kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Оралхан Б?кей «Тортай мінер а? боз ат»

Нажмите, чтобы узнать подробности

Саба?ты? та?ырыбы: Оралхан Б?кей «Тортай мінер а? боз ат» ашы? саба?

Саба?ты? ма?саты:

1. Білімділік. Оралхан Б?кейді? ?мірі  мен шы?армашылы?ымен танысу. ??гімедегі кейіпкерлерді? іс-?рекетін талдау барысында ?мір шынды?ын таныту, шы?армадан ал?ан білімдерін ?орыту.

2. Дамытушылы?. О?ушы ойын ашы? жеткізе білуге, шы?армашылы?пен айналысу?а, талдау жасау кезінде білімін, ойын дамыту?а ы?пал ету.

3. Т?рбиелік. О?ушыларды отанс?йгіштікке, кітап пен білімді ?зіні? алдына ма?сат етіп ?оятын жан д?ниесі сезімтал да адал, мейірімді болу?а т?рбиелеу.

Саба?ты? т?рі: ?орыту, жина?тау.

Саба?ты? ?дісі: ж?йелеу, салыстыру, іздендіру

П?наралы? байланыс: тарих, ?аза? тілі

К?рнекілігі:  интерактивті та?та, слайд, кітап к?рмесі, суреттер

Саба?ты? барысы:

І. ?йымдастыру  б?лімі:

ІІ. ?й тапсырмасын тексеру.

  • «Жусан исі» повесін т?сінгенін айту.

1) Сайын М?ратбеков ?ай жылы, ?ай жерде д?ниеге келд? (1936 жылы Талды?ор?ан ??ірі ?апал ауданы, ?о?ыр ауылында д?ниеге келген)

2) ?ай жылы ?ай о?у орнын бітірді? ( 1971 жылы М?скеудегі  М. Горький атында?ы ?дебиет институтын)

3 «.Сайын ?зіне ?ана т?н тап?ырыпты?, жанрлы?, стильдік даралы?ы, ерекше с?з на?ышы, ашы? ?ні, ?зіндік бояуы бар шы?армаларымен танылды» деп пікір айт?ан кім? (Мырзатай Сер?алиев)

4.  ?ай салада ?ызмет етті  (М??алім)

 5. Жазушыны?  е? ал?аш  шы?армалары ?ай жылы  жарияланды? (1954жылы)

Ел арасына тара?ан ?андай шы?армаларын білесі?дер?

1 – топ?а:  Аян?а мінездеме

2 – топ?а: Аянны? портреті жазу

3 – топ?а: Жа?ымды – жа?ымсыз кейіпкерлерді ажырату

Шы?армалардан ?зінді о?имын. О?ушылар ?ай кейіпкерлерді? ?ашан, ?ай жерде айт?анын табады.

1) - ?й, анау кім,ей? (Сады?ты? Аянды  е? ал?аш атыспа? ойнап ж?ргенде к?рген кезі)

2) – Барлы? ?ріптерді неге тезірек ?йретпейді екен? (Аянны? мектепке барып ж?ргендегі с?зі)

 3)  - ?йбай, бетім –ай, б? д?бірлеген не десем, мыналар екен ?ой (Бапайды? кемпіріні?  ертегі ты?дап отыр?ан балалар?а айт?ан с?зі)

4) – Т?ра ? ой. Мына  жарты к?решкідегі с?тті Аян?а апарып берейін (Есікбайды? анасы, Аянды Т?ражан сабап таста?анда с?т апарып беретін кезі  

5) – И?, неге келді?дер, балалар? (Аян ая?ын салдыру?а бар?ан да?ы Асылдбек шалды? айт?ан с?зі)

6) - ?й, жетпегірлер, т?ры?дар! (Т?ражанны? жер жырту нау?анында?ы балалар?а к?рсеткен ?орлы?ы)

ІІІ. Жа?а та?ырып.

?згеше біткен ?аза?ты?,

?нерпаз ?лы дара бір.

Просмотр содержимого документа
«Оралхан Б?кей «Тортай мінер а? боз ат»»

Сабақтың тақырыбы: Оралхан Бөкей «Тортай мінер ақ боз ат» ашық сабақ

Сабақтың мақсаты:

1. Білімділік. Оралхан Бөкейдің өмірі  мен шығармашылығымен танысу. Әңгімедегі кейіпкерлердің іс-әрекетін талдау барысында өмір шындығын таныту, шығармадан алған білімдерін қорыту.

2. Дамытушылық. Оқушы ойын ашық жеткізе білуге, шығармашылықпен айналысуға, талдау жасау кезінде білімін, ойын дамытуға ықпал ету.

3. Тәрбиелік. Оқушыларды отансүйгіштікке, кітап пен білімді өзінің алдына мақсат етіп қоятын жан дүниесі сезімтал да адал, мейірімді болуға тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: қорыту, жинақтау.

Сабақтың әдісі: жүйелеу, салыстыру, іздендіру

Пәнаралық байланыс: тарих, қазақ тілі

Көрнекілігі интерактивті тақта, слайд, кітап көрмесі, суреттер

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру бөлімі:

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

  • «Жусан исі» повесін түсінгенін айту.

1) Сайын Мұратбеков қай жылы, қай жерде дүниеге келд? (1936 жылы Талдықорған өңірі Қапал ауданы, Қоңыр ауылында дүниеге келген)

2) Қай жылы қай оқу орнын бітірді? ( 1971 жылы Мәскеудегі  М. Горький атындағы Әдебиет институтын)

3 «...Сайын өзіне ғана тән тапқырыптық, жанрлық, стильдік даралығы, ерекше сөз нақышы, ашық үні, өзіндік бояуы бар шығармаларымен танылды» деп пікір айтқан кім? (Мырзатай Серғалиев)

4. Қай салада қызмет етті  (Мұғалім)

5. Жазушының  ең алғаш  шығармалары қай жылы  жарияланды? (1954жылы)

Ел арасына тараған қандай шығармаларын білесіңдер?

1 – топқа:  Аянға мінездеме

2 – топқа: Аянның портреті жазу

3 – топқа: Жағымды – жағымсыз кейіпкерлерді ажырату

Шығармалардан үзінді оқимын. Оқушылар қай кейіпкерлердің қашан, қай жерде айтқанын табады.

1) - Әй, анау кім ,ей? (Садықтың Аянды  ең алғаш атыспақ ойнап жүргенде көрген кезі)

2) – Барлық әріптерді неге тезірек үйретпейді екен? (Аянның мектепке барып жүргендегі сөзі)

 3)  - Үйбай, бетім –ай, бұ дүбірлеген не десем, мыналар екен ғой (Бапайдың кемпірінің  ертегі тыңдап отырған балаларға айтқан сөзі)

4) – Тұра ғ ой. Мына  жарты күрешкідегі сүтті Аянға апарып берейін (Есікбайдың анасы, Аянды Тұражан сабап тастағанда сүт апарып беретін кезі  

5) – Иә, неге келдіңдер , балалар? (Аян аяғын салдыруға барған дағы Асылдбек шалдың айтқан сөзі)

6) - Әй, жетпегірлер , тұрыңдар! (Тұражанның жер жырту науқанындағы балаларға көрсеткен қорлығы)

ІІІ. Жаңа тақырып.

Өзгеше біткен қазақтың,

Өнерпаз ұлы дара бір.

Жасадың ғұмыр аз – ақ күн,

Жасамай елу және бір...

Соның бірі – Оралхан Бөкей.

«Айналайын Алтайым, осы құдіретіңнен, осы келбетіңнен, осы гүліңнен, осы жұпарыңнан айырылып қала көрме, өйткені мен сені сүйемін, өйткені мен сенің перзентіңмін, өйткені жаһанда саған жетер салтанатты жер жоқ»

 О. Бөкей

Жазушы Оралхан Бөкей 1943 жылы 28 қыркүйекте Шығыс Қазақстан облысы, Қатонқарағай ауданы, Шыңғыстай ауылында қарапайым еңбек адамының отбасында дүниеге келген. Әкесі Бөкей, анасы Күлия, қарындастары Ғалия мен  Мәншүк.

Оралхан Бөкейдің қай шығармалары болсын көтерген, қалам сілтеген негізгі тақырыбы – адам тағдыры, табиғат, олардың тұтастығы, бірлігі: Адамды ардақтау, оның ұлылығын жырлау.

Шығармалары:

“Қамшыгер”,  “Үркер”, Қайдасың, қасқа құлыным”, “Шара”, Елең-алаң, “Мұзтау”, “Ән салады шағылдар”, “Үркер ауып барады”, “Бәрі де майдан”, “Құм мінезі”, “Өз отыңды өшірме”, “Біздің жақта қыс ұзақ”, “Атаукере”, “Қар қызы”, “Зымырайды поездар”, “Жау тылындағы бала”, “Жесірлер”, “Ұйқым келмейді”, “Құлыным менің”, “Жақсының ізі”.

«Тортай мінер ақ боз ат» әңгімесі.

  • Әңгімені жоспарлау:

    • Салықсалған ауылы

    • Соғыстан кейінгі бейбіт өмір

    • Тортай

    • Ертегіші Тортай

    • Тортай мінер ақ боз ат...

    • Сөздікпен жұмыс.

Күлтеленген – жібек пен қыл тәрізді заттарды тегістеп шоқтау, біркелкі етіп кесу. Күреңсе –саздау жерге шығатын шабындық шөп.

Жемтір-жемтір – жұлма-жұлма.

Кеспелтек – жуантық келген қысқа

  • Проблемалық сұрақтар мен тапсырмалар.

  • Салықсалғанда соғыстан кейінгі жағдай қандай?
    2. Әңгімеші бала мен Тортайдың достығы қалай сипатталған?
    3. Тортайдың  жеке басының  арманы не?  сол  үзіндіні әңгімеден тауып оқы. 
    4. Тортайдың автор үйіне келудегі мақсаты не?
    5. Автор неге орнынан тұрып амандаса алмады?
    6. Тортай  кітап  туралы қандай  пікірде ? Кітапты неге пір тұтты?

  • 7. Кітаптың адам өмірі, мінез құлқы үшін қандай маңызы бар?

  • 8. Ол таскүркеде  қандай  кітап  оқыды ? 

9. Әңгіменің  соңында  лирикалық  кейіпкер  қандай  шындық  айтады?

10. Тортай неге арманына жете алмады?

4. «Кім жылдам?» ойыны. Әр топқа берілген тапсырмаларды тез тауып жазу керек.

І топ.

1.Мәтіннен дефис арқылы жазылған шылаулары бар сөйлемдерді табыңыздар.
2. Еліктеуіш, бейнелеуіш сөздері бар сөйлемдерді дәптерге жаз.

ІІ топ.

1. Одағай бар ма?  Қай сөйлемде қандай мәнде қолданылған?
2. Мәтіннен эпитет, теңеу, мақал-мәтел фразеологизмдерді табыңдар?

Эпитет -  заттың айрықша белгілерін, қасиеттерін білдіретін сөздер. (жаймашуақ сәт, көкпеңбек болып көмкеріліп тұрар аспан, бейбіт күннің шуағы, тас үңгір, жұмақты өмір, көк мұнар дүние, қоңыр үн)

Теңеу – заттың, не құбылыстың қасиет-сапасын ашу үшін екінші бір затпен, құбылыспен салыстыру. (табанға кілемдей жұмсақ тию, ұлардай шулап, лаулаған жалын бақсыдай тілін жалаңдатып, ұядай қылып жинау, көк күмбезіне найзадай кіріп, ой-етек алақандағыдай көрінеді, Алтайдың шолпысындай жарқыраған Бұқтырма, ай мен күндей қос ару)

Мақал-мәтелдер – Мақалда ой ашық, нақты, тура айтылады, мәтелде – ой тұспалдап, астарлап меңзеп жеткізеді. (Тоқ бала аш баламен ойнамайды, «Ораза-намаз тоқтықта ғана»)

Тұрақты тіркестер – екі немесе бірнеше сөздің тіркесуі арқылы бір мағына беретін сөз тіркесі. (қой аузынан шөп алмас – момын, жуас, ит басына іркіт төгілу- молшылық, қыздың жиған жүгіндей – сәнді, жинақы, тақымы қотыр тайға тимеу – ештеңеге қол жеткізбеу, келді-кетті деп сөге жамандамаңыз – тез келді де кетті деп ойламаңыз, сәл мүкісі бар- құлағы аздап естімейді, ұядай қылып жинау – тап-таза, сәнді қылып жинау)

ІІІ топ. 1. Әңгімеде ауыл өмірі қалай суреттеледі? Әңгімеден тауып оқы.

2. Қандай өзен, тау  аттары кездеседі ?

5.Тортайға мінездеме беру. Топтастыру.

Венн диаграммасы.

“Жусан исі” повесі

Аян

“Тортай мінген ақ боз ат”

Тортай

 

 

Ұқсастығы

 

ІV. Бекіту. “Ортаға салу”

Ораш ел таныған азамат бола отырып, бала кезінде бірге өскен досы – Тортай амандасқалы келгенде, шыға алмағады. Осы іс-әрекеті дұрыс па?

Бекіту сұрақтары:

1. Соғыстан кейінгі балалар мен қазіргі балалардың арасында қандай ұқсастық пен айырмашылық бар?
2. Тортай тәрізді балалар қазірде кездесе ме?
3. Тортай неге арманына жете алмады? 
4. Оралхан Бөкейдің бұл әңгімеден басқа қандай әңгімелерін оқыдыңдар?

V.  Қорытынды: Бүгінгі сабағымызды Әбіш Кекілбаевтың сөзімен түйіндесек:

“О. Бөкей жиырмасыншы ғасырдағы қазақ әдебиетінің ең сүйікті, ең сүлей суреткерлерінің бірі ретінде әлемдік танымалдыққа ие болды. Алыс-жақын елдерде аты “қазақ” деген сөзбен қабаттаса айтылатын азғантай тұлғалардың біріне айналды”.

Үй тапсырмасы: Оралхан Бөкей өмірі мен шығармашылығы Тортай мәнер ақ боз ат әңгімесін түсінгенін айту.





Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Литература

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 8 класс

Скачать
Оралхан Б?кей «Тортай мінер а? боз ат»

Автор: Мукташева Айнур Абаевна

Дата: 03.11.2015

Номер свидетельства: 247463

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства