надан зұлымға,
Шиыршық атар, толғанар..,
Әділет пен ақылға,
Сынатып көрген-білгенін..,
Ызалы жүрек, долы қол,
Улы сия, ащы тіл Не жазып кетсе, жайы сол,
Жек көрсеңдер, өзің біл...»

Абайдың осы өлеңіндегі ақын бейнесі, ақындық шабытты суреттеуімен А. С. Пушкиннің «Ақын» атты өлеңіндегі ақынның шабыттанып, толғанған сәтін сипаттауы үндес келетіні айтылып келеді. Ал, асылында бір тақырыпқа жазылған ұлы ақындардың өлеңдерінде бірлі-жарым ұқсастық кездесе беретіні түсінікті. Кейбір сырттай ұқсастықтар, тіпті жекеленген сөздердің мәндес келуі, әрине, тікелей жақындықты білдірмейді. Басқа бір шығарманың құнын кеміте алмайды. Осыны толық ескере отырып, «Адамның кейбір кездері...» ешқандай да басқа өлең емес, М. Ю. Лермонтовтың «Журналист, читатель и писатель» атты шығармасымен, сондағы жазу шының сөзімен сарындас келеді. Орысша текстен үзінді:

«... бывает время,
Когда забот спадает бремя,
Дни вдохновенного труда, Когда и ум и сердце полны,
И рифмы дружные, как волны,
Журча, одна во след другой
Несутся вольной чередой.
Восходит чудное светило
В душе проснувшейся едва;
На мысли, дышащие силой,
Как жемчуг нижутся слова».

Өлеңнің «Адамның кейбір кездері...» деп басталатын алғашқы үш шумағы осы келтірілген үзіндімен мағынасы жағынан әбден сәйкес, кейбір сөйлемдері дәлме-дәл келетінін байқау қиын емес. Ал «Сонда ақын белін буынып» деп басталатын соңғы төрт шумағы орысша текстің «Тогда с отвагою свободной» деп басталатын орыс ақыны өлеңінің кейінгі жағымен кей жері сәйкес болғанымен, көбінесе өзінше келеді. Түгелдей алғанда Абайдың бұл өлеңі оның төл шығармасы деп саналуы әбден орынды. Өйткені, Нәзира дәстүрімен жарыса жазылған өлең деуге лайық. Өлең 7-8 буынды шалыс ұйқаспен жазылған. Алғашқы рет 1909 ж. С.Петербургте жарық көрген «Қазақ ақыны Ибраһим Құнанбайүғылының өлеңі» атты жинақта жарияланған. Туынды басылымдарында аздаған текстол. өзгерістер кездеседі. 1910 жылғы Мүрсейіттің қолжазбасында 1-шумақтың 2- жолы «Көңілден алаң басылса» делінсе, кейінгі басылымдарда 1909 жылғы жинақ негізінде бұл жол «Көңілде алаң басылса» болып берілген. 1909, 1939 жылғы жинақтарда 3-шумақтың 3-жолы «Қуаттан ойдан бас құрап» болса, қалған басылымдарда Мүрсейіттің 1910 жылғы қолжазбасына сәйкес «Қуатты ойдан бас құрап» түрінде алынған.

Абай өлеңдерінің көркемдік ерекшеліктеріне тақталу
Ызалы жүрек,долы қол
Улы сия, ащы тіл 
                 Деген өлең жолдарында эпитет сөздердің мағыналарын ашу
ІV. Cабақты меңгерту.
А. Құнанбаев «Адамның кейбір кездері»  өлеңді құрылысына талдау
Сөздікпен жұмыс.
Сідет- міндет
Тәбділ -өзгеру
Тағылым-үлгі
Бенде  - адам 
V. Сабақты қорытындылау. Абай Құнанбаевтың бізге қалдырған асыл мұралары, өлеңдерінің негізгі тақырыбы. 
Қазақтың өз баласын тәрбиелей алмайтынын өткір сынға алады. Баланың ескі көзқарастағы ата-анасы оны теріс жолға бағыттап, жөнсіз мінезге баулитынын айтады. Баланы тәрбиелеуде ерінбеуге, жалықпай ұстаздық етуге шақырады. 
Ақырын жүріп, анық бас, 
Еңбегің кетпес далаға. 
Ұстаздық еткен жалықпас, 
Үйретуден балаға- деп, ең тамаша да, жауапты, абыройлы іс- ұстаздық етіп тәрбиелі де білімді шәкірт қалыптастыру әр ұстаздың бақыты деп тапсырады. 
VІ.Үйге тапсырма. Жаттау                        
VІІ. Бағалау





Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Литература

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 6 класс

Скачать
Та?ырыбы: Абайды? «Отыз бірінші ?ара с?зі»

Автор: Биболова Ботак?з Жар?ынбек?ызы

Дата: 20.12.2015

Номер свидетельства: 268354

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства