kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Конспект урока на тему "Таби?атты ?ор?ау"

Нажмите, чтобы узнать подробности

Т?рбие са?атты? та?ырыбы: «Таби?атты ?ор?ау»

Саба?ты? ма?саты: о?ушыларды жерді? ?адірін, байлы?ын ба?алай білуге, ту?ан таби?атты с?юге ж?не ?ам?орлы?, жанашырлы? сезімге баулу.
Сайыс-саба? т?рінде ?ткізілгендіктен, экологиялы? карта, экологиялы? газеттер, киіз ?й, ?амшы, жалбыз, т?рлі тастар к?рнекілікке пайдаланылды.
Жер – Ана. /домбырамен с?йемелдеп, к?й тартылып т?рды/. О, мені? перзенттерім! Мені? ?ойыным ке?. Сендерді ?р уа?ытта мейірімді ??ша?ыма аламын. Мені? саялы ба?ымды, м?лдіреген таза кіршіксіз ?зен – к?лдерімді, си?ырлы сазды ?нді ??старымды, жалпы таби?ат атаулыны аялап, с?йі?дер. Б?л кейінгі ?рпа?, сендерге аманат.
1 – бастаушы. 
Ке? далам мені?, ке?дігіммен керілген,
Тау тасымен табанды етіп ?сірген.
Ш?птері мен г?лдері, ж?пар иісі а??ы?ан,
?зендері мен к?лдері анау, Сарыар?аны? сазынан жаратыл?ан.

(”Сарыар?а” ?ні хормен орындалды).
2 – бастаушы. Жер, жалпы таби?ат – к?ллі тіршілік атаулыны? ??тты ?оныс – мекені, алтын ?я тал бесігі. Барша адамзат ?кіліне ауа, су, жер орта?. Сонды?тан жерді? ?адірін, байлы?ын ба?алай білу, жалпы таби?атты ?ор?ау – баршамызды? міндетіміз. “Жерді аялайы?” та?ырыбында?ы білім сайысы осы міндетті шешуге ба?ытталады. 
Сайысты? т?ртібі бойынша ?атысушыларды алты адамнан 2 топ?а б?лдім: ?лдар ж?не ?ыздар тобы. С?ра? ?атысушыларды? барлы?ына жалпы берілді. ?ойыл?ан с?ра?тар?а ?ай топ дайын болса, сол топ жауап беруге келісілді. Бірінші с?ра??а ?лдар тобы жауап берді.
1-с?ра?. Хал?ымызды? т?н?ыш ?алымы кім ж?не ол кісі таби?ат туралы не айт?ан?
?лдар тобы. Хал?ымызды? ма?танышы болып саналатын ?алым, этнограф, зерттеуші Шо?ан У?лиханов, ол кезінде былай деген екен: “Таби?ат пен адам! ?зі?із айты?ызшы, тіршілікте одан ?ажап, олардан ??пия не бар? ?аза?тар д?ниеге ?лкен м?н берді. Таби?атта?ы кейбір жануарлар мен ??старды, к?шпелі т?рмыс?а ?ажетті заттарды киелі деп ?астерледі. Осы айтыл?андарды ??рмет т?ту адам баласына байлы? пен ба?ыт, ??т ?келеді.”
2-с?ра?. Б?л айтыл?андарды пысы?тау ?шін ?андай жыр жолдарын тілге тиек етуге болады?
?ыздар тобы.
?асиетті с?з береді “Кие” деген,
Киеліге жоламас к?йе деген
Е? алдымен б?л с?зді с?йеді екен.
Тірі н?рсе – ш?п деген, к?гал деген
К?кті ж?лса, болады обал деген,
Ата – анамыз жылан?а ?йге кірген
А? с?т ??йып басына, “Жо?ал” деген.

3-с?ра?. Халы? таби?атта?ы ?здері ?астерлейтін жерлерді ?алай ата?ан?
?лдар тобы. Халы? таби?атта?ы ?астерлейтін жерлерді “?улие б?ла?”, “?улие а?аш” деп, ?арлы?аш, а??у, ?лар, т.б. ??стар мен жануарларды жа?сылы?тын жаршысы, ба?ытты? басшысы, тіршілікті? иесі деп оларды? ?ясын б?збау?а, балапандарын ж?бірлеп, ?здерін ?лтіруге м?лдем р??сат етпеген, балапандайтын, т?лдейтін кездерінде ??стар мен жабайы андарды аулау?а тыйым сал?ан.

4-с?ра?. ?ор?ыт атаны? артында ?ал?ан ?андай ?сиет с?здерді білесіздер?
?ыздар тобы. ?ор?ыт атаны? ?сиет с?здерінде айтылатын “?ара таулары? ??ламасын, саялы а?аш сынбасын” деген ??ымдар – айналада?ы?ды аялай біл деген аталы с?з. “?ара?айды? т?бінен ?йіріп ал?ан ?обызым” деген ?ле? жолдарында ?лкен м?н бар. 
5-с?ра?. ?аша?ан а?ын адам ?мірінде орманны? ?аншалы?ты ма?ызды екенін ?алай тол?а?ан?
?лдар тобы:
Жаны? сая табатын
Орман бол?ан б?л - а?аш,
?оры??анда жал?ыз?а
?ор?ан бол?ан б?л – а?аш,
Найзасына батырды?
Сап та бол?ан б?л – а?аш,
К?ріп пенен ?астерге
?уат бол?ан б?л – а?аш.
6-с?ра?. Халы? таби?атты? ?ажап к?ркі саналатын орман – то?айды ?ай ?ле?мен ?астерлеген ж?не орманды неге те?еген?
?ыздар тобы. “?араорманым” деген ?ле? жолдарын арнап, былай жырла?ан:
Киінген келіншектей о?алы орман
Секілді жан?а сая, мал?а ?ор?ан
Бабамыз бауырында малын ба?ып
?й салып, ??ры? алып, уы? жон?ан.
Осында таби?атты? бар а?ылы
К?ркейген келбетінен дала сыны.
А? ?айын, жасыл – желек ?ара?айлар,
Секілді к?зімізді? ?арашы?ы.
7-с?ра?. Таби?атты ?ор?ау туралы ананы? ?андай ?сиет с?здері бар?
?ыздар тобы.
“?я б?зба! Балапан?а тиме” деп,
?рсушы еді, мені? анам, к?йгелек
“Жас шыбы?ты сындырма” деп ?рсатын, 
Шы??анымда “т?лпарымды” с?йрелеп,
“?я б?зба! Б?зба” деймін балама
?сиеті? ?андай ?ажап, жан ана!

Таби?ат туралы ?андай ж?мба?тар білесіздер?
?ыздар тобы.
??р?ак жерде са?тайсын,
Онсыз тама? татпайсын.
/т?з/
Ж?ртты? б?рі соны с?йеді,
Біра? ?ара?ысы келмейді.
/к?н/
Бір н?рсе бетінде жо?, ой менен ?ыр,
?зі?ні? кіндігінен айналып ж?р.
?зіне назар салып ?араса?ыз,
Келбеті жер ж?зіні? к?рініп т?р.
/глобус/
“Айт” десе, ж?гірмес,
Су тисе, сілкінбес.
/ш?п/
Жазда жатса? – к?ле?кесіне алады
?ыста жа?са? – жаны? рахат табады.
/а?аш/
Жер к?рдім ?аласы бар
?йлері жо? мекендейтін,
К?л к?рдім, ?зе? к?рдім,
Сулары жо? тере?дейтін. 
/карта/
?лкен – улкен т?йені
Тастапты адам ш?геріп.
?ркеші б?лт?а тиеді,
Бауыры жатыр к?геріп.
/тау/
?демі т?нде мен ж?рсем ж?реді бірге.
/ай/.

15-с?ра?. Таби?ат туралы ?андай ма?ал – м?телдер білесіздер?
?лдар тобы. Т??ан жер - алтын бесік. Жер – ырысты? кіндігі. Жер – ана, ел – бала. Тоз?ан жерде то?шылы? болмайды. К?лді? к?ркі – ??ра?, тауды? к?ркі – б?ла?. Бір а?аш кессе?, он а?аш отыр?ыз. Орман к?п болса, олжа? к?п. Дана к?птен шы?ады, д?рі ш?птен шы?ады.
1 – бастаушы.Жас достар, таби?атты с?йі?дер!
Таби?ат – Отан байлы?ы.
«Заман – ай» ?ні хормен орындалады.

2 – бастаушы. Таби?атты тарылтпайы?.
М?лдір к?усар тынысын.
П?к таби?ат!
Ж?регімні? тамылжы?ан жырысы?.
Ей, адамдар!
?алай ?ана ?атыгездік жасайсы?.
Ол ана? ?ой, ал сен кенже ?лысы?.
Отанын, ту?ан жерін с?йетін ?лтжанды азаматтар т?рбиелеуде танымды? ой ?рекеттерін дамытатын т?рбие са?аттарыны? ма?ызы зор.
 

Просмотр содержимого документа
«конспект урока на тему "Таби?атты ?ор?ау"»

Тәрбие сағаттың тақырыбы: «Табиғатты қорғау»

Сабақтың мақсаты: оқушыларды жердің қадірін, байлығын бағалай білуге, туған табиғатты сүюге және қамқорлық, жанашырлық сезімге баулу.
Сайыс-сабақ түрінде өткізілгендіктен, экологиялық карта, экологиялық газеттер, киіз үй, қамшы, жалбыз, түрлі тастар көрнекілікке пайдаланылды.
Жер – Ана. /домбырамен сүйемелдеп, күй тартылып тұрды/. О, менің перзенттерім! Менің қойыным кең. Сендерді әр уақытта мейірімді құшағыма аламын. Менің саялы бағымды, мөлдіреген таза кіршіксіз өзен – көлдерімді, сиқырлы сазды үнді құстарымды, жалпы табиғат атаулыны аялап, сүйіңдер. Бұл кейінгі ұрпақ, сендерге аманат.
1 – бастаушы. 
Кең далам менің, кеңдігіммен керілген,
Тау тасымен табанды етіп өсірген.
Шөптері мен гүлдері, жұпар иісі аңқыған,
Өзендері мен көлдері анау, Сарыарқаның сазынан жаратылған.

(”Сарыарқа” әні хормен орындалды).
2 – бастаушы. Жер, жалпы табиғат – күллі тіршілік атаулының құтты қоныс – мекені, алтын ұя тал бесігі. Барша адамзат өкіліне ауа, су, жер ортақ. Сондықтан жердің қадірін, байлығын бағалай білу, жалпы табиғатты қорғау – баршамыздың міндетіміз. “Жерді аялайық” тақырыбындағы білім сайысы осы міндетті шешуге бағытталады. 
Сайыстың тәртібі бойынша қатысушыларды алты адамнан 2 топқа бөлдім: ұлдар және қыздар тобы. Сұрақ қатысушылардың барлығына жалпы берілді. Қойылған сұрақтарға қай топ дайын болса, сол топ жауап беруге келісілді. Бірінші сұраққа ұлдар тобы жауап берді.
1-сұрақ. Халқымыздың тұнғыш ғалымы кім және ол кісі табиғат туралы не айтқан?
Ұлдар тобы. Халқымыздың мақтанышы болып саналатын ғалым, этнограф, зерттеуші Шоқан Уәлиханов, ол кезінде былай деген екен: “Табиғат пен адам! Өзіңіз айтыңызшы, тіршілікте одан ғажап, олардан құпия не бар? Қазақтар дүниеге үлкен мән берді. Табиғаттағы кейбір жануарлар мен құстарды, көшпелі тұрмысқа қажетті заттарды киелі деп қастерледі. Осы айтылғандарды құрмет тұту адам баласына байлық пен бақыт, құт әкеледі.”
2-сұрақ. Бұл айтылғандарды пысықтау үшін қандай жыр жолдарын тілге тиек етуге болады?
Қыздар тобы.

Қасиетті сөз береді “Кие” деген,
Киеліге жоламас күйе деген
Ең алдымен бұл сөзді сүйеді екен.
Тірі нәрсе – шөп деген, көгал деген
Көкті жұлса, болады обал деген,
Ата – анамыз жыланға үйге кірген
Ақ сүт құйып басына, “Жоғал” деген.



3-сұрақ. Халық табиғаттағы өздері қастерлейтін жерлерді қалай атаған?
Ұлдар тобы. Халық табиғаттағы қастерлейтін жерлерді “Әулие бұлақ”, “Әулие ағаш” деп, қарлығаш, аққу, ұлар, т.б. құстар мен жануарларды жақсылықтын жаршысы, бақыттың басшысы, тіршіліктің иесі деп олардың ұясын бұзбауға, балапандарын жәбірлеп, өздерін өлтіруге мүлдем рұқсат етпеген, балапандайтын, төлдейтін кездерінде құстар мен жабайы андарды аулауға тыйым салған.

4-сұрақ. Қорқыт атаның артында қалған қандай өсиет сөздерді білесіздер?
Қыздар тобы. Қорқыт атаның өсиет сөздерінде айтылатын “Қара тауларың құламасын, саялы ағаш сынбасын” деген ұғымдар – айналадағыңды аялай біл деген аталы сөз. “Қарағайдың түбінен үйіріп алған қобызым” деген өлең жолдарында үлкен мән бар. 
5-сұрақ. Қашаған ақын адам өмірінде орманның қаншалықты маңызды екенін қалай толғаған?
Ұлдар тобы:
Жаның сая табатын
Орман болған бұл - ағаш,
Қорыққанда жалғызға
Қорған болған бұл – ағаш,
Найзасына батырдың
Сап та болған бұл – ағаш,
Кәріп пенен қастерге
Қуат болған бұл – ағаш.
6-сұрақ. Халық табиғаттың ғажап көркі саналатын орман – тоғайды қай өлеңмен қастерлеген және орманды неге теңеген?
Қыздар тобы. “Қараорманым” деген өлең жолдарын арнап, былай жырлаған:
Киінген келіншектей оқалы орман
Секілді жанға сая, малға қорған
Бабамыз бауырында малын бағып
Үй салып, құрық алып, уық жонған.
Осында табиғаттың бар ақылы
Көркейген келбетінен дала сыны.
Ақ қайын, жасыл – желек қарағайлар,
Секілді көзіміздің қарашығы.
7-сұрақ. Табиғатты қорғау туралы ананың қандай өсиет сөздері бар?
Қыздар тобы.
“Ұя бұзба! Балапанға тиме” деп,
Ұрсушы еді, менің анам, күйгелек
“Жас шыбықты сындырма” деп ұрсатын, 
Шыққанымда “тұлпарымды” сүйрелеп,
“Ұя бұзба! Бұзба” деймін балама
Өсиетің қандай ғажап, жан ана!

Табиғат туралы қандай жұмбақтар білесіздер?
Қыздар тобы.
Құрғак жерде сақтайсын,
Онсыз тамақ татпайсын.
/тұз/
Жұрттың бәрі соны сүйеді,
Бірақ қарағысы келмейді.
/күн/

Бір нәрсе бетінде жоқ, ой менен қыр,
Өзіңнің кіндігінен айналып жүр.
Өзіне назар салып қарасаңыз,
Келбеті жер жүзінің көрініп тұр.
/глобус/
“Айт” десе, жүгірмес,
Су тисе, сілкінбес.
/шөп/
Жазда жатсаң – көлеңкесіне алады
Қыста жақсаң – жаның рахат табады .
/ағаш/
Жер көрдім қаласы бар
Үйлері жоқ мекендейтін,
Көл көрдім, өзең көрдім,
Сулары жоқ тереңдейтін. 
/карта/
Үлкен – улкен түйені
Тастапты адам шөгеріп.
Өркеші бұлтқа тиеді,
Бауыры жатыр көгеріп.
/тау/
Әдемі түнде мен жүрсем жүреді бірге.
/ай/.

15-сұрақ. Табиғат туралы қандай мақал – мәтелдер білесіздер?
Ұлдар тобы. Тұған жер - алтын бесік. Жер – ырыстың кіндігі. Жер – ана, ел – бала. Тозған жерде тоқшылық болмайды. Көлдің көркі – құрақ, таудың көркі – бұлақ. Бір ағаш кессең, он ағаш отырғыз. Орман көп болса, олжаң көп. Дана көптен шығады, дәрі шөптен шығады.
1 – бастаушы.Жас достар, табиғатты сүйіңдер!
Табиғат – Отан байлығы.
«Заман – ай» әні хормен орындалады.

2 – бастаушы. Табиғатты тарылтпайық.
Мөлдір кәусар тынысын.
Пәк табиғат!
Жүрегімнің тамылжыған жырысың.
Ей, адамдар!
Қалай ғана қатыгездік жасайсың.
Ол анаң ғой, ал сен кенже ұлысың.
Отанын, туған жерін сүйетін ұлтжанды азаматтар тәрбиелеуде танымдық ой әрекеттерін дамытатын тәрбие сағаттарының маңызы зор.





Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Классному руководителю

Категория: Уроки

Целевая аудитория: 6 класс

Скачать
конспект урока на тему "Таби?атты ?ор?ау"

Автор: ?уанышбекова Раби?а

Дата: 06.03.2016

Номер свидетельства: 302766

ПОЛУЧИТЕ БЕСПЛАТНО!!!
Личный сайт учителя
Получите в подарок сайт учителя


Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства