kopilkaurokov.ru - сайт для учителей

Создайте Ваш сайт учителя Курсы ПК и ППК Видеоуроки Олимпиады Вебинары для учителей

Ашы? т?рбие са?аты "?аза?ты? ?лтты? киімдері"

Нажмите, чтобы узнать подробности

Саба?ты? та?ырыбы:?аза?ты? ?лтты? киімдері

Б?л саба?ымды "?аза? тіліні? ?здік о?ытушысы" бай?ауында ?ткен едім.Саба?ымны? ма?саты: ?лтты? киімдерімізді білу,ата-бабаларымызды? киген киімдеріне ке?інен то?талу,о?ушыларды? рухани д?ниетанымын  ке?ейту.Тарихи-м?дени ??ндылы?тарымызды ??рметтеу.Сауатты  с?йлей білуге да?дыландыру, с?здік ?орын молайту

Просмотр содержимого документа
«Ашы? т?рбие са?аты "?аза?ты? ?лтты? киімдері"»

Жаңаөзен қаласы №15 орта мектептің қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі Кобланова Айтгул Назарбаевна

Жаңаөзен қаласы №15 орта мектептің

қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі

Кобланова Айтгул Назарбаевна

Сабақтың тақырыбы: Қазақтың  ұлттық киімдері  № 15 орта мектептің қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі Кобланова Айтгул Назарбаевна

Сабақтың тақырыбы:

Қазақтың ұлттық киімдері

№ 15 орта мектептің

қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі

Кобланова Айтгул Назарбаевна

«Адам көркі – шүберек»

«Адам көркі – шүберек»

Сабақтың мақсаты:   Білімділік: Тарихи- мәдени мұрамыз ұлттық киімдер туралы толық мағлұмат беру.   Дамытушылық: Оқушыларды сауатты дұрыс сөйлей, жаза білуге дағдыландырып, сөздік қорын молайту, рухани танымын кеңейту.   Тәрбиелік : Қазақтың салт-дәстүріндегі ұлттық өнегені оқушылар бойына дарыту, елге, жерге, ұлттық мәдениетке деген сүйіспеншілік сезімін оятып, отансүйгіштікке тәрбиелеу.

Сабақтың мақсаты: Білімділік: Тарихи- мәдени мұрамыз ұлттық киімдер туралы толық мағлұмат беру. Дамытушылық: Оқушыларды сауатты дұрыс сөйлей, жаза білуге дағдыландырып, сөздік қорын молайту, рухани танымын кеңейту. Тәрбиелік : Қазақтың салт-дәстүріндегі ұлттық өнегені оқушылар бойына дарыту, елге, жерге, ұлттық мәдениетке деген сүйіспеншілік сезімін оятып, отансүйгіштікке тәрбиелеу.

Орта жүздің шапандары көбінесе бір беткей матадан, сырусыз, сирек қабылып, етектері шалғайлы, жеңдері кең, жағалары шолақ ойма немесе түймелі болып келеді. Өйткені орта жүз қалаға жақын, орыс, татар халықтарымен аралас-құралас отырады. Кіші жүздің шапандары да шалғайлы, жеңдері ұзын және кең, жүн тартқан, бидайлаған қалың, қайырма жағалы болып келеді. Осындай ара-тұра айырмашылықтары бола тұра, солардың бәріне бірдей ортақ, ұлттық мәнер мен қазақша атаулары бар. Үш жүздің қайсысында болса да шапанға шабу қояды және оны барлық жерде шабу деп атайды.

Орта жүздің шапандары көбінесе бір беткей матадан, сырусыз, сирек қабылып, етектері шалғайлы, жеңдері кең, жағалары шолақ ойма немесе түймелі болып келеді. Өйткені орта жүз қалаға жақын, орыс, татар халықтарымен аралас-құралас отырады. Кіші жүздің шапандары да шалғайлы, жеңдері ұзын және кең, жүн тартқан, бидайлаған қалың, қайырма жағалы болып келеді. Осындай ара-тұра айырмашылықтары бола тұра, солардың бәріне бірдей ортақ, ұлттық мәнер мен қазақша атаулары бар. Үш жүздің қайсысында болса да шапанға шабу қояды және оны барлық жерде шабу деп атайды.

Сәбит Мұханов  Қазақтың ұлттық киімдерінің жасалуы жөнінде Сәбит Мұханов былай деп жазады: «Адамға ауа райының қолайсыз жағдайынан қорғану үшін және көріктілік үшін де киім қажет. Ертедегі адамдардың киім-кешектері мал терісінен жасалатын еді, әсіресе теріні сырт киім үшін пайдаланатын.  ...Көшпелі қазақтар ішкі-сыртқы киімдердің бәрін жүріп-тұруға бөгет жасамайтындай етіп, ықшамдап тіккен».

Сәбит Мұханов

Қазақтың ұлттық киімдерінің жасалуы жөнінде Сәбит Мұханов былай деп жазады: «Адамға ауа райының қолайсыз жағдайынан қорғану үшін және көріктілік үшін де киім қажет. Ертедегі адамдардың киім-кешектері мал терісінен жасалатын еді, әсіресе теріні сырт киім үшін пайдаланатын.

...Көшпелі қазақтар ішкі-сыртқы киімдердің бәрін жүріп-тұруға бөгет жасамайтындай етіп, ықшамдап тіккен».

Т а л д а у

Т а л д а у

  • Адамға киім не үшін қажет?
  • Ұлттық киімнің қандай түрлерін білесіңдер?
  • Біркиер киім дегеніміз не?
  • Ұлттық киімдер несімен ұнайды?
  • Ұлттық киімдерге көзқарасыңыз?
  • Ұлттық киімде өзіңізді қалай сезініп отырсыз?
“ Мағынаны тану” сатысы Қандай ұлттық киім түрлерін көре алдыңыздар?

Мағынаны тану” сатысы

Қандай ұлттық киім түрлерін көре алдыңыздар?

Жас жұбайлар киімі

Жас жұбайлар киімі

Қыздар киімі

Қыздар киімі

Бойжеткен қыздар киімі

Бойжеткен қыздар киімі

Әйел мен ерлер киімі

Әйел мен ерлер киімі

Қазақтың ұлттық киімдері

Қазақтың ұлттық киімдері

Қазақтың ұлт киімдерінің түрлері мен атаулары көп: кейде ұлы жүз, орта жүз, кіші жүз үлгілері деп, кейде әлгі жүздер ішіндегі рулардың аттарымен де айырып айтылады. Мысалы, арғын тымақ, найман тымақ, қызай бөрік, ноғай бөрік т. с. с. Кейде географиялық мекен атына қарай да ерекше мәнер үлгіге бөлінеді.— қоңырат үлгісі, жетісу үлгісі, арқаның үлгісі және т. б.

Қазақтың ұлт киімдерінің түрлері мен атаулары көп: кейде ұлы жүз, орта жүз, кіші жүз үлгілері деп, кейде әлгі жүздер ішіндегі рулардың аттарымен де айырып айтылады. Мысалы, арғын тымақ, найман тымақ, қызай бөрік, ноғай бөрік т. с. с. Кейде географиялық мекен атына қарай да ерекше мәнер үлгіге бөлінеді.— қоңырат үлгісі, жетісу үлгісі, арқаның үлгісі және т. б.

Жеңтүптері кең келеді де, оны жеңтүп, ойынды, қолтырмаш деп атайды. Үш жүздің қайсысы болса да шалбарға ау қояды, қолтыққа қолтырмаш салады. Қазақ киімдерінің ең ықшамды кішірек түрлері орта жүз бен ұлы жүзде, ал ең мол, үлкен үлгілері кіші жүз жақтан кездеседі.

Жеңтүптері кең келеді де, оны жеңтүп, ойынды, қолтырмаш деп атайды. Үш жүздің қайсысы болса да шалбарға ау қояды, қолтыққа қолтырмаш салады. Қазақ киімдерінің ең ықшамды кішірек түрлері орта жүз бен ұлы жүзде, ал ең мол, үлкен үлгілері кіші жүз жақтан кездеседі.

Қазақ киімдері іштік, сырттық, сулық, бір киер делініп төрт топқа бөлінеді. Іштік киімдерге — көйлек, дамбал, желетке, қамзол, кәзекей, сырттық киімдерге — шапан, күпі, тон, шидем, сулық киімдерге — шекпен, қаптал шапан, брезент, кебенек, кенеп, сырттық жатады. Бір киер киім деп қымбат маталардан әшекейлеп тігілген, той-думандарға, жиын-топтарға барғанда, жат елге сапар шыққанда киетін сәнді киімдерді атаған. Қазақтың «таныған жерде бой сыйлы, танымаған жерде тон сыйлы» дейтін мәтелі де осыны аңғартады. Қазақ салтында ер жігіт егеске түсерде, соғысқа барарда киімдерінің ең жақсы көрнектісін киетін.

Қазақ киімдері іштік, сырттық, сулық, бір киер делініп төрт топқа бөлінеді. Іштік киімдерге — көйлек, дамбал, желетке, қамзол, кәзекей, сырттық киімдерге — шапан, күпі, тон, шидем, сулық киімдерге — шекпен, қаптал шапан, брезент, кебенек, кенеп, сырттық жатады. Бір киер киім деп қымбат маталардан әшекейлеп тігілген, той-думандарға, жиын-топтарға барғанда, жат елге сапар шыққанда киетін сәнді киімдерді атаған. Қазақтың «таныған жерде бой сыйлы, танымаған жерде тон сыйлы» дейтін мәтелі де осыны аңғартады. Қазақ салтында ер жігіт егеске түсерде, соғысқа барарда киімдерінің ең жақсы көрнектісін киетін.

дамбал Көйлек желетке Іштік киім кәзекей камзол

дамбал

Көйлек

желетке

Іштік киім

кәзекей

камзол

Шапан Күпі Сырттық киім Шидем Тон

Шапан

Күпі

Сырттық киім

Шидем

Тон

Қаптал шапан Шекпен Сырттық Сулық киім Кенеп Брезент Кебенек

Қаптал шапан

Шекпен

Сырттық

Сулық киім

Кенеп

Брезент

Кебенек

Біркиер киім

Біркиер киім

Маңғыстау халқының ұлттық киімдері к

Маңғыстау халқының ұлттық киімдері

к

Парижде Халықаралық EXPO көрме бюросы Бас Ассамблеясының 152- сессиясы аясында Қазақстанның елордасы Астана Халықаралық EXPO-2017 көрмесін өткізетін орын ретінде таңдалып алынды.  148 мемлекет жасырын дауыс беру жолымен EXPO-2017 өткізілетін қаланы анықтады  Қазақстанның астанасы Орталық-Азия өңірі мен ТМД елдері бойынша Халықаралық ЕХРО-2017 көрмесі өтетін бірінші қала болады. Н. Назарбаев

Парижде Халықаралық EXPO көрме бюросы Бас Ассамблеясының 152- сессиясы аясында Қазақстанның елордасы Астана Халықаралық EXPO-2017 көрмесін өткізетін орын ретінде таңдалып алынды.

148 мемлекет жасырын дауыс беру жолымен EXPO-2017 өткізілетін қаланы анықтады Қазақстанның астанасы Орталық-Азия өңірі мен ТМД елдері бойынша Халықаралық ЕХРО-2017 көрмесі өтетін бірінші қала болады.

Н. Назарбаев

Ой тастау  Бүкіл әлем жұрты қатысатын EXPO-2017 көрмесіне сіз ұлттық киімдердің қандай түрін ұсынар едіңіз?

Ой тастау

Бүкіл әлем жұрты қатысатын EXPO-2017 көрмесіне сіз ұлттық киімдердің қандай түрін ұсынар едіңіз?

Есте сақтаңыз! Киімге байланысты ырымдар  Жас қыздың басына ақ, қара орамал тартпайды. Ақ – жаулықтың, қара – қайғының белгісі.  Нәрестенің иткөйлегін далаға тастамайды. Олай жасаса, сәбиге сырқат жұғады.  Аяқкиімді төңкеріп қоюға, теріс киюге болмайды. Олай жасаса, адамның жолы болмайды.  Баскиімді кез келген жерге тастамайды, аяққа баспайды, астыға басып отырмайды, аяққа кимейді. Олай жасаса, бастан бақ таяды, бас ауруына тап болады.  Баскиімді айырбастамайды. Олай жасаса, басындағы бағы кетеді. Бас киімін сатуға да болмайды.

Есте сақтаңыз!

Киімге байланысты ырымдар

Жас қыздың басына ақ, қара орамал тартпайды. Ақ – жаулықтың, қара – қайғының белгісі.

Нәрестенің иткөйлегін далаға тастамайды. Олай жасаса, сәбиге сырқат жұғады.

Аяқкиімді төңкеріп қоюға, теріс киюге болмайды. Олай жасаса, адамның жолы болмайды.

Баскиімді кез келген жерге тастамайды, аяққа баспайды, астыға басып отырмайды, аяққа кимейді. Олай жасаса, бастан бақ таяды, бас ауруына тап болады.

Баскиімді айырбастамайды. Олай жасаса, басындағы бағы кетеді. Бас киімін сатуға да болмайды.

Үй тапсырмасы: Ұлттық киім: 1. Реферат жазу  2. Альбом жасақтау

Үй тапсырмасы:

Ұлттық киім: 1. Реферат жазу

2. Альбом жасақтау

Қорытынды

Қорытынды

Қоңырауда жақсы демалыңыз! !

Қоңырауда жақсы демалыңыз!

!


Получите в подарок сайт учителя

Предмет: Классному руководителю

Категория: Презентации

Целевая аудитория: 8 класс

Скачать
Ашы? т?рбие са?аты "?аза?ты? ?лтты? киімдері"

Автор: ?обланова Айтг?л Назарбаевна

Дата: 26.02.2016

Номер свидетельства: 299239

Получите в подарок сайт учителя

Видеоуроки для учителей

Курсы для учителей

ПОЛУЧИТЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО МГНОВЕННО

Добавить свою работу

* Свидетельство о публикации выдается БЕСПЛАТНО, СРАЗУ же после добавления Вами Вашей работы на сайт

Удобный поиск материалов для учителей

Ваш личный кабинет
Проверка свидетельства